Erişilebilir geri bildirim toplama prototipi, kültürel mekânlarda farklı gereksinimlere sahip ziyaretçilerin deneyimlerini; anlama, hatırlama, beğeni, erişilebilirlik araçlarının yararı ve genel ziyaret deneyimi gibi boyutlarda değerlendirmeyi amaçlayan esnek bir anket tabanlı değerlendirme aracıdır. Beatrice Moretti'nin çalışması, bu prototipi İtalya'nın Ancona kentindeki dokunsal ve çokduyulu Museo Tattile Statale Omero'da 28 gönüllü ziyaretçiyle pilot olarak uygulamış ve aracın gerçek bir kültürel ortamda kullanılabilirliğini keşifsel biçimde değerlendirmiştir. Çalışma bir ölçek-validasyon araştırması değildir ve sonuçlarının daha geniş müze ziyaretçisi nüfuslarına genellenmesi amaçlanmamıştır.

Katılımcılar ziyaretin hemen ardından QR kod üzerinden ulaşılan anonim Google Forms anketini tamamlamıştır. Örneklem randomize değildir; gönüllü katılıma dayalı convenience sample'dır. Katılımcılar önceki erişilebilir kültür deneyimine göre 10 kişilik Novice ve 18 kişilik Expert gruplarına ayrılmıştır. Methods bölümündeki tanıma göre Novice grubu son üç yılda en fazla bir erişilebilir müze veya sergi deneyimi yaşamış, Expert grubu ise iki veya daha fazla böyle deneyim yaşamıştır.

Betimsel sonuçlar iki grup arasında ziyaret süresi ve bazı deneyim ölçülerinde farklı dağılımlar göstermiştir. Novice grubunun %90'ı ziyaretini 30 dakika–1 saat içinde tamamlamışken Expert grubunda bu oran %38,9'dur; Expert grubunun %33,3'ü 1–2 saat, %16,7'si iki saatten uzun süre kaldığını bildirmiştir. Eserlerle duyusal etkileşim her iki grupta da en sık hatırlanan öğedir: Novice %90, Expert %88,9.

Eserleri anlama konusunda iki grupta da en sık yanıt 5'li ölçeğin 4. düzeyi olan “iyi”dir: Novice %60, Expert %50. Erişilebilir araçların veya personel rehberliğinin eserlerin anlaşılmasına “son derece” katkı sağladığını belirtenlerin oranı Novice grubunda %30, Expert grubunda %44,4'tür. Buna karşılık eserlerin beğenilmesine katkıyı “son derece” olarak değerlendirenlerin oranı Novice grubunda %50, Expert grubunda %38,9'dur.

Bu yüzdeler istatistiksel grup farkı olarak yorumlanmamalıdır. Çalışma verileri betimsel olarak sunmuş, inferansiyel anlamlılık testi raporlamamış ve küçük örneklem nedeniyle istatistiksel genelleme amaçlamadığını açıkça belirtmiştir.

Araştırmanın temel problemi

Müzelerde ve canlı kültürel etkinliklerde erişilebilirlik uzun süre fiziksel veya iletişimsel engellerin kaldırılması üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal başlangıç noktası, erişilebilirliğin yalnız “bir yere girebilmek” veya “bir içeriğe teknik olarak ulaşabilmek” ile sınırlı olmadığıdır. Ziyaretçinin kendisini kültürel deneyimin parçası olarak hissetmesi, bilgiyi anlayabilmesi, deneyimden yararlanabilmesi ve kendi duyusal özelliklerine uygun biçimde katılım gösterebilmesi de değerlendirilmelidir.

Bu nedenle araştırma, teknik uygunluğu ölçen değerlendirmelerin yanına kullanıcı deneyimi ve alımlama çalışmalarındaki boyutları eklemeye çalışmaktadır. Anlama, hatırlama, duygusal deneyim, beğeni, erişilebilirlik araçlarının yararı ve ziyaretçinin kültürel mekânla kurduğu ilişki bu daha geniş çerçevenin parçalarıdır.

Literatürdeki boşluk

Kaynak, müzelerde anket, kısa görüşme ve kullanıcı deneyimi değerlendirmelerinin yaygın olduğunu; ancak araştırma araçlarının her zaman duyusal engellilik veya farklı kullanıcı gereksinimleri düşünülerek tasarlanmadığını belirtmektedir. Bir anketin içeriği erişilebilirlikle ilgili olsa bile anketin kendisinin erişilebilir olmaması, belirli ziyaretçi gruplarını araştırma dışında bırakabilir.

Çalışmanın tasarım problemi bu nedenle iki düzeylidir. Birincisi, ziyaretçinin kültürel deneyimini anlamlı değişkenlerle değerlendirmek gerekir. İkincisi, bu değerlendirmeyi yapan aracın kendisinin de farklı kullanıcı profillerine uyarlanabilir olması gerekir.

Erişilebilir Geri Bildirim Toplama Aracı Nedir?

Bu çalışmadaki erişilebilir geri bildirim toplama aracı, farklı kültürel ortamlara uyarlanabilmek üzere tasarlanan; sade dil, kapalı uçlu derecelendirmeler ve açık uçlu yanıtları birleştiren, ziyaretçinin anlama, hatırlama, erişilebilirlik araçlarından yararlanma ve genel deneyim boyutlarını değerlendirmeyi amaçlayan esnek bir dijital anket prototipidir.

Prototip mevcut tek bir ölçeğin kopyası değildir. Tasarımında reception studies, kullanıcı deneyimi değerlendirmeleri ve accessible design literatüründe kullanılan boyutlardan yararlanılmıştır.

Anketin temel tasarım ilkelerinden biri modülerliktir. Örneğin Braille etiketler gibi belirli bir kültürel mekâna özgü erişilebilirlik özellikleri ankete eklenebilirken, anlama, hatırlama ve memnuniyet gibi daha genel sorular farklı kültürel ortamlarda korunabilir.

İkinci tasarım ilkesi düşük müdahaleciliktir. Ziyaretçi deneyimini ölçmek için kullanılan aracın ziyaretin kendisini bozması istenmemiştir. Anket bu nedenle ziyaret sonunda uygulanmış, kısa tutulmaya çalışılmış ve ziyaretçinin müze içindeki davranışına araştırmacı tarafından müdahale edilmemiştir.

Üçüncü tasarım ilkesi anonimliktir. Özellikle duyusal engelliliği bulunan bazı ziyaretçilerin bu durumu kamusal ortamlarda bildirmek istemeyebileceğine ilişkin müze personeli gözlemi nedeniyle anket hiçbir kişisel iletişim, rezervasyon veya kimlik bilgisine bağlanmamıştır.

Neden Museo Tattile Statale Omero seçildi?

Museo Tattile Statale Omero geleneksel olarak görsel ağırlıklı müze deneyiminden farklı bir ortam sunmaktadır. Müzenin koleksiyonunda çağdaş sanat eserleri, ünlü heykellerin replikaları ve mimari yapıların ölçekli modelleri bulunmaktadır. Eserler alçı, pirinç, fiberglas ve ahşap gibi farklı materyallerden üretilebilmekte ve ziyaretçilerin eserlerle dokunsal etkileşim kurmasına izin verilmektedir.

Ziyaretçiler görsel, dokunsal ve işitsel uyaranları birlikte deneyimleyebilir. İstenirse ziyaretin bir bölümü göz bağıyla gerçekleştirilebilir ve kalem biçimli bir sesli rehber cihazı eser etiketleri üzerinden açıklama sağlayabilir. Bu özellikler, dokunsallık ve çokduyulu erişilebilirlik üzerine kurulan anket prototipinin test edilmesi açısından müzeyi özel bir pilot bağlam haline getirmiştir.

Anket neden müzeye göre yeniden uyarlandı?

Prototipin hedefi tek ve değişmez bir soru formu üretmek değildir. Araştırmacı uygulama öncesinde Museo Omero müdürü Aldo Grassini ve müze personeliyle görüşerek tipik ziyaretçi profillerini, rehberli ziyaretleri, erişilebilir materyal kullanımını, ziyaret sürelerini ve dokunsal deneyimin rolünü değerlendirmiştir.

Bu görüşmelerden sonra anketin odağı daha belirgin biçimde dokunsal katılıma, çokduyulu deneyime ve erişilebilir araçların ziyaretçi açısından algılanan yararına yönelmiştir. Bu bağlamsal uyarlama çalışmanın esnek değerlendirme aracı fikrinin temel parçasıdır.

Novice ve Expert Ziyaretçiler Nasıl Tanımlandı?

Methods bölümündeki operasyonel sınıflamaya göre Novice ziyaretçiler son üç yılda erişilebilir araçlar sunan en fazla bir müze veya sergi deneyimine katılmış 10 kişiden, Expert ziyaretçiler ise iki veya daha fazla böyle deneyime katılmış 18 kişiden oluşmaktadır; Discussion bölümünde daha sonra kullanılan “ilk kez” ve “ikiden fazla deneyim” ifadeleri bu operasyonel tanımla tam olarak örtüşmemektedir.

Bu ayrım klinik veya psikometrik bir uzmanlık sınıflaması değildir. “Expert” terimi sanat uzmanlığı, müzecilik bilgisi veya belirli bir profesyonel yeterlilik göstermemektedir. Yalnız katılımcının erişilebilir kültürel ortamlarla önceki karşılaşma sıklığını betimlemek için kullanılan çalışma-içi bir kategoridir.

Örneklemin yaş dağılımı

Katılımcıların yarısı 18–34 yaş grubundadır. Örneklem çok geniş bir yaş aralığı içerse de küçük ve self-selected olduğu için bu dağılım Museo Omero'nun genel ziyaretçi nüfusunun yaş dağılımı olarak yorumlanamaz.

Katılımcıların önceki erişilebilir kültür deneyimleri

Önceki kültürel mekânlarda karşılaşılan erişilebilirlik araçları

Bu soru birden fazla seçeneğin işaretlenebildiği bir araç envanteri niteliğinde olduğundan yüzdeler birbirini dışlayan tek bir dağılım olarak değerlendirilmemelidir.

Museo Omero ziyaretinde kullanılan araçlar

Katılımcıların %42,9'u müzeyi yalnız, %57,1'i başka kişilerle birlikte ziyaret etmiştir. Müze personeli tarafından rehberlenenlerin oranı %57,1; rehbersiz ziyaret edenlerin oranı %42,9'dur.

Ziyaret süresi Novice ve Expert gruplarında nasıl dağıldı?

Betimsel olarak Expert grupta daha uzun ziyaretler görülmektedir. Ancak anket, ziyaret süresinin tek tek eserlere dokunsal olarak ayrılan süreden mi, ziyaret edilen eser sayısından mı, beraber olunan kişilerden mi veya başka dış etkenlerden mi kaynaklandığını ayırmamıştır.

Sanat eserlerini genel olarak hatırlama

Kaynak Discussion bölümünde Expert ziyaretçilerin sergiyi daha iyi hatırlama eğilimi gösterdiğini yorumlamaktadır. Bununla birlikte dağılım tek yönlü değildir: Expert grubunda “iyi” yanıtı daha yüksekken Novice grubunda “mükemmel” yanıtının oranı biraz daha yüksektir. Çalışma bu fark için inferansiyel test raporlamamaktadır.

En çok hangi öğeler hatırlandı?

Her iki grupta da en sık bildirilen öğe eserlerle kurulan duyusal etkileşimdir. Bu sonuç, çalışmanın dokunsal ve çokduyulu müze bağlamını öne çıkaran tasarımıyla uyumludur; ancak duyusal etkileşimin diğer müze biçimlerinde aynı ölçüde baskın olacağını göstermez.

Eserlerin anlaşılması

Her iki grupta en sık görülen yanıt “iyi”dir. “Mükemmel” anlama düzeyi Expert grubunda %27,8, Novice grubunda %20'dir. Bu farklar örneklem içindeki betimsel oranlardır.

Erişilebilir araçlar anlama açısından nasıl değerlendirildi?

Erişilebilir araçlar eserleri beğenme açısından nasıl değerlendirildi?

Novice grubunda “son derece” yanıtı %50, Expert grubunda %38,9'dur. Kaynak bu farkı Novice ziyaretçilerin erişilebilir araçlara daha fazla değer vermesiyle ilişkilendirmektedir; ancak formal grup karşılaştırma testi yapılmadığından bu yorum keşifsel düzeyde tutulmalıdır.

Sağlanan bilgi yeterli bulundu mu?

Bu Pilot Çalışma Değerlendirme Aracını Doğruladı mı?

Hayır. Çalışma prototipin çokduyulu bir müze ortamında uygulanabildiğini ve farklı ziyaretçi profillerinden veri toplayabildiğini gösteren ilk bir proof-of-concept sunmaktadır; psikometrik güvenilirlik, geçerlilik, standardizasyon veya farklı kurumlarda genellenebilir performans henüz doğrulanmamıştır.

Bu ayrım çalışmanın başlıca yorum sınırıdır. Bir anketin gerçek ortamda başarıyla uygulanması ile standardize edilmiş ve valide edilmiş bir ölçüm aracı olması aynı şey değildir.

Gelecekteki araştırmaların daha büyük ve daha heterojen örneklemler kullanması, farklı engellilik durumlarını ve yaş gruplarını daha iyi temsil etmesi, aracın güvenilirlik ve standardizasyon özelliklerini değerlendirmesi ve farklı kültürel ortamlarda tekrar uygulanması gerekmektedir.

Çalışmanın desteklediği yorum

Çalışma, erişilebilir geri bildirim toplama prototipinin Museo Omero gibi gerçek bir çokduyulu kültürel ortamda uygulanabilir olduğunu ve ziyaretçi deneyimine ilişkin hem nicel hem nitel veri toplamaya elverişli bir başlangıç yapısı sunduğunu desteklemektedir.

Çalışma ayrıca ziyaretçilerin önceki erişilebilir kültür deneyimi ile ziyaret süresi, hatırlama, erişilebilirlik araçlarını değerlendirme ve deneyimin farklı yönlerine odaklanma biçimleri arasında keşifsel düzeyde farklı örüntüler bulunduğunu göstermektedir.

Çalışmanın desteklemediği yorum

Çalışma, Expert ziyaretçilerin genel olarak bütün Novice ziyaretçilerden daha iyi anladığını veya daha iyi hatırladığını istatistiksel olarak kanıtlamamaktadır.

Çalışma, erişilebilirlik araçlarının müze deneyimini nedensel olarak iyileştirdiğini belirleyen kontrollü bir deney değildir.

Çalışma, prototipin valide edilmiş bir psikometrik ölçek olduğunu göstermemektedir.

Çalışma, 28 katılımcının sonuçlarının diğer müzelere, diğer ülkelere veya bütün engellilik gruplarına doğrudan genellenebileceğini göstermemektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışma tasarımı

Araştırma keşifsel pilot uygulama, kesitsel geri bildirim toplama ve tek vaka bağlamını birleştiren gözlemsel bir tasarıma sahiptir. Herhangi bir randomizasyon, müdahale-kontrol karşılaştırması veya deneysel manipülasyon bulunmamaktadır.

Uygulama yeri ve zamanı

Pilot uygulama Museo Tattile Statale Omero, Ancona, İtalya'da Nisan ve Haziran 2025 dönemlerinde gerçekleştirilmiştir.

Örneklem

Toplam 28 katılımcı müze ziyaretinden hemen sonra gönüllü olarak ankete katılmıştır. Katılımcılar ziyaret alanında yer alan QR kod üzerinden anket formuna erişmiştir.

Örneklem convenience sample niteliğindedir. Self-selection nedeniyle ziyaretten daha memnun, daha ilgili veya ankete ayıracak zamanı bulunan kişilerin örneklemde orantısız temsil edilmiş olması mümkündür.

Anketi fark etmeyen, müzeden hızlı ayrılan veya katılmak istemeyen kişiler çalışmada temsil edilmemiş olabilir. Araştırmacı bu nedenle örneklemin Museo Omero ziyaretçilerinin tümünü temsil ettiğini ileri sürmemektedir.

Dahil etme ve eksik veri yaklaşımı

Kaynak katılımcılar için katı dışlama ölçütleri uygulamamıştır. Eksik doldurulan anketlerin nihai analizden çıkarılması planlanmış olmakla birlikte toplanan 28 anketin tamamı tamamlanmıştır.

Veri toplama platformu

Anket Google Forms üzerinde hazırlanmıştır. Platform çoktan seçmeli soru, derecelendirme ölçeği ve açık uçlu yanıtları birlikte desteklediği; çevrim içi erişim ve yardımcı teknolojilerle kullanılabilirlik sağladığı için seçilmiştir.

Anketin ölçtüğü boyutlar

• Yaş ve ilgili demografik özellikler,
• erişilebilir müze ve sergi deneyimine aşinalık,
• erişilebilirlik araçlarıyla önceki deneyim,
• ziyaretin yalnız veya başkalarıyla yapılması,
• rehberli veya bağımsız ziyaret,
• ziyaret süresi,
• sanat eserlerini hatırlama,
• hangi sergi öğelerinin daha iyi hatırlandığı,
• sanat eserlerinin anlaşılması,
• erişilebilir araçların ve personel rehberliğinin algılanan yararı,
• sağlanan bilginin yeterliliği,
• isteğe bağlı kişisel gözlem.

Ölçek yapısı

Çeşitli deneyim ölçümlerinde 5 düzeyli derecelendirmeler kullanılmıştır. Sonuç tablolarında “hiç”, “sınırlı/az”, “orta”, “iyi/çok” ve “mükemmel/son derece” gibi dereceler ziyaretçinin kendi değerlendirmesini temsil eder.

Bu skorlar dışarıdan ölçülen nesnel bilişsel performans puanları değildir. Örneğin “mükemmel anlama” yanıtı, ziyaretçinin öz-değerlendirmesidir; araştırmacının bağımsız bilgi testiyle doğrulanmış bir anlama düzeyi değildir.

İstatistiksel yaklaşım

Çalışma sonuçları yüzde dağılımları üzerinden betimsel olarak raporlanmıştır. Kaynak p değerleri, güven aralıkları, etki büyüklükleri veya hipotez testleri sunmamaktadır.

Bu nedenle Novice ve Expert grupları arasında görülen yüzdesel farklar “gözlenen örneklem farkı” olarak değerlendirilmelidir; istatistiksel olarak doğrulanmış nüfus farkı olarak değil.

Önceki deneyim ve ziyaret süresi

En belirgin betimsel farklardan biri ziyaret süresinde görülmektedir. Novice grubunun %90'ı 30 dakika–1 saat aralığında kalırken Expert grubunun yalnız %38,9'u bu aralıkta yer almıştır. Expert grubunda 1–2 saat ve iki saat üzeri kategorilerin daha fazla temsil edilmesi, kaynak tarafından daha yüksek özerklik ve katılımla ilişkilendirilen bir örüntü olarak tartışılmıştır.

Bununla birlikte çalışma uzun ziyaretin nedenini ölçmemiştir. Dokunsal keşfe ayrılan süre, ziyaret edilen eser sayısı, grup yapısı, boş zaman, kişisel ilgi veya başka faktörlerin katkısı ayrıştırılamaz.

Hatırlama sonuçları

Sanat eserlerini genel hatırlama dağılımı iki grup arasında farklılık göstermektedir; ancak en güçlü ortak sonuç hangi öğelerin hatırlandığı sorusunda ortaya çıkmaktadır. Duyusal etkileşim Novice grubunun %90'ı ve Expert grubunun %88,9'u tarafından hatırlanan öğeler arasında işaretlenmiştir.

Bu bulgu çalışmanın çokduyulu müze ortamının ziyaretçi deneyimindeki görünürlüğünü desteklemektedir. Bununla birlikte çalışma duyusal etkileşimi görsel ağırlıklı geleneksel müze deneyimiyle kontrollü biçimde karşılaştırmamıştır.

Anlama sonuçları

Novice grubunun %60'ı, Expert grubunun %50'si eserleri anlama düzeyini “iyi” olarak değerlendirmiştir. “Mükemmel” yanıtı sırasıyla %20 ve %27,8'dir.

Bu veriler iki grupta da genel olarak olumlu öz-değerlendirme olduğunu gösterir; fakat nesnel bilgi testi uygulanmadığı için ziyaretçilerin gerçekte ne kadar doğru bilgi edindiğini ölçmez.

Erişilebilir araçların algılanan yararı

Erişilebilir araçlar ve personel rehberliği hem anlama hem de eserleri beğenme açısından iki grupta da olumlu değerlendirilmiştir. Anlamaya katkıda “hiç” veya “az” yanıtını seçen katılımcı bulunmamaktadır.

Beğeni açısından da iki grupta “hiç” ve “az” kategorileri %0'dır. Novice grubunda “son derece” yanıtı %50, Expert grubunda %38,9'dur. Bu oran farkı formal istatistiksel teste tabi tutulmamıştır.

Bilginin yeterliliği

Sağlanan bilgiyi “son derece” yeterli bulanların oranı Expert grubunda %50, Novice grubunda %40'tır. Novice grubunda hiç kimse bilginin “az” yeterli olduğunu belirtmezken Expert grubunda bu kategori %11,1'dir. Küçük grup büyüklükleri nedeniyle bu dağılımların aşırı yorumlanmaması gerekir.

Etik tasarım

Anket müze ziyareti bittikten sonra uygulanmış, katılım tamamen gönüllü tutulmuş ve kişisel kimlik bilgileri toplanmamıştır. Veriler ziyaretçinin rezervasyonu, iletişim bilgisi veya kimliğiyle ilişkilendirilmemiştir.

Çalışma herhangi bir müdahale uygulamamış ve katılımcılara finansal teşvik sağlamamıştır. Kaynak bu koşullar nedeniyle formal etik kurul incelemesinden feragat edildiğini bildirmektedir.

Başlıca güçlü yönler

Çalışmanın önemli güçlü yönlerinden biri, erişilebilirliğin yalnız teknik uygunluk olarak değil ziyaretçinin gerçek deneyimi üzerinden değerlendirilmesidir. Araç anlama, hatırlama, algılanan yarar ve deneyim boyutlarını birlikte ele almaktadır.

İkinci güçlü yön, anketin sabit bir form yerine kültürel bağlama göre uyarlanabilir bir prototip olarak tasarlanmasıdır.

Üçüncü güçlü yön, pilot uygulamanın laboratuvar yerine gerçek bir müze ziyaretinin hemen ardından gerçekleştirilmesidir. Böylece prototip gerçek kullanım akışı içinde test edilmiştir.

Başlıca sınırlılıklar

Küçük örneklem: Toplam 28 katılımcı vardır; Novice grubu yalnız 10 kişidir.

Self-selection: Ankete katılım gönüllüdür. Daha ilgili veya daha memnun ziyaretçiler çalışma örnekleminde fazla temsil edilmiş olabilir.

Tek vaka: Pilot uygulama yalnız Museo Tattile Statale Omero'da gerçekleştirilmiştir.

Randomizasyon yoktur: Gruplar deneysel olarak atanmadığı için önceki deneyimin sonuçların nedeni olduğu gösterilemez.

Kontrol edilmeyen dış değişkenler: Grup yapısı, ziyaretçinin διαθέilebilir zamanı, kişisel tercihleri ve başka bağlamsal faktörler ölçülen deneyimi etkilemiş olabilir.

Ziyaret süresinin kaynağı ayrıştırılmamıştır: Uzun süren ziyaretin dokunsal keşif, eser sayısı veya başka nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ölçülmemiştir.

Validasyon yapılmamıştır: Aracın psikometrik güvenilirliği, geçerliliği ve farklı ortamlardaki standardizasyonu henüz belirlenmemiştir.

Betimsel analiz: Novice–Expert karşılaştırmaları inferansiyel istatistikle test edilmemiştir.

Grup tanımı raporlama farkı: Methods bölümündeki “en fazla bir / iki veya daha fazla” sınıflaması Discussion bölümündeki “ilk deneyim / ikiden fazla deneyim” ifadeleriyle tam olarak örtüşmemektedir.

Gelecek araştırma

Yazar daha büyük ve daha çeşitli örneklemlerde yinelenen uygulamalar yapılmasını önermektedir. Yaş, engellilik durumu, kültürel geçmiş ve erişilebilir kültür deneyimindeki çeşitlilik özellikle artırılmalıdır.

Prototipin güvenilirlik, standardizasyon ve ölçeklenebilirlik özelliklerinin incelenmesi; farklı müze türleri ve kültürel bağlamlarda tekrar test edilmesi gerekmektedir.

Çalışma ayrıca yaklaşımın sinema, dijital medya ve başka canlı kültürel etkinliklerde kullanılabilecek transversal bir erişilebilirlik geri bildirim veri yapısına doğru genişletilebileceğini önermektedir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Designing an Inclusive Prototype for Audience Feedback Collection Evaluation Tool in Cultural Contexts and Live Events: A Case Study at the Museo Tattile Statale Omero.

Yazar: Beatrice Moretti.

Kurum: Department of Humanities, University of Macerata, 62100 Macerata, Italy.

Dergi: Culture.

Yayınevi: MDPI.

Cilt / sayı / makale: 2(2), 15.

DOI: 10.3390/culture2020015.

Gönderim: 21 Şubat 2026.

Revizyon: 14 Mayıs 2026.

Kabul: 14 Mayıs 2026.

Yayın: 20 Mayıs 2026.

Kaynak türü: Hakemli, keşifsel pilot araştırma ve tek merkezli kültürel ortam vaka çalışması.

Resmî yayın durumu: MDPI Culture Version of Record.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Proje bağlamı: SAFINA VITALITY araştırma projesi kapsamında ACCESSMAP — “design of a flexible system for feedback collection in accessibility to media, entertainment and cultural events”.

Uygulama yeri: Museo Tattile Statale Omero, Ancona, Italy.

Veri toplama dönemi: Nisan ve Haziran 2025.

Örneklem: 28 gönüllü ziyaretçi; self-selected convenience sample.

Gruplar: Methods tanımına göre 10 Novice ve 18 Expert katılımcı.

Veri toplama: Müze ziyareti sonrasında QR kod üzerinden anonim Google Forms anketi.

Analiz: Keşifsel betimsel yüzde dağılımları; formal inferansiyel grup karşılaştırma testleri raporlanmamıştır.

Finansman: ACCESSMAP araştırması, Italian National Recovery and Resilience Plan (PNRR), Mission 4, Component 2—Investment 1.5 kapsamında PNRR ECS00000041 “Innovation, digitalization and sustainability for the diffused economy in Central Italy” projesi üzerinden European Union—NextGeneration EU tarafından finanse edilmiştir. CUP D83C22000710005.

Institutional Review Board: Anonim, gönüllü, minimal riskli veri toplama; kişisel/hassas veri veya müdahale bulunmaması nedeniyle etik inceleme ve onaydan feragat edilmiştir.

Informed Consent: Katılımcılar çalışma amacı hakkında bilgilendirilmiş ve gönüllü olarak katılmıştır; veri toplama tamamen anonim yürütülmüştür.

Veri erişilebilirliği: Çalışmanın sonuçlarını destekleyen ham verilerin yazar tarafından talep üzerine sağlanacağı belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Yazar çıkar çatışması bildirmemiştir. Fon sağlayıcıların çalışma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, yazım veya yayın kararında rolü olmadığı belirtilmiştir.

Yazar katkıları: Makale tek yazarlıdır; kaynakta ayrı bir CRediT/Author Contributions bölümü raporlanmamıştır.

Kaynak içi raporlama notu: Methods bölümü Novice grubunu son üç yılda en fazla bir erişilebilir ziyaret, Expert grubunu iki veya daha fazla ziyaret olarak tanımlar. Discussion bölümünde ise Novice için “ilk deneyim”, Expert için “ikiden fazla deneyim” ifadeleri kullanılmaktadır. Bu fark kaynak içinde açıklanmadığından Verianla tarafından sessizce uzlaştırılmamıştır.

İstatistiksel yorum notu: Discussion bölümünde bir yüzde farkı için “significantly greater” ifadesi kullanılmasına rağmen kaynak formal hipotez testi veya p değeri raporlamamaktadır. Bu nedenle Verianla makalesi söz konusu farkı yalnız betimsel oran farkı olarak aktarmaktadır.

Temel yorum sınırı: Pilot çalışma aracın çokduyulu müze bağlamında uygulanabilirliğine ilişkin ilk proof-of-concept'i sunmaktadır; psikometrik validasyon, nüfusa genellenebilirlik veya nedensel etki göstermemektedir.