Akademik tadqiqotlar, tushunarli til

Verianla | O‘zbekcha akademik tadqiqotlar va ilm-fan

12 Noyabr 2026, Payshanba
VERİANLA Mustaqil ilmiy nashriyot
Menyuni ochish yoki yopish
...
Bosh sahifa / Ijtimoiy fanlar / Boshqaruv / Universitet Muassasalarida Sport Inshootlarini Boshqarishning Mavjud Holati
Boshqaruv

Universitet Muassasalarida Sport Inshootlarini Boshqarishning Mavjud Holati

Ushbu tadqiqot universitet sport inshootlarining maʼmuriy boshqaruvini rahbarlar va oʻqituvchilarning baholari asosida oʻrganuvchi tavsifiy soʻrov tadqiqotidir.

06/11/2026  Veri Anla  127 marta ko‘rildi
Universitet Muassasalarida Sport Inshootlarini Boshqarishning Mavjud Holati

Ushbu tadqiqot universitet sport inshootlarining maʼmuriy boshqaruvini rahbarlar va oʻqituvchilarning baholari asosida oʻrganuvchi tavsifiy soʻrov tadqiqotidir. Tadqiqot Jazoirning Mohamed Khider University of Biskra sport majmuasida ishlaydigan 5 nafar rahbar va 20 nafar oʻqituvchining barchasini qamrab oladi. Maʼlumot toʻplash vositasi ikkita alohida soʻrovnoma shaklidir: ekspert baholashidan soʻng rahbarlar shakli 19 banddan, oʻqituvchilar shakli 20 banddan iborat boʻlgan va har ikkala shakl uchta asosiy yoʻnalish boʻyicha tuzilgan. Tadqiqotchilar maʼlumotlarni Cronbach alfa ishonchlilik koeffitsiyenti, arifmetik oʻrtacha va standart ogʻishdan foydalanib baholaganlar.

Uchta tadqiqot yoʻnalishi: maʼmuriy boshqaruvning universitet sportiga taʼsiri, moddiy imkoniyatlarning sport samaradorligi va natijalaridagi roli hamda rahbarlar yetishmovchiligining sport inshootlari va talabalar uchun salbiy oqibatlari. Rahbarlar guruhida ushbu yoʻnalishlarning oʻrtacha qiymatlari mos ravishda 2,40, 2,30 va 2,20; barcha yoʻnalishlar boʻyicha oʻrtacha qiymat 2,30 deb berilgan. Oʻqituvchilar guruhida ayni uch yoʻnalishning oʻrtacha qiymatlari 2,28, 2,18 va 2,27; barcha yoʻnalishlar boʻyicha oʻrtacha qiymat esa 2,21.

Rahbarlar guruhida eng yuqori band oʻrtachalaridan ikkitasi boshqaruvning universitet sportini rivojlantirishi va ragʻbatlantirishi hamda universitet sportidagi muvaffaqiyatsizlikning moliyaviy resurslar yetishmasligi bilan bogʻliqligi bandlarida 2,80 deb qayd etilgan. Shu guruhdagi eng past qiymat rahbarlarni mamlakat ichidagi oʻquv kurslariga yoki xorijdagi amaliyotlarga yuborib qayta tayyorlash bandida 1,40. Oʻqituvchilar guruhida sport inshootlarining yomon boshqaruvi universitet sporti muvaffaqiyatsizligining sabablaridan biri ekanligi haqidagi band 2,45 bilan yuqori, mavjud imkoniyatlarning yetarliligiga doir baho esa 1,65 bilan past darajada.

Tadqiqotning muhim ilmiy chegarasi shundaki, tadqiqotchilar xulosa boʻlimida maʼmuriy boshqaruv sport inshootlariga “significant” taʼsir koʻrsatishini aytgan boʻlsalar-da, hisobot qilingan statistik tahlillar faqat Cronbach alfa, arifmetik oʻrtacha va standart ogʻishdan iborat. Maqolada p-qiymati, gipoteza testi, korrelyatsiya, regressiya yoki boshqa inferensial ahamiyatlilik testi keltirilmagan. Shu sababli natijalar ishtirokchilarning tavsifiy baholari sifatida oʻqilishi kerak; “statistik jihatdan ahamiyatli sababiy taʼsir isbotlandi” tarzida talqin qilinmasligi lozim.

Tadqiqotchilar natijalarga asoslanib universitetlarda qoʻshimcha sport inshootlari qurishni, yetarli sport jihozlari bilan taʼminlashni, inshootlarni loyihalash va qurishga mutaxassislar, texniklar va rahbarlarni jalb etishni, sport inshootlari boshqaruvi boʻyicha mutaxassis xodimlarni tayinlashni hamda inshootlar uchun masʼul xodimlarni muntazam oʻquv dasturlari bilan qoʻllab-quvvatlashni tavsiya qiladilar.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Tadqiqotning asosiy muammosi universitet sporti faqat talabalarning sport qobiliyatlari yoki sport dasturlariga bogʻliq emasligi; inshootlarning jismoniy sifati, moddiy resurslari va ayniqsa ushbu resurslarning qanday boshqarilishi ham sport faoliyatining amalga oshirilishiga taʼsir qilishi haqidagi gʻoyadir.

Tadqiqotchilar universitetlar iqtidorli sportchilarni aniqlash, sport klublari va milliy terma jamoalarga sportchilar yetkazib berish, talabalar turnirlarini tashkil etish va universitet sportini rivojlantirish nuqtayi nazaridan muhim muassasalar ekanini taʼkidlaydilar. Ushbu tizim toʻgʻri ishlashi uchun sport inshootlarining shunchaki mavjud boʻlishi emas, balki rejalashtirish, tashkil etish, resurslardan foydalanish, texnik xizmat va boshqaruv jihatidan samarali ishlatilishi zarurligi ilgari suriladi.

Tadqiqotda berilgan asosiy tadqiqot savoli universitet muassasalaridagi sport inshootlari maʼmuriy boshqaruvining mavjud holati qanday ekani va ushbu boshqaruv shakli sport amaliyotlariga qanday taʼsir qilishidir.

Sport inshootlarini boshqarish nimalarni qamrab oladi?

Ushbu tadqiqotdagi sport inshootlarini boshqarish sport zali yoki maydon kabi jismoniy obyektning faqat kundalik foydalanishini emas; rejalashtirish, tashkil etish, qaror qabul qilish, byudjet va materiallardan foydalanish, texnik xizmat, boshqa muassasalar bilan muvofiqlashtirish, xodimlar malakasi va sport faoliyatini qoʻllab-quvvatlash kabi maʼmuriy vazifalarning barchasini anglatadi.

Shunday qilib, “inshootning mavjud boʻlishi” bilan “inshootning samarali boshqarilishi” bir xil narsa emas. Universitetda sport zali borligi jismoniy infratuzilmani koʻrsatsa, inshootni saqlash byudjetining ajratilishi, dasturlarni rejalashtirish, xodimlarni tayyorlash va tadbirlarni tashkil qilish boshqaruv oʻlchamiga kiradi.

Tadqiqot bosh toʻplami va tanlanmasi qanday shakllantirilgan?

Tadqiqot bosh toʻplami Mohamed Khider University of Biskra sport majmuasida ishlaydigan 5 nafar rahbar va 20 nafar oʻqituvchidan, jami 25 kishidan iborat. Tadqiqot tanlanmasi ham ayni 25 kishidan tashkil topgan.

Manba ushbu tanlovni mass survey method deb ataydi. Bosh toʻplam va tanlanma hajmi bir xil boʻlgani sababli tadqiqotda tanlangan kichik kichik-guruh namuna oʻrniga belgilangan tadqiqot bosh toʻplamining barchasi tadqiqotga kiritilgan.

Jami 25 ta soʻrovnoma shakli tarqatilgan va 25 ta shaklning barchasi qaytarilgan.

Tadqiqot qaysi davrni qamrab oladi?

Manba bergan vaqt doirasi 2022-yil noyabr oyining boshidan 2023-yil may oyining oxirigacha. Makon doirasi Mohamed Khider University of Biskra sport inshootlaridir. Inson doirasi esa ushbu inshootlarda ishlaydigan rahbarlar va oʻqituvchilardir.

Tadqiqotning mustaqil va bogʻliq oʻzgaruvchilari nimalar?

Manba tadqiqotning mustaqil oʻzgaruvchisini maʼmuriy boshqaruv, bogʻliq oʻzgaruvchisini universitet sport inshootlari deb belgilaydi.

Biroq tadqiqotda mustaqil oʻzgaruvchi tajriba yoʻli bilan oʻzgartirilmagan va bogʻliq oʻzgaruvchi ustida nazorat qilinadigan aralashuv oʻtkazilmagan. Shu sababli “independent/dependent variable” atamalari manbaning tadqiqot doirasini aks ettiradi; tadqiqot eksperimental sababiylik testi emas.

Soʻrovnoma qanday ishlab chiqilgan?

Tadqiqotchilar dastlab rahbarlar uchun 18 ta, oʻqituvchilar uchun 21 ta bayon tayyorlaganlar. Maʼlumot toʻplash vositasining validligini baholash maqsadida University of Biskra tarkibidagi Institute of Physical Activity Science and Technology dan 7 nafar professor-oʻqituvchining fikri olingan.

Ekspertlardan bandlarning til jihatidan ifodalanishini, aniqligini, mavzuga aloqadorligini va tegishli yoʻnalish ostida toʻgʻri joylashtirilgan-joylashtirilmaganini baholash; zarur deb topgan bandlarni olib tashlash, oʻzgartirish yoki yangi bandlar qoʻshishni taklif qilish soʻralgan.

Ushbu baholashdan soʻng:

  • rahbarlar soʻrovnomasi 18 banddan 19 bandga oshgan,
  • oʻqituvchilar soʻrovnomasi 21 banddan 20 bandga kamaygan,
  • har ikkala vosita ham uch yoʻnalishga ajratilgan.

Manba bu jarayonni “validity of the research tool” deb ataydi. Biroq faktor tahlili, konstrukt validligi koeffitsiyenti yoki boshqa miqdoriy validlik testi keltirilmagan. Shu sababli hisobot qilingan validlik bahosi asosan ekspert fikriga tayangan mazmun/muvofiqlik bahosidir.

Manba tadqiqotining usul boʻlimidan Verianla uchun tayyorlangan source-derived va masshtabsiz tadqiqot oqimi. Manbada original usul diagrammasi mavjud emas.

Cronbach Alfa Nimani Oʻlchaydi?

Cronbach alfa bir oʻlchov vositasidagi bandlarning birgalikda qanchalik izchil harakat qilishini baholaydigan ichki muvofiqlik ishonchlilik koeffitsiyentidir; ushbu tadqiqotda rahbar va oʻqituvchi soʻrovnomalarining uch yoʻnalishi hamda umumiy ballarining ishonchliligi Cronbach alfa yordamida baholangan.

Cronbach alfa uchun keng tarqalgan matematik koʻrinish quyidagicha:

\[ \alpha=\frac{k}{k-1}\left(1-\frac{\sum_{i=1}^{k}\sigma_i^2}{\sigma_T^2}\right) \]

Bu tenglama maqolaning oʻzida berilmagan; tadqiqotda qoʻllangan usul nimani anglatishini tushuntirish uchun keltirilgan umumiy statistik formuladir.

  • \(\alpha\): Cronbach alfa ishonchlilik koeffitsiyenti.
  • \(k\): shkaladagi bandlar soni.
  • \(\sigma_i^2\): har bir bandning dispersiyasi.
  • \(\sigma_T^2\): barcha bandlarning jami bali dispersiyasi.

Formulaning mantiqi bandlar bir-biri bilan qanchalik birgalikda oʻzgarishini baholashdir. Bandlar butunlay bir-biridan uzilgan holda harakat qilsa, ichki muvofiqlik zaiflashadi; bir xil konstruktni izchil oʻlchaydigan bandlarda alfa odatda yuqoriroq boʻladi. Biroq alfa oʻzi soʻrovnoma ilmiy jihatdan “toʻgʻri” yoki bir oʻlchovli ekanini isbotlamaydi.

Ishtirokchilar guruhi1-yoʻnalish2-yoʻnalish3-yoʻnalishBarcha yoʻnalishlar
Rahbarlar (n=5)0,780,840,840,82
Oʻqituvchilar (n=20)0,750,810,780,78

Mualliflar oʻz manbalariga tayangan holda 0,60 darajasidagi ishonchlilik koeffitsiyentini qabul qilsa boʻladigan daraja deb koʻrsatadilar va olgan qiymatlarini amaliy qoʻllash nuqtayi nazaridan yuqori/qabul qilsa boʻladigan deb baholaydilar.

Bu yerda tanlanma hajmi ham unutilmasligi kerak: rahbarlar shaklining alfa koeffitsiyentlari faqat 5 rahbar javobidan, oʻqituvchilar shaklining koeffitsiyentlari esa 20 oʻqituvchi javobidan hisoblangan. Maqolada alfa koeffitsiyentlari uchun ishonch oraligʻi yoki noaniqlik tahlili keltirilmagan.

Arifmetik oʻrtacha nimani koʻrsatadi?

Arifmetik oʻrtacha ishtirokchilarning bir band yoki yoʻnalishga bergan ballarining markaziy darajasini umumlashtiradi. Umumiy shakl:

\[ \bar{x}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i \]

koʻrinishida. Bu yerda \(\bar{x}\) oʻrtacha, \(n\) javoblar soni va \(x_i\) har bir ishtirokchining ballidir. Bu formula ham maqolaning asl tenglamasi emas; qoʻllangan statistikani oʻrgatuvchi izohdir.

Manba oʻrtachalarni “High”, “Medium” va “Low” sifatida tasniflaydi. Biroq PDFda ishlatilgan javob shkalasining variantlari va ushbu uch toifa oʻrtasidagi aniq ball chegaralari tushuntirilmagan. Shu sababli Verianla manbada yoʻq chegara qiymatlarini yaratmaydi.

Standart ogʻish nimani koʻrsatadi?

Standart ogʻish javoblar oʻrtacha atrofida qanchalik tarqalganini koʻrsatadi. Kichik standart ogʻish javoblar bir-biriga yaqinroq, katta standart ogʻish esa koʻproq tarqalganini anglatadi.

Tanlanma standart ogʻishining keng tarqalgan koʻrinishi quyidagicha:

\[ s=\sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}{n-1}} \]

Biroq manba qaysi dasturiy taʼminot ishlatilganini yoki standart ogʻishni hisoblashda qaysi hisoblash variantidan foydalanilganini bildirmaydi. Shu sababli formula faqat standart ogʻish mantiqini tushuntirish uchun beriladi; maqolaning hisoblash protokolini aynan qayta yaratish sifatida taqdim etilmaydi.

Maqoladagi “Significant Impact” Iborasi Statistik Ahamiyatlilikmi?

Yoʻq; manba xulosa va natija boʻlimlarida “significant impact” iborasidan foydalangan boʻlsa-da, hisobot qilingan tahlillarda p-qiymati yoki inferensial ahamiyatlilik testi yoʻq, shuning uchun bu ibora Verianla da “muhim/taʼsirli rol” tarzida talqin qilinishi va “statistik jihatdan ahamiyatli taʼsir isbotlandi” maʼnosiga oʻzgartirilmasligi kerak.

Tadqiqotchilar hisobot qilgan statistik amallar quyidagilar:

  • Cronbach alfa ishonchlilik koeffitsiyenti,
  • arifmetik oʻrtacha,
  • standart ogʻish.

Manbada quyidagilar hisobot qilinmagan:

  • p-qiymati,
  • ahamiyatlilik chegarasi \(\alpha\),
  • t-testi,
  • ANOVA,
  • korrelyatsiya koeffitsiyenti,
  • regressiya koeffitsiyenti,
  • ishonch oraligʻi,
  • taʼsir kattaligi.

Demak, tadqiqot rahbarlar va oʻqituvchilar fikrlarini sonli tarzda tavsiflaydi; boshqaruvning inshoot natijalariga sababiy taʼsiri kattaligini statistik model bilan baholamaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Uch tadqiqot yoʻnalishi

Rahbarlar va oʻqituvchilar soʻrovnomalarining har ikkisi uchta asosiy yoʻnalish atrofida tuzilgan:

  1. Maʼmuriy boshqaruvning universitet sportiga taʼsiri.
  2. Moddiy imkoniyatlarning universitet sport inshootlaridagi samaradorlik va natijalarni yaxshilashdagi roli.
  3. Rahbarlar yetishmovchiligining sport inshootlari va talabalar uchun salbiy taʼsiri.
YoʻnalishRahbar oʻrt.Rahbar SSRahbar bahosiOʻqituvchi oʻrt.Oʻqituvchi SSOʻqituvchi bahosi
Maʼmuriy boshqaruvning universitet sportiga taʼsiri2,400,27Yuqori2,280,34Oʻrta
Moddiy imkoniyatlarning samaradorlik va natijalardagi roli2,300,49Oʻrta2,180,30Oʻrta
Rahbarlar yetishmovchiligining salbiy taʼsiri2,200,32Oʻrta2,270,51Oʻrta
Barcha yoʻnalishlar2,300,29Oʻrta2,210,18Oʻrta

Rahbarlarning birinchi yoʻnalish natijalari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Maʼmuriy boshqaruvning universitet sportiga taʼsiri mavjudligi2,400,75Yuqori
Zaif maʼmuriy boshqaruvning sport amaliyotiga toʻsqinlik qilishi2,200,63Oʻrta
Boshqaruvning universitet sportini rivojlantirishi va ragʻbatlantirishi2,800,63Yuqori
Sport inshootlari maʼmuriy boshqaruvida qaror qabul qilish mustaqilligi2,400,36Yuqori
Sport faoliyatida qatnashayotgan talabalarga moddiy/maʼnaviy ragʻbat berilishi2,400,68Yuqori
Vazifalarni bajarishga yordam beruvchi rahbarlarning yetarliligi2,600,57Yuqori
Sport inshootlari maʼmuriy boshqaruviga toʻsqinlik qiluvchi omillar mavjudligi2,400,51Yuqori

Ushbu yoʻnalishda eng yuqori oʻrtacha 2,80 bilan universitet sportini rivojlantirish va ragʻbatlantirish bandiga tegishli. Eng past oʻrtacha 2,20 bilan zaif boshqaruvning sport amaliyotiga toʻsqinlik qilishi bandida kuzatiladi.

Rahbarlarning moddiy imkoniyatlarga doir natijalari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Moddiy yoki moliyaviy yordam manbai2,400,89Yuqori
Ajratilgan byudjetning ehtiyojlar uchun yetarli boʻlishi1,800,83Oʻrta
Muassasada zarur vosita va jihozlar mavjudligi2,200,83Oʻrta
Byudjetning bir qismini texnik xizmat va yangilashga ajratish2,400,54Yuqori
Universitet sportidagi muvaffaqiyatsizlikning moliyaviy resurslar yetishmasligi bilan bogʻliqligi2,800,44Yuqori
Byudjetning universitetdan tashqaridagi faoliyatni qoʻllab-quvvatlay olishi2,200,83Oʻrta

Ushbu yoʻnalishning eng kuchli topilmasi moliyaviy resurslar yetishmasligi bilan universitet sportidagi muvaffaqiyatsizlikni bogʻlaydigan bandning 2,80 bilan eng yuqori oʻrtachaga ega boʻlishidir. Ajratilgan byudjet ehtiyojlarni qondira olishi haqidagi oʻrtacha esa 1,80.

Rahbarlarning boshqaruv malakasiga doir natijalari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Malakali/yetarli rahbarlar mavjudligi2,400,54Yuqori
Muvaffaqiyatli sportchilarni ragʻbatlantirish2,400,89Yuqori
Boshqa muassasalar bilan tashkil etish va muvofiqlashtirish2,600,54Yuqori
Rahbarlarning oʻzlariga berilgan vazifalarni yaxshi bajarishi2,200,44Oʻrta
Masʼul shaxslarning toʻgʻri va keng boshqaruv tushunchasiga ega boʻlishi2,200,44Oʻrta
Rahbarlarni mamlakat ichidagi kurslar yoki xorijdagi amaliyotlar orqali qayta tayyorlash1,400,54Past

Ushbu jadvaldagi eng past qiymat 1,40 boʻlib, rahbarlarni qayta tayyorlashga oid bandga tegishli. Tadqiqotchilar muhokamada bu natijani maʼmuriy boshqaruv uchun masʼul xodimlarni qayta tayyorlashga yetarli eʼtibor berilmayotganini koʻrsatuvchi topilma sifatida talqin qiladilar.

Oʻqituvchilarning maʼmuriy boshqaruv baholari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Vakillik qilinayotgan jamoa ishlarini boshqarishda toʻliq erkinlik berilishi2,400,75Yuqori
Mavjud boshqaruv tizimini olingan natijalarga koʻra baholash2,250,63Oʻrta
Universitet sportida qoʻllanayotgan maʼmuriy boshqaruvning maqsadlarga erishishi2,250,63Oʻrta
Universitet sportini boshqaruvchi kadrlarni baholash1,850,36Oʻrta
Rahbarlarning sportchilar ehtiyojlarini qondirishga harakat qilishi2,400,68Yuqori
Zaif boshqaruvning mavjud imkoniyatlardan foydalana olmaslikka olib kelishi2,300,57Oʻrta
Sport inshootlarining yomon boshqaruvi universitet sportining muvaffaqiyatsizlik omillaridan biri boʻlishi2,450,51Yuqori

Ushbu guruhda eng yuqori oʻrtacha 2,45 bilan sport inshootlarining yomon boshqaruvi universitet sporti muvaffaqiyatsizligining sabablaridan biri ekanini soʻraydigan bandda kuzatiladi.

Oʻqituvchilarning moddiy imkoniyatlar baholari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Universitet sport musobaqalarida qatnashish uchun ragʻbat olinishi2,400,50Yuqori
Boshqaruvning sport inshootlarida zamonaviy va samarali ilmiy siyosatlardan foydalanishi2,300,47Oʻrta
Universitet sporti muvaffaqiyatsizligining faqat moliyaviy resurslar yetishmasligidan kelib chiqishi2,050,60Oʻrta
Boshqaruvning sport faoliyati uchun inshootlar va oʻyin maydonlarini taʼminlashi2,400,50Yuqori
Mavjud imkoniyatlarni umumiy baholash1,650,48Past
Boshqaruvning sport faoliyati vaqtida zarur imkoniyatlar bilan yordam berishi1,950,51Oʻrta

Bu yerda muhim bir noziklik bor. Oʻqituvchilar ayrim ragʻbat va inshoot/oʻyin maydoni bandlarini 2,40 bilan yuqori baholagan boʻlsalar-da, “mavjud imkoniyatlar” bandini 1,65 bilan past baholaganlar. Bu natijalar ayrim resurslarning mavjudligi bilan barcha ehtiyojlar yetarli darajada qondirilmoqda degan tasavvur bir xil narsa emasligini koʻrsatadi.

Bundan tashqari, “universitet sportining muvaffaqiyatsizligi faqat moliyaviy resurslar yetishmasligidan kelib chiqishi” bandi 2,05 bilan oʻrta darajada. Demak, oʻqituvchilar natijalari moliyaviy resurslar yetishmasligini barcha muammolarni yakka oʻzi tushuntiradigan sabab sifatida koʻrsatmaydi.

Oʻqituvchilarning boshqaruv malakasi va tashkil etish natijalari

BandOʻrtachaSSManba bahosi
Universitet sportida qatnashish tajribasi2,300,75Oʻrta
Boshqaruvning rahbarlarga yaxshi tayyorgarlik berishi2,300,63Oʻrta
Musobaqalarda qatnashadigan sportchilar haqida qaror qabul qilish mustaqilligi2,100,63Oʻrta
Universitet sport rahbarlari va raislar bilan aloqa mavjudligi2,300,36Oʻrta
Sport musobaqalaridagi mavjud boshqaruvni baholash2,250,68Oʻrta
Universitet sportini rivojlantirish uchun boshqaruv rejalari yoki dasturlari mavjudligi2,350,57Yuqori
Maʼmuriy boshqaruvning universitet sportini rivojlantirishdagi rolini baholash2,300,51Oʻrta

Ushbu yoʻnalishda eng yuqori qiymat 2,35 bilan universitet sportini rivojlantirish uchun boshqaruv rejalari yoki dasturlari mavjudligiga doir bandda. Eng past qiymat 2,10 bilan oʻqituvchilarning qaysi sportchilar musobaqada qatnashishi haqida qaror qabul qilish mustaqilligiga doir bandda.

Rahbarlar va oʻqituvchilar fikrlarini birgalikda qanday oʻqish kerak?

Ikki guruh mutlaqo bir xil baho bermaydi. Rahbarlar maʼmuriy boshqaruvning universitet sportiga taʼsiri yoʻnalishini 2,40 bilan “yuqori” deb baholagan boʻlsalar, oʻqituvchilarda ayni yoʻnalishning oʻrtachasi 2,28 va manba tasnifi “oʻrta”. Moddiy imkoniyatlar yoʻnalishi har ikki guruhda ham oʻrta darajada.

Rahbarlar uchun uchinchi yoʻnalish oʻrtachasi 2,20, oʻqituvchilar uchun 2,27. Ushbu yaqin qiymatlar rahbarlik malakasi, tashkil etish va boshqaruv muammolari har ikki guruhda ham butunlay eʼtibordan chetda qolmaganini koʻrsatadi; biroq manba ushbu guruh farqlarini statistik jihatdan sinamagan.

Shu sababli 2,40 bilan 2,28 yoki 2,20 bilan 2,27 oʻrtasidagi farqlar “statistik jihatdan ahamiyatli” deb aytish mumkin emas.

Manbaning muhokamadagi asosiy talqinlari

Tadqiqotchilar maʼmuriy boshqaruv universitet sportini rivojlantirishda muhim ekanini va zaif boshqaruv maqsadlarga erishishga toʻsqinlik qilishi mumkinligini taʼkidlaydilar.

Moliyaviy resurslar yetishmasligi ham muhim muammolardan biri sifatida talqin qilinadi. Rahbarlar guruhida byudjet ehtiyojlarni qondirishi haqidagi bahoning nisbatan past boʻlishi va moliyaviy resurslar yetishmasligiga oid bandning yuqori oʻrtacha olishi ushbu talqinning asosiy dalillaridandir.

Tadqiqotchilar, shuningdek, muassasa boshqa tashkilotlar bilan muvofiqlashtirishni taʼminlashini, biroq boshqaruv xodimlarini qayta tayyorlashga yetarli ahamiyat berilmayotganini baholaydilar.

Oʻqituvchilar maʼlumotlarida ayrim sport maydonlari va jihozlar mavjudligi, musobaqalarda qatnashishga yordam berilishi koʻrinishiga qaramay, umumiy “mavjud imkoniyatlar” bahosining past boʻlishi resurslar yetarliligi barcha jihatdan kuchli emasligini koʻrsatuvchi topilmadir.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan xulosalar

  • Oʻrganilgan Biskra Universiteti sport majmuasidagi rahbarlar va oʻqituvchilar maʼmuriy boshqaruvni universitet sporti bilan bogʻliq muhim omil deb baholaydilar.
  • Moddiy resurslar va inshoot imkoniyatlari har ikki guruh baholarida muhim tadqiqot yoʻnalishidir.
  • Rahbarlar guruhida moliyaviy resurslar yetishmasligi muhim muammolardan biri sifatida ajralib turadi.
  • Rahbarlar guruhida rahbarlarni qayta tayyorlashga oid band eng past baholardan biridir.
  • Oʻqituvchilar guruhida mavjud imkoniyatlarni umumiy baholash past darajada.
  • Oʻqituvchilar sport inshootlarining yomon boshqaruvini universitet sportining muvaffaqiyatsizligi bilan bogʻlovchi bandga yuqori baho berganlar.
  • Tadqiqotchilar boshqaruv mutaxassisligi, xodimlarni tayyorlash, qoʻshimcha inshoot va jihoz sarmoyalarini tavsiya qiladilar.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan xulosalar

  • Maʼmuriy boshqaruvning sport samaradorligiga statistik jihatdan ahamiyatli sababiy taʼsiri p-qiymati bilan koʻrsatilmagan.
  • Yaxshi boshqaruv talabalar sport samaradorligini maʼlum foizga oshirishi koʻrsatilmagan.
  • Koʻproq byudjet muayyan miqdordagi samaradorlik oshishini keltirib chiqarishi hisoblanmagan.
  • Rahbarlar va oʻqituvchilar guruhlari oʻrtasidagi farqlar inferensial statistika bilan sinovdan oʻtkazilmagan.
  • Topilmalar Jazoirdagi barcha universitetlarga yoki boshqa mamlakatlarga bevosita umumlashtirilmagan.
  • Talabalar tadqiqot tanlanmasining bevosita qismi emas; talabalarga oid ayrim xulosalar rahbarlar va oʻqituvchilar baholariga asoslanadi.
  • Uzoq muddatli inshoot samaradorligi yoki talabalar qatnashuvidagi oʻzgarish kuzatuv tadqiqoti bilan oʻlchanmagan.

Uslubiy va hisobot cheklovlari

Bitta muassasa: Tadqiqot faqat Mohamed Khider University of Biskra sport majmuasida oʻtkazilgan.

Kichik tadqiqot bosh toʻplami: Tadqiqot jami 25 kishini qamrab oladi; rahbarlar guruhi faqat 5 kishidan iborat.

Oʻz-oʻzini hisobot qilish maʼlumotlari: Topilmalar soʻrovnoma javoblariga asoslanadi; bevosita inshoot samaradorligi sensori, texnik xizmat yozuvi yoki talabalar samaradorligi testi ishlatilmagan.

Shkala tafsilotlari yetishmaydi: PDF soʻrovnomaning javob variantlari va “yuqori/oʻrta/past” tasnifining aniq chegaralarini tushuntirmaydi.

Validlik jarayoni cheklangan tarzda hisobot qilingan: Yetti ekspert bahosi berilgan, biroq konstrukt validligi/faktor tahlili keltirilmagan.

Ishonchlilik tanlanmasi kichik: Ayniqsa rahbarlar soʻrovnomasining Cronbach alfa qiymatlari n=5 asosida hisoblangan; manba koeffitsiyentlarning ishonch oraligʻini hisobot qilmagan.

Gipotezalar aniq belgilanmagan: Usul qismi natijalar “gipotezalar tasdiqlangan-tasdiqlanmaganini” aniqlash uchun tahlil qilinganini aytadi; biroq maqola matnida alohida va aniq H1/H2 shaklida gipotezalar berilmagan.

Inferensial test yoʻq: Manba faqat arifmetik oʻrtacha va standart ogʻishni hisobot qilgani sababli “significant” soʻzi statistik ahamiyatlilik isboti sifatida oʻqilmasligi kerak.

Tadqiqotchilarning tavsiyalari

  • Universitet muassasalarida qoʻshimcha sport inshootlarini qurish va yetarli sport jihozlarini taʼminlash.
  • Sport inshootlarini loyihalash va qurishga sport uchun masʼul shaxslar, mutaxassislar, texniklar va rahbarlarni jalb qilish.
  • Universitet sport inshootlarini boshqarish uchun sport inshootlari boshqaruvi mutaxassislarini tayinlash.
  • Sport inshootlari rahbarlari va xodimlari uchun boshqaruv va sport maʼmuriyati mutaxassislari bilan birgalikda oʻquv/rivojlanish kurslarini tashkil qilish.
  • Universitetlarda sport faoliyati uchun masʼul boʻlinmalarning rolini kuchaytirish va koʻproq talabalarni oʻzlari istagan sport turlariga jalb qilish.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: The Reality of Managing Sports Facilities in University Institutions.

Mualliflar: Kaddour Azzeddine; Tahir Yasmine.

Mualliflar tartibi: Kaddour Azzeddine birinchi, Tahir Yasmine ikkinchi muallif.

Birinchi muallif affiliatsiyasi: University of Biskra, Algeria.

Ikkinchi muallif affiliatsiyasi: University of Algiers 3, Algeria.

Corresponding author: Kaddour Azzeddine.

Corresponding author e-pochtasi: azzeddine.kaddour@univ-biskra.dz

Teng hissa / teng birinchi mualliflik: Manbada ko'rsatilmagan.

Jurnal: Journal of Sport Science Technology and Physical Activities.

Jild / son: Vol. 23, No. 1.

Nashr davri: June 2026.

Sahifalar: 189–202.

ISSN: 1112-4032.

eISSN: 2543-3776.

DOI: 10.5281/zenodo.19518575.

Yuborilgan sana: 09/07/2025.

Qabul qilingan sana: 03/10/2025.

Nashr sanasi: 01/06/2026.

Manba turi: Original Research Paper; tavsifiy soʻrov tadqiqoti.

Taqriz: Jurnalning rasmiy siyosati double-blind peer review va kamida ikki mustaqil taqrizchi bahosidan foydalanishini bildiradi.

Nashriyot: Institute of Physical and Sports Education, Abdelhamid Ibn Badis University of Mostaganem, Algeria.

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International — CC BY 4.0.

Rasmiy maqola havolasi: https://revue.univ-mosta.dz/index.php/jsstpa/article/view/1452

DOI izohi: DOI Zenodo nom maydonida; biroq jurnalning rasmiy sahifasi ushbu DOI ni nashr qilingan jurnal maqolasining DOI si sifatida koʻrsatadi. Tadqiqot preprint sifatida emas, nashr qilingan jurnal maqolasi sifatida taqdim etilgan.

Kalit soʻzlar: Management; Sports Management; Sports facilities; university sports; University institution.

Tadqiqot muassasasi: Mohamed Khider University of Biskra sport majmuasi.

Tadqiqot mamlakati: Algeria.

Tadqiqot davri: 2022-yil noyabr boshi–2023-yil may oxiri.

Tadqiqot bosh toʻplami: 5 rahbar + 20 oʻqituvchi = 25 kishi.

Tadqiqot tanlanmasi: Xuddi shu 5 rahbar va 20 oʻqituvchi; manba ifodasi bilan mass survey method.

Maʼlumot toʻplash vositasi: Soʻrovnoma.

Rahbarlar shaklining dastlabki holati: 18 band.

Rahbarlar shaklining yakuniy holati: 19 band, 3 yoʻnalish.

Oʻqituvchilar shaklining dastlabki holati: 21 band.

Oʻqituvchilar shaklining yakuniy holati: 20 band, 3 yoʻnalish.

Ekspert baholashi: University of Biskra Institute of Physical Activity Science and Technology dan 7 nafar akademik.

Ishonchlilik usuli: Cronbach alfa.

Rahbarlar shaklining umumiy Cronbach alfa: 0,82.

Oʻqituvchilar shaklining umumiy Cronbach alfa: 0,78.

Statistik tahlil: Cronbach alfa, arifmetik oʻrtacha va standart ogʻish.

Hisobot qilinmagan inferensial tahlillar: p-qiymati, t-testi, ANOVA, korrelyatsiya, regressiya, ishonch oraligʻi va taʼsir kattaligi hisobot qilinmagan.

Mustaqil oʻzgaruvchi: Administrative management.

Bogʻliq oʻzgaruvchi: University sports facilities.

Muhim talqin chegarasi: Manba “significant impact” iborasidan foydalanadi; biroq statistik ahamiyatlilik testi hisobot qilinmagani sababli bu ibora statistik p-qiymati maʼnosida talqin qilinmasligi kerak.

Soʻrovnoma shkalasi chegarasi: PDF javob variantlari va yuqori/oʻrta/past tasnif chegaralarini ochiq bermaydi.

Gipoteza hisobotining chegarasi: Maqola tahlillar gipotezalarni baholash uchun amalga oshirilganini aytadi; biroq formal gipotezalar alohida shaklda yozilmagan.

Moliyalashtirish: Maqolada alohida moliyalashtirish bayonoti mavjud emas.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Maqolada alohida manfaatlar toʻqnashuvi bayonoti mavjud emas.

Maʼlumotlardan foydalanish imkoniyati: Alohida maʼlumotlardan foydalanish imkoniyati bayonoti yoki ochiq maʼlumotlar ombori berilmagan.

CRediT / muallif hissalari: Alohida muallif hissalari bayonoti mavjud emas.

Etika qoʻmitasi / ishtirokchi roziligi: Koʻrib chiqilgan maqolada alohida etika qoʻmitasi raqami yoki xabardor qilingan rozilik bayonoti koʻrinmaydi.


Ulashish:

Izohlar ko‘rib chiqilgandan keyin e’lon qilinadi. Izohingiz tasdiqlash jarayoniga yuboriladi va ma’qullangach ko‘rinadi.

Izoh qoldiring

E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan