Тадқиқоти академӣ, забони фаҳмо

Verianla | Тадқиқоти академӣ ва илм ба забони тоҷикӣ

12 ноябр 2026, панҷшанбе
VERİANLA Нашри мустақили илмӣ
Кушодан ё бастани меню
...
Саҳифаи асосӣ / Илмҳои иҷтимоӣ / Идоракунӣ / Вазъи Кунии Идоракунии Иншооти Варзишӣ дар Муассисаҳои Донишгоҳӣ
Идоракунӣ

Вазъи Кунии Идоракунии Иншооти Варзишӣ дар Муассисаҳои Донишгоҳӣ

Ин таҳқиқот омӯзиши тавсифии пурсишӣ мебошад, ки идоракунии маъмурии иншооти варзишии донишгоҳҳоро тавассути арзёбиҳои роҳбарон ва омӯзгорон баррасӣ мекунад.

06/11/2026  Veri Anla  124 боздид
Вазъи Кунии Идоракунии Иншооти Варзишӣ дар Муассисаҳои Донишгоҳӣ

Ин таҳқиқот омӯзиши тавсифии пурсишӣ мебошад, ки идоракунии маъмурии иншооти варзишии донишгоҳҳоро тавассути арзёбиҳои роҳбарон ва омӯзгорон баррасӣ мекунад. Таҳқиқот ҳамаи 5 роҳбар ва 20 омӯзгореро дар бар мегирад, ки дар маҷмааи варзишии Mohamed Khider University of Biskra дар Алҷазоир фаъолият мекунанд. Воситаи ҷамъоварии маълумот ду шакли ҷудогонаи саволнома мебошад: пас аз арзёбии коршиносон шакли роҳбарон 19 банд ва шакли омӯзгорон 20 бандро дар бар гирифта, ҳар ду шакл аз рӯйи се меҳвари асосӣ тартиб дода шудаанд. Муҳаққиқон маълумотро бо истифода аз коэффисиенти эътимоднокии алфаи Кронбах, миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартӣ арзёбӣ кардаанд.

Се меҳвари таҳқиқот чунинанд: таъсири идоракунии маъмурӣ ба варзиши донишгоҳӣ, нақши имкониятҳои моддӣ дар нишондиҳандаҳо ва натиҷаҳои варзишӣ ва паёмадҳои манфии нокифоя будани роҳбарон ба иншооти варзишӣ ва донишҷӯён. Дар гурӯҳи роҳбарон миёнаҳои ин меҳварҳо мутаносибан 2,40, 2,30 ва 2,20 буда, миёнаи ҳамаи меҳварҳо 2,30 нишон дода шудааст. Дар гурӯҳи омӯзгорон миёнаҳои ҳамин се меҳвар 2,28, 2,18 ва 2,27 ва миёнаи ҳамаи меҳварҳо 2,21 мебошад.

Дар гурӯҳи роҳбарон ду аз баландтарин миёнаҳои бандҳо дар бандҳои марбут ба он ки идоракунӣ варзиши донишгоҳиро рушд медиҳад ва ҳавасманд мекунад ва нокомии варзиши донишгоҳӣ бо норасоии захираҳои молиявӣ алоқаманд аст, бо арзиши 2,80 гузориш шудаанд. Пасттарин арзиш дар ҳамин гурӯҳ 1,40 буда, ба банде дахл дорад, ки роҳбаронро барои бозомӯзӣ ба курсҳои таълимӣ дар дохили кишвар ё таҷрибаомӯзӣ дар хориҷ мефиристанд. Дар гурӯҳи омӯзгорон банди он ки идоракунии бади иншооти варзишӣ яке аз сабабҳои нокомии варзиши донишгоҳӣ мебошад, бо 2,45 баланд ва арзёбии кофӣ будани имкониятҳои мавҷуда бо 1,65 паст мебошад.

Маҳдудияти муҳими илмии таҳқиқот дар он аст, ки ҳарчанд муҳаққиқон дар бахши натиҷаҳо мегӯянд, идоракунии маъмурӣ ба иншооти варзишӣ таъсири “significant” дорад, таҳлилҳои омории гузоришшуда танҳо аз алфаи Кронбах, миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартӣ иборатанд. Дар мақола p-қимат, санҷиши гипотеза, коррелятсия, регрессия ё ягон санҷиши дигари аҳамиятнокии инференсиалӣ оварда нашудааст. Аз ин рӯ, натиҷаҳо бояд ҳамчун арзёбиҳои тавсифии иштирокчиён хонда шаванд ва набояд ҳамчун «таъсири сабабии аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок исбот шуд» тафсир гарданд.

Муҳаққиқон бар асоси натиҷаҳо бунёди иншооти иловагии варзишӣ дар донишгоҳҳо, таъмин кардани таҷҳизоти кофии варзишӣ, ҷалби коршиносон, техникҳо ва роҳбарон ба тарҳрезӣ ва сохтмони иншоот, таъйини кормандони мутахассис дар соҳаи идоракунии иншооти варзишӣ ва дастгирии мунтазами кормандони масъули иншоот тавассути барномаҳои омӯзиширо пешниҳод мекунанд.

Мушкилоти асосии таҳқиқот чист?

Мушкилоти асосии таҳқиқот ба ин андеша асос меёбад, ки варзиши донишгоҳӣ танҳо ба қобилияти варзишии донишҷӯён ё барномаҳои варзишӣ вобаста нест; сифати ҷисмонии иншоот, захираҳои моддӣ ва махсусан тарзи идора шудани ин захираҳо низ ба иҷрои фаъолияти варзишӣ таъсир мерасонанд.

Муҳаққиқон таъкид мекунанд, ки донишгоҳҳо барои муайян кардани варзишгарони боистеъдод, ҷалби варзишгарон ба клубҳои варзишӣ ва дастаҳои миллӣ, ташкили мусобиқаҳои донишҷӯён ва рушди варзиши донишгоҳӣ муассисаҳои муҳим мебошанд. Барои дуруст кор кардани ин сохтор танҳо мавҷуд будани иншооти варзишӣ кофӣ нест; онҳо бояд аз ҷиҳати банақшагирӣ, ташкил, истифодаи захираҳо, нигоҳдорӣ ва идоракунӣ самаранок истифода шаванд.

Саволи асосии таҳқиқот дар мақола ин аст, ки вазъи кунунии идоракунии маъмурии иншооти варзишӣ дар муассисаҳои донишгоҳӣ чӣ гуна аст ва ин тарзи идоракунӣ ба амалияи варзишӣ чӣ гуна таъсир мерасонад.

Идоракунии иншооти варзишӣ чиро дар бар мегирад?

Дар ин таҳқиқот идоракунии иншооти варзишӣ танҳо истифодаи ҳаррӯзаи сохтори ҷисмонӣ, мисли толори варзишӣ ё майдонро не, балки маҷмӯи вазифаҳои маъмурӣ, аз ҷумла банақшагирӣ, ташкил, қабули қарор, истифодаи буҷет ва мавод, нигоҳдорӣ, ҳамоҳангсозӣ бо муассисаҳои дигар, салоҳияти кормандон ва дастгирии фаъолияти варзиширо ифода мекунад.

Аз ин рӯ, «мавҷуд будани иншоот» ва «самаранок идора шудани иншоот» як чиз нестанд. Доштани толори варзишӣ аз ҷониби донишгоҳ инфрасохтори ҷисмониро нишон медиҳад, дар ҳоле ки ҷудо кардани буҷети нигоҳдорӣ, банақшагирии барномаҳо, омӯзиши кормандон ва ташкили фаъолиятҳо ба ҷанбаи идоракунӣ дохил мешаванд.

Ҷомеаи таҳқиқот ва намуна чӣ гуна ташкил шудаанд?

Ҷомеаи таҳқиқот аз 5 роҳбар ва 20 омӯзгор, дар маҷмӯъ 25 нафар, иборат аст, ки дар маҷмааи варзишии Mohamed Khider University of Biskra кор мекунанд. Намунаи таҳқиқот низ аз ҳамин 25 нафар иборат мебошад.

Манбаъ ин интихобро mass survey method меномад. Азбаски андозаи ҷомеа ва намуна яксон аст, ба ҷойи зернамунаи хурди интихобшуда ҳамаи ҷомеаи муайяншудаи таҳқиқот ба омӯзиш дохил карда шудааст.

Дар маҷмӯъ 25 шакли саволнома паҳн карда шуда, ҳамаи 25 шакл баргардонида шудаанд.

Таҳқиқот кадом давраро фаро мегирад?

Доираи замонии манбаъ аз аввали моҳи ноябри 2022 то охири моҳи майи 2023 мебошад. Доираи маконӣ иншооти варзишии Mohamed Khider University of Biskra аст. Доираи инсонӣ бошад роҳбарон ва омӯзгороне мебошанд, ки дар ин иншоот кор мекунанд.

Тағйирёбандаҳои мустақил ва вобастаи таҳқиқот кадомҳоянд?

Манбаъ тағйирёбандаи мустақили таҳқиқотро идоракунии маъмурӣ ва тағйирёбандаи вобастаро иншооти варзишии донишгоҳӣ муайян мекунад.

Бо вуҷуди ин, дар таҳқиқот тағйирёбандаи мустақил ба таври таҷрибавӣ тағйир дода нашудааст ва ба тағйирёбандаи вобаста дахолати назоратшаванда анҷом нашудааст. Аз ин рӯ, истилоҳи “independent/dependent variable” чорчӯбаи таҳқиқотии манбаъро инъикос мекунад; таҳқиқот санҷиши таҷрибавии сабабият нест.

Саволнома чӣ гуна таҳия шуд?

Муҳаққиқон дар аввал барои роҳбарон 18 ва барои омӯзгорон 21 изҳорот омода карданд. Барои арзёбии эътиборнокии воситаи ҷамъоварии маълумот назари 7 омӯзгори Institute of Physical Activity Science and Technology дар таркиби University of Biskra гирифта шуд.

Аз коршиносон хоҳиш карда шуд, ки шаклбандии забонӣ, равшанӣ, иртибот бо мавзӯъ ва дуруст ҷойгир шудани бандҳоро дар меҳвари дахлдор арзёбӣ кунанд; инчунин ҳазф, тағйир ё илова кардани бандҳои заруриро пешниҳод намоянд.

Пас аз ин арзёбӣ:

  • саволномаи роҳбарон аз 18 банд ба 19 банд зиёд шуд,
  • саволномаи омӯзгорон аз 21 банд ба 20 банд кам шуд,
  • ҳар ду восита ба се меҳвар ҷудо шуданд.

Манбаъ ин равандро “validity of the research tool” меномад. Аммо таҳлили факторӣ, коэффисиенти эътиборнокии сохторӣ ё ягон санҷиши дигари миқдории эътиборнокӣ гузориш нашудааст. Аз ин рӯ, арзёбии эътиборнокии гузоришшуда асосан арзёбии мазмун/мувофиқат бар асоси назари коршиносон мебошад.

Ҷараёни source-derived ва бемиқёси таҳқиқот, ки барои Verianla аз бахши усули таҳқиқоти манбаъ омода шудааст. Дар манбаъ диаграммаи аслии усул вуҷуд надорад.

Алфаи Кронбах Чиро Месанҷад?

Алфаи Кронбах коэффисиенти эътимоднокии мутобиқати дохилӣ мебошад, ки то чӣ андоза бандҳои як воситаи ченкунӣ якҷоя мутобиқ амал мекунанд, арзёбӣ менамояд; дар ин таҳқиқот эътимоднокии се меҳвар ва холҳои умумии саволномаҳои роҳбарон ва омӯзгорон бо алфаи Кронбах арзёбӣ шудааст.

Намоиши маъмули математикии алфаи Кронбах чунин аст:

\[ \alpha=\frac{k}{k-1}\left(1-\frac{\sum_{i=1}^{k}\sigma_i^2}{\sigma_T^2}\right) \]

Ин муодила дар худи мақола дода нашудааст; он формулаи умумии оморист, ки барои шарҳи маънои усули дар таҳқиқот истифодашуда оварда шудааст.

  • \(\alpha\): коэффисиенти эътимоднокии алфаи Кронбах.
  • \(k\): шумораи бандҳо дар шкала.
  • \(\sigma_i^2\): дисперсияи ҳар як банд.
  • \(\sigma_T^2\): дисперсияи холи умумии ҳамаи бандҳо.

Мантиқи формула арзёбии он аст, ки бандҳо то чӣ андоза бо ҳам ҳаракат мекунанд. Агар бандҳо комилан аз ҳам ҷудо амал кунанд, мутобиқати дохилӣ суст мешавад; дар бандҳое, ки як сохторро пайваста чен мекунанд, алфа одатан баланд мешавад. Аммо алфа танҳо худаш исбот намекунад, ки саволнома аз ҷиҳати илмӣ “дуруст” ё якченака аст.

Гурӯҳи иштирокчиёнМеҳвари 1Меҳвари 2Меҳвари 3Ҳамаи меҳварҳо
Роҳбарон (n=5)0,780,840,840,82
Омӯзгорон (n=20)0,750,810,780,78

Муаллифон бар асоси манбаъҳои худ мегӯянд, ки коэффисиенти эътимоднокии сатҳи 0,60 қобили қабул аст ва арзишҳои бадастомадаро барои истифодаи амалӣ баланд/қобили қабул арзёбӣ мекунанд.

Ҳамчунин андозаи намуна набояд фаромӯш шавад: коэффисиентҳои алфаи шакли роҳбарон танҳо аз ҷавобҳои 5 роҳбар ва коэффисиентҳои шакли омӯзгорон аз ҷавобҳои 20 омӯзгор ҳисоб карда шудаанд. Мақола барои коэффисиентҳои алфа фосилаи эътимод ё таҳлили номуайянӣ намедиҳад.

Миёнаи арифметикӣ чиро нишон медиҳад?

Миёнаи арифметикӣ сатҳи марказии холҳоеро, ки иштирокчиён ба як банд ё меҳвар медиҳанд, ҷамъбаст мекунад. Шакли умумӣ:

\[ \bar{x}=\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i \]

мебошад. Дар ин ҷо \(\bar{x}\) миёна, \(n\) шумораи ҷавобҳо ва \(x_i\) холи ҳар иштирокчӣ мебошад. Ин формула низ муодилаи аслии мақола нест; шарҳи омӯзишии омори истифодашуда аст.

Манбаъ миёнаҳоро ҳамчун “High”, “Medium” ва “Low” гурӯҳбандӣ мекунад. Бо вуҷуди ин, дар PDF вариантҳои шкалаи ҷавоб ва ҳудудҳои дақиқи холӣ байни ин се категория шарҳ дода намешаванд. Аз ин рӯ, Verianla ҳудудҳои дар манбаъ набударо эҷод намекунад.

Инҳирофи стандартӣ чиро нишон медиҳад?

Инҳирофи стандартӣ нишон медиҳад, ки ҷавобҳо дар атрофи миёна то чӣ андоза паҳн шудаанд. Инҳирофи стандартии хурд маънои наздиктар будани ҷавобҳоро дорад, инҳирофи стандартии калон бошад паҳншавии бештарро ифода мекунад.

Намоиши маъмули инҳирофи стандартии намуна чунин аст:

\[ s=\sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{n}(x_i-\bar{x})^2}{n-1}} \]

Аммо манбаъ намегӯяд, ки кадом барномаи нармафзор истифода шудааст ё дар ҳисоб кардани инҳирофи стандартӣ кадом варианти ҳисоб истифода шудааст. Аз ин рӯ, формула танҳо барои омӯзондани мантиқи инҳирофи стандартӣ аст; он ҳамчун бозсозии дақиқи протоколи ҳисобкунии мақола пешниҳод намешавад.

Оё Ибораи “Significant Impact” дар Мақола Аҳамиятнокии Оморист?

Не; гарчанде манбаъ дар хулоса ва бахши натиҷаҳо ибораи “significant impact”-ро истифода мебарад, дар таҳлилҳои гузоришшуда p-қимат ё санҷиши инференсиалии аҳамиятнокӣ вуҷуд надорад, бинобар ин ин ибора дар Verianla бояд ҳамчун “нақши муҳим/таъсирбахш” тафсир шуда, ба маънои “таъсири аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок исбот шуд” табдил дода нашавад.

Амалиётҳои омории гузоришшудаи муҳаққиқон инҳоянд:

  • коэффисиенти эътимоднокии алфаи Кронбах,
  • миёнаи арифметикӣ,
  • инҳирофи стандартӣ.

Дар манбаъ инҳо гузориш нашудаанд:

  • p-қимат,
  • ҳадди аҳамиятнокӣ \(\alpha\),
  • t-тест,
  • ANOVA,
  • коэффисиенти коррелятсия,
  • коэффисиенти регрессия,
  • фосилаи эътимод,
  • андозаи таъсир.

Ҳамин тавр, таҳқиқот назари роҳбарон ва омӯзгоронро ба таври ададӣ тавсиф мекунад; бузургии таъсири сабабии идоракуниро ба натиҷаҳои иншоот бо модели оморӣ ҳисоб намекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Се меҳвари таҳқиқот

Ҳар ду саволномаи роҳбарон ва омӯзгорон дар атрофи се меҳвари асосӣ сохта шудаанд:

  1. Таъсири идоракунии маъмурӣ ба варзиши донишгоҳӣ.
  2. Нақши имкониятҳои моддӣ дар беҳтар кардани нишондиҳандаҳо ва натиҷаҳои иншооти варзишии донишгоҳӣ.
  3. Таъсири манфии нокифоя будани роҳбарон ба иншооти варзишӣ ва донишҷӯён.
МеҳварМиёнаи роҳбарSS роҳбарАрзёбии роҳбарМиёнаи омӯзгорSS омӯзгорАрзёбии омӯзгор
Таъсири идоракунии маъмурӣ ба варзиши донишгоҳӣ2,400,27Баланд2,280,34Миёна
Нақши имкониятҳои моддӣ дар нишондиҳандаҳо ва натиҷаҳо2,300,49Миёна2,180,30Миёна
Таъсири манфии нокифоя будани роҳбарон2,200,32Миёна2,270,51Миёна
Ҳамаи меҳварҳо2,300,29Миёна2,210,18Миёна

Натиҷаҳои меҳвари якуми роҳбарон

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Мавҷуд будани таъсири идоракунии маъмурӣ ба варзиши донишгоҳӣ2,400,75Баланд
Монеъ шудани идоракунии маъмурии заиф ба амалияи варзишӣ2,200,63Миёна
Рушд ва ҳавасманд кардани варзиши донишгоҳӣ аз ҷониби идоракунӣ2,800,63Баланд
Мустақилияти қабули қарор дар идоракунии маъмурии иншооти варзишӣ2,400,36Баланд
Дастгирии моддӣ/маънавии донишҷӯёни иштирокчии фаъолияти варзишӣ2,400,68Баланд
Кофӣ будани роҳбароне, ки ба иҷрои вазифаҳо ёрӣ мерасонанд2,600,57Баланд
Мавҷуд будани омилҳое, ки ба идоракунии маъмурии иншооти варзишӣ монеъ мешаванд2,400,51Баланд

Дар ин меҳвар баландтарин миёна 2,80 буда, ба банди рушди варзиши донишгоҳӣ ва ҳавасмандсозии он дахл дорад. Пасттарин миёна 2,20 буда, дар банди монеъ шудани идоракунии заиф ба амалияи варзишӣ дида мешавад.

Натиҷаҳои роҳбарон оид ба имкониятҳои моддӣ

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Манбаи дастгирии моддӣ ё молиявӣ2,400,89Баланд
Кофӣ будани буҷети ҷудошуда барои ниёзҳо1,800,83Миёна
Мавҷуд будани воситаҳо ва таҷҳизоти зарурӣ дар муассиса2,200,83Миёна
Ҷудо кардани қисми буҷет барои нигоҳдорӣ ва навсозӣ2,400,54Баланд
Алоқамандии нокомии варзиши донишгоҳӣ бо норасоии захираҳои молиявӣ2,800,44Баланд
Имкони буҷет барои дастгирии фаъолиятҳои берун аз донишгоҳ2,200,83Миёна

Қавитарин натиҷаи ин меҳвар он аст, ки банди алоқамандкунандаи норасоии захираҳои молиявӣ бо нокомии варзиши донишгоҳӣ бо 2,80 баландтарин миёна дорад. Миёнаи арзёбии он ки буҷети ҷудошуда ниёзҳоро қонеъ мекунад ё не, 1,80 мебошад.

Натиҷаҳои роҳбарон оид ба салоҳияти роҳбарӣ

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Мавҷуд будани роҳбарони соҳибихтисос/кофӣ2,400,54Баланд
Ҳавасманд кардани варзишгарони муваффақ2,400,89Баланд
Ташкил ва ҳамоҳангсозӣ бо муассисаҳои дигар2,600,54Баланд
Хуб иҷро кардани вазифаҳои ба роҳбарон додашуда2,200,44Миёна
Доштани фаҳмиши дуруст ва фарохи идоракунӣ аз ҷониби шахсони масъул2,200,44Миёна
Бозомӯзии роҳбарон тавассути курсҳои дохили кишвар ё таҷрибаомӯзӣ дар хориҷ1,400,54Паст

Пасттарин арзиш дар ин ҷадвал 1,40 буда, ба банди бозомӯзии роҳбарон тааллуқ дорад. Муҳаққиқон дар муҳокима ин натиҷаро ҳамчун нишонаи он тафсир мекунанд, ки ба бозомӯзии кормандони масъули идоракунии маъмурӣ таваҷҷуҳи кофӣ дода намешавад.

Арзёбиҳои омӯзгорон оид ба идоракунии маъмурӣ

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Додани озодии пурра барои идора кардани корҳои дастаи намояндагишаванда2,400,75Баланд
Арзёбии низоми мавҷудаи идоракунӣ аз рӯйи натиҷаҳои бадастомада2,250,63Миёна
Ба ҳадафҳо расидани идоракунии маъмурии истифодашаванда дар варзиши донишгоҳӣ2,250,63Миёна
Арзёбии кадрҳое, ки варзиши донишгоҳиро идора мекунанд1,850,36Миёна
Кӯшиши роҳбарон барои қонеъ кардани ниёзҳои варзишгарон2,400,68Баланд
Боис шудани идоракунии заиф ба истифода нашудани имкониятҳои мавҷуда2,300,57Миёна
Яке аз омилҳои нокомии варзиши донишгоҳӣ будани идоракунии бади иншооти варзишӣ2,450,51Баланд

Дар ин гурӯҳ баландтарин миёна 2,45 буда, дар банде дида мешавад, ки мепурсад идоракунии бади иншооти варзишӣ яке аз сабабҳои нокомии варзиши донишгоҳӣ ҳаст ё не.

Арзёбиҳои омӯзгорон оид ба имкониятҳои моддӣ

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Гирифтани ҳавасмандӣ барои иштирок дар мусобиқаҳои варзишии донишгоҳӣ2,400,50Баланд
Истифодаи сиёсати муосир ва самараноки илмӣ дар иншооти варзишӣ аз ҷониби идоракунӣ2,300,47Миёна
Танҳо аз норасоии захираҳои молиявӣ сарчашма гирифтани нокомии варзиши донишгоҳӣ2,050,60Миёна
Таъмин кардани биноҳо ва майдонҳои бозӣ барои фаъолияти варзишӣ аз ҷониби идоракунӣ2,400,50Баланд
Арзёбии умумии имкониятҳои мавҷуда1,650,48Паст
Дастгирӣ бо имкониятҳои зарурӣ ҳангоми фаъолияти варзишӣ аз ҷониби идоракунӣ1,950,51Миёна

Дар ин ҷо як нозукии муҳим вуҷуд дорад. Омӯзгорон баъзе бандҳои ҳавасмандӣ ва бино/майдонҳои бозиро бо 2,40 баланд арзёбӣ кардаанд, аммо банди “имкониятҳои мавҷуда”-ро бо 1,65 паст арзёбӣ намудаанд. Ин натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки мавҷуд будани баъзе захираҳо ва дар сатҳи кофӣ таъмин шудани ҳамаи ниёзҳо як чиз нестанд.

Илова бар ин, банди “нокомии варзиши донишгоҳӣ танҳо аз норасоии захираҳои молиявӣ сарчашма мегирад” бо 2,05 дар сатҳи миёна аст. Аз ин рӯ, натиҷаҳои омӯзгорон норасоии захираҳои молиявиро ҳамчун ягона сабабе, ки ҳамаи мушкилотро шарҳ медиҳад, нишон намедиҳанд.

Натиҷаҳои омӯзгорон оид ба салоҳияти идоракунӣ ва ташкил

БандМиёнаSSАрзёбии манбаъ
Таҷрибаи иштирок дар варзиши донишгоҳӣ2,300,75Миёна
Таъмини омӯзиши хуб барои роҳбарон аз ҷониби идоракунӣ2,300,63Миёна
Мустақилияти қабули қарор дар бораи варзишгароне, ки дар мусобиқа иштирок мекунанд2,100,63Миёна
Мавҷуд будани иртибот бо роҳбарон ва раисони варзиши донишгоҳӣ2,300,36Миёна
Арзёбии идоракунии мавҷуда дар мусобиқаҳои варзишӣ2,250,68Миёна
Мавҷуд будани нақша ё барномаҳои идоракунӣ барои рушди варзиши донишгоҳӣ2,350,57Баланд
Арзёбии нақши идоракунии маъмурӣ дар рушди варзиши донишгоҳӣ2,300,51Миёна

Дар ин меҳвар баландтарин арзиш 2,35 буда, ба банди мавҷуд будани нақшаҳо ё барномаҳои идоракунӣ барои рушди варзиши донишгоҳӣ дахл дорад. Пасттарин арзиш 2,10 буда, ба мустақилияти омӯзгорон дар қабули қарор дар бораи кадом варзишгарон дар мусобиқа иштирок мекунанд, марбут аст.

Назари роҳбарон ва омӯзгоронро якҷоя чӣ гуна бояд хонд?

Ду гурӯҳ комилан як арзёбӣ намедиҳанд. Роҳбарон меҳвари таъсири идоракунии маъмурӣ ба варзиши донишгоҳиро бо 2,40 ҳамчун “баланд” арзёбӣ кардаанд, дар ҳоле ки дар омӯзгорон миёнаи ҳамин меҳвар 2,28 ва таснифи манбаъ “миёна” аст. Меҳвари имкониятҳои моддӣ дар ҳар ду гурӯҳ дар сатҳи миёна қарор дорад.

Миёнаи меҳвари сеюм барои роҳбарон 2,20 ва барои омӯзгорон 2,27 аст. Ин қиматҳои наздик нишон медиҳанд, ки масъалаҳои салоҳияти роҳбарон, ташкил ва идоракунӣ дар ҳар ду гурӯҳ пурра нодида гирифта нашудаанд; аммо дар манбаъ фарқҳои байни гурӯҳҳо аз ҷиҳати оморӣ санҷида нашудаанд.

Аз ин рӯ, гуфтан мумкин нест, ки фарқи байни 2,40 ва 2,28 ё 2,20 ва 2,27 “аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок” аст.

Тафсирҳои асосии манбаъ дар муҳокима

Муҳаққиқон таъкид мекунанд, ки идоракунии маъмурӣ барои рушди варзиши донишгоҳӣ муҳим аст ва идоракунии заиф метавонад ба расидан ба ҳадафҳо монеъ шавад.

Норасоии захираҳои молиявӣ низ ҳамчун яке аз мушкилоти муҳим тафсир мешавад. Дар гурӯҳи роҳбарон нисбатан паст будани арзёбии кофӣ будани буҷет ва баланд будани миёнаи банди марбут ба норасоии захираҳои молиявӣ аз такягоҳҳои асосии ин тафсир мебошанд.

Муҳаққиқон ҳамчунин арзёбӣ мекунанд, ки муассиса бо ташкилотҳои дигар ҳамоҳангсозӣ дорад, аммо ба бозомӯзии кормандони идоракунӣ аҳамияти кофӣ дода намешавад.

Дар маълумоти омӯзгорон мавҷуд будани баъзе майдонҳо ва таҷҳизоти варзишӣ ва дастгирии иштирок дар мусобиқаҳо дида мешавад, аммо паст будани арзёбии умумии “имкониятҳои мавҷуда” нишон медиҳад, ки кофӣ будани захираҳо аз ҳар ҷиҳат қавӣ нест.

Натиҷаҳои дастгиришавандаи таҳқиқот

  • Роҳбарон ва омӯзгорони маҷмааи варзишии Biskra University идоракунии маъмуриро ҳамчун омили муҳими вобаста ба варзиши донишгоҳӣ арзёбӣ мекунанд.
  • Захираҳои моддӣ ва имкониятҳои иншоот дар арзёбиҳои ҳар ду гурӯҳ меҳвари муҳими таҳқиқот мебошанд.
  • Дар гурӯҳи роҳбарон норасоии захираҳои молиявӣ ҳамчун яке аз мушкилоти муҳим барҷаста аст.
  • Дар гурӯҳи роҳбарон банди бозомӯзии роҳбарон яке аз арзёбиҳои пасттарин мебошад.
  • Дар гурӯҳи омӯзгорон арзёбии умумии имкониятҳои мавҷуда паст аст.
  • Омӯзгорон ба банди алоқамандкунандаи идоракунии бади иншооти варзишӣ бо нокомии варзиши донишгоҳӣ баҳои баланд додаанд.
  • Муҳаққиқон ихтисосмандии идоракунӣ, омӯзиши кормандон ва сармоягузорӣ ба иншоот ва таҷҳизоти иловагиро пешниҳод мекунанд.

Натиҷаҳои дастгиринашавандаи таҳқиқот

  • Таъсири сабабии аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятноки идоракунии маъмурӣ ба нишондиҳандаҳои варзишӣ бо p-қимат нишон дода нашудааст.
  • Нишон дода нашудааст, ки идоракунии хуб нишондиҳандаҳои варзишии донишҷӯёнро бо фоизи муайян зиёд мекунад.
  • Ҳисоб нашудааст, ки буҷети бештар ба афзоиши муайяни нишондиҳандаҳо оварда мерасонад.
  • Фарқҳои байни гурӯҳҳои роҳбарон ва омӯзгорон бо омори инференсиалӣ санҷида нашудаанд.
  • Натиҷаҳо мустақиман ба ҳамаи донишгоҳҳои Алҷазоир ё кишварҳои дигар умумӣ карда нашудаанд.
  • Донишҷӯён бевосита қисми намунаи таҳқиқот нестанд; баъзе натиҷаҳои марбут ба донишҷӯён ба арзёбии роҳбарон ва омӯзгорон асос меёбанд.
  • Тағйироти дарозмуддати нишондиҳандаҳои иншоот ё иштироки донишҷӯён бо таҳқиқоти пайгирӣ чен карда нашудааст.

Маҳдудиятҳои методологӣ ва гузоришдиҳӣ

Як муассиса: Таҳқиқот танҳо дар маҷмааи варзишии Mohamed Khider University of Biskra гузаронида шудааст.

Ҷомеаи хурди таҳқиқот: Таҳқиқот дар маҷмӯъ 25 нафарро фаро мегирад; гурӯҳи роҳбарон ҳамагӣ 5 нафар аст.

Маълумоти худгузоришӣ: Натиҷаҳо ба ҷавобҳои саволнома асос ёфтаанд; сенсори мустақими нишондиҳандаҳои иншоот, сабти нигоҳдорӣ ё санҷиши нишондиҳандаҳои донишҷӯён истифода нашудааст.

Тафсилоти шкала нокифоя аст: PDF вариантҳои ҷавоби саволнома ва ҳудудҳои дақиқи гурӯҳбандии “баланд/миёна/паст”-ро шарҳ намедиҳад.

Раванди эътиборнокӣ маҳдуд гузориш шудааст: Арзёбии ҳафт коршинос оварда шудааст, аммо эътиборнокии сохторӣ/таҳлили факторӣ гузориш нашудааст.

Намунаи эътимоднокӣ хурд аст: Хусусан арзишҳои алфаи Кронбах барои саволномаи роҳбарон аз n=5 ҳисоб шудаанд; манбаъ фосилаи эътимоди коэффисиентҳоро гузориш намекунад.

Гипотезаҳо равшан муайян нашудаанд: Бахши усул мегӯяд, ки натиҷаҳо барои муайян кардани “тасдиқ ё рад шудани гипотезаҳо” таҳлил шудаанд; аммо дар матни мақола гипотезаҳои алоҳида ва равшани H1/H2 оварда нашудаанд.

Санҷиши инференсиалӣ вуҷуд надорад: Азбаски манбаъ танҳо миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартиро гузориш мекунад, калимаи “significant” набояд ҳамчун далели аҳамиятнокии оморӣ хонда шавад.

Пешниҳодҳои муҳаққиқон

  • Бунёди иншооти иловагии варзишӣ дар муассисаҳои донишгоҳӣ ва таъмин кардани таҷҳизоти кофии варзишӣ.
  • Ҷалби масъулони варзиш, коршиносон, техникҳо ва роҳбарон ба тарҳрезӣ ва сохтмони иншооти варзишӣ.
  • Таъйини мутахассисони идоракунии иншооти варзишӣ барои идора кардани иншооти варзишии донишгоҳӣ.
  • Ташкили курсҳои омӯзишӣ/рушд барои роҳбарон ва кормандони иншооти варзишӣ бо ҳамкории мутахассисони идоракунӣ ва маъмурияти варзишӣ.
  • Тақвияти нақши воҳидҳои масъули фаъолияти варзишӣ дар донишгоҳҳо ва ҷалби донишҷӯёни бештар ба намудҳои варзишии дилхоҳашон.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: The Reality of Managing Sports Facilities in University Institutions.

Муаллифон: Kaddour Azzeddine; Tahir Yasmine.

Тартиби муаллифон: Kaddour Azzeddine муаллифи аввал, Tahir Yasmine муаллифи дуюм аст.

Аффилиатсияи муаллифи аввал: University of Biskra, Algeria.

Аффилиатсияи муаллифи дуюм: University of Algiers 3, Algeria.

Corresponding author: Kaddour Azzeddine.

Почтаи электронии corresponding author: azzeddine.kaddour@univ-biskra.dz

Саҳми баробар / ҳаммуаллифи аввал: Дар манбаъ нишон дода нашудааст.

Маҷалла: Journal of Sport Science Technology and Physical Activities.

Ҷилд / шумора: Vol. 23, No. 1.

Давраи нашр: June 2026.

Саҳифаҳо: 189–202.

ISSN: 1112-4032.

eISSN: 2543-3776.

DOI: 10.5281/zenodo.19518575.

Санаи ирсол: 09/07/2025.

Санаи қабул: 03/10/2025.

Санаи нашр: 01/06/2026.

Навъи манбаъ: Original Research Paper; таҳқиқоти тавсифии пурсишӣ.

Тақриз: Сиёсати расмии маҷалла истифодаи double-blind peer review ва арзёбии ҳадди ақал ду тақризгари мустақилро нишон медиҳад.

Ношир: Institute of Physical and Sports Education, Abdelhamid Ibn Badis University of Mostaganem, Algeria.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 International — CC BY 4.0.

Пайванди расмии мақола: https://revue.univ-mosta.dz/index.php/jsstpa/article/view/1452

Ёддошти DOI: DOI дар фазои номии Zenodo аст; аммо саҳифаи расмии маҷалла ин DOI-ро ҳамчун DOI-и мақолаи нашршудаи маҷалла нишон медиҳад. Таҳқиқот на ҳамчун preprint, балки ҳамчун мақолаи нашршудаи маҷалла пешниҳод шудааст.

Калидвожаҳо: Management; Sports Management; Sports facilities; university sports; University institution.

Муассисаи таҳқиқот: Маҷмааи варзишии Mohamed Khider University of Biskra.

Кишвари таҳқиқот: Algeria.

Давраи таҳқиқот: Аввали ноябри 2022–охири майи 2023.

Ҷомеаи таҳқиқот: 5 роҳбар + 20 омӯзгор = 25 нафар.

Намунаи таҳқиқот: Ҳамин 5 роҳбар ва 20 омӯзгор; бо ибораи манбаъ mass survey method.

Воситаи ҷамъоварии маълумот: Саволнома.

Шакли аввалияи саволномаи роҳбарон: 18 банд.

Шакли ниҳоии саволномаи роҳбарон: 19 банд, 3 меҳвар.

Шакли аввалияи саволномаи омӯзгорон: 21 банд.

Шакли ниҳоии саволномаи омӯзгорон: 20 банд, 3 меҳвар.

Арзёбии коршиносон: 7 академик аз University of Biskra Institute of Physical Activity Science and Technology.

Усули эътимоднокӣ: Алфаи Кронбах.

Алфаи умумии Кронбах барои шакли роҳбарон: 0,82.

Алфаи умумии Кронбах барои шакли омӯзгорон: 0,78.

Таҳлили оморӣ: Алфаи Кронбах, миёнаи арифметикӣ ва инҳирофи стандартӣ.

Таҳлилҳои инференсиалии гузоришнашуда: p-қимат, t-тест, ANOVA, коррелятсия, регрессия, фосилаи эътимод ва андозаи таъсир гузориш нашудаанд.

Тағйирёбандаи мустақил: Administrative management.

Тағйирёбандаи вобаста: University sports facilities.

Маҳдудияти муҳими тафсир: Манбаъ ибораи “significant impact”-ро истифода мебарад; аммо азбаски санҷиши аҳамиятнокии оморӣ гузориш нашудааст, ин ибора набояд ба маънои p-қимати оморӣ тафсир шавад.

Маҳдудияти шкалаи саволнома: PDF вариантҳои ҷавоб ва ҳудудҳои гурӯҳбандии баланд/миёна/пастро равшан намедиҳад.

Маҳдудияти гузориши гипотеза: Мақола мегӯяд, таҳлилҳо барои арзёбии гипотезаҳо анҷом шудаанд; аммо гипотезаҳои формалӣ алоҳида навишта нашудаанд.

Маблағгузорӣ: Дар мақола изҳороти алоҳидаи маблағгузорӣ вуҷуд надорад.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар мақола изҳороти алоҳидаи бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Дастрасии маълумот: Изҳороти алоҳидаи дастрасии маълумот ё анбори кушодаи маълумот дода нашудааст.

CRediT / саҳми муаллифон: Изҳороти алоҳидаи саҳми муаллифон вуҷуд надорад.

Кумитаи ахлоқ / ризоияти иштирокчиён: Дар мақолаи баррасишуда рақами алоҳидаи кумитаи ахлоқ ё изҳороти ризоияти огоҳона дида намешавад.


Мубодила:

Шарҳҳо пас аз баррасӣ нашр мешаванд. Шарҳи шумо ба раванди тасдиқ фиристода шуда, пас аз пазируфта шудан намоён мегардад.

Шарҳ гузоред

Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд