Sosial kamuflyaj, insanın autistik xüsusiyyətlərlə əlaqəli davranışlarını sosial gözləntilərə uyğunlaşmaq məqsədilə gizlətməsi, basdırması və ya kompensasiyaedici strategiyalarla dəyişdirməsidir. Alejandra Santana və həmkarları klinik olmayan 427 universitet tələbəsindən əldə edilmiş özünübildirmə məlumatları əsasında autistik xüsusiyyətlərin kimlik inkişafı ilə əlaqəsini və bu əlaqədə sosial kamuflyajla gender normalarına uyğunlaşmanın rolunu araşdırıblar. Tədqiqat korelyasiya analizlərinə və SPSS PROCESS Model 7 ilə aparılmış moderasiyalı vasitəçilik analizinə əsaslanır.
Daha yüksək autistik xüsusiyyət balları ruminativ kimlik araşdırması ilə \(r=0.16\) və kimlik sıxıntısı ilə \(r=0.14\) səviyyəsində müsbət, lakin kiçik əlaqələr göstərib. Autistik xüsusiyyətlərlə bağlılıq yaratma və ya bağlılıqla identifikasiya arasında əhəmiyyətli birbaşa əlaqə tapılmayıb. Sosial kamuflyaj autistik xüsusiyyətlərlə kimlik sıxıntısı, ruminativ kimlik araşdırması və aşağı bağlılıqla identifikasiya arasındakı statistik vasitəçilik modeli ilə uyğun olub; bağlılıq yaratma üçün eyni nəticə əldə edilməyib.
Gender normalarına uyğunlaşmanın rolu tədqiqatçıların ilkin hipotezinin əksinə çıxıb. Gender normalarına daha yüksək uyğunlaşma sosial kamuflyajla müsbət əlaqəli olsa da, autistik xüsusiyyətlərlə sosial kamuflyaj arasındakı əlaqənin meylini kiçik dərəcədə zəiflədib. Tədqiqat kəsitsəl və özünübildirmə əsaslıdır; iştirakçılar formal ASD diaqnozuna görə seçilməyib. Buna görə nəticələr səbəbiyyət sübut etmir və klinik autistik populyasiyalara birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.
Sosial Kamuflyaj Nədir?
Sosial kamuflyaj və ya sosial maskalanma, autistik xüsusiyyətləri olan insanın sosial olaraq gözlənilən davranışlara uyğunlaşmaq məqsədilə təbii davranışlarını gizlətməsi, dəyişdirməsi və ya kompensasiyaedici sosial strategiyalardan istifadə etməsidir; tədqiqatda bu konstrukt Camouflaging Autistic Traits Questionnaire ilə ölçülüb.
Mənbədə verilən nümunələrə başqa insanların üz ifadələrini təqlid etmək, göz kontaktını məcburi şəkildə saxlamaq, intensiv maraq göstərilən mövzulardan danışmamaq, söhbətləri əvvəlcədən məşq etmək və sosial vəziyyətlər üçün hazır davranış ssenariləri hazırlamaq daxildir.
Bu strategiyalar kənardan baxıldıqda sosial uyğunlaşmanı artıra bilər. Lakin mənbə ədəbiyyatının müzakirə edildiyi bölmədə uzunmüddətli kamuflyajın zehni və emosional yorğunluq, stress, narahatlıq, depressiv əlamətlər və insanın özünüdərk hissinin pozulması ilə əlaqələndirilə bildiyi qeyd olunur.
Tədqiqatın əsas tədqiqat sualı burada ortaya çıxır: autistik xüsusiyyətlərlə kimlik inkişafındakı çətinliklər arasındakı əlaqə birbaşa xüsusiyyətlərin özləri ilə bağlıdır, yoxsa sosial mühitə uyğunlaşmaq üçün istifadə olunan kamuflyaj davranışı bu əlaqənin mühüm statistik vasitəçisidir?
Kimliyin formalaşması necə nəzərdən keçirildi?
Mənbə kimlik inkişafını iki əsas proses üzərindən izah edir: araşdırma və bağlılıq. Araşdırma insanın həyat rolları, karyera, dəyərlər, inanclar və məqsədlər kimi kimlik seçimlərini qiymətləndirməsidir. Bağlılıq isə müəyyən seçimləri qəbul etmək və bu seçimlərə şəxsi sərmayə qoymaqdır.
| Kimlik vəziyyəti | Araşdırma | Bağlılıq | Əsas xüsusiyyət |
|---|---|---|---|
| Dağınıq kimlik | Aşağı | Aşağı | Seçimlər üzərində məhdud düşünmə və aşağı bağlılıq |
| Erkən bağlanma | Aşağı | Yüksək | Alternativləri hərtərəfli araşdırmadan bağlılıq yaratmaq |
| Moratorium | Yüksək | Aşağı | Aktiv, lakin hələ həll olunmamış kimlik axtarışı |
| Əldə edilmiş kimlik | Yüksək | Yüksək | Araşdırmadan sonra daha sabit kimlik bağlılığı |
Ruminativ Kimlik Araşdırması və Kimlik Sıxıntısı Nə Deməkdir?
Ruminativ kimlik araşdırması, kimliklə bağlı seçimlərin məqsədyönlü şəkildə araşdırılmasından fərqli olaraq eyni suallar ətrafında davamlı şübhə, narahatlıq və təkrarlanan düşüncə ilə xarakterizə olunan araşdırma formasıdır; kimlik sıxıntısı isə insanın həyat məqsədləri, karyera, münasibətlər, dəyərlər və digər kimlik sahələrində həll olunmamış suallar səbəbindən yaşadığı narahatlıq və sıxıntını ifadə edir.
Tədqiqatın əsas kimlik nəticələrindən biri ruminativ araşdırmadır. Bu dəyişən insanın “kim olduğu” barədə düşünməsi ilə məhdudlaşmır; düşüncə prosesinin həllə doğru irəliləmək əvəzinə təkrarlanan və sıxıntı yaradan hala gəlməsini ifadə edir.
Kimlik sıxıntısı isə uzunmüddətli məqsədlər, karyera seçimi, dostluqlar, cinsi orientasiya və davranış, din, dəyər və inanclar, həmçinin qrup mənsubiyyətləri kimi həyat sahələrində hiss edilən cari və ya yaxın dövr sıxıntı səviyyəsi üzrə qiymətləndirilib.
Niyə universitet tələbələri araşdırılıb?
Universitet illəri, xüsusilə gec yeniyetməlik və formalaşan yetkinlik dövründə, karyera, münasibətlər, dəyərlər və həyat istiqaməti kimi sahələrdə kimlik araşdırmasının intensivləşdiyi inkişaf mərhələsidir.
Mənbənin nəzəri çərçivəsinə görə universitet mühitindəki sosial tələblər autistik xüsusiyyətləri olan tələbələrin sosial kamuflyaja daha çox müraciət etməsinə səbəb ola biləcək kontekst yarada bilər. Buna görə universitet tələbələri autistik xüsusiyyət, kamuflyaj və kimlik inkişafının eyni modeldə araşdırılması üçün tədqiqatçılar baxımından mənalı nümunə olub.
Gender normalarına uyğunlaşma necə müəyyən edildi?
Gender normalarına uyğunlaşma fərdin ənənəvi sosial gender rolları ilə bağlı gözləntilərə nə dərəcədə uyğun gəldiyini ifadə edir. Tədqiqatçılar əvvəlcə gender gözləntilərinə daha yüksək uyğunlaşmanın autistik xüsusiyyətlərlə sosial kamuflyaj arasındakı əlaqəni gücləndirəcəyini nəzərdə tutublar.
Bu hipotez təsdiqlənməyib. Nəticələr yüksək uyğunlaşma səviyyəsinin autistik xüsusiyyətlərlə sosial kamuflyaj arasındakı əlaqəni kiçik dərəcədə zəiflətdiyini göstərib.
Tədqiqatın üç hipotezi
- Autistik xüsusiyyətlərin kimlik sıxıntısı və ruminativ kimlik araşdırması ilə müsbət; bağlılıq yaratma və bağlılıqla identifikasiya ilə mənfi əlaqəli olması gözlənilib.
- Sosial kamuflyajın autistik xüsusiyyətlərlə kimlik funksiyaları arasındakı əlaqəyə vasitəçilik etməsi gözlənilib.
- Gender normalarına uyğunlaşmanın autistik xüsusiyyətlərlə sosial kamuflyaj arasındakı əlaqəni gücləndirməsi gözlənilib.
Tədqiqatın Metodu və Nəticələri
Nümunə
Tədqiqatda ABŞ-ın cənub-şərqindəki böyük metropolitan ərazidə yerləşən bir universitetdə təhsil alan 427 tələbə iştirak edib. İştirak könüllü olub və onlayn sorğu anonim şəkildə tətbiq edilib.
| Xüsusiyyət | Mənbədə bildirilən dəyər |
|---|---|
| İştirakçı sayı | 427 |
| Yaş aralığı | 18–62 il |
| Orta yaş | 19,66 ± 4,84 il |
| Qadın | %62,1 |
| Kişi | %34,7 |
| Transgender | %1,4 |
| Non-binary | %1,4 |
| Digər | %0,5 |
| Ağ | %49,6 |
| Hispanik və ya Latino | %19,0 |
| Qara | %10,5 |
| Asiyalı və ya Sakit okean adalı | %9,8 |
| Yerli amerikalı və ya Alyaska yerlisi | %0,2 |
| Qarışıq etnik mənşə və ya digər | %10,8 |
İstifadə olunan şkalalar
| Şkala | Ölçülən konstrukt | Quruluş | Tədqiqatda bildirilən etibarlılıq |
|---|---|---|---|
| Autism-Spectrum Quotient Short | Autistik xüsusiyyətlər | 28 maddə, 4 ballıq cavab sistemi | Rəqəmsal əmsal mənbə paraqrafında verilməyib; müəlliflər etibarlılığın “questionable” intervalında olduğunu bildirirlər |
| Camouflaging Autistic Traits Questionnaire | Sosial kamuflyaj | 25 maddə, 7 ballıq Likert | \(\alpha=0.91\) |
| Comfort and Conformity of Gender Expression Scale | Gender normalarına uyğunlaşma | 24 maddə, 4 ballıq şkala | \(\alpha=0.83\) |
| Dimensions of Identity Development Scale | Ruminativ araşdırma | 15 maddəlik kimlik inkişafı şkalasının altölçüsü | \(\alpha=0.87\) |
| Dimensions of Identity Development Scale | Bağlılıqla identifikasiya | Kimlik inkişafı altölçüsü | \(\alpha=0.89\) |
| Dimensions of Identity Development Scale | Bağlılıq yaratma | Kimlik inkişafı altölçüsü | \(\alpha=0.94\) |
| Identity Distress Scale | Kimlik sıxıntısı | 7 maddə, 5 ballıq şkala | \(\alpha=0.81\) |
Mənbə hesabat qeydi: Autism-Spectrum Quotient Short bölməsində müəlliflər etibarlılıq dəyərinin mübahisəli/sorğulana bilən intervalda olduğunu və bunun autistik xüsusiyyət ballarının həssaslığını azaldaraq kiçik effekt ölçülərinə töhfə vermiş ola biləcəyini qeyd edirlər. Lakin müvafiq paraqrafda etibarlılıq əmsalının rəqəmsal dəyəri yazılmayıb. Buna görə Verianla tərəfindən çatışmayan əmsal təxmin edilməyib.
Məlumat toplama və etik proses
Şkalalar Qualtrics üzərindən vahid onlayn sorğu paketində tətbiq edilib. İştirakçılar dərs krediti müqabilində könüllü şəkildə iştirak edə biliblər; tədqiqata qatılmayan tələbələrə kredit üçün alternativ tapşırıq və ya digər tədqiqatlarda iştirak variantları təklif olunub.
Tədqiqat University of Central Florida Institutional Review Board tərəfindən STUDY00007982 kodu ilə təsdiqlənib və bütün iştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınıb.
Statistik metod
İlkin analizlərdə dəyişənlərin çəplik dəyərləri −0,97 ilə 0,74; basıqlıq dəyərləri −0,64 ilə 1,18 arasında tapılıb və tədqiqatçılar paylanmaları təxminən normal kimi qiymətləndiriblər.
Gender fərqləri müstəqil nümunə t-testləri ilə; kurs səviyyəsi fərqləri birtərəfli ANOVA və Scheffé post hoc testləri ilə; yaşla əsas dəyişənlərin əlaqələri Pearson korelyasiyaları ilə araşdırılıb.
Əsas hipotezlər üçün Pearson korelyasiya analizlərinə əlavə olaraq SPSS PROCESS Macro versiya 4.2-nin Model 7 strukturu istifadə edilib. Dolayı effektlər 5000 bootstrap təkrar nümunələmə və %95 bias-corrected etibar intervalları ilə qiymətləndirilib.
Təsviri dəyərlər
| Dəyişən | Orta | Standart sapma | Müşahidə olunan interval |
|---|---|---|---|
| Autistik xüsusiyyətlər | 8,12 | 2,77 | 0–15 |
| Gender normalarına uyğunlaşma | 61,79 | 11,82 | 26–96 |
| Sosial kamuflyaj | 98,35 | 22,96 | 35–170 |
| Ruminativ kimlik araşdırması | 3,04 | 1,02 | 1–5 |
| Kimlik sıxıntısı | 2,14 | 0,79 | 1–5 |
| Bağlılıq yaratma | 3,91 | 0,88 | 1–5 |
| Bağlılıqla identifikasiya | 3,80 | 0,83 | 1–5 |
Yaş, gender və kurs səviyyəsi ilə bağlı ilkin nəticələr
Kişi iştirakçılar qadınlarla müqayisədə gender normalarına uyğunlaşma şkalasında daha yüksək bal toplayıb:
\[ t=3.75,\qquad p<0.001,\qquad d=0.39. \]
Mənbə bu effekt ölçüsünü kiçik kimi qiymətləndirir.
Kurs səviyyəsi üçün gender normalarına uyğunlaşmada
\[ F(3,416)=6.31,\qquad p<0.001,\qquad \eta^2=0.02 \]
və bağlılıqla identifikasiyada
\[ F(3,417)=2.67,\qquad p=0.047,\qquad \eta^2=0.02 \]
əhəmiyyətli, lakin kiçik effektlər tapılıb. Birinci kurs tələbələri gender normalarına uyğunlaşmada ikinci kurs və son kurs tələbələrindən daha yüksək bal toplayıb.
Yaş gender normalarına uyğunlaşma ilə kiçik mənfi əlaqə göstərib:
\[ r=-0.12,\qquad p=0.017. \]
Yaş həm bağlılıqla identifikasiya, həm də bağlılıq yaratma ilə
\[ r=0.35,\qquad p<0.001 \]
səviyyəsində müsbət əlaqəlidir.
Hipotez 1: Autistik xüsusiyyətlərlə kimlik nəticələri
| Dəyişən | Pearson r | Əhəmiyyətlilik | Nəticə |
|---|---|---|---|
| Sosial kamuflyaj | 0,34 | \(p<0.001\) | Müsbət əlaqə |
| Ruminativ kimlik araşdırması | 0,16 | \(p=0.001\) | Kiçik müsbət əlaqə |
| Kimlik sıxıntısı | 0,14 | \(p=0.003\) | Kiçik müsbət əlaqə |
| Bağlılıq yaratma | −0,01 | Əhəmiyyətli deyil | Əhəmiyyətli əlaqə yoxdur |
| Bağlılıqla identifikasiya | Təxminən 0,00 | Əhəmiyyətli deyil | Əhəmiyyətli əlaqə yoxdur |
Beləliklə birinci hipotez yalnız qismən dəstəklənib. Autistik xüsusiyyətlər ruminativ araşdırma və kimlik sıxıntısı ilə gözlənilən istiqamətdə əlaqəli olsa da, bağlılıq ölçüləri ilə gözlənilən mənfi əlaqələr müşahidə edilməyib.
Bu Tədqiqatda Sosial Kamuflyaj Statistik Vasitəçi Kimi Tapıldımı?
Bəli; PROCESS Model 7 nəticələrində sosial kamuflyaj autistik xüsusiyyətlərlə kimlik sıxıntısı, ruminativ kimlik araşdırması və aşağı bağlılıqla identifikasiya arasındakı statistik dolayı əlaqə ilə uyğun olub, lakin bağlılıq yaratma üçün eyni vasitəçilik nəticəsi əldə edilməyib.
Autistik xüsusiyyətlər sosial kamuflyajı əhəmiyyətli şəkildə proqnozlaşdırıb:
\[ b=6.85,\quad SE=1.83,\quad t=3.75,\quad p<0.001, \]
\[ 95\%\ CI=[3.26,\ 10.44]. \]
Sosial kamuflyaj modelinin bütövlükdə özü də əhəmiyyətlidir:
\[ F(3,422)=22.53,\qquad p<0.001,\qquad R=0.37,\qquad R^2=0.14. \]
Bu nəticə modeldə sosial kamuflyaj ballarındakı variasiyanın təxminən %14-nün istifadə olunan proqnozlaşdırıcılar tərəfindən izah edildiyini göstərir.
| Kimlik nəticəsi | Əmsal | Test nəticəsi | Mənbə şərhi |
|---|---|---|---|
| Kimlik sıxıntısı | \(b=0.01\) | \(t=4.68,\ r=0.22,\ p<0.001\) | Daha yüksək sosial kamuflyaj daha yüksək kimlik sıxıntısı ilə əlaqəlidir |
| Ruminativ kimlik araşdırması | \(b=0.02\) | \(t=7.66,\ r=0.35,\ p<0.001\) | Daha yüksək sosial kamuflyaj daha çox ruminativ araşdırma ilə əlaqəlidir |
| Bağlılıqla identifikasiya | \(b=-0.01\) | \(t=-3.38,\ r=-0.16,\ p=0.001\) | Daha yüksək sosial kamuflyaj daha aşağı bağlılıqla identifikasiya ilə əlaqəlidir |
| Bağlılıq yaratma | Dolayı effekt əhəmiyyətli deyil | Mənbə əhəmiyyətli nəticə bildirmir | Hipotezin bu hissəsi dəstəklənməyib |
Kimlik sıxıntısı, ruminativ araşdırma və bağlılıqla identifikasiya modellərində sosial kamuflyaj nəzərə alındıqdan sonra autistik xüsusiyyətlərin birbaşa effekti əhəmiyyətli deyil. Bu vəziyyət müəlliflərin sosial kamuflyajı mühüm statistik vasitəçi kimi şərh etməsinə əsas olub.
Gender normalarına uyğunlaşma niyə gözlənilənin əksinə nəticə verdi?
Gender normalarına uyğunlaşmanın sosial kamuflyaj üzərində müsbət əsas effekti var:
\[ b=0.73,\qquad t=2.96,\qquad p=0.003. \]
Buna qarşı autistik xüsusiyyətlərlə gender normalarına uyğunlaşma arasındakı qarşılıqlı təsir mənfidir:
\[ b=-0.06,\qquad SE=0.03,\qquad t=-2.27,\qquad p=0.024, \]
\[ \Delta R^2=0.01. \]
Beləliklə iki nəticə eyni zamanda doğrudur: gender normalarına daha çox uyğunlaşma bildirən şəxslər ümumilikdə daha çox sosial kamuflyaj bildiriblər; lakin gender normalarına uyğunlaşma artdıqca autistik xüsusiyyətlərlə sosial kamuflyaj arasındakı əlaqənin meyli bir qədər zəifləyib.
Bu qarşılıqlı təsirin izah etdiyi əlavə variasiya təxminən %1 səviyyəsindədir və mənbə effekti kiçik kimi qiymətləndirir. Üçüncü hipotez buna görə dəstəklənməyib.
Statistik Vasitəçilik Səbəbiyyəti Sübut Edirmi?
Xeyr. Bu tədqiqatdakı vasitəçilik modeli kəsitsəl və eyni vaxt nöqtəsində toplanmış özünübildirmə məlumatlarına əsaslandığı üçün sosial kamuflyajın autistik xüsusiyyətlərdən kimlik çətinliklərinə səbəbiyyət yolu ilə gətirdiyini və ya zaman ardıcıllığını sübut etmir; nəticə yalnız araşdırılan dəyişənlər arasındakı statistik əlaqə nümunəsinin vasitəçilik modeli ilə uyğun olduğunu göstərir.
Bu məhdudiyyət xüsusilə vacibdir. Tədqiqatçılar sosial kamuflyajın kimlik inkişafında mühüm rol oynaya biləcəyini müzakirə etsələr də, sosial kamuflyajın, autistik xüsusiyyətlərin və kimlik nəticələrinin eyni dövrdə ölçülməsi hansı dəyişənin zaman baxımından əvvəl gəldiyini müəyyən etməyə imkan vermir.
Uzunmüddətli tədqiqatlar eyni fərdləri bir neçə zaman nöqtəsində izləyərək istiqamətlilik barədə daha güclü sübut verə bilər. Müəlliflər gələcəkdə klinik diaqnozlu nümunələri, uzunmüddətli dizaynları və sorğuları müsahibələrlə birləşdirən qarışıq metod tədqiqatlarını tövsiyə edirlər.
Tədqiqatın məhdudiyyətləri
- Nümunə ABŞ-ın cənub-şərqindəki tək bir universitetdən və əsasən psixologiya dərsi iştirakçı hovuzundan əldə olunub.
- Nümunə əsasən qadın və Ağ iştirakçılardan ibarətdir; bu, nəticələrin gender və etnik qruplara ümumiləşdirilməsini məhdudlaşdırır.
- Autistik xüsusiyyətlər klinik diaqnozla deyil, özünübildirmə şkalası ilə qiymətləndirilib.
- Tədqiqat formal ASD diaqnozu olan şəxslərdən qurulmuş klinik nümunə deyil.
- Kəsitsəl dizayn istiqamətliliyi və ya səbəbiyyəti müəyyən edə bilməz.
- Narahatlıq, depressiya və obsesiv-kompulsiv əlamətlər kimi müşayiətedici psixoloji dəyişənlər ayrıca psixiatrik skrininq alətləri ilə modelə daxil edilməyib.
- Autism-Spectrum Quotient Short üçün mənbə etibarlılığın mübahisəli intervalda olduğunu bildirir, lakin əmsalı rəqəmsal şəkildə təqdim etmir.
- İştirakçı hovuzunun psixologiya tələbələrindən intensiv istifadə etməsi kimlik və neyroinkişaf terminologiyasına tanışlıq səbəbindən nümunə qərəzi yarada bilər.
Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr
Bu universitet tələbəsi nümunəsində daha yüksək autistik xüsusiyyət balları daha çox ruminativ kimlik araşdırması, daha çox kimlik sıxıntısı və daha çox sosial kamuflyajla əlaqəli olub.
Sosial kamuflyaj autistik xüsusiyyətlərlə kimlik sıxıntısı, ruminativ kimlik araşdırması və bağlılıqla identifikasiya arasındakı statistik dolayı əlaqədə mühüm mövqeyə malikdir.
Gender normalarına uyğunlaşma tədqiqatçıların əvvəlcə gözlədiyi kimi autistik xüsusiyyətlər–kamuflyaj əlaqəsini gücləndirməyib; kiçik, lakin əhəmiyyətli mənfi qarşılıqlı təsir göstərib.
Yaş artdıqca bağlılıq yaratma və bağlılıqla identifikasiya ballarının daha yüksək olması nümunədə yaşla daha güclü kimlik bağlılığı arasında orta ölçülü müsbət əlaqələr olduğunu göstərib.
Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr
Tədqiqat autistik xüsusiyyətlərin kimlik sıxıntısına birbaşa səbəb olduğunu sübut etmir.
Tədqiqat sosial kamuflyajın kimlik problemlərinin dəqiq səbəbi olduğunu sübut etmir.
Tədqiqat iştirakçıların autizm spektr pozuntusu diaqnozu daşıdığını göstərmir; “autistik xüsusiyyət balı” ilə klinik ASD diaqnozu eyni anlayış deyil.
Nəticələr bütün autistik şəxslərə, bütün universitetlərə və ya fərqli mədəni və sosial-iqtisadi icmalara avtomatik ümumiləşdirilə bilməz.
Mənbənin müzakirə etdiyi Acceptance and Commitment Therapy kimi neyromüxtəlifliyi təsdiqləyən yanaşmalar bu tədqiqatda eksperimental olaraq sınaqdan keçirilməyib. Bunlar tədqiqatçıların mövcud nəticələrdən və əvvəlki ədəbiyyatdan çıxış edərək müzakirə etdiyi tətbiq istiqamətləridir; bu tədqiqat ACT-nin effektivliyini ölçən müalicə sınağı deyil.
Eynilə strukturlaşdırılmış həmyaşıd dəstəyi, neyromüxtəliflik təhsili və daha çevik sosial gözləntilər kimi universitet tənzimləmələri mənbədə tövsiyə kimi yer alır; onların təsiri bu tədqiqat dizaynında birbaşa ölçülməyib.
Mənbə və Metod Qeydi
Orijinal tədqiqat: Autistic Features, Social Camouflaging, and Identity Formation Within a Non-Clinical College Student Population
Müəlliflər: Alejandra Santana; Ellie Mitova; Julie Hall; Steven L. Berman.
Corresponding author: Alejandra Santana.
Qurum: Department of Psychology, University of Central Florida, Sanford, Florida, ABŞ.
Jurnal: Psychiatry International.
Nəşriyyat: MDPI.
Biblioqrafik qeyd: Psychiatry International, 2026, 7(4), məqalə 168.
DOI: 10.3390/psychiatryint7040168.
Məqalə prosesi: Alınma 14 Aprel 2026; reviziya 4 İyul 2026; qəbul 28 İyul 2026; nəşr 2 Avqust 2026.
Mənbə növü: Klinik olmayan universitet tələbəsi nümunəsində aparılmış, kəsitsəl, özünübildirmə əsaslı müşahidə tədqiqatı məqaləsi.
Resenziya/nəşr statusu: Psychiatry International-da dərc olunmuş Version of Record tədqiqat məqaləsidir.
Lisenziya: Creative Commons Attribution — CC BY.
Nümunə: 427 universitet tələbəsi; 18–62 yaş; orta 19,66 ± 4,84 il.
Əsas analiz: Pearson korelyasiyaları; müstəqil nümunə t-testləri; birtərəfli ANOVA; Scheffé post hoc testləri; SPSS PROCESS Macro v4.2 Model 7 ilə moderasiyalı vasitəçilik analizi; 5000 bootstrap təkrar nümunələmə və %95 bias-corrected etibar intervalları.
Proqram təminatı: Məlumat analizi üçün IBM SPSS Statistics 31.0.2.0 istifadə olunub.
Etika: University of Central Florida Institutional Review Board təsdiqi; STUDY00007982; təsdiq tarixi 9 İyun 2025. Tədqiqat Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılıb və bütün iştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınıb.
Maliyyələşdirmə: Xarici maliyyələşdirmə alınmayıb.
Məlumat əlçatanlığı: Məlumat dəsti ictimaiyyətə açıq deyil; iştirakçı razılıq formasında məlumatların tədqiqat qrupu xaricində paylaşılmayacağı bildirilib.
Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşması bildirməyiblər.
Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma və metodologiya dörd müəllif tərəfindən; formal analiz Alejandra Santana, Ellie Mitova və Steven L. Berman tərəfindən; ilk layihə Alejandra Santana, Ellie Mitova və Steven L. Berman tərəfindən; nəzərdən keçirmə və redaktə həmin üç müəllif tərəfindən aparılıb.
Mənbədaxili hesabat qeydi: Autism-Spectrum Quotient Short paraqrafı etibarlılığın mübahisəli intervalda olduğunu bildirsə də, əmsalın rəqəmsal dəyərini təqdim etmir. Verianla bu çatışmayan dəyəri təxmin etməyib.
Əsas metodoloji sərhəd: Kəsitsəl və özünübildirmə əsaslı dizayn səbəbiyyət və ya zaman istiqaməti göstərə bilməz. Nümunə formal ASD diaqnozuna görə qurulmayıb və əsasən gənc, qadın və tək universitet kontekstindən gəlir.
Vizualın yenidən çəkilməsinə uyğunluq: Uyğundur. Mənbənin ayrıca məlumat fiquru olmadığı üçün PROCESS Model 7 strukturuna əsaslanan tamamilə orijinal Verianla sxemi yaradıla bilər: autistik xüsusiyyətlər → sosial kamuflyaj → kimlik sıxıntısı / ruminativ araşdırma / bağlılıqla identifikasiya; gender normalarına uyğunlaşma isə ilk yolun moderatoru kimi göstərilə bilər. Əmsallar yalnız mənbədə bildirilən dəyərlərlə istifadə edilməlidir.
Korelyasiya vizualı: Mənbə Cədvəl 2-dəki Pearson korelyasiyaları Verianla üçün müstəqil korelyasiya matrisi və ya istilik xəritəsi kimi yenidən çəkilə bilər.
Verianla Live / Live Figure: Qismən uyğundur. Model yollarının ardıcıl vurğulanması, əvvəlcə korelyasiyaların, daha sonra sosial kamuflyaj vasitəçilik yolunun və moderasiya effektinin göstərilməsi mənbə-törəmə Live Process kimi dəyərlidir. İstifadəçi əmsal, nümunə və ya gender uyğunluğu dəyərlərini dəyişdirərək yeni statistik nəticə yarada bilməməlidir.
Şərh yazın
E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib