Akademik araştırmalar, anlaşılır dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

13 Ekim 2026, Salı
VERİANLA Bağımsız bilim yayıncılığı
Menüyü aç veya kapat
...
Home / Sağlık Bilimleri / Tıp Araştırmaları / Tip 2 Diyabetli Yetişkinlerde Diyabet Süresi ve Mevcut ASCVD: Hipotez Oluşturucu Kesitsel Bir Çalışma
Tıp Araştırmaları

Tip 2 Diyabetli Yetişkinlerde Diyabet Süresi ve Mevcut ASCVD: Hipotez Oluşturucu Kesitsel Bir Çalışma

Aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (atherosclerotic cardiovascular disease, ASCVD), bu çalışmada tip 2 diyabetli bir kişide iskemik kalp hastalığı, miyokard enfarktüsü, inme veya periferik arter hastalığından en az birinin belgelenmiş olmasıyla tanımlanan birleşik kardiyovasküler sonlanımdır.

10/10/2026  Veri Anla  131 görüntüleme
Tip 2 Diyabetli Yetişkinlerde Diyabet Süresi ve Mevcut ASCVD: Hipotez Oluşturucu Kesitsel Bir Çalışma

Aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (atherosclerotic cardiovascular disease, ASCVD), bu çalışmada tip 2 diyabetli bir kişide iskemik kalp hastalığı, miyokard enfarktüsü, inme veya periferik arter hastalığından en az birinin belgelenmiş olmasıyla tanımlanan birleşik kardiyovasküler sonlanımdır. Araştırma, Oradea'daki üçüncü basamak bir merkezde takip edilen 250 tip 2 diyabetli yetişkinde belgelenmiş diyabet süresinin mevcut ASCVD ile bağımsız olarak ilişkili olup olmadığını kesitsel gerçek yaşam verileriyle incelemiştir. ASCVD prevalansı diyabet süresi uzadıkça sayısal olarak yükselmiş, ancak yaş ve diğer kardiyometabolik değişkenler hesaba katıldığında diyabet süresinin bağımsız ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı kalmamıştır.

Katılımcılar 0–4 yıl, 5–9 yıl, 10–14 yıl ve ≥15 yıl diyabet süresi gruplarına ayrılmıştır. Bu gruplarda ASCVD prevalansı sırasıyla %76,9, %83,3, %86,5 ve %93,8'dir. Buna rağmen kaynakta sıralı gruplar için raporlanan trend testi p=0,118'dir. Ayarlanmamış sürekli modelde her ek diyabet yılı ASCVD odds'unda artışla ilişkilidir: OR 1,09; %95 güven aralığı 1,02–1,17; p=0,012. Yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c için ayarlama sonrasında OR 1,04'e düşmüş ve istatistiksel anlamlılık kaybolmuştur. Genişletilmiş modelde OR 1,05; %95 güven aralığı 0,95–1,15; p=0,347'dir.

Çalışmadaki 250 kişinin 213'ünde, yani %85,2'sinde ASCVD zaten mevcuttur. 0–4 yıllık diyabet grubunda bile prevalans %76,9'dur. Yazarlar bu çok yüksek başlangıç kardiyovasküler yükünün süre grupları arasındaki ek farkları ayırt etmeyi zorlaştırabileceğini ve istatistiksel bir tavan etkisi oluşturabileceğini tartışmaktadır.

Bu çalışma yeni ASCVD olaylarının zaman içinde gelişimini ölçmemektedir. Diyabet süresi ile çalışmanın değerlendirme anında mevcut olan ASCVD arasındaki kesitsel ilişkiyi inceler. Bu nedenle sonuçlar, diyabet süresinin tek başına ASCVD'ye neden olduğunu veya sürenin kardiyovasküler riski yıllık belirli bir miktarda artırdığını kanıtlamaz.

Araştırma problemi

Tip 2 diyabetin aterosklerotik kardiyovasküler hastalıkla güçlü biçimde ilişkili olduğu bilinmektedir. Uzun süre hiperglisemi, insülin direnci, dislipidemi ve düşük dereceli inflamasyona maruz kalmak; endotel disfonksiyonu, oksidatif stres, arteriyel sertlik ve vasküler yeniden yapılanmayla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle diyabet süresi çoğu zaman kümülatif metabolik maruziyetin bir göstergesi olarak değerlendirilir.

Bununla birlikte diyabet süresi ile kronolojik yaş aynı zaman ekseni boyunca ilerler. Uzun süredir diyabeti olan kişiler genellikle daha yaşlıdır ve yaşın kendisi de aterosklerotik hastalıkla ilişkilidir. Araştırmanın temel sorusu bu nedenle yalnız “diyabet süresi uzun olanlarda ASCVD daha fazla mı?” değildir. Asıl soru, yaş ve diğer kardiyometabolik değişkenler hesaba katıldığında diyabet süresinin bağımsız bir ilişkisinin kalıp kalmadığıdır.

Çalışma ayrıca klinik diyabet tanısının metabolik bozukluğun gerçek başlangıç tarihinden daha geç olabileceğine dikkat çeker. Bir kişi tanıdan önce yıllarca insülin direnci ve başka metabolik bozukluklar yaşayabilir. Böyle bir durumda “belgelenmiş diyabet süresi”, gerçek toplam metabolik maruziyeti eksik temsil edebilir.

Çalışma popülasyonu

Araştırma Bihor County Emergency Clinical Hospital, Oradea, Romanya'da yürütülmüştür. Katılımcılar rutin ayaktan değerlendirmede takip edilen, 18–80 yaş arasında ve American Diabetes Association ölçütlerine göre doğrulanmış tip 2 diyabet tanısı bulunan yetişkinlerdir. Klinik ve laboratuvar değerlendirmeleri Mart 2024 ile Eylül 2025 arasında gerçekleştirilmiştir.

Eksik tıbbi kayıtları bulunan kişiler, tip 1 diyabeti olanlar, aktif malignitesi bulunanlar, önceki üç ay içinde akut kardiyovasküler olay yaşayanlar ve ağır sistemik hastalığı bulunanlar çalışma dışında bırakılmıştır. Uygunluk koşullarını sağlayan ve diyabet süresi ile kardiyovasküler öykü bilgisi tamam olan ardışık hastalar dahil edilmiştir.

ASCVD nasıl tanımlandı?

Birincil sonuç birleşik ASCVD sonlanımıdır. En az bir aşağıdaki tanının belgelenmiş olması ASCVD olarak kabul edilmiştir:

  • İskemik kalp hastalığı,
  • Miyokard enfarktüsü,
  • İnme,
  • Periferik arter hastalığı.

ASCVD bilgisi elektronik tıbbi kayıtlardaki doğrulanmış tıbbi öykü ve tanılardan alınmıştır. Kaynağa göre tanılar uzman değerlendirmesiyle ve mevcut olduğunda görüntüleme veya hastane taburculuk belgeleriyle desteklenmiştir.

Diyabet süresi grupları

Diyabet süresi belgelenmiş tanı tarihinden itibaren yıl olarak hesaplanmış ve dört önceden tanımlanmış gruba ayrılmıştır:

Diyabet süresiKatılımcı sayısı
0–4 yıl52
5–9 yıl54
10–14 yıl96
≥15 yıl48
Toplam250

Diyabet Süresi ASCVD ile Bağımsız Olarak İlişkili mi?

Bu yüksek riskli kohortta diyabet süresi ayarlanmamış analizde mevcut ASCVD ile anlamlı biçimde ilişkiliydi; ancak yaş, cinsiyet, BMI, HbA1c ve daha geniş kardiyometabolik değişkenler hesaba katıldığında ilişki zayıfladı ve istatistiksel anlamlılığını kaybetti. Bu nedenle çalışma diyabet süresinin ASCVD ile bağımsız bir ilişkisini doğrulamamaktadır.

Sürekli değişken olarak diyabet süresi

İlk modelde diyabet süresi yıl cinsinden sürekli değişken olarak değerlendirilmiştir. Ayarlanmamış analizde:

OR 1,09; %95 GA 1,02–1,17; p=0,012.

OR 1,09, bu model içinde belgelenmiş diyabet süresindeki her 1 yıllık artışın ASCVD odds'unda yaklaşık %9 daha yüksek değerle ilişkili olduğunu ifade eder. Bu, yıllık mutlak risk artışı değildir ve nedensel bir etki katsayısı olarak yorumlanamaz.

Yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c hesaba katıldığında:

OR 1,04; %95 GA 0,96–1,13; p=0,328.

Güven aralığı 1'i içerdiği ve p değeri 0,05'in üzerinde olduğu için kaynak bu düzeltilmiş ilişkiyi istatistiksel olarak anlamlı kabul etmemektedir.

Sigara kullanımı, sistolik kan basıncı, LDL kolesterol, trigliserid/HDL oranı, eGFR ve GLP-1 reseptör agonisti ile SGLT2 inhibitörü tedavisinin de eklendiği genişletilmiş modelde:

OR 1,05; %95 GA 0,95–1,15; p=0,347.

Sonuç yine istatistiksel olarak anlamlı değildir.

Uzun süreli diyabet kategorik olarak incelendiğinde

≥15 yıllık diyabet grubu, 0–4 yıllık referans grubuyla karşılaştırıldığında ayarlanmamış analizde belirgin biçimde daha yüksek ASCVD odds'una sahiptir:

OR 4,50; %95 GA 1,18–17,10; p=0,027.

Yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c için ayarlama sonrasında tahmin:

OR 1,49; %95 GA 0,29–7,59; p=0,631

olmuştur. Genişletilmiş modelde:

OR 1,43; %95 GA 0,21–9,71; p=0,716

bulunmuştur. Geniş güven aralıkları, özellikle ≥15 yıl grubundaki daha küçük örneklem ve ASCVD'nin çok yüksek prevalansı nedeniyle tahminin hassasiyetinin sınırlı olduğunu göstermektedir.

ModelKarşılaştırmaOR%95 GAp
Sürekli — ayarlanmamışHer 1 yıllık artış1,091,02–1,170,012
Sürekli — düzeltilmişHer 1 yıllık artış1,040,96–1,130,328
Sürekli — genişletilmişHer 1 yıllık artış1,050,95–1,150,347
Kategorik — ayarlanmamış≥15 yıl / 0–4 yıl4,501,18–17,100,027
Kategorik — düzeltilmiş≥15 yıl / 0–4 yıl1,490,29–7,590,631
Kategorik — genişletilmiş≥15 yıl / 0–4 yıl1,430,21–9,710,716

Yaş neden merkezi bir değişken?

Ortalama yaş, 0–4 yıllık diyabet grubunda 58,21 ± 13,73 yıl iken ≥15 yıllık grupta 67,56 ± 8,70 yıldır. Gruplar arasındaki yaş farkı p<0,001 düzeyinde anlamlıdır. Bu nedenle uzun diyabet süresi ve ileri yaş aynı bireylerde önemli ölçüde örtüşmektedir.

Genişletilmiş çok değişkenli modelde yaşın ASCVD ile ilişkisi OR 1,13; %95 GA 1,07–1,20; p<0,001 olarak raporlanmıştır. Ancak kaynak, bunu yaşın “tek baskın biyolojik neden” olduğunun kanıtı olarak yorumlamamaktadır. Model hâlâ bütün olası kardiyovasküler belirleyicileri içermediğinden bu değer kısmen düzeltilmiş istatistiksel bir ilişkidir.

Yaş × diyabet süresi etkileşimi

Diyabet süresinin ASCVD ile ilişkisinin yaşa göre değişip değişmediği ayrıca bir yaş × diyabet süresi etkileşim terimiyle test edilmiştir. Etkileşim için:

p=0,257

bulunmuştur. Dolayısıyla kaynak, yaş grupları arasında istatistiksel olarak doğrulanmış bir etki değişikliği göstermemektedir.

Doğrusal olmayan ilişki araştırıldı mı?

Diyabet süresinin etkisinin belirli bir eşikten sonra hızlanabileceği olasılığını test etmek için modele diyabet süresinin karesi eklenmiştir. Quadratic terim için:

p=0,743

bulunmuş ve doğrusal olmayan güçlü bir ilişki desteklenmemiştir. Düzeltilmiş tahmini olasılık grafiği de incelenen süre aralığında yalnız mütevazı ve yaklaşık doğrusal bir artış göstermektedir.

Yüksek ASCVD Prevalansı Neden Bir Tavan Etkisi Oluşturabilir?

Kohortun %85,2'sinde ASCVD zaten bulunduğu ve en kısa diyabet süresi grubunda bile prevalans %76,9 olduğu için sonuç değişkeni başlangıçta üst sınıra çok yakındır; böyle bir dağılım, diyabet süresi uzadıkça oluşabilecek ek prevalans farklarını istatistiksel olarak ayırt etmeyi güçleştirebilir ve çalışma içinde “ceiling effect” olarak tartışılan duruma yol açabilir.

Bu tavan etkisi çalışmanın klinik ortamıyla bağlantılıdır. Katılımcılar genel toplum örneklemi değil, ileri kardiyometabolik hastalığı bulunan kişilerin daha fazla temsil edilebildiği üçüncü basamak bir başvuru merkezinden gelmektedir.

0–4 yıl grubunda ASCVD'nin %76,9 olması ayrıca belgelenmiş diyabet tanısının vasküler riskin başlangıç noktası olmadığını düşündürebilir. Yazarlar, klinik tanıdan önce yıllarca sürebilen subklinik metabolik bozukluğun ve ortak kardiyometabolik risk faktörlerinin bu yüksek erken dönem yüküne katkıda bulunabileceğini tartışmaktadır.

ASCVD prevalansının süre gruplarına dağılımı

Diyabet süresiASCVD bulunan kişiASCVD bulunmayan kişiASCVD prevalansı (%)
0–4 yıl401276,9
5–9 yıl45983,3
10–14 yıl831386,5
≥15 yıl45393,8

Çubuk grafikte bu değerler sürekli yükselir; ancak kaynakta Cochran–Armitage trend testi için p=0,118 raporlanmıştır. Dolayısıyla görsel monotonluk, tek başına istatistiksel olarak doğrulanmış lineer trend anlamına gelmez.

Böbrek fonksiyonu ve metabolik değişkenler

eGFR diyabet süresi arttıkça anlamlı biçimde azalmıştır. Ortalama değerler dört grupta sırasıyla 82,45 ± 24,54; 76,84 ± 23,50; 70,57 ± 21,50 ve 61,57 ± 22,38'dir; p<0,001. Bu değişken genişletilmiş modelde kardiyometabolik ayarlamanın bir parçası olarak kullanılmıştır.

BMI bütün gruplarda yüksek olmakla birlikte gruplar arasında anlamlı fark göstermemiştir. HbA1c ise gruplar arasında anlamlı biçimde değişmiş ve en yüksek ortalama değer 10–14 yıllık diyabet grubunda 8,34 ± 2,06% olarak bulunmuştur.

Değişken0–4 yıl5–9 yıl10–14 yıl≥15 yılp
Yaş (yıl)58,21 ± 13,7359,30 ± 10,8062,27 ± 9,3367,56 ± 8,70<0,001
BMI (kg/m²)33,33 ± 6,0933,70 ± 5,7532,25 ± 4,9232,78 ± 4,580,504
HbA1c (%)7,30 ± 2,027,52 ± 1,948,34 ± 2,067,90 ± 1,560,001
eGFR82,45 ± 24,5476,84 ± 23,5070,57 ± 21,5061,57 ± 22,38<0,001

Çalışmanın desteklediği ve desteklemediği yorum

Çalışmanın desteklediği: Bu üçüncü basamak T2DM kohortunda ASCVD prevalansı belgelenmiş diyabet süresi boyunca sayısal olarak yükselmektedir. Diyabet süresi ayarlanmamış regresyonlarda ASCVD ile ilişkilidir; fakat yaş ve kardiyometabolik değişkenler eklendiğinde ilişkinin büyüklüğü belirgin biçimde zayıflamakta ve istatistiksel anlamlılık ortadan kalkmaktadır.

Çalışmanın desteklemediği: Diyabet süresinin kardiyovasküler hastalığa neden olmadığı, diyabet süresinin klinik risk açısından önemsiz olduğu veya yalnız yaşın ASCVD'yi açıkladığı sonuçları çıkarılamaz. Ayrıca kesitsel çalışma, her ek diyabet yılının gelecekteki ASCVD insidansını belirli bir oranda artırıp artırmadığını test etmemektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışma tasarımı

Araştırma, rutin klinik uygulamada toplanmış verilerin kullanıldığı gerçek yaşam, gözlemsel ve kesitsel bir çalışmadır. Deneysel müdahale veya randomizasyon yapılmamıştır.

Diyabet süresi hem sürekli değişken olarak her 1 yıllık artış biçiminde hem de dört kategorik tabaka halinde analiz edilmiştir. Bu iki yaklaşımın birlikte kullanılması, yalnız toplam doğrusal eğilimi değil uzun süreli diyabet grubundaki olası farklılığı da araştırmaya olanak vermiştir.

Antropometri ve laboratuvar ölçümleri

Vücut ağırlığı kalibre edilmiş tartılarla ölçülmüş ve BMI kg/m² olarak hesaplanmıştır. Kan basıncı, en az 5 dakika oturur pozisyonda dinlenme sonrasında doğrulanmış otomatik sfingomanometreyle ölçülmüştür.

Laboratuvar testlerinde gece açlığı sonrasında venöz kan kullanılmıştır. Açlık plazma glukozu glukoz oksidaz yöntemiyle, HbA1c high-performance liquid chromatography (HPLC) ile; serum lipidleri ve kreatinin standardize enzimatik yöntemlerle analiz edilmiştir. eGFR gerektiğinde CKD-EPI denklemi kullanılarak hesaplanmıştır.

İstatistiksel analiz

Sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma, kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak ifade edilmiştir. Diyabet süresi grupları arasındaki sürekli değişkenler için one-way ANOVA, kategorik değişkenler için ki-kare testi kullanılmıştır.

ASCVD prevalansının sıralı diyabet süresi kategorilerinde doğrusal eğilimi Cochran–Armitage trend testiyle değerlendirilmiştir.

ASCVD ile diyabet süresi arasındaki ilişki için lojistik regresyon modelleri oluşturulmuştur:

ModelAyarlama
Ayarlanmamış modelYalnız diyabet süresi
Temel düzeltilmiş modelDiyabet süresi + yaş + cinsiyet + BMI + HbA1c
Genişletilmiş modelTemel değişkenlere ek olarak sigara, SBP, LDL, TG/HDL, eGFR, GLP-1 reseptör agonisti ve SGLT2 inhibitörü tedavisi

Bağımsız değişkenler arasındaki multicollinearity variance inflation factor (VIF) ile kontrol edilmiş ve VIF > 5 anlamlı çoklu doğrusal bağlantı göstergesi olarak belirlenmiştir.

Tüm testler iki yönlüdür ve istatistiksel anlamlılık:

\[ p < 0.05 \]

olarak tanımlanmıştır. Analiz IBM SPSS Statistics Version 30 ile yürütülmüştür.

Örneklem büyüklüğü yaklaşımı

Çalışmada önceden yapılmış formal bir a priori örneklem büyüklüğü hesabı yoktur. Araştırmacılar çalışma döneminde uygunluk koşullarını sağlayan 250 ardışık hastayı dahil etmiştir.

Model kararlılığı events-per-variable (EPV) yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Yaklaşık %85 ASCVD prevalansı 200'den fazla outcome olayı sağlamıştır. Temel düzeltilmiş modelde beş predictor bulunduğu için EPV'nin geleneksel 10 olay/değişken eşiğinin üzerinde olduğu belirtilmiştir.

Buna karşılık ≥15 yıllık grupta yalnız 48 kişi bulunması, kategorik düzeltilmiş modellerde geniş güven aralıklarına katkıda bulunmuştur. Dolayısıyla genel model yeterliliği ile alt grup tahminlerinin hassasiyeti aynı şey değildir.

Genişletilmiş model

DeğişkenOR%95 GAp
Diyabet süresi, her 1 yıl1,050,95–1,150,347
Yaş, her 1 yıl1,131,07–1,20<0,001
Erkek cinsiyet1,180,52–2,670,693
BMI0,980,92–1,050,594
HbA1c1,040,89–1,220,627
Sigara durumu1,360,58–3,190,482
Sistolik kan basıncı1,010,99–1,030,214
LDL kolesterol1,000,99–1,010,643
Trigliserid/HDL oranı1,020,97–1,080,391
eGFR0,980,96–1,000,072
GLP-1 reseptör agonisti tedavisi0,810,28–2,360,703
SGLT2 inhibitörü tedavisi0,740,29–1,890,527

Bu tablodaki katsayılar aynı çok değişkenli modeldeki istatistiksel ilişkilerdir. Örneğin yaş için p<0,001 bulunması yaşın tek başına biyolojik neden olduğunu, SGLT2 inhibitörü için OR 0,74 bulunması ise ilacın ASCVD'yi koruyucu biçimde azalttığını kanıtlamaz. Çalışma bu değişkenler için tedavi-etkinliği araştırması olarak tasarlanmamıştır.

Duyarlılık analizleri

AnalizOR%95 GAp
Yaş <65 yıl1,101,00–1,210,055
Yaş ≥65 yıl1,060,90–1,250,454
≥15 yıl grubu çıkarıldığındaYaklaşık 1,04–1,06Kaynakta “similar CI”>0,05
0–4 yıl grubu çıkarıldığındaYaklaşık 1,03–1,05Kaynakta “similar CI”>0,05
Genişletilmiş model1,050,95–1,150,347

<65 yaş grubunda p=0,055 ile istatistiksel anlamlılık sınırına yakın bir sonuç görülürken ≥65 yaş grubunda p=0,454'tür. Ancak yaş × diyabet süresi etkileşimi p=0,257 olduğu için bu farklılık “diyabet süresinin yalnız gençlerde etkili olduğu” şeklinde yorumlanamaz.

Figure 1–3'ün bilimsel mesajı

Figure 1, diyabet süresi gruplarında ASCVD prevalansını çubuklarla göstermektedir. Çubukların yüksekliği 0–4 yıldan ≥15 yıla düzenli biçimde artar; fakat kaynak trend testini p=0,118 olarak raporlamaktadır. Şekil bu nedenle sayısal artışı destekler, bağımsız veya istatistiksel olarak kesin bir süre etkisini kanıtlamaz.

Figure 2, yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c ortalamalarda sabit tutulduğunda modelin tahmin ettiği ASCVD olasılığını diyabet süresine karşı gösterir. Eğri hafif yukarı yönlüdür; ancak ana düzeltilmiş OR istatistiksel olarak anlamlı değildir.

Figure 3, ≥15 yıl ile 0–4 yıl diyabet süresi karşılaştırmasının ayarlanmamış ve düzeltilmiş OR'larını forest plot biçiminde gösterir. Ayarlanmamış OR 4,50 iken düzeltilmiş tahmin 1,49'a iner ve güven aralığı OR=1 referans çizgisini geniş biçimde keser. Şeklin bilimsel mesajı, ham ilişkinin ayarlama sonrasında belirgin biçimde zayıflamasıdır.

Kaynak içi model dipnotu farklılığı

Methods bölümü, ana metin ve Figure 3 açıklaması temel düzeltilmiş modelin yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c içerdiğini belirtmektedir. Buna karşılık Table 4 dipnotunda yıldızlı “adjusted” model yalnız yaş, cinsiyet ve BMI ile tanımlanmıştır. Kaynak bu farklılığı açıklamamaktadır. Bu Verianla metni ana yöntem tanımındaki dört kovaryatlı modeli esas almakta ve dipnottaki eksik HbA1c ifadesini sessizce düzeltmemektedir.

Başlıca sınırlılıklar

Çalışmanın en temel sınırlılığı kesitsel tasarımdır. Katılımcının diyabet süresi ile çalışma anında mevcut ASCVD aynı veri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Yeni kardiyovasküler olayların zaman içindeki insidansı takip edilmediğinden temporal veya nedensel ilişki kurulamaz.

İkinci olarak, ASCVD prevalansının bütün gruplarda çok yüksek olması modelin ayırt etme gücünü azaltabilir. Bu tavan etkisi özellikle üçüncü basamak merkezin yüksek riskli hasta profilinden kaynaklanabilir.

Üçüncü olarak, tedavi uyumu, ayrıntılı glukoz düşürücü tedavi geçmişi, statin kullanımı ve uzun dönem kan basıncı ile lipid kontrolü bütün katılımcılarda standardize biçimde mevcut değildir. Bu nedenle residual confounding olasılığı devam etmektedir.

Dördüncü olarak belgelenmiş diyabet süresi gerçek metabolik hastalık süresini eksik ölçebilir. Tip 2 diyabet klinik olarak tanınmadan önce uzun süre metabolik disfonksiyon bulunabilir.

Son olarak üçüncü basamak referans merkezinden seçilen kohort, toplum tabanlı veya daha düşük kardiyovasküler riskli tip 2 diyabet popülasyonlarını tam temsil etmeyebilir.

Klinik yorum

Yazarların tartışmasına göre kardiyovasküler risk değerlendirmesi yalnız diyabet süresine dayandırılmamalıdır. En kısa belgelenmiş diyabet süresi grubunda bile yüksek ASCVD prevalansı görülmesi, kardiyometabolik yükün klinik diyabet tanısı sırasında zaten önemli olabileceğini düşündürmektedir.

Bu bulgu tek başına yeni bir tedavi protokolünü test etmemektedir. Çalışmanın önerdiği yön, diyabet süresini yaş, obezite, glisemik durum, böbrek fonksiyonu ve diğer kardiyometabolik risk faktörleriyle birlikte yorumlamaktır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Diabetes Duration and Prevalent ASCVD in Adults with Type 2 Diabetes: A Hypothesis-Generating Cross-Sectional Study.

Yazarlar: Madalina Ioana Moisi, Carmen Pantis, Dorina Gabriela Dascăl, Cosmin Mihai Vesa, Timea Claudia Ghitea, Nicolae Ovidiu Pop, Roxana Daniela Brata.

Eş katkılı yazarlar: Madalina Ioana Moisi ve Carmen Pantis.

Corresponding authors: Cosmin Mihai Vesa ve Timea Claudia Ghitea.

Kurumlar: Clinical County Emergency Hospital Bihor; University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy bünyesindeki Department of Preclinical Discipline, Doctoral School of Biomedical Sciences, Pharmacy Department ve Department of Clinical Discipline.

Dergi: Diabetology.

Yayınevi: MDPI.

Cilt / sayı / makale: 7(6), 105.

DOI: 10.3390/diabetology7060105.

Gönderim: 23 Nisan 2026.

Revizyon: 18 Mayıs 2026.

Kabul: 19 Mayıs 2026.

Yayın: 2 Haziran 2026.

Kaynak türü: Hakemli, gerçek yaşam verisine dayalı gözlemsel kesitsel çalışma.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Etik kurul: University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy Ethical Committee; onay No. 5, 30 Ekim 2023.

Bilgilendirilmiş onam: Çalışmaya dahil edilen bütün katılımcılardan informed consent alınmıştır.

Finansman: Makale işlem/yayın ücreti University of Oradea tarafından karşılanmıştır.

Veri erişilebilirliği: Çalışmada sunulan özgün katkılar makalenin içindedir; ek soruların ilk yazarlara yöneltilebileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Timea Claudia Ghitea ve Cosmin Mihai Vesa; yöntem Roxana Daniela Brata; yazılım Roxana Daniela Brata; doğrulama Madalina Ioana Moisi, Nicolae Ovidiu Pop ve Cosmin Mihai Vesa; formal analiz Madalina Ioana Moisi ve Dorina Gabriela Dascăl; araştırma Nicolae Ovidiu Pop; kaynak sağlama ve veri düzenleme Carmen Pantis; ilk taslak Timea Claudia Ghitea; gözden geçirme/düzenleme Timea Claudia Ghitea; görselleştirme Carmen Pantis ve Dorina Gabriela Dascăl; danışmanlık Madalina Ioana Moisi; proje yönetimi Roxana Daniela Brata; finansman edinimi Cosmin Mihai Vesa tarafından gerçekleştirilmiştir.

Kaynak içi raporlama notu: Ana yöntem açıklaması ve Figure 3, düzeltilmiş modeli yaş, cinsiyet, BMI ve HbA1c ile tanımlarken Table 4 dipnotu HbA1c'yi aynı modelin kovaryatları arasında yazmamaktadır. Bu farklılık kaynak içinde açıklanmadığından sessizce uzlaştırılmamıştır.

Temel yorum sınırı: Çalışma mevcut ASCVD prevalansını değerlendiren kesitsel araştırmadır. Diyabet süresi ile gelecekteki ASCVD insidansı arasındaki zamansal veya nedensel ilişkiyi belirlemek için prospektif longitudinal çalışmalar gereklidir.


Paylaş:

Yorumlar incelendikten sonra yayımlanır. Gönderdiğiniz yorum onay sürecine alınır ve uygun bulunduğunda görünür hâle gelir.

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir