Атеросклероздук жүрөк-кан тамыр оорусу (atherosclerotic cardiovascular disease, ASCVD) бул изилдөөдө 2-типтеги диабети бар адамда жүрөктүн ишемиялык оорусу, миокард инфаркты, инсульт же перифериялык артерия оорусунун жок дегенде бири документтештирилгенде аныкталуучу бириккен жүрөк-кан тамыр жыйынтык көрсөткүчү. Изилдөө Орадея шаарындагы үчүнчү деңгээлдеги борбордо байкалган 250 2-типтеги диабети бар чоң кишинин арасында документтештирилген диабеттин узактыгы учурдагы ASCVD менен өз алдынча байланыштуубу деген суроону реалдуу турмуштан алынган кесилиштик маалыматтар аркылуу караган. Диабеттин узактыгы көбөйгөн сайын ASCVD таралышы сан жагынан өскөн, бирок жаш курак жана башка кардиометаболикалык өзгөрмөлөр эске алынганда диабеттин узактыгынын өз алдынча байланышы статистикалык маанилүү бойдон калган эмес.

Катышуучулар диабеттин узактыгы боюнча 0–4 жыл, 5–9 жыл, 10–14 жыл жана ≥15 жыл топторуна бөлүнгөн. Бул топтордо ASCVD таралышы тиешелүүлүгүнө жараша %76,9, %83,3, %86,5 жана %93,8 болгон. Ошого карабастан, булакта иреттелген топтор үчүн берилген тренд тестинин көрсөткүчү p=0,118. Түзөтүүсүз үзгүлтүксүз моделде диабеттин ар бир кошумча жылы ASCVD odds көрсөткүчүнүн жогорулашы менен байланышкан: OR 1,09; %95 ишеним аралыгы 1,02–1,17; p=0,012. Жаш курак, жыныс, BMI жана HbA1c боюнча түзөтүүдөн кийин OR 1,04кө түшүп, статистикалык маанилүүлүк жоголгон. Кеңейтилген моделде OR 1,05; %95 ишеним аралыгы 0,95–1,15; p=0,347 болгон.

Изилдөөгө кирген 250 адамдын 213үндө, башкача айтканда %85,2 бөлүгүндө, ASCVD мурунтан эле болгон. Ал тургай диабеттин узактыгы 0–4 жыл болгон топто таралыш %76,9га жеткен. Авторлор жүрөк-кан тамыр ооруларынын баштапкы жүгүнүн ушунчалык жогору болушу узактык топторунун ортосундагы кошумча айырманы аныктоону кыйындатып, статистикалык шып эффектин жаратышы мүмкүн экенин талкуулашат.

Бул изилдөө убакыттын өтүшү менен жаңы ASCVD окуяларынын пайда болушун өлчөбөйт. Ал диабеттин узактыгы менен баалоо учурунда мурда эле бар ASCVD ортосундагы кесилиштик байланышты изилдейт. Ошондуктан жыйынтыктар диабеттин узактыгы өз алдынча ASCVDге себеп болорун же узактыктын ар бир жылы жүрөк-кан тамыр коркунучун белгилүү өлчөмгө көбөйтөрүн далилдебейт.

Изилдөө маселеси

2-типтеги диабет атеросклероздук жүрөк-кан тамыр оорусу менен күчтүү байланышта экени белгилүү. Узак убакыт гипергликемияга, инсулинге туруктуулукка, дислипидемияга жана төмөн даражадагы сезгенүүгө дуушар болуу эндотелий дисфункциясы, кычкылдануу стресси, артериялардын катууланышы жана кан тамырлардын кайра түзүлүшү менен байланыштуу болушу мүмкүн. Ошондуктан диабеттин узактыгы көп учурда топтолгон метаболикалык таасирдин көрсөткүчү катары бааланат.

Бирок диабеттин узактыгы менен хронологиялык жаш курак бир эле убакыт огу боюнча өсөт. Диабет менен көптөн бери жашагандар адатта жашы улуураак жана жаш курактын өзү да атеросклероздук ооруга байланыштуу. Ошондуктан изилдөөнүн негизги суроосу “диабети көпкө созулгандарда ASCVD көбүрөөкпү?” деген гана суроо эмес. Негизги суроо — жаш курак жана башка кардиометаболикалык өзгөрмөлөр эске алынганда диабеттин узактыгы өз алдынча байланыштуу бойдон калабы.

Изилдөө ошондой эле диабеттин клиникалык диагнозу зат алмашуунун бузулушу чындап башталган убакыттан кеч коюлушу мүмкүн экенин белгилейт. Адамга диагноз коюлганга чейин көп жылдар бою инсулинге туруктуулук жана башка метаболикалык бузулуулар болушу мүмкүн. Мындай учурда “документтештирилген диабеттин узактыгы” чыныгы жалпы метаболикалык таасирди толук чагылдырбай калышы мүмкүн.

Изилдөөгө катышкан калк

Изилдөө Румыниянын Орадея шаарындагы Bihor County Emergency Clinical Hospital мекемесинде жүргүзүлгөн. Катышуучулар — пландуу амбулатордук текшерүүлөрдө көзөмөлдөнгөн, 18–80 жаштагы, American Diabetes Association критерийлери боюнча 2-типтеги диабет диагнозу ырасталган чоң кишилер. Клиникалык жана лабораториялык баалоолор Март 2024 менен Сентябрь 2025 аралыгында жүргүзүлгөн.

Медициналык жазуулары толук эмес адамдар, 1-типтеги диабети барлар, активдүү залалдуу шишиги барлар, мурунку үч ай ичинде курч жүрөк-кан тамыр окуясын өткөргөндөр жана оор системалык дартка чалдыккандар изилдөөгө киргизилген эмес. Талаптарга жооп берген, диабетинин узактыгы жана жүрөк-кан тамыр тарыхы тууралуу маалыматы толук удаалаш бейтаптар киргизилген.

ASCVD кандай аныкталган?

Негизги жыйынтык — бириккен ASCVD жыйынтык көрсөткүчү. Төмөнкү диагноздордун жок дегенде биринин документтештирилиши ASCVD катары кабыл алынган:

• Жүрөктүн ишемиялык оорусу,
• Миокард инфаркты,
• Инсульт,
• Перифериялык артерия оорусу.

ASCVD жөнүндө маалымат электрондук медициналык жазуулардагы тастыкталган оорулар тарыхынан жана диагноздордон алынган. Булакка ылайык диагноздор адистин баалоосу, ошондой эле бар болгон учурда визуалдык текшерүү же ооруканадан чыгаруу документтери менен бекемделген.

Диабеттин узактыгы боюнча топтор

Диабеттин узактыгы документтештирилген диагноз коюлган күндөн тартып жыл менен эсептелип, алдын ала белгиленген төрт топко бөлүнгөн:

Диабеттин Узактыгы ASCVD менен Өз Алдынча Байланыштуубу?

Бул жогорку коркунучтагы когортто диабеттин узактыгы түзөтүүсүз талдоодо учурдагы ASCVD менен олуттуу байланышта болгон; бирок жаш курак, жыныс, BMI, HbA1c жана башка кеңири кардиометаболикалык өзгөрмөлөр эске алынганда байланыш алсырап, статистикалык маанилүүлүгүн жоготкон. Демек, изилдөө диабеттин узактыгы ASCVD менен өз алдынча байланышта экенин ырастабайт.

Үзгүлтүксүз өзгөрмө катары диабеттин узактыгы

Биринчи моделде диабеттин узактыгы жыл менен берилген үзгүлтүксүз өзгөрмө катары бааланган. Түзөтүүсүз талдоодо:

OR 1,09; %95 ИА 1,02–1,17; p=0,012.

OR 1,09 бул моделдин ичинде документтештирилген диабеттин узактыгы ар бир 1 жылга көбөйгөндө ASCVD odds көрсөткүчү болжол менен %9 жогору болушу менен байланышканын билдирет. Бул жылдык абсолюттук тобокелдик өсүшү эмес жана себептик таасир коэффициенти катары чечмеленбеши керек.

Жаш курак, жыныс, BMI жана HbA1c эске алынганда:

OR 1,04; %95 ИА 0,96–1,13; p=0,328.

Ишеним аралыгы 1ди камтыгандыктан жана p мааниси 0,05тен жогору болгондуктан булак түзөтүлгөн бул байланышты статистикалык маанилүү деп эсептебейт.

Тамеки чегүү, систолалык кан басымы, LDL холестеролу, триглицерид/HDL катышы, eGFR, GLP-1 рецептор агонисти жана SGLT2 ингибитору менен дарылоо кошулган кеңейтилген моделде:

OR 1,05; %95 ИА 0,95–1,15; p=0,347.

Натыйжа дагы деле статистикалык маанилүү эмес.

Узакка созулган диабет категориялар боюнча каралганда

≥15 жылдык диабет тобу 0–4 жылдык салыштыруу тобуна караганда түзөтүүсүз талдоодо ASCVD odds көрсөткүчү кыйла жогору болгон:

OR 4,50; %95 ИА 1,18–17,10; p=0,027.

Жаш курак, жыныс, BMI жана HbA1c боюнча түзөтүүдөн кийинки баа:

OR 1,49; %95 ИА 0,29–7,59; p=0,631

болгон. Кеңейтилген моделде:

OR 1,43; %95 ИА 0,21–9,71; p=0,716

аныкталган. Кең ишеним аралыктары, өзгөчө ≥15 жыл тобундагы азыраак үлгү жана ASCVDнин өтө жогорку таралышы себептүү, баанын тактыгы чектелүү экенин көрсөтөт.

Эмне үчүн жаш курак негизги өзгөрмө?

Орточо жаш курак 0–4 жылдык диабет тобунда 58,21 ± 13,73 жыл, ал эми ≥15 жылдык топто 67,56 ± 8,70 жыл болгон. Топтор ортосундагы жаш айырмасы p<0,001 деңгээлинде маанилүү. Демек, диабеттин узакка созулушу менен жаштын улуулугу бир эле адамдарда кыйла дал келет.

Кеңейтилген көп өзгөрмөлүү моделде жаш курактын ASCVD менен байланышы OR 1,13; %95 ИА 1,07–1,20; p<0,001 деп берилген. Бирок булак муну жаш курак “жалгыз үстөм биологиялык себеп” экенинин далили катары чечмелебейт. Модель жүрөк-кан тамыр ооруларынын бардык мүмкүн болуучу аныктагычтарын камтыбагандыктан, бул жарым-жартылай түзөтүлгөн статистикалык байланыш.

Жаш курак × диабеттин узактыгы өз ара таасири

Диабеттин узактыгы менен ASCVD байланышы жашка жараша өзгөрөбү деген суроо жаш курак × диабеттин узактыгы деген өз ара таасир мүчөсү аркылуу өзүнчө текшерилген. Өз ара таасир үчүн:

p=0,257

табылган. Ошондуктан булак жаш топторунун арасында статистикалык жактан тастыкталган таасир айырмасын көрсөтпөйт.

Сызыктуу эмес байланыш изилденгенби?

Диабеттин узактыгынын таасири белгилүү босогодон кийин тездеши мүмкүн деген божомолду текшерүү үчүн моделге диабет узактыгынын квадраты кошулган. Квадраттык мүчө үчүн:

p=0,743

табылып, күчтүү сызыктуу эмес байланыш колдоо тапкан эмес. Түзөтүлгөн болжолдуу ыктымалдык графиги да каралган узактык аралыгында бир аз жана болжол менен сызыктуу өсүштү гана көрсөткөн.

ASCVDнин Жогорку Таралышы Эмне Үчүн Шып Эффектин Жаратышы Мүмкүн?

Когорттун %85,2 бөлүгүндө ASCVD мурунтан эле болуп, диабеттин узактыгы эң кыска топто да таралыш %76,9 болгондуктан жыйынтык өзгөрмөсү башынан эле жогорку чекке өтө жакын; мындай бөлүштүрүү диабет узактаган сайын пайда болчу кошумча таралыш айырмасын статистикалык жактан айырмалоону кыйындатып, изилдөөдө “ceiling effect” деп талкууланган абалга алып келиши мүмкүн.

Бул шып эффекти изилдөөнүн клиникалык шарттарына байланыштуу. Катышуучулар жалпы калктын өкүлчүлүктүү үлгүсүнөн эмес, оор кардиометаболикалык дартка чалдыккандар көбүрөөк кайрыла турган үчүнчү деңгээлдеги борбордон алынган.

0–4 жыл тобунда ASCVDнин %76,9 болушу документтештирилген диабет диагнозу кан тамыр коркунучунун башталышы эмес болушу мүмкүн деген ойду жаратат. Авторлор клиникалык диагнозго чейин көп жылдарга созулган субклиникалык метаболикалык бузулуулар жана жалпы кардиометаболикалык тобокелдик факторлору бул жогорку алгачкы жүккө салым кошушу мүмкүн экенин талкуулашат.

ASCVD таралышынын узактык топтору боюнча бөлүштүрүлүшү

Мамычалуу графикте бул көрсөткүчтөр улам өсүп барат, бирок булакта Cochran–Armitage тренд тести үчүн p=0,118 берилген. Ошондуктан визуалдык монотондуулук өз алдынча статистикалык тастыкталган сызыктуу трендди билдирбейт.

Бөйрөк функциясы жана метаболикалык өзгөрмөлөр

Диабеттин узактыгы өскөн сайын eGFR олуттуу азайган. Төрт топтогу орточо көрсөткүчтөр тиешелүүлүгүнө жараша 82,45 ± 24,54; 76,84 ± 23,50; 70,57 ± 21,50 жана 61,57 ± 22,38 болгон; p<0,001. Бул өзгөрмө кеңейтилген моделде кардиометаболикалык түзөтүүнүн бир бөлүгү катары колдонулган.

BMI бардык топтордо жогору болгону менен топтор ортосунда олуттуу айырма көрсөткөн эмес. Ал эми HbA1c топтор ортосунда маанилүү өзгөрүп, эң жогорку орточо мааниси 10–14 жылдык диабет тобунда 8,34 ± 2,06% болгон.

Изилдөө колдогон жана колдобогон чечмелөө

Изилдөө колдогон: Бул үчүнчү деңгээлдеги T2DM когортунда ASCVD таралышы документтештирилген диабет узактыгы боюнча сан жагынан өсөт. Диабеттин узактыгы түзөтүүсүз регрессияларда ASCVD менен байланыштуу, бирок жаш курак жана кардиометаболикалык өзгөрмөлөр кошулганда байланыштын көлөмү кыйла алсырап, статистикалык маанилүүлүк жоголот.

Изилдөө колдобогон: Диабеттин узактыгы жүрөк-кан тамыр оорусуна себеп болбойт, диабет узактыгы клиникалык коркунуч үчүн маанисиз же ASCVDни жаш курак гана түшүндүрөт деген жыйынтык чыгарууга болбойт. Мындан тышкары, кесилиштик изилдөө диабеттин ар бир кошумча жылы келечектеги ASCVD инциденттүүлүгүн белгилүү пайызга көбөйтөбү деген суроону текшербейт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөөнүн түзүлүшү

Бул күнүмдүк клиникалык практикада топтолгон маалыматтарды колдонгон реалдуу турмуштагы байкоочу жана кесилиштик изилдөө. Эксперименттик кийлигишүү же рандомизация жүргүзүлгөн эмес.

Диабеттин узактыгы ар бир 1 жылдык өсүш түрүндөгү үзгүлтүксүз өзгөрмө катары да, төрт категориялык катмар катары да талданган. Эки ыкманы бирге колдонуу жалпы сызыктуу багытты гана эмес, узакка созулган диабет тобундагы мүмкүн болгон айырманы да изилдөөгө мүмкүнчүлүк берген.

Антропометрия жана лабораториялык өлчөөлөр

Дене салмагы калибрленген тараза менен өлчөнүп, BMI kg/m² түрүндө эсептелген. Кан басымы отурган абалда кеминде 5 мүнөт эс алгандан кийин текшерилген автоматтык сфигмоманометр менен өлчөнгөн.

Лабораториялык текшерүүлөрдө түнкү ачкачылыктан кийин алынган веналык кан колдонулган. Ач карындагы плазма глюкозасы глюкоза оксидаза ыкмасы менен, HbA1c high-performance liquid chromatography (HPLC) аркылуу, сыворотка липиддери жана креатинин стандартташтырылган ферменттик ыкмалар менен талданган. Зарыл учурда eGFR CKD-EPI теңдемеси менен эсептелген.

Статистикалык талдоо

Үзгүлтүксүз өзгөрмөлөр орточо ± стандарттык четтөө, категориялык өзгөрмөлөр сан жана пайыз түрүндө көрсөтүлгөн. Диабеттин узактыгы боюнча топтордун үзгүлтүксүз өзгөрмөлөрүнө one-way ANOVA, категориялык өзгөрмөлөрүнө хи-квадрат тести колдонулган.

Диабет узактыгынын иреттелген категорияларындагы ASCVD таралышынын сызыктуу тренди Cochran–Armitage тренд тести менен бааланган.

ASCVD менен диабеттин узактыгынын байланышын изилдөө үчүн логистикалык регрессия моделдери түзүлгөн:

Көз карандысыз өзгөрмөлөр арасындагы multicollinearity variance inflation factor (VIF) аркылуу текшерилип, VIF > 5 маанилүү көп сызыктуу көз карандылыктын көрсөткүчү катары кабыл алынган.

Бардык тесттер эки тараптуу жана статистикалык маанилүүлүк төмөнкүдөй аныкталган:

\[ p < 0.05 \]

деп аныкталган. Талдоо IBM SPSS Statistics Version 30 менен жүргүзүлгөн.

Үлгүнүн көлөмүнө карата мамиле

Изилдөөдө алдын ала жүргүзүлгөн формалдуу a priori үлгү көлөмүнүн эсеби жок. Изилдөөчүлөр белгиленген мезгилде талаптарга жооп берген 250 удаалаш бейтапты киргизишкен.

Моделдин туруктуулугу events-per-variable (EPV) ыкмасы аркылуу бааланган. Болжол менен %85 ASCVD таралышы 200дөн ашуун натыйжа окуяларын берген. Негизги түзөтүлгөн моделде беш predictor болгондуктан EPV салттуу 10 окуя/өзгөрмө чегинен жогору экени айтылган.

Бирок ≥15 жыл тобунда болгону 48 адам болгондуктан категориялык түзөтүлгөн моделдердеги ишеним аралыктары кеңейген. Демек, жалпы моделдин жетиштүүлүгү менен чакан топтор боюнча баалардын тактыгы бир эле нерсе эмес.

Кеңейтилген модель

Бул таблицадагы коэффициенттер бир эле көп өзгөрмөлүү моделдеги статистикалык байланыштарды көрсөтөт. Мисалы, жаш курак үчүн p<0,001 табылышы жаш курак жалгыз биологиялык себеп экенин, ал эми SGLT2 ингибитору үчүн OR 0,74 табылышы дары ASCVDни коргоочу түрдө азайтарын далилдебейт. Изилдөө бул өзгөрмөлөр үчүн дарылоонун натыйжалуулугун текшерүүгө арналган эмес.

Сезгичтик талдоолору

<65 жаш тобунда p=0,055 статистикалык маанилүүлүк чегине жакын болсо, ≥65 жаш тобунда p=0,454 болгон. Бирок жаш курак × диабеттин узактыгы өз ара таасири p=0,257 болгондуктан бул айырмачылыкты “диабеттин узактыгы жаштарда гана таасир берет” деп чечмелөөгө болбойт.

Figure 1–3 сүрөттөрүнүн илимий мааниси

Figure 1 диабеттин узактыгы боюнча топтордогу ASCVD таралышын мамычалар менен көрсөтөт. Мамычалар 0–4 жылдан ≥15 жылга чейин үзгүлтүксүз өсөт; бирок булак тренд тестин p=0,118 деп берет. Ошондуктан сүрөт сандык өсүштү көрсөтөт, бирок өз алдынча же статистикалык жактан так узактык таасирин далилдебейт.

Figure 2 жаш курак, жыныс, BMI жана HbA1c орточо деңгээлде туруктуу кармалганда моделдин диабет узактыгына карата болжолдогон ASCVD ыктымалдыгын көрсөтөт. Ийри сызык бир аз жогору карайт, бирок негизги түзөтүлгөн OR статистикалык маанилүү эмес.

Figure 3 ≥15 жыл жана 0–4 жылдык диабет топторун салыштырган түзөтүүсүз жана түзөтүлгөн ORлорду forest plot түрүндө чагылдырат. Түзөтүүсүз OR 4,50 болсо, түзөтүлгөн баа 1,49га түшөт жана ишеним аралыгы OR=1 таяныч сызыгын кең кесип өтөт. Сүрөттүн илимий мааниси — баштапкы байланыштын түзөтүүдөн кийин кыйла алсырашында.

Булактагы модель эскертмесинин айырмачылыгы

Methods бөлүмү, негизги текст жана Figure 3 түшүндүрмөсү негизги түзөтүлгөн модель жаш куракты, жынысты, BMI жана HbA1cни камтыйт деп көрсөтөт. Бирок Table 4 эскертмесинде жылдызча менен берилген “adjusted” модель жаш курак, жыныс жана BMI менен гана аныкталат. Булак бул айырманы түшүндүрбөйт. Бул Verianla тексти негизги ыкмадагы төрт ковариаттуу моделге таянат жана эскертмедеги HbA1cнин жоктугун унчукпай оңдобойт.

Негизги чектөөлөр

Изилдөөнүн негизги чектөөсү — кесилиштик түзүлүшү. Катышуучунун диабетинин узактыгы менен изилдөө учурда бар ASCVD бир эле маалымат алкагында бааланган. Жаңы жүрөк-кан тамыр окуяларынын убакыт боюнча инциденттүүлүгү көзөмөлдөнбөгөндүктөн, убакыттык же себептик байланыш түзүлө албайт.

Экинчиден, ASCVD таралышы бардык топтордо абдан жогору болгону моделдин айырмалоо жөндөмүн азайтышы мүмкүн. Бул шып эффекти үчүнчү деңгээлдеги борбордун жогорку тобокелдиктеги бейтаптарынан келип чыгышы мүмкүн.

Үчүнчүдөн, дарылоого кармануу, глюкозаны түшүрүүчү дарылардын кеңири тарыхы, статин колдонуу жана кан басымы менен липиддердин узак мөөнөттүү көзөмөлү тууралуу маалымат бардык катышуучуларда стандарттуу түрдө болгон эмес. Ошондуктан residual confounding ыктымалдыгы сакталат.

Төртүнчүдөн, документтештирилген диабет узактыгы метаболикалык оорунун чыныгы узактыгын кем өлчөшү мүмкүн. 2-типтеги диабет клиникалык жактан аныкталганга чейин метаболикалык дисфункция узак убакытка созулушу мүмкүн.

Акырында, үчүнчү деңгээлдеги адистешкен борбордон тандалган когорт жалпы калкка негизделген же жүрөк-кан тамыр коркунучу төмөнүрөөк 2-типтеги диабет популяцияларын толук өкүлчүлүктөй албашы мүмкүн.

Клиникалык чечмелөө

Авторлордун талкуусуна ылайык, жүрөк-кан тамыр коркунучун баалоо диабеттин узактыгына гана негизделбеши керек. Документтештирилген диабет узактыгы эң кыска топто да ASCVD таралышы жогору болушу клиникалык диабет диагнозу коюлганда кардиометаболикалык жүк мурунтан эле олуттуу болушу мүмкүн экенин билдирет.

Бул табылга өз алдынча жаңы дарылоо протоколун текшербейт. Изилдөө сунуштаган багыт — диабет узактыгын жаш курак, семирүү, гликемиялык абал, бөйрөк функциясы жана башка кардиометаболикалык тобокелдик факторлору менен бирге чечмелөө.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпкү изилдөө: Diabetes Duration and Prevalent ASCVD in Adults with Type 2 Diabetes: A Hypothesis-Generating Cross-Sectional Study.

Авторлор: Madalina Ioana Moisi, Carmen Pantis, Dorina Gabriela Dascăl, Cosmin Mihai Vesa, Timea Claudia Ghitea, Nicolae Ovidiu Pop, Roxana Daniela Brata.

Тең салым кошкон авторлор: Madalina Ioana Moisi жана Carmen Pantis.

Байланыш авторлору: Cosmin Mihai Vesa жана Timea Claudia Ghitea.

Мекемелер: Clinical County Emergency Hospital Bihor; University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy курамындагы Department of Preclinical Discipline, Doctoral School of Biomedical Sciences, Pharmacy Department жана Department of Clinical Discipline.

Журнал: Diabetology.

Басмакана: MDPI.

Том / сан / макала: 7(6), 105.

DOI: 10.3390/diabetology7060105.

Тапшырылган: 23 Апрель 2026.

Оңдолгон: 18 Май 2026.

Кабыл алынган: 19 Май 2026.

Жарыяланган: 2 Июнь 2026.

Булактын түрү: Рецензияланган, реалдуу турмуштун маалыматтарына таянган байкоочу кесилиштик изилдөө.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Этика комитети: University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy Ethical Committee; уруксат No. 5, 30 Октябрь 2023.

Маалымдалган макулдук: Изилдөөгө кирген бардык катышуучулардан informed consent алынган.

Каржылоо: Макаланын жарыялоо акысы University of Oradea тарабынан төлөнгөн.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Изилдөөдө берилген түпкү салымдар макаланын ичинде камтылган; кошумча суроолорду биринчи авторлорго жөнөтүүгө болору айтылган.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдирген эмес.

Автордук салымдар: Концептуалдаштыруу Timea Claudia Ghitea жана Cosmin Mihai Vesa; ыкма Roxana Daniela Brata; программалык камсыздоо Roxana Daniela Brata; текшерүү Madalina Ioana Moisi, Nicolae Ovidiu Pop жана Cosmin Mihai Vesa; формалдуу талдоо Madalina Ioana Moisi жана Dorina Gabriela Dascăl; изилдөө Nicolae Ovidiu Pop; ресурстар жана маалыматтарды башкаруу Carmen Pantis; алгачкы долбоор Timea Claudia Ghitea; карап чыгуу/түзөтүү Timea Claudia Ghitea; визуалдаштыруу Carmen Pantis жана Dorina Gabriela Dascăl; жетекчилик Madalina Ioana Moisi; долбоорду башкаруу Roxana Daniela Brata; каржылоо алуу Cosmin Mihai Vesa тарабынан аткарылган.

Булактын ичиндеги отчеттук эскертүү: Негизги ыкманын түшүндүрмөсү жана Figure 3 түзөтүлгөн моделди жаш курак, жыныс, BMI жана HbA1c менен аныктайт, ал эми Table 4 эскертмесинде ошол моделдин ковариаттары арасында HbA1c жазылган эмес. Булакта бул айырма түшүндүрүлбөгөндүктөн ал унчукпай шайкештештирилген жок.

Негизги чечмелөө чеги: Изилдөө учурдагы ASCVD таралышын баалаган кесилиштик иш. Диабеттин узактыгы менен келечектеги ASCVD инциденттүүлүгүнүн ортосундагы убакыттык же себептик байланышты аныктоо үчүн келечекке багытталган longitudinal изилдөөлөр керек.