Бемории атеросклерозии дилу рагҳо (atherosclerotic cardiovascular disease, ASCVD) дар ин таҳқиқот натиҷаи таркибии дилу рагҳо мебошад, ки бо ҳуҷҷатӣ будани ҳадди ақал яке аз бемории ишемикии дил, инфаркти миокард, сактаи мағзи сар ё бемории артерияҳои канорӣ дар шахси дорои диабети навъи 2 муайян мешавад. Таҳқиқот бо маълумоти воқеии мақтаӣ дар 250 калонсолони дорои диабети навъи 2, ки дар маркази сатҳи сеюми шаҳри Орадея пайгирӣ мешуданд, санҷидааст, ки оё давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет бо ASCVD-и мавҷуда робитаи мустақил дорад. Бо зиёд шудани давомнокии диабет паҳншавии ASCVD аз ҷиҳати рақамӣ боло рафтааст, аммо пас аз ба ҳисоб гирифтани синну сол ва дигар тағйирёбандаҳои кардиометаболикӣ робитаи мустақили давомнокии диабет аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок намондааст.
Иштирокчиён ба гурӯҳҳои давомнокии диабети 0–4 сол, 5–9 сол, 10–14 сол ва ≥15 сол тақсим шуданд. Дар ин гурӯҳҳо паҳншавии ASCVD мутаносибан %76,9, %83,3, %86,5 ва %93,8 буд. Бо вуҷуди ин, санҷиши тамоюл барои гурӯҳҳои тартибёфта дар манбаъ p=0,118 гузориш шудааст. Дар модели пайвастаи ислоҳнашуда ҳар соли иловагии диабет бо зиёд шудани odds-и ASCVD алоқаманд буд: OR 1,09; фосилаи эътимоднокии %95 1,02–1,17; p=0,012. Пас аз ислоҳ барои синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c нишондиҳандаи OR то 1,04 поин рафт ва аҳамияти оморӣ аз байн рафт. Дар модели васеъшуда OR 1,05; фосилаи эътимоднокии %95 0,95–1,15; p=0,347 буд.
Аз 250 нафар дар таҳқиқот, дар 213 нафар, яъне %85,2, ASCVD аллакай вуҷуд дошт. Ҳатто дар гурӯҳи диабети 0–4 сол паҳншавӣ %76,9 буд. Муаллифон баррасӣ мекунанд, ки чунин бори хеле баланди ибтидоии бемориҳои дилу рагҳо метавонад фарқҳои иловагиро байни гурӯҳҳои давомнокӣ душвор намояд ва таъсири сақфи омориро ба вуҷуд орад.
Ин таҳқиқот инкишофи ҳодисаҳои нави ASCVD-ро дар гузашти вақт намесанҷад. Он робитаи мақтаии байни давомнокии диабет ва ASCVD-и ҳангоми арзёбии таҳқиқот мавҷудбударо меомӯзад. Аз ин рӯ натиҷаҳо исбот намекунанд, ки худи давомнокии диабет сабаби ASCVD мегардад ё ҳар сол хатари дилу рагҳоро ба миқдори муайян зиёд мекунад.
Масъалаи таҳқиқот
Маълум аст, ки диабети навъи 2 бо бемории атеросклерозии дилу рагҳо робитаи қавӣ дорад. Таъсири дарозмуддати гипергликемия, муқовимат ба инсулин, дислипидемия ва илтиҳоби дараҷаи паст метавонад бо халали фаъолияти эндотелий, стресси оксидшавӣ, сахтшавии артерияҳо ва бозсозии рагҳо алоқаманд бошад. Бинобар ин, давомнокии диабет аксар вақт ҳамчун нишондиҳандаи таъсири ҷамъшудаи метаболикӣ арзёбӣ мешавад.
Бо вуҷуди ин, давомнокии диабет ва синну соли тақвимӣ дар як меҳвари вақт пеш мераванд. Одамоне, ки муддати тӯлонӣ диабет доранд, одатан калонсолтаранд ва худи синну сол ҳам бо бемории атеросклерозӣ робита дорад. Аз ин рӯ саволи асосии таҳқиқот танҳо «оё дар шахсони дорои диабети дарозмуддат ASCVD бештар аст?» нест. Саволи асосӣ ин аст, ки пас аз ба назар гирифтани синну сол ва дигар тағйирёбандаҳои кардиометаболикӣ робитаи мустақили давомнокии диабет боқӣ мемонад ё не.
Таҳқиқот инчунин ишора мекунад, ки ташхиси клиникии диабет метавонад дертар аз оғози воқеии ихтилоли метаболикӣ гузошта шавад. Шахс метавонад чандин сол пеш аз ташхис муқовимат ба инсулин ва дигар ихтилолҳои метаболикиро аз сар гузаронад. Дар чунин ҳолат «давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет» метавонад маҷмӯи воқеии таъсири метаболикиро нопурра инъикос кунад.
Аҳолии таҳқиқот
Таҳқиқот дар Bihor County Emergency Clinical Hospital, шаҳри Орадеяи Руминия анҷом шудааст. Иштирокчиён калонсолони синни 18–80 сол буданд, ки дар муоинаҳои муқаррарии амбулаторӣ пайгирӣ мешуданд ва ташхиси тасдиқшудаи диабети навъи 2 тибқи меъёрҳои American Diabetes Association доштанд. Арзёбиҳои клиникӣ ва озмоишгоҳӣ аз Март 2024 то Сентябр 2025 сурат гирифтанд.
Шахсони дорои сабтҳои нопурраи тиббӣ, диабети навъи 1, омоси бадхоҳи фаъол, ҳодисаи шадиди дилу рагҳо дар се моҳи қабл ва бемории вазнини системавӣ хориҷ шуданд. Беморони пайдарпайи ҷавобгӯ ба меъёрҳо, ки маълумоти пурра оид ба давомнокии диабет ва таърихи дилу рагҳо доштанд, дохил карда шуданд.
ASCVD чӣ гуна муайян шуд?
Натиҷаи аввалия нишондиҳандаи таркибии ASCVD мебошад. Ҳуҷҷатӣ будани ҳадди ақал яке аз ташхисҳои зерин ҳамчун ASCVD пазируфта шуд:
- Бемории ишемикии дил,
- Инфаркти миокард,
- Сактаи мағзи сар,
- Бемории артерияҳои канорӣ.
Маълумоти ASCVD аз таърихи беморӣ ва ташхисҳои тасдиқшуда дар сабтҳои электронии тиббӣ гирифта шудааст. Ба гуфтаи манбаъ, ташхисҳо бо арзёбии мутахассис ва ҳангоми мавҷуд будан бо ташхиси тасвирӣ ё ҳуҷҷатҳои рухсат аз беморхона дастгирӣ шудаанд.
Гурӯҳҳои давомнокии диабет
Давомнокии диабет аз санаи ташхиси ҳуҷҷатшуда ба сол ҳисоб гардида, ба чор гурӯҳи пешакӣ муайяншуда тақсим шуд:
| Давомнокии диабет | Шумораи иштирокчиён |
|---|---|
| 0–4 сол | 52 |
| 5–9 сол | 54 |
| 10–14 сол | 96 |
| ≥15 сол | 48 |
| Ҳамагӣ | 250 |
Оё Давомнокии Диабет бо ASCVD Робитаи Мустақил Дорад?
Дар ин когорти дорои хатари баланд давомнокии диабет дар таҳлили ислоҳнашуда бо ASCVD-и мавҷуда робитаи аҳамиятнок дошт; аммо баъди ба ҳисоб гирифтани синну сол, ҷинс, BMI, HbA1c ва тағйирёбандаҳои васеътари кардиометаболикӣ робита заиф шуда, аҳамияти омории худро аз даст дод. Аз ин рӯ таҳқиқот робитаи мустақили давомнокии диабет бо ASCVD-ро тасдиқ намекунад.
Давомнокии диабет ҳамчун тағйирёбандаи пайваста
Дар модели аввал давомнокии диабет ҳамчун тағйирёбандаи пайваста бо воҳиди сол арзёбӣ шуд. Дар таҳлили ислоҳнашуда:
OR 1,09; %95 ФЭ 1,02–1,17; p=0,012.
OR 1,09 маънои онро дорад, ки дар доираи ин модел ҳар 1 соли зиёдшавии давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет бо тақрибан %9 баландтар будани odds-и ASCVD алоқаманд аст. Ин афзоиши солонаи хатари мутлақ нест ва ҳамчун коэффитсиенти таъсири сабабӣ тафсир намешавад.
Пас аз ба ҳисоб гирифтани синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c:
OR 1,04; %95 ФЭ 0,96–1,13; p=0,328.
Азбаски фосилаи эътимоднокӣ 1-ро фаро мегирад ва қимати p аз 0,05 зиёд аст, манбаъ ин робитаи ислоҳшударо аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок намешуморад.
Дар модели васеъшуда, ки тамокукашӣ, фишори систоликии хун, холестерини LDL, нисбати триглитсерид/HDL, eGFR, табобат бо агонисти ретсептори GLP-1 ва ингибитори SGLT2 низ дохил шуданд:
OR 1,05; %95 ФЭ 0,95–1,15; p=0,347.
Натиҷа боз ҳам аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нест.
Ҳангоми баррасии категориявии диабети дарозмуддат
Гурӯҳи диабети ≥15 сол нисбат ба гурӯҳи истинодии 0–4 сол дар таҳлили ислоҳнашуда odds-и ASCVD-и хеле баландтар дошт:
OR 4,50; %95 ФЭ 1,18–17,10; p=0,027.
Пас аз ислоҳ барои синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c арзёбӣ:
OR 1,49; %95 ФЭ 0,29–7,59; p=0,631
шуд. Дар модели васеъшуда:
OR 1,43; %95 ФЭ 0,21–9,71; p=0,716
ба даст омад. Фосилаҳои васеи эътимоднокӣ нишон медиҳанд, ки дақиқии арзёбӣ махсусан аз сабаби намунаи хурдтар дар гурӯҳи ≥15 сол ва паҳншавии бисёр баланди ASCVD маҳдуд аст.
| Модел | Муқоиса | OR | %95 ФЭ | p |
|---|---|---|---|---|
| Пайваста — ислоҳнашуда | Ҳар 1 сол зиёдшавӣ | 1,09 | 1,02–1,17 | 0,012 |
| Пайваста — ислоҳшуда | Ҳар 1 сол зиёдшавӣ | 1,04 | 0,96–1,13 | 0,328 |
| Пайваста — васеъшуда | Ҳар 1 сол зиёдшавӣ | 1,05 | 0,95–1,15 | 0,347 |
| Категориявӣ — ислоҳнашуда | ≥15 сол / 0–4 сол | 4,50 | 1,18–17,10 | 0,027 |
| Категориявӣ — ислоҳшуда | ≥15 сол / 0–4 сол | 1,49 | 0,29–7,59 | 0,631 |
| Категориявӣ — васеъшуда | ≥15 сол / 0–4 сол | 1,43 | 0,21–9,71 | 0,716 |
Чаро синну сол тағйирёбандаи марказӣ аст?
Синну соли миёна дар гурӯҳи диабети 0–4 сол 58,21 ± 13,73 сол ва дар гурӯҳи ≥15 сол 67,56 ± 8,70 сол буд. Фарқи синну сол байни гурӯҳҳо дар сатҳи p<0,001 аҳамиятнок аст. Бинобар ин давомнокии зиёди диабет ва синни калон дар ҳамон ашхос ба таври назаррас ҳампӯшӣ доранд.
Дар модели васеъшудаи чандтағйирёбанда робитаи синну сол бо ASCVD ҳамчун OR 1,13; %95 ФЭ 1,07–1,20; p<0,001 гузориш шудааст. Аммо манбаъ инро далели он намешуморад, ки синну сол «ягона сабаби биологии бартаридошта» мебошад. Азбаски модел ҳамаи муайянкунандаҳои эҳтимолии дилу рагҳоро дар бар намегирад, ин робитаи омории қисман ислоҳшуда аст.
Таъсири мутақобилаи синну сол × давомнокии диабет
Оё робитаи давомнокии диабет бо ASCVD вобаста ба синну сол тағйир меёбад ё не, бо узви махсуси таъсири мутақобилаи синну сол × давомнокии диабет санҷида шуд. Барои таъсири мутақобила:
p=0,257
ба даст омад. Аз ин рӯ манбаъ дар байни гурӯҳҳои синнусолӣ тағйирёбии таъсири аз ҷиҳати оморӣ тасдиқшударо нишон намедиҳад.
Оё робитаи ғайрихаттӣ омӯхта шуд?
Барои санҷидани эҳтимоли он ки таъсири давомнокии диабет баъди ҳадди муайян суръат гирад, квадрати давомнокии диабет ба модел илова шуд. Барои узви квадратӣ:
p=0,743
ба даст омад ва робитаи қавии ғайрихаттӣ тасдиқ нашуд. Графики эҳтимоли пешбинишудаи ислоҳшуда низ дар доираи давомнокии баррасишуда танҳо афзоиши мӯътадил ва тақрибан хаттиро нишон медиҳад.
Чаро Паҳншавии Баланди ASCVD Метавонад Таъсири Сақфро Ба Вуҷуд Орад?
Азбаски дар %85,2 когорт ASCVD қаблан вуҷуд дошт ва ҳатто дар гурӯҳи давомнокии кӯтоҳтарини диабет паҳншавӣ %76,9 буд, тағйирёбандаи натиҷа аллакай аз ибтидо ба ҳадди болоӣ хеле наздик аст; чунин тақсимот метавонад муайян кардани фарқҳои иловагии паҳншавӣ бо дароз шудани диабетро аз ҷиҳати оморӣ мушкил карда, ҳолатеро эҷод кунад, ки дар таҳқиқот «ceiling effect» номида мешавад.
Ин таъсири сақф бо муҳити клиникии таҳқиқот алоқаманд аст. Иштирокчиён намунаи аҳолии умумӣ набуда, аз маркази муроҷиати сатҳи сеюм интихоб шудаанд, ки дар он шахсони дорои бемориҳои пешрафтаи кардиометаболикӣ метавонанд бештар намояндагӣ кунанд.
Дар гурӯҳи 0–4 сол %76,9 будани ASCVD ҳамчунин ишора мекунад, ки ташхиси ҳуҷҷатшудаи диабет нуқтаи оғози хатари рагҳо нест. Муаллифон баррасӣ мекунанд, ки ихтилолҳои субклиникии метаболикӣ, ки метавонанд солҳо пеш аз ташхис идома ёбанд, ва омилҳои умумии хатари кардиометаболикӣ метавонанд ба ин бори баланди барвақтӣ мусоидат кунанд.
Тақсимоти паҳншавии ASCVD аз рӯи гурӯҳҳои давомнокӣ
| Давомнокии диабет | Шахсони дорои ASCVD | Шахсони бе ASCVD | Паҳншавии ASCVD (%) |
|---|---|---|---|
| 0–4 сол | 40 | 12 | 76,9 |
| 5–9 сол | 45 | 9 | 83,3 |
| 10–14 сол | 83 | 13 | 86,5 |
| ≥15 сол | 45 | 3 | 93,8 |
Дар графики сутунӣ ин қиматҳо пайваста боло мераванд, вале манбаъ барои санҷиши тамоюли Cochran–Armitage p=0,118 гузориш мекунад. Бинобар ин монотонии тасвир худ ба худ маънои тамоюли хаттии омории тасдиқшударо надорад.
Фаъолияти гурда ва тағйирёбандаҳои метаболикӣ
eGFR бо зиёд шудани давомнокии диабет ба таври назаррас кам шуд. Қиматҳои миёна дар чор гурӯҳ мутаносибан 82,45 ± 24,54; 76,84 ± 23,50; 70,57 ± 21,50 ва 61,57 ± 22,38 буданд; p<0,001. Ин тағйирёбанда дар модели васеъшуда ҳамчун қисми ислоҳи кардиометаболикӣ истифода шуд.
BMI дар ҳамаи гурӯҳҳо баланд буд, аммо фарқи назаррас байни гурӯҳҳо нишон надод. HbA1c бошад дар байни гурӯҳҳо ба таври аҳамиятнок тағйир ёфт ва баландтарин миёна дар гурӯҳи диабети 10–14 сол 8,34 ± 2,06% буд.
| Тағйирёбанда | 0–4 сол | 5–9 сол | 10–14 сол | ≥15 сол | p |
|---|---|---|---|---|---|
| Синну сол (сол) | 58,21 ± 13,73 | 59,30 ± 10,80 | 62,27 ± 9,33 | 67,56 ± 8,70 | <0,001 |
| BMI (kg/m²) | 33,33 ± 6,09 | 33,70 ± 5,75 | 32,25 ± 4,92 | 32,78 ± 4,58 | 0,504 |
| HbA1c (%) | 7,30 ± 2,02 | 7,52 ± 1,94 | 8,34 ± 2,06 | 7,90 ± 1,56 | 0,001 |
| eGFR | 82,45 ± 24,54 | 76,84 ± 23,50 | 70,57 ± 21,50 | 61,57 ± 22,38 | <0,001 |
Тафсирҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад ва намекунад
Таҳқиқот дастгирӣ мекунад: Дар ин когорти сатҳи сеюми T2DM паҳншавии ASCVD бо зиёд шудани давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет аз ҷиҳати рақамӣ боло меравад. Давомнокии диабет дар регрессияҳои ислоҳнашуда бо ASCVD алоқаманд аст, аммо баъди илова кардани синну сол ва тағйирёбандаҳои кардиометаболикӣ андозаи робита хеле заиф ва аҳамияти оморӣ аз байн меравад.
Таҳқиқот дастгирӣ намекунад: Наметавон хулоса кард, ки давомнокии диабет сабаби бемории дилу рагҳо намешавад, аз ҷиҳати хатари клиникӣ аҳамият надорад ё ASCVD-ро танҳо синну сол тавзеҳ медиҳад. Илова бар ин таҳқиқоти мақтаӣ намесанҷад, ки ҳар соли иловагии диабет инсиденти ояндаи ASCVD-ро бо нисбати муайян зиёд мекунад ё не.
Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот
Тарҳи таҳқиқот
Таҳқиқот кори воқеӣ, мушоҳидавӣ ва мақтаӣ буда, маълумоти дар таҷрибаи маъмулии клиникӣ ҷамъоваришударо истифода мебарад. Дахолати таҷрибавӣ ё тасодуфисозӣ сурат нагирифтааст.
Давомнокии диабет ҳам ҳамчун тағйирёбандаи пайваста бо ҳар 1 соли афзоиш ва ҳам ҳамчун чор қабати категориявӣ таҳлил шудааст. Истифодаи якҷояи ин ду равиш на танҳо тамоюли умумии хаттӣ, балки фарқи эҳтимолиро дар гурӯҳи диабети дарозмуддат низ омӯхтанро имконпазир намуд.
Антропометрия ва ченкуниҳои озмоишгоҳӣ
Вазни бадан бо тарозуҳои калибршуда чен ва BMI бо kg/m² ҳисоб карда шуд. Фишори хун баъди ҳадди ақал 5 дақиқа истироҳат дар ҳолати нишаста бо сфигмоманометри автоматикии тасдиқшуда чен шуд.
Дар озмоишгоҳ пас аз рӯзаи шабона хуни венавӣ истифода гардид. Глюкозаи плазмаи рӯза бо усули глюкозаоксидаза, HbA1c бо high-performance liquid chromatography (HPLC), липидҳои хуноба ва креатинин бо усулҳои стандартии ферментативӣ таҳлил шуданд. eGFR ҳангоми зарурат бо муодилаи CKD-EPI ҳисоб шуд.
Таҳлили оморӣ
Тағйирёбандаҳои пайваста ҳамчун миёна ± инҳирофи стандартӣ ва тағйирёбандаҳои категориявӣ ҳамчун шумора ва фоиз нишон дода шуданд. Барои тағйирёбандаҳои пайваста байни гурӯҳҳои давомнокии диабет one-way ANOVA ва барои категориявӣ санҷиши хи-квадрат истифода шуд.
Тамоюли хаттии паҳншавии ASCVD дар категорияҳои тартибёфтаи давомнокии диабет бо санҷиши тамоюли Cochran–Armitage арзёбӣ шуд.
Барои робитаи ASCVD бо давомнокии диабет моделҳои регрессияи логистикӣ сохта шуданд:
| Модел | Ислоҳ |
|---|---|
| Модели ислоҳнашуда | Танҳо давомнокии диабет |
| Модели асосии ислоҳшуда | Давомнокии диабет + синну сол + ҷинс + BMI + HbA1c |
| Модели васеъшуда | Илова ба тағйирёбандаҳои асосӣ тамокукашӣ, SBP, LDL, TG/HDL, eGFR, табобат бо агонисти ретсептори GLP-1 ва ингибитори SGLT2 |
Multicollinearity байни тағйирёбандаҳои мустақил тавассути variance inflation factor (VIF) санҷида шуд ва VIF > 5 ҳамчун нишонаи ҳамбастагии назарраси бисёрхаттӣ муайян гардид.
Ҳамаи санҷишҳо дутарафа буданд ва аҳамияти оморӣ:
\[ p < 0.05 \]
муайян карда шуд. Таҳлил бо IBM SPSS Statistics Version 30 анҷом ёфт.
Равиш ба андозаи намуна
Дар таҳқиқот ҳисобкунии расмии пешакии андозаи намунаи a priori вуҷуд надорад. Муҳаққиқон дар давраи таҳқиқот 250 бемори пайдарпайеро, ки ба меъёрҳо ҷавоб медоданд, дохил карданд.
Устувории модел бо равиши events-per-variable (EPV) арзёбӣ шуд. Паҳншавии тақрибан %85 ASCVD зиёда аз 200 ҳодисаи натиҷавиро фароҳам овард. Азбаски модели асосии ислоҳшуда панҷ predictor дошт, EPV болотар аз ҳадди анъанавии 10 ҳодиса/тағйирёбанда арзёбӣ шуд.
Аммо дар гурӯҳи ≥15 сол танҳо 48 нафар будан ба фосилаҳои васеи эътимоднокии моделҳои категориявии ислоҳшуда мусоидат кард. Бинобар ин, кофигии умумии модел ва дақиқии арзёбиҳои зергурӯҳӣ як чиз нестанд.
Модели васеъшуда
| Тағйирёбанда | OR | %95 ФЭ | p |
|---|---|---|---|
| Давомнокии диабет, ҳар 1 сол | 1,05 | 0,95–1,15 | 0,347 |
| Синну сол, ҳар 1 сол | 1,13 | 1,07–1,20 | <0,001 |
| Ҷинси мард | 1,18 | 0,52–2,67 | 0,693 |
| BMI | 0,98 | 0,92–1,05 | 0,594 |
| HbA1c | 1,04 | 0,89–1,22 | 0,627 |
| Вазъи тамокукашӣ | 1,36 | 0,58–3,19 | 0,482 |
| Фишори систоликии хун | 1,01 | 0,99–1,03 | 0,214 |
| Холестерини LDL | 1,00 | 0,99–1,01 | 0,643 |
| Нисбати триглитсерид/HDL | 1,02 | 0,97–1,08 | 0,391 |
| eGFR | 0,98 | 0,96–1,00 | 0,072 |
| Табобат бо агонисти ретсептори GLP-1 | 0,81 | 0,28–2,36 | 0,703 |
| Табобат бо ингибитори SGLT2 | 0,74 | 0,29–1,89 | 0,527 |
Коэффитсиентҳои ин ҷадвал робитаҳои омориро дар як модели чандтағйирёбанда нишон медиҳанд. Масалан, p<0,001 барои синну сол исбот намекунад, ки синну сол ягона сабаби биологӣ аст; ҳамчунин OR 0,74 барои ингибитори SGLT2 исбот намекунад, ки дору ASCVD-ро бо таъсири муҳофизатӣ кам мекунад. Таҳқиқот барои санҷидани самаранокии ин табобатҳо тарҳрезӣ нашудааст.
Таҳлилҳои ҳассосият
| Таҳлил | OR | %95 ФЭ | p |
|---|---|---|---|
| Синну сол <65 сол | 1,10 | 1,00–1,21 | 0,055 |
| Синну сол ≥65 сол | 1,06 | 0,90–1,25 | 0,454 |
| Бо хориҷ кардани гурӯҳи ≥15 сол | Тақрибан 1,04–1,06 | Дар манбаъ “similar CI” | >0,05 |
| Бо хориҷ кардани гурӯҳи 0–4 сол | Тақрибан 1,03–1,05 | Дар манбаъ “similar CI” | >0,05 |
| Модели васеъшуда | 1,05 | 0,95–1,15 | 0,347 |
Дар гурӯҳи синни <65 сол бо p=0,055 натиҷаи наздик ба ҳадди аҳамияти оморӣ мушоҳида шуд, дар ҳоле ки дар гурӯҳи ≥65 сол p=0,454 буд. Аммо азбаски таъсири мутақобилаи синну сол × давомнокии диабет p=0,257 аст, ин фарқиятро наметавон чунин тафсир кард, ки «давомнокии диабет танҳо дар ҷавонон таъсир дорад».
Паёми илмии Figure 1–3
Figure 1 паҳншавии ASCVD-ро дар гурӯҳҳои давомнокии диабет бо сутунҳо нишон медиҳад. Баландии сутунҳо аз 0–4 сол то ≥15 сол пайваста зиёд мешавад, вале манбаъ санҷиши тамоюлро p=0,118 гузориш мекунад. Аз ин рӯ тасвир афзоиши рақамиро тасдиқ мекунад, на таъсири мустақил ё қатъии омории давомнокиро.
Figure 2 эҳтимоли ASCVD-и аз ҷониби модел пешбинишударо нисбат ба давомнокии диабет нишон медиҳад, вақте синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c дар сатҳи миёна собит нигоҳ дошта мешаванд. Хат каҷ каме боло меравад, аммо OR-и асосии ислоҳшуда аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нест.
Figure 3 OR-ҳои ислоҳнашуда ва ислоҳшудаи муқоисаи диабети ≥15 сол бо 0–4 солро дар шакли forest plot нишон медиҳад. OR-и ислоҳнашуда 4,50 буда, баъди ислоҳ ба 1,49 мерасад ва фосилаи эътимоднокӣ хати истинодии OR=1-ро ба таври васеъ мебурад. Паёми илмии тасвир дар он аст, ки робитаи хом баъд аз ислоҳ хеле заиф мегардад.
Тафовути эзоҳи модели дохили манбаъ
Бахши Methods, матни асосӣ ва шарҳи Figure 3 нишон медиҳанд, ки модели асосии ислоҳшуда синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c-ро дар бар мегирад. Баръакс, эзоҳи Table 4 модели ситорачадори «adjusted»-ро танҳо бо синну сол, ҷинс ва BMI таъриф мекунад. Манбаъ ин фарқиятро шарҳ намедиҳад. Матни мазкури Verianla модели чаҳорковариатии тавсифи асосии усулро асос мегирад ва набудани HbA1c-ро дар эзоҳ хомӯшона ислоҳ намекунад.
Маҳдудиятҳои асосӣ
Маҳдудияти асосии таҳқиқот тарҳи мақтаии он аст. Давомнокии диабет ва ASCVD-и мавҷуда дар лаҳзаи таҳқиқот дар як чаҳорчӯбаи додаҳо арзёбӣ шудаанд. Азбаски инсиденти ҳодисаҳои нави дилу рагҳо дар тӯли вақт пайгирӣ нашудааст, робитаи вақтӣ ё сабабӣ муайян карда намешавад.
Дуюм, паҳншавии хеле баланди ASCVD дар ҳамаи гурӯҳҳо метавонад қобилияти фарқгузории моделро коҳиш диҳад. Ин таъсири сақф махсусан метавонад аз хусусияти беморони дорои хатари баланди маркази сатҳи сеюм сар занад.
Сеюм, маълумот дар бораи риояи табобат, таърихи муфассали доруҳои пасткунандаи глюкоза, истифодаи статинҳо ва назорати дарозмуддати фишори хун ва липидҳо барои ҳамаи иштирокчиён ба шакли стандартикунонидашуда мавҷуд нест. Бинобар ин, имкони residual confounding боқӣ мемонад.
Чорум, давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет метавонад давраи воқеии бемории метаболикиро нопурра чен кунад. Пеш аз шинохти клиникии диабети навъи 2, халали метаболикӣ метавонад муддати дароз вуҷуд дошта бошад.
Ниҳоят, когорти аз маркази махсуси сатҳи сеюм интихобшуда метавонад аҳолии умумии дорои диабети навъи 2 ё шахсони дорои хатари пасттари дилу рагҳоро пурра намояндагӣ накунад.
Тафсири клиникӣ
Тибқи баррасии муаллифон, арзёбии хатари дилу рагҳо набояд танҳо ба давомнокии диабет такя кунад. Паҳншавии баланди ASCVD ҳатто дар гурӯҳи кӯтоҳтарин давомнокии ҳуҷҷатшудаи диабет нишон медиҳад, ки бори кардиометаболикӣ метавонад аллакай дар вақти ташхиси клиникии диабет назаррас бошад.
Ин бозёфт худ ба худ протоколи нави табобатро намесанҷад. Самте, ки таҳқиқот тавсия медиҳад, тафсири давомнокии диабет якҷоя бо синну сол, фарбеҳӣ, вазъи гликемикӣ, фаъолияти гурда ва дигар омилҳои хатари кардиометаболикӣ мебошад.
Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул
Таҳқиқоти аслӣ: Diabetes Duration and Prevalent ASCVD in Adults with Type 2 Diabetes: A Hypothesis-Generating Cross-Sectional Study.
Муаллифон: Madalina Ioana Moisi, Carmen Pantis, Dorina Gabriela Dascăl, Cosmin Mihai Vesa, Timea Claudia Ghitea, Nicolae Ovidiu Pop, Roxana Daniela Brata.
Муаллифони дорои саҳми баробар: Madalina Ioana Moisi ва Carmen Pantis.
Муаллифони масъули мукотиба: Cosmin Mihai Vesa ва Timea Claudia Ghitea.
Муассисаҳо: Clinical County Emergency Hospital Bihor; Department of Preclinical Discipline, Doctoral School of Biomedical Sciences, Pharmacy Department ва Department of Clinical Discipline дар ҳайати University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy.
Маҷалла: Diabetology.
Нашриёт: MDPI.
Ҷилд / шумора / мақола: 7(6), 105.
DOI: 10.3390/diabetology7060105.
Супоридан: 23 Апрел 2026.
Таҷдиди назар: 18 Май 2026.
Қабул: 19 Май 2026.
Нашр: 2 Июн 2026.
Навъи манбаъ: Таҳқиқоти мақтаии мушоҳидавии тақризшуда бар асоси маълумоти ҳаёти воқеӣ.
Литсензия: Creative Commons Attribution (CC BY).
Кумитаи ахлоқ: University of Oradea Faculty of Medicine and Pharmacy Ethical Committee; тасдиқ No. 5, 30 Октябр 2023.
Ризоияти огоҳона: Аз ҳамаи иштирокчиёни таҳқиқот informed consent гирифта шудааст.
Маблағгузорӣ: Ҳаққи коркард/нашри мақоларо University of Oradea пардохтааст.
Дастрасии додаҳо: Саҳмҳои аслии пешниҳодшуда дар дохили мақола оварда шудаанд; гуфта шудааст, ки саволҳои иловагӣ метавонанд ба муаллифони аввал муроҷиат карда шаванд.
Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳоро изҳор накардаанд.
Саҳми муаллифон: Консептуализатсия Timea Claudia Ghitea ва Cosmin Mihai Vesa; усул Roxana Daniela Brata; нармафзор Roxana Daniela Brata; тасдиқ Madalina Ioana Moisi, Nicolae Ovidiu Pop ва Cosmin Mihai Vesa; таҳлили расмӣ Madalina Ioana Moisi ва Dorina Gabriela Dascăl; таҳқиқот Nicolae Ovidiu Pop; таъмини захираҳо ва идоракунии додаҳо Carmen Pantis; пешнависи аввал Timea Claudia Ghitea; баррасӣ/таҳрир Timea Claudia Ghitea; тасвирсозӣ Carmen Pantis ва Dorina Gabriela Dascăl; роҳбарӣ Madalina Ioana Moisi; идоракунии лоиҳа Roxana Daniela Brata; дарёфти маблағ Cosmin Mihai Vesa анҷом додаанд.
Ёддошти гузоришдиҳии дохили манбаъ: Шарҳи усули асосӣ ва Figure 3 модели ислоҳшударо бо синну сол, ҷинс, BMI ва HbA1c муайян мекунанд, вале дар эзоҳи Table 4 HbA1c байни ковариатҳои ҳамон модел навишта нашудааст. Азбаски ин фарқият дар манбаъ шарҳ дода нашудааст, он хомӯшона мувофиқ карда нашудааст.
Ҳудуди асосии тафсир: Таҳқиқот кори мақтаӣ буда, паҳншавии ASCVD-и мавҷударо арзёбӣ мекунад. Барои муайян кардани робитаи вақтӣ ё сабабии байни давомнокии диабет ва инсиденти ояндаи ASCVD таҳқиқотҳои дурнамои longitudinal заруранд.
Шарҳ гузоред
Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд