Göbək ciyəsi anomaliyaları (umbilical cord abnormalities; UCA), göbək ciyəsinin uzunluğu, burulması, insersiyası, mexaniki kompressiyası, iltihabi tutulması və ya Wharton jelinin quruluşundakı makroskopik və ya mikroskopik pozuntuları əhatə edən struktur anomaliyalar qrupudur. Bu sistematik icmal UCA-lar ilə umbilikal vaskulyar tromboemboliya (umbilical vascular thromboembolism; UVTE) arasındakı əlaqəni qiymətləndirmişdir. PRISMA yanaşması ilə beş elektron məlumat mənbəyi axtarılmış, protokol PROSPERO-da qeydiyyata alınmış və nəzərdən keçirilən 1105 qeyddən 12 tədqiqat icmala daxil edilmişdir. Bu 12 tədqiqat 3 retrospektiv kohort tədqiqatından, 3 hal seriyasından və 6 hal təqdimatından ibarətdir.

Daxil edilən tədqiqatlar 1983–2025 dövrünü əhatə edir. Ümumilikdə 126 UVTE halının 84-də ən azı bir göbək ciyəsi anomaliyası bildirilmişdir. Təkrarlanan anomaliyalar arasında striktura, hiperkoiling, həddindən artıq qısa və ya uzun ciyə, velamentöz və ya furkat insersiya, boyuna dolanmış ciyə, funisitis, həqiqi düyün və Wharton jeli anomaliyaları vardır. Lakin eyni halda birdən çox ciyə anomaliyası ola bildiyindən bu kateqoriya sayları bir-birindən müstəqil xəstə sayları kimi toplanmamalıdır.

İcmal anormal burulma, striktura, anormal ciyə uzunluğu, həqiqi düyün və anormal plasentar insersiya kimi UCA-ların umbilikal damar trombozu ilə təkrarən birlikdə bildirildiyini göstərir. Bununla belə, tədqiqat dizaynlarının heterogenliyi, kiçik nümunələr, hal təqdimatlarının çoxluğu, diaqnostik meyarlardakı fərqlər və məhdud müqayisəli məlumat səbəbindən meta-analiz aparılmamışdır. Ümumi sübutun etibarlılığı aşağı–orta səviyyədədir və nəticələr səbəbiyyətin sübutu deyil, hipotez yaradan əlaqə kimi qiymətləndirilməlidir.

Göbək ciyəsi plasentanı dölə bağlayan və dölün böyüməsi üçün zəruri oksigen və qida maddələrinin daşınmasına vasitəçilik edən həyati strukturdur. Ciyənin normal anatomik quruluşu qan damarlarını xarici mexaniki təsirlərdən qoruyarkən damarların plasenta ilə döl arasında kifayət qədər qan axınını davam etdirməsinə imkan verir. Ciyənin uzunluğu, burulması, damarların ətrafındakı Wharton jeli, plasentaya daxil olma forması və mexaniki gərginlik bu qan dövranı sisteminin fiziki xüsusiyyətlərini müəyyən edir.

Mənbə tədqiqatda UCA anlayışı geniş götürülmüşdür. Hiperkoiling və ya hipokoiling, həqiqi düyünlər, striktura və ya torsiya, boyun və ya bədən ətrafında ciyənin dolanması, qısa ciyə, uzun ciyə, velamentöz, marjinal və ya furkat insersiya, funisitis və Wharton jeli pozuntuları araşdırma daxilindəki anomaliyalar arasındadır.

Göbək Ciyəsi Anomaliyaları ilə Tromboz Arasında Hansı Əlaqə Tapıldı?

İcmalda araşdırılan 126 umbilikal vaskulyar tromboemboliya halının 84-də bir və ya daha çox göbək ciyəsi anomaliyası bildirilmişdir; ən çox təkrarlanan kateqoriyalar arasında striktura, hiperkoiling, həddindən artıq qısa və ya uzun ciyə, boyuna dolanmış ciyə, funisitis və həqiqi düyün vardır. Lakin tədqiqatların çoxu kiçik müşahidə seriyaları və ya hal təqdimatları olduğundan bu birlikdəlik müəyyən bir anomaliyanın tromboza nə qədər səbəbli risk əlavə etdiyini kəmiyyətcə sübut etmir.

Umbilikal vaskulyar tromboemboliya nəyi ifadə edir?

Umbilikal vaskulyar tromboemboliya (UVTE) göbək ciyəsindəki umbilikal arteriya və ya venalarda trombun əmələ gəlməsini əhatə edən damar tıxanıqlığı vəziyyətidir. Umbilikal arteriya trombozu (umbilical artery thrombosis; UAT) xüsusilə arteriyada yaranan trombozu ifadə edir. Mənbə venoz və arterial trombozların müxtəlif kombinasiyalarda ola bildiyini və bəzi tədqiqat seriyalarında venoz tutulmanın nəzərəçarpan olduğunu göstərir.

Virchow üçlüyü ciyə trombozu baxımından niyə vacibdir?

Mənbə trombozun yaranmasını izah edən ümumi çərçivə kimi Virchow üçlüyünə istinad edir: qan axınında staz, endotel zədələnməsi və ya disfunksiyası və hiperkoaqulyasiya. Göbək ciyəsinin həddindən artıq uzun və ya qısa olması, həddindən artıq burulması, torsiya, striktura, həqiqi düyün və ya anormal insersiya kimi anatomik xüsusiyyətlər damarda mexaniki kompressiya yarada və ya axını poza bilər. Bu vəziyyət nəzəri olaraq staz komponentini gücləndirə bilər. İntrauterin iltihab və funisitis isə endotel aktivləşməsi ilə əlaqələndirilən başqa bir yol kimi müzakirə edilmişdir.

Bu mexanizmlər bioloji cəhətdən mənalı olsa da sistematik icmalın özü mexaniki kompressiyanın və ya iltihabın hər halda birbaşa tromboza səbəb olduğunu eksperimental şəkildə göstərmir. Mənbə hal və müşahidə tədqiqatlarının məlumatlarını sintez edir.

Həddindən artıq burulma və striktura

Ciyənin fizioloji spiral quruluşu elastiklik və mexaniki davamlılıq təmin edir. Bunun əksinə, həddindən artıq burulma, torsiya və ya nəzərəçarpan striktura damar mənfəzinin fiziki təsirlənməsi və qan axınının azalması ilə əlaqələndirilə bilər. İcmalda 14 hiperkoiling və 16 striktura halı bildirilmişdir. Bu kateqoriyalar üst-üstə düşə bilər; eyni ciyədə birdən çox morfoloji pozuntu ola bilər.

Anormal ciyə uzunluğu

İcmalda 16 həddindən artıq qısa ciyə və 11 həddindən artıq uzun ciyə halı bildirilmişdir. Mənbə qısa ciyəni ümumiyyətlə 40 cm-dən aşağı, uzun ciyəni isə 70 cm-dən yuxarı müəyyən edən tədqiqatları birlikdə qiymətləndirir; bununla belə, daxil edilən ayrı-ayrı tədqiqatlardan birində qısa ciyə üçün 35 cm həddi istifadə edilmişdir. Buna görə bütün tədqiqatların tamamilə eyni morfoloji diaqnostik meyarlardan istifadə etdiyi fərz edilə bilməz.

Həddindən artıq uzun ciyə dolanma, düyün və torsiya kimi mexaniki hadisələr üçün daha çox imkan yarada bildiyi halda, həddindən artıq qısa ciyə gərginlik və qan dövranının məhdudlaşması ilə əlaqəli ola bilər. İcmal bu xüsusiyyətlərin vaskulyar staz və ciyə damarlarında pozulmuş axınla bioloji olaraq əlaqəli ola biləcəyini müzakirə edir.

Həqiqi düyün və boyuna dolanmış ciyə

Həqiqi düyün ciyənin fiziki olaraq öz üzərində düyünlənməsini ifadə edir. Boyuna dolanmış ciyə isə ciyənin dölün boynu ətrafında yerləşməsidir. İcmalda 11 həqiqi düyün və 12 boyuna dolanmış ciyə halı bildirilmişdir. Bu nəticələr mexaniki kompressiya ehtimalını gündəmə gətirir; lakin xüsusilə boyuna dolanmış ciyə geniş yayılmış obstetrik tapıntı ola bildiyindən yalnız onun mövcudluğundan tromboz və ya mənfi fetal nəticə çıxarılmamalıdır.

Velamentöz, marjinal və furkat insersiya

Normal halda ciyə damarları plasentaya qorunan struktur daxilində çatır. Velamentöz insersiyada damarların membranlar içində qorunmayan bir hissə boyunca irəliləməsi onları kompressiyaya və ya rüpturaya daha həssas edə bilər. Furkat insersiyada isə ciyə damarları plasentaya çatmadan əvvəl bir-birindən ayrılır. İcmal velamentöz və ya furkat insersiyanın trombozla birlikdə bildirildiyi beş halı xülasə edir.

Mənbə həmçinin rəngli Doppler görüntüləməsinin xüsusilə velamentöz insersiyanın prenatal tanınmasına kömək edə biləcəyini; lakin bütün incə ciyə patologiyalarının rutin ultrasonoqrafiya ilə etibarlı şəkildə aşkarlana bilmədiyini bildirir.

Wharton jeli niyə vacibdir?

Wharton jeli umbilikal damarları əhatə edən və mexaniki qoruma təmin edən jelatinəbənzər birləşdirici toxumadır. Azalmış, qeyri-kafi və ya hemorragik Wharton jeli damarların xarici təzyiqə qarşı qorunmasını azalda bilər. Sistematik icmalda üç Wharton jeli anomaliyası kateqorik olaraq bildirilmişdir; bəzi fərdi tədqiqatlarda ayrıca Wharton jeli hemorragiyası və ya çatışmazlığı təsvir edilmişdir.

Funisitis və iltihab

Funisitis göbək ciyəsinin iltihabıdır və icmalda 13 halda bildirilən anomaliyalar arasında yer alır. Mənbədə müzakirə olunan mexanizmə görə fetal iltihab neytrofil miqrasiyası, Wharton jelində iltihabi infiltrasiya və endotel aktivləşməsi ilə əlaqəli ola bilər. Bu proses damar divarı zədələnməsi və tromboz üçün bioloji yol yarada bilər; lakin sistematik icmal bu mexanizmin bütün hallarda keçərli olduğunu sübut etmir.

İcmalda bildirilən anomaliya bölgüsü

Vacib say qeydi: Yuxarıdakı kateqoriyaların cəmi 84-dən böyükdür. Bunun səbəbi eyni UVTE halında birdən çox göbək ciyəsi anomaliyasının ola bilməsidir. Buna görə kateqoriya sayları müstəqil hal cəmləri və ya prevalens payları kimi toplanmamalıdır.

Göbək Ciyəsi Trombozu Doğuşdan Əvvəl Etibarlı Şəkildə Aşkarlana Bilərmi?

Hər halda etibarlı şəkildə aşkarlana bilməz. Mənbə bir çox UCA və ciyə trombozu halının doğuşdan sonra plasentanın və ciyənin makroskopik və histoloji müayinəsi zamanı tanındığını; rutin prenatal ultrasonoqrafiyanın xüsusilə incə trombotik hadisələri və ya bəzi ciyə patologiyalarını gözdən qaçıra bildiyini bildirir. Rəngli Doppler və 3D/3D Doppler kimi üsullar bəzi anomaliyaları göstərməkdə faydalı ola bilər, lakin standartlaşdırma və əlavə doğrulama tələb olunur.

Prenatal ultrasonoqrafiyanın hədəfləri

İcmalın müzakirəsinə görə prenatal qiymətləndirmədə ciyənin plasentaya insersiyası, burulma forması və vaskulyar Doppler xüsusiyyətləri xüsusilə yüksək riskli hamiləliklərdə daha çox diqqət tələb edə bilər. Müəlliflər gestasion diabet və ya izah olunmayan polihidramnion kimi vəziyyətlərin olduğu hamiləliklərdə bu qiymətləndirmələrin əhəmiyyətini vurğulayırlar.

Lakin sistematik icmal konkret bir ultrasəs skrininq protokolunun perinatal ölümü azaltdığını sınaqdan keçirən müdaxilə tədqiqatı deyil. Rutin ciyə skrininqinin klinik nəticələrə təsirini müəyyən etmək üçün böyük, çoxmərkəzli və prospektiv tədqiqatlar tələb olunur.

Doğuşdan sonrakı patoloji müayinə

Mənbə ölü doğum hallarında plasenta və göbək ciyəsinin makroskopik və mikroskopik qiymətləndirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayır. Bunun səbəbi bəzi tromboz və UCA növlərinin prenatal dövrdə müəyyən edilə bilməməsi və yalnız doğuşdan sonrakı anatomik və ya histopatoloji müayinə ilə başa düşülə bilməsidir.

Ailə dəstəyi və sonrakı hamiləliklər

İcmal ölü doğum yaşamış ailələrdə yalnız obstetrik patologiyanın deyil, psixoloji dəstəyin də vacib olduğunu müzakirə edir. Müəlliflər ana psixi sağlamlığının qiymətləndirilməsini, ailələrə UCA idarəçiliyi və mümkün proseslər barədə məsləhət verilməsini və sonrakı hamiləliklərdə perinatal və ya postpartum depressiya baxımından həssaslığın ayrıca nəzərə alınmasını gündəmə gətirirlər. Bunlar icmalın klinik qayğı müzakirələridir; tədqiqatın əsas UCA–tromboz əlaqəsinin kəmiyyət nəticəsi deyil.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Dəstəkləyir: Araşdırılan ədəbiyyatda umbilikal damar trombozu ilə anormal burulma, striktura, anormal ciyə uzunluğu, həqiqi düyün, anormal insersiya, funisitis və bəzi Wharton jeli anomaliyaları təkrarən birlikdə bildirilmişdir. UCA-ların prenatal dövrdə natamam tanına bilməsi və bəzi trombozların yalnız doğuşdan sonrakı patoloji müayinədə ortaya çıxması mühüm klinik problemdir.

Dəstəkləmir: Müəyyən bir UCA-nın tromboza qəti şəkildə səbəb olduğu, hər hansı tək ciyə anomaliyası üçün etibarlı fərdi risk faizinin hesablana bildiyi, bütün UCA-ların ölü doğuma səbəb olduğu və ya müəyyən ultrasəs protokolunun ölümü azaltdığı bu sistematik icmal tərəfindən sübut edilməmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

İcmal PRISMA prinsiplərinə əməl etmiş və protokol International Prospective Register of Systematic Reviews (PROSPERO) sistemində CRD420251087525 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmışdır. Tədqiqatın PICO çərçivəsində populyasiya bildirilmiş umbilikal vaskulyar trombozu olan təkdöllü hamiləliklər; məruz qalma göbək ciyəsi anomaliyaları; müqayisəçi mövcud olduqda UCA və ya trombozu olmayan hamiləliklər; nəticə isə UAT, umbilikal vena trombozu və ya UVTE xüsusiyyətləri ilə əlaqəli fetal/neonatal nəticələrdir.

Ədəbiyyat axtarışı

Axtarış 14 oktyabr 2025-də PubMed, Scopus, Embase, Cochrane Library və ClinicalTrials.gov üzərində aparılmışdır. Mənbədə zaman məhdudiyyətinin tətbiq edilmədiyi bildirilir. Axtarışda “umbilical cord insertion abnormalities”, “umbilical cord abnormalities”, “thrombosis”, “umbilical artery thrombosis” və “umbilical vascular thromboembolism” kimi MeSH/açar anlayışlardan istifadə edilmişdir. Uyğun məqalələrin və əlaqəli icmalların ədəbiyyat siyahıları üzrə geriyə yönəlmiş sitat axtarışı da aparılmışdır.

Tədqiqatların seçimi

İki tədqiqatçı qeydləri müstəqil qiymətləndirmiş; fikir ayrılıqları üçüncü tədqiqatçı tərəfindən həll edilmişdir. Daxiletmə meyarları təkdöllü hamiləlik, hamiləlik zamanı intrauterin tromboz, UCA və ya ciyə insersiya anomaliyası və UAT və ya UVTE-nin mövcudluğudur. Yetərsiz klinik məlumat olan hal təqdimatları və zəruri meyarlara cavab verməyən tədqiqatlar xaric edilmişdir.

Məlumatların çıxarılması və birincil nəticə

Tədqiqatlardan tədqiqat növü, ilk müəllif, nəşr ili, ölkə, UAT və ya UVTE-nin anatomik yeri, ümumi hal sayı və UCA növləri çıxarılmışdır. Birincil nəticə UCA ilə UVTE arasındakı əlaqə; ikincil nəticələr UCA növü, trombozun yeri və bildirildikdə fetal və ya neonatal nəticələrdir.

Meta-analiz niyə aparılmadı?

Meta-analiz tədqiqat dizaynlarının, populyasiyaların, diaqnostik meyarların, nəticə təriflərinin və hesabat formalarının heterogenliyi, həmçinin kifayət qədər ortaq məxrəc və müqayisə edilə bilən effekt təxminlərinin olmaması səbəbindən tətbiq edilə bilməmişdir. Buna görə nəticələr təsviri şəkildə sintez edilmişdir.

Daxil edilən tədqiqatlar

Bu nisbətlər tədqiqatların öz UVTE/UAT hal seriyalarında UCA bildirim nisbətləridir. Ümumi hamiləlik populyasiyasında UCA və ya tromboz prevalensi kimi şərh edilməməlidir.

Tədqiqatlar niyə çox fərqli insidens göstəriciləri verir?

Mənbədə verilən ayrı-ayrı nəşrlərdə umbilikal arteriya trombozu üçün çox fərqli nisbətlər bildirilmişdir: bir tədqiqatda hamiləliklərin %0,025-i, başqa seriyada 11.238 doğuş daxilində 5 hal (%0,045), 30.000 autopsiya daxilində 3 hal (%0,001) və başqa tədqiqatda %0,8 nisbəti qeyd edilmişdir. Fetal autopsiyalara əsaslanan başqa bir seriyada isə 317 ardıcıl autopsiyada 32 umbilikal damar trombozu (%10,1) aşkarlanmışdır.

Bu göstəricilər eyni məxrəcdən əldə edilməmişdir: doğuş populyasiyası, seçilmiş hal seriyası və fetal autopsiya populyasiyası tamamilə fərqlidir. Buna görə bu faizlər bir vahid birləşdirilmiş “həqiqi insidens” göstəricisinə çevrilə bilməz. Mənbənin meta-analiz aparmama səbəblərindən biri də bu struktur heterogenlikdir.

Risk-of-bias qiymətləndirilməsi

İki tədqiqatçı metodoloji keyfiyyəti modifikasiya edilmiş Newcastle–Ottawa Scale ilə müstəqil qiymətləndirmiş; fikir ayrılıqları üçüncü tədqiqatçı tərəfindən həll edilmişdir. Müqayisəli/müşahidə tədqiqatlarının mühüm hissəsi tətbiq edilə bilən beş sahənin hamısında meyarlara cavab vermiş; hal təqdimatları isə nümunənin təmsilçiliyi və seçmə texnikası kimi onlara tətbiq edilməyən sahələrə görə üç tətbiq edilə bilən sahədə qiymətləndirilmişdir.

Mənbə mətnində burada kiçik say uyğunsuzluğu vardır: “yeddi tədqiqat aşağı bias riski göstərdi” ifadəsindən sonra yalnız altı istinad nömrəsi [10,19,20,22,23,25] sadalanmışdır. Verianla bu ifadəni səssizcə dəyişdirmir. Cədvəl 4-ün görünən quruluşu müqayisəli tədqiqatların beş ulduz, hal təqdimatlarının isə tətbiq edilə bilən üç sahədə üç ulduz aldığını göstərir.

Bu Sistematik İcmal Səbəbiyyəti Sübut Edirmi?

Xeyr. Daxil edilən sübutların mühüm hissəsi hal təqdimatları və ya kiçik hal seriyalarından ibarət olduğuna, müqayisə qrupları məhdud olduğuna və tədqiqatlar arasında diaqnostika ilə hesabat heterogenliyi mövcud olduğuna görə UCA ilə tromboz arasındakı birlikdəlik səbəbli təsir və ya dəqiq nisbi risk kimi şərh edilə bilməz. Mənbə ümumi sübutun etibarlılığını aşağı–orta kimi qiymətləndirir və nəticələri hipotez yaradan hesab edir.

Sübutun etibarlılığını məhdudlaşdıran əsas məqamlar

• Ümumi tədqiqat sayı cəmi 12-dir və onların yarısı hal təqdimatıdır.
• Nümunə ölçüləri çox kiçikdir; bəzi tədqiqatlar yalnız bir halı əhatə edir.
• UCA tərifləri və ciyə uzunluğu hədləri tədqiqatlar arasında tam standart deyil.
• Prenatal diaqnostik protokollar və patoloji müayinə üsulları bir-birindən fərqlidir.
• Bir çox hal doğuşdan sonra tanınmışdır.
• Kifayət qədər ortaq məxrəc və müqayisə edilə bilən effekt ölçüsü olmadığından meta-analiz aparılmamışdır.
• Hal təqdimatları insidens və ya nisbi risk hesablamaq üçün uyğun deyil.

Gələcək tədqiqatlar üçün nəticələr

Mənbə UCA-ların diaqnostika və hesabatında standart meyarların hazırlanmasını tövsiyə edir. Həmçinin ciyə insersiyası, burulma indeksi və vaskulyar Doppler qiymətləndirilməsinin xüsusilə yüksək riskli hamiləliklərdə daha sistemli şəkildə araşdırılmalı olduğunu irəli sürür. 3D ultrasonoqrafiya və 3D Doppler kimi inkişaf etmiş görüntüləmə yanaşmaları ümidverici görünsə də, rutin qiymətləndirməyə keçməzdən əvvəl daha böyük və prospektiv məlumat tələb olunur.

Böyük, çoxmərkəzli prospektiv tədqiqatlar prenatal ciyə qiymətləndirilməsinin həqiqətən perinatal morbidlik və ya ölümü azaldıb-azaltmadığını, hansı anomaliyaların müstəqil risk daşıdığını və hansı ultrasonoqrafik meyarların klinik qərarvermədə etibarlı olduğunu müəyyən etmək üçün lazımdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: An Update on Umbilical Cord Abnormalities and Associated Thrombosis: A Systematic Review.

Müəlliflər: Marco La Verde; Eleonora Braca; Antonio Cerillo; Maria Fatigati; Pasquale De Franciscis; Davide Pisani; Mario Fordellone; Mariavictoria De Simone; Carlo Pietro Campobasso; Alessandro Feola.

Məsul müəllif: Marco La Verde.

Bərabər töhfə: Mənbədə Carlo Pietro Campobasso və Alessandro Feola-nın bərabər töhfə verdiyi bildirilmişdir.

Qurumlar: Department of Woman, Child and General and Specialized Surgery, Obstetrics and Gynecology Unit, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtaliya; Medical Statistics Unit, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtaliya; Department of Experimental Medicine, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtaliya.

Jurnal: Clinics and Practice.

Nəşriyyat: MDPI.

Cild / nömrə / məqalə: 16(5), 92.

Nəşr tarixi: 14 may 2026.

Redaksiya tarixləri: Qəbul edildi: 13 mart 2026; yenidən işlənildi: 29 aprel 2026; qəbul edildi: 11 may 2026.

Academic Editor: Iori Kisu.

DOI: 10.3390/clinpract16050092.

Mənbə növü: Rəyçilərdən keçmiş sistematik icmal.

PROSPERO: CRD420251087525.

Axtarış tarixi: 14 oktyabr 2025.

Məlumat mənbələri: PubMed, Scopus, Embase, Cochrane Library və ClinicalTrials.gov; həmçinin uyğun nəşrlərin ədəbiyyat siyahılarında geriyə yönəlmiş sitat axtarışı.

Məlumat sintezi: Təsviri sintez. Tədqiqat/populyasiya/diaqnostika/nəticə heterogenliyi və kifayət qədər ortaq məxrəc ilə effekt təxmini məlumatlarının olmaması səbəbindən meta-analiz aparılmamışdır.

Risk-of-bias üsulu: Modifikasiya edilmiş Newcastle–Ottawa Scale; iki müstəqil qiymətləndirici və fikir ayrılıqlarında üçüncü qiymətləndirici.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla mətni mənbə məqalənin cümlə və abzas quruluşunu yenidən yaratmır; elmi məlumatları və üsulları müstəqil öyrədici arxitekturada izah edir. PRISMA şəklinin orijinal qrafik dizaynı kopyalanmamış, mənbə saylarından istifadə etməklə müstəqil SVG yaradılmışdır.

Maliyyələşdirmə: Xarici maliyyələşdirmə alınmadığı bildirilmişdir.

Etika komitəsi: Tətbiq edilmir; tədqiqat sistematik icmaldır və yeni insan iştirakçı məlumatı yaratmamışdır.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tətbiq edilmir.

Məlumatların əlçatanlığı: Tədqiqatda yeni məlumat yaradılmadığı və ya təhlil edilmədiyi bildirilmişdir.

Maraq toqquşması: Müəlliflər maraq toqquşması bildirməmişdir.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma Marco La Verde və Alessandro Feola; metodologiya Pasquale De Franciscis və Carlo Pietro Campobasso; doğrulama Pasquale De Franciscis və Carlo Pietro Campobasso; formal analiz Mario Fordellone; araşdırma və məlumatların idarə edilməsi Eleonora Braca, Antonio Cerillo, Davide Pisani, Mariavictoria De Simone və Maria Fatigati; ilkin layihə Mariavictoria De Simone; nəzərdən keçirmə/redaktə Antonio Cerillo, Davide Pisani və Marco La Verde; vizuallaşdırma Marco La Verde və Alessandro Feola; nəzarət Pasquale De Franciscis və Carlo Pietro Campobasso tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Əlavə material: PRISMA 2020 yoxlama siyahısını ehtiva edən Table S1 mənbə tərəfindən əlavə material kimi göstərilmişdir.

Mənbədaxili uyğunsuzluq: Keyfiyyət qiymətləndirilməsi mətnində “yeddi tədqiqat” aşağı bias riski göstərmiş kimi yazılsa da, dərhal sonra yalnız altı istinad nömrəsi sadalanır. Verianla bu sayı fərziyyə ilə düzəltməmişdir.

Əsas metodoloji məhdudiyyət: Sübut bazası kiçik və heterogendir; hal təqdimatlarının payı yüksəkdir. Buna görə UCA–tromboz əlaqəsi səbəbli təsir və ya etibarlı birləşdirilmiş nisbi risk kimi şərh edilə bilməz.