Ḥabl-i sürrevî anomaliyâtı (umbilical cord abnormalities; UCA), ḥabl-i sürrevînin ṭûlü, sarmallanması, insersiyonu, mekanik kompresyonu, iltihâbî tutulumu yahut Wharton jeli bünyesindeki makroskopik veya mikroskopik bozuklukları ihtivâ eden bir grup bünyesel anomaliyedir. Bu sistematik derleme, UCA'lar ile umbilikal vasküler tromboembolizm (umbilical vascular thromboembolism; UVTE) arasındaki münâsebeti taḳdîr etmiştir. PRISMA usûlüyle beş elektronik maʿlûmât menbaʿı taranmış, protokol PROSPERO'ya kaydolunmuş ve taranan 1105 kayıddan 12 taḥḳîḳ derlemeye dâhil edilmiştir. Bu 12 taḥḳîḳ 3 retrospektif kohort taḥḳîḳı, 3 vâḳıʿa serisi ve 6 vâḳıʿa takdîminden mürekkebdir.

Dâhil olunan taḥḳîḳlar 1983–2025 devrini ihtivâ etmektedir. Cemʿan 126 UVTE vâḳıʿasının 84'ünde en az bir ḥabl-i sürrevî anomalisi bildirilmiştir. Tekerrür eden anomaliyât arasında striktür, hypercoiling, fevḳalâde kısa veya uzun ḥabl, velamentöz yahut furkat insersiyon, boyun etrâfında ḥabl, funisitis, ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye ve Wharton jeli anomaliyâtı vardır. Lâkin aynı vâḳıʿada birden ziyâde ḥabl anomalisi görülebildiğinden bu kategori adetleri birbirinden müstaḳil hasta adetleri gibi cemʿ olunmamalıdır.

Derleme, gayr-i tabîʿî sarmallanma, striktür, gayr-i tabîʿî ḥabl ṭûlü, ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye ve gayr-i tabîʿî plasental insersiyon gibi UCA'ların umbilikal damar trombozu ile mükerreren beraber bildirildiğini göstermektedir. Maʿa-hâẕâ taḥḳîḳ tertîblerinin heterojenliği, küçük numûneler, vâḳıʿa takdîmlerinin kesreti, teşḫîṣ miʿyârlarındaki ihtilâf ve mahdûd mukayeseli maʿlûmât sebebiyle meta-analiz yapılamamıştır. Umûmî delîl kesinliği düşük–orta mertebededir ve netâyic sebebiyyet delîli değil, faraziye tevlîd eden bir münâsebet olarak telâḳḳî olunmalıdır.

Ḥabl-i sürrevî plasentayı cenîne rabṭ eden ve cenînî neşv ü nemâ için lâzım olan oksijen ile gıdâ maddelerinin nakline vâsıta olan hayâtî bir bünyedir. Ḥablın normal anatomik bünyesi kan damarlarını hâricî mekanik tesirlerden muhâfaza ederken damarların plasenta ile cenîn arasında kâfî kan cereyânını idâme ettirmesini mümkün kılar. Ḥablın ṭûlü, sarmallanması, damarlar etrâfındaki Wharton jeli, plasentaya duhûl tarzı ve mekanik gerilim bu devrân sisteminin fizikî husûsiyetlerini tayin eder.

Menbaʿ taḥḳîḳında UCA mefhûmu vâsiʿ tutulmuştur. Hypercoiling veya hypocoiling, ʿuḳad-ı ḥaḳîḳiyye, striktür yahut torsiyon, boyun veya beden etrâfında ḥabl dolanması, kısa ḥabl, uzun ḥabl, velamentöz, marjinal yahut furkat insersiyon, funisitis ve Wharton jeli bozuklukları tetkîḳ dâhilindeki anomaliyât arasındadır.

Ḥabl-i Sürrevî Anomaliyâtı ile Tromboz Arasında Nasıl Bir Münâsebet Bulundu?

Derlemede tetkîḳ olunan 126 umbilikal vasküler tromboembolizm vâḳıʿasının 84'ünde bir veya daha ziyâde ḥabl-i sürrevî anomalisi rapor edilmiştir; en ziyâde tekerrür eden kategoriler arasında striktür, hypercoiling, fevḳalâde kısa veya uzun ḥabl, boyun etrâfında ḥabl, funisitis ve ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye vardır. Lâkin taḥḳîḳların ekserisi küçük müşâhede serileri yahut vâḳıʿa takdîmleri olduğundan bu beraberlik muʿayyen bir anomalinin tromboza ne miktar sebebî risk ilâve ettiğini kemmî sûrette isbât etmez.

Umbilikal vasküler tromboembolizm neyi ifâde eder?

Umbilikal vasküler tromboembolizm (UVTE), ḥabl-i sürrevîdeki umbilikal arter yahut venlerde trombüs teşekkülünü ihtivâ eden damar tıkanıklığı hâlidir. Umbilikal arter trombozu (umbilical artery thrombosis; UAT) bilhassa arterde zuhûr eden trombozu ifâde eder. Menbaʿ, venöz ve arteriyel trombozların muhtelif terkîbler hâlinde bulunabildiğini ve bazı taḥḳîḳ serilerinde venöz tutulumun bâriz olduğunu göstermektedir.

Virchow üçlüsü ḥabl trombozu bakımından niçin mühimdir?

Menbaʿ, tromboz teşekkülünü îżâḥ eden umûmî çerçeve olarak Virchow üçlüsüne atıf yapmaktadır: kan cereyânında staz, endotelyal hasar yahut disfonksiyon ve hiperkoagülabilite. Ḥabl-i sürrevînin fevḳalâde uzun veya kısa olması, ziyâde sarmallanma, torsiyon, striktür, ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye yahut gayr-i tabîʿî insersiyon gibi anatomik husûsiyetler damar üzerinde mekanik kompresyon husûle getirebilir veya cereyânı bozabilir. Bu hâl nazariyyeten staz unsurunu takviye edebilir. İntrauterin iltihâb ve funisitis ise endotelyal aktivasyonla münâsebetli başka bir yol olarak münâkaşa edilmiştir.

Bu mekanizmalar biyolojik cihetden maʿnâlı olmakla beraber sistematik derlemenin kendisi mekanik kompresyon yahut iltihâbın her vâḳıʿada tromboza doğrudan sebeb olduğunu tecrübî sûrette göstermemektedir. Menbaʿ, vâḳıʿa ve müşâhede taḥḳîḳlarının maʿlûmâtını terkîb etmektedir.

Ziyâde sarmallanma ve striktür

Ḥablın fizyolojik sarmal bünyesi elastikiyet ve mekanik metânet sağlar. Buna mukâbil ziyâde sarmallanma, torsiyon yahut bâriz striktür damar lümeninin fizikî olarak tesirlenmesi ve kan cereyânının azalmasıyla münâsebetli olabilir. Derlemede 14 hypercoiling ve 16 striktür vâḳıʿası rapor edilmiştir. Bu kategoriler birbiriyle örtüşebilir; aynı ḥabl birden ziyâde morfolojik bozukluk taşıyabilir.

Gayr-i tabîʿî ḥabl ṭûlü

Derlemede 16 fevḳalâde kısa ḥabl ve 11 fevḳalâde uzun ḥabl vâḳıʿası bildirilmiştir. Menbaʿ, kısa ḥablı umûmiyetle 40 cm'nin altında ve uzun ḥablı 70 cm'nin üzerinde tarif eden taḥḳîḳları beraberce değerlendirmektedir; bununla beraber dâhil olunan münferid taḥḳîḳlardan birinde kısa ḥabl için 35 cm eşiği kullanılmıştır. Binâenaleyh bütün taḥḳîḳların tamâmen aynı morfolojik teşḫîṣ miʿyârlarını kullandığı farz olunamaz.

Fevḳalâde uzun ḥabl, dolanma, ʿuḳde ve torsiyon gibi mekanik hâdiselere daha ziyâde fırsat verebilirken fevḳalâde kısa ḥabl gerilim ve devrân tahdîdiyle münâsebetli olabilir. Derleme bu husûsiyetlerin vasküler staz ve ḥabl damarlarındaki bozulmuş cereyânla biyolojik olarak münâsebetli olabileceğini münâkaşa etmektedir.

ʿUḳde-i ḥaḳîḳiyye ve boyun etrâfında ḥabl

ʿUḳde-i ḥaḳîḳiyye, ḥablın fizikî olarak kendi üzerine düğümlenmesini ifâde eder. Boyun etrâfında ḥabl ise ḥablın cenîn boynu çevresinde bulunmasıdır. Derlemede 11 ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye ve 12 boyun etrâfında ḥabl vâḳıʿası rapor edilmiştir. Bu netâyic mekanik kompresyon ihtimâlini gündeme getirir; lâkin bilhassa boyun etrâfında ḥabl yaygın bir obstetrik bulgu olabildiğinden yalnız mevcûdiyetinden tromboz yahut menfî fetal netîce çıkarılmamalıdır.

Velamentöz, marjinal ve furkat insersiyon

Normal hâlde ḥabl damarları plasentaya mahfûz bir bünye içinde vâsıl olur. Velamentöz insersiyonda damarların membranlar içinde mahfûz olmayan bir kısım boyunca seyretmesi damarları kompresyon veya rüptüre karşı daha hassas kılabilir. Furkat insersiyonda ise ḥabl damarları plasentaya ulaşmadan evvel birbirinden ayrılır. Derleme, velamentöz yahut furkat insersiyonun trombozla beraber rapor edildiği beş vâḳıʿayı hulâsa etmektedir.

Menbaʿ ayrıca renkli Doppler tasvîrinin bilhassa velamentöz insersiyonun doğumdan evvel tanınmasına yardım edebileceğini; bununla beraber bütün ince ḥabl patolojilerinin rutin ultrasonografiyle emîn sûrette yakalanamadığını belirtmektedir.

Wharton jeli niçin mühimdir?

Wharton jeli, umbilikal damarları muhît olan ve mekanik muhâfaza sağlayan jelatinöz bağ dokusudur. Azalmış, kifâyetsiz veya hemorajik Wharton jeli damarların hâricî basınca karşı muhâfazasını azaltabilir. Sistematik derlemede üç Wharton jeli anomalisi kategorik olarak rapor edilmiştir; bazı münferid taḥḳîḳlar ayrıca Wharton jeli hemorajisi veya kifâyetsizliğini tarif etmiştir.

Funisitis ve iltihâb

Funisitis ḥabl-i sürrevînin iltihâbıdır ve derlemede 13 vâḳıʿada rapor edilen anomaliyât arasında yer alır. Menbaʿda münâkaşa edilen mekanizmaya göre fetal iltihâb, nötrofil hicreti, Wharton jeline iltihâbî infiltrasyon ve endotelyal aktivasyonla münâsebetli olabilir. Bu süreç damar cidârı hasarı ve tromboz bakımından biyolojik bir yol teşkîl edebilir; lâkin sistematik derleme bu mekanizmanın bütün vâḳıʿalarda geçerli olduğunu isbât etmemektedir.

Derlemede bildirilen anomali tevzîʿi

Mühim sayı îżâḥı: Yukarıdaki kategorilerin mecmûʿu 84'ten büyüktür. Bunun sebebi aynı UVTE vâḳıʿasında birden ziyâde ḥabl-i sürrevî anomalisi bulunabilmesidir. Bu sebeple kategori adetleri müstaḳil vâḳıʿa mecmûʿları veya prevalans hisseleri olarak cemʿ olunmamalıdır.

Ḥabl-i Sürrevî Trombozu Doğumdan Evvel Emîn Sûrette Tesbît Edilebilir mi?

Her vâḳıʿada emîn sûrette tesbît edilemez. Menbaʿ, birçok UCA ve ḥabl trombozu vâḳıʿasının doğumdan sonra plasenta ve ḥablın makroskopik ve histolojik muâyenesi esnâsında tanındığını; rutin prenatal ultrasonografinin bilhassa ince trombotik hâdiseleri veya bazı ḥabl patolojilerini kaçırabildiğini bildirir. Renkli Doppler ve 3D/3D Doppler gibi usûller bazı anomaliyâtı göstermede fâideli olabilir, lâkin standardizasyon ve ileri taṣdîḳ lâzımdır.

Prenatal ultrasonografinin hedefleri

Derlemenin münâkaşasına göre prenatal değerlendirmede ḥablın plasentaya insersiyonu, sarmallanma tarzı ve vasküler Doppler husûsiyetleri bilhassa yüksek riskli gebeliklerde daha ziyâde dikkat gerektirebilir. Müellifler gestasyonel diyabet yahut îżâḥ edilemeyen polihidramniyos gibi hâller bulunan gebeliklerde bu değerlendirmelerin ehemmiyetini teʾkîd etmektedir.

Lâkin sistematik derleme muʿayyen bir ultrason tarama protokolünün perinatal mortaliteyi azalttığını sınayan bir müdâhale taḥḳîḳı değildir. Rutin ḥabl taramasının klinik netîcelere tesirini tayin etmek için büyük, çok merkezli ve prospektif taḥḳîḳlar lâzımdır.

Doğum sonrası patolojik muâyene

Menbaʿ, ölü doğum vâḳıʿalarında plasenta ve ḥabl-i sürrevînin makroskopik ve mikroskopik değerlendirilmesinin ehemmiyetini teʾkîd eder. Bunun sebebi bazı tromboz ve UCA nevʿilerinin prenatal devrede tayin olunamaması ve ancak doğum sonrası anatomik yahut histopatolojik muâyene ile anlaşılabilmesidir.

Âile desteği ve sonraki gebelikler

Derleme, ölü doğum yaşamış âilelerde yalnız obstetrik patolojinin değil psikolojik desteğin de mühim olduğunu münâkaşa etmektedir. Müellifler vâlidenin rûh sıhhatinin değerlendirilmesini, âilelere UCA idâresi ve muhtemel süreçler hakkında müşâvere verilmesini ve sonraki gebeliklerde perinatal veya postpartum depresyon bakımından hassâsiyetin ayrıca nazar-ı dikkate alınmasını gündeme getirmektedir. Bunlar derlemenin klinik bakım münâkaşalarıdır; taḥḳîḳın esas UCA–tromboz münâsebetinin kemmî netîcesi değildir.

Taḥḳîḳın desteklediği netîceler

Desteklediği: Tetkîḳ olunan literatürde umbilikal damar trombozu ile gayr-i tabîʿî sarmallanma, striktür, gayr-i tabîʿî ḥabl ṭûlü, ʿuḳde-i ḥaḳîḳiyye, gayr-i tabîʿî insersiyon, funisitis ve bazı Wharton jeli anomaliyâtı mükerreren beraber rapor edilmiştir. UCA'ların prenatal devrede nâkıs tanınabilmesi ve bazı trombozların ancak doğum sonrası patolojik muâyenede ortaya çıkması mühim bir klinik meseledir.

Desteklemediği: Muʿayyen bir UCA'nın tromboza katʿiyyen sebeb olduğu, herhangi bir tek ḥabl anomalisi için emîn ferdî risk yüzdesi hesaplanabildiği, bütün UCA'ların ölü doğuma yol açtığı yahut muʿayyen bir ultrason protokolünün mortaliteyi azalttığı bu sistematik derleme tarafından isbât edilmemiştir.

Taḥḳîḳın Usûlü ve Bulguları

Derleme PRISMA umdelerine tâbi olmuş ve protokol International Prospective Register of Systematic Reviews (PROSPERO) sisteminde CRD420251087525 numarasıyla kaydedilmiştir. Taḥḳîḳın PICO çerçevesinde popülasyon, bildirilmiş umbilikal vasküler trombozu bulunan tekil gebelikler; marûziyet ḥabl-i sürrevî anomaliyâtı; mukayeseci mevcut olduğunda UCA veya tromboz bulunmayan gebelikler; netîce ise UAT, umbilikal ven trombozu veya UVTE husûsiyetleri ile münâsebetli fetal/neonatal netîcelerdir.

Literatür taraması

Arama 14 Teşrîn-i Evvel 2025'te PubMed, Scopus, Embase, Cochrane Library ve ClinicalTrials.gov üzerinde yapılmıştır. Menbaʿda zaman haddi tatbîḳ edilmediği belirtilmektedir. Aramada “umbilical cord insertion abnormalities”, “umbilical cord abnormalities”, “thrombosis”, “umbilical artery thrombosis” ve “umbilical vascular thromboembolism” gibi MeSH/anahtar mefhûmlar kullanılmıştır. Münâsib makalelerin ve alâkalı derlemelerin kaynakçaları üzerinden geriye doğru atıf taraması da yapılmıştır.

Taḥḳîḳ seçimi

İki muḥaḳḳıḳ kayıtları müstaḳillen değerlendirmiş; ihtilâflar üçüncü bir muḥaḳḳıḳ tarafından halledilmiştir. Dâhil edilme miʿyârları tekil gebelik, gebelik esnâsında intrauterin tromboz, UCA veya ḥabl insersiyon anomalisi ve UAT yahut UVTE mevcûdiyetidir. Kifâyetsiz klinik maʿlûmât ihtivâ eden vâḳıʿa takdîmleri ve lâzım miʿyârları karşılamayan taḥḳîḳlar hâriç bırakılmıştır.

Maʿlûmât çıkarımı ve birincil netîce

Taḥḳîḳlardan taḥḳîḳ nevʿi, ilk müellif, neşir senesi, memleket, UAT veya UVTE'nin anatomik mahalli, mecmûʿ vâḳıʿa adedi ve UCA nevʿileri çıkarılmıştır. Birincil netîce UCA ile UVTE arasındaki münâsebet; ikincil netîceler UCA nevʿi, trombozun mahalli ve bildirildiğinde fetal yahut neonatal netîcelerdir.

Meta-analiz niçin yapılmadı?

Meta-analiz; taḥḳîḳ tertîbleri, popülasyonlar, teşḫîṣ miʿyârları, netîce tarifleri ve raporlama tarzlarının heterojenliği ile kifâyetli müşterek maḫrec ve mukayese edilebilir tesir tahminlerinin bulunmaması sebebiyle tatbîḳ olunamamıştır. Bu sebeple netâyic tavsîfî sûrette terkîb edilmiştir.

Dâhil olunan taḥḳîḳlar

Bu nisbetler taḥḳîḳların kendi UVTE/UAT vâḳıʿa serileri dâhilindeki UCA bildirim nisbetleridir. Umûmî gebelik popülasyonundaki UCA veya tromboz prevalansı olarak tefsîr olunmamalıdır.

Taḥḳîḳlar niçin pek farklı insidans kıymetleri vermektedir?

Menbaʿda naklolunan münferid neşriyâtda umbilikal arter trombozu için pek farklı nisbetler bildirilmiştir: bir taḥḳîḳda gebeliklerin %0,025'i, başka bir seride 11.238 doğum içinde 5 vâḳıʿa (%0,045), 30.000 otopsi içinde 3 vâḳıʿa (%0,001) ve başka bir taḥḳîḳda %0,8 nisbeti rapor edilmiştir. Fetal otopsilere müstenid başka bir seri ise 317 mütevâlî otopside 32 umbilikal damar trombozu (%10,1) tesbît etmiştir.

Bu kıymetler aynı maḫrecden türetilmemiştir: doğum popülasyonu, seçilmiş vâḳıʿa serisi ve fetal otopsi popülasyonu birbirinden tamâmen farklıdır. Binâenaleyh bu yüzdeler tek bir havuzlanmış “hakîkî insidans” kıymetine tahvîl edilemez. Menbaʿın meta-analiz yapmama gerekçelerinden biri de bu bünyesel heterojenliktir.

Risk-of-bias değerlendirmesi

İki muḥaḳḳıḳ metodolojik keyfiyeti modified Newcastle–Ottawa Scale ile müstaḳillen değerlendirmiş; ihtilâflar üçüncü muḥaḳḳıḳ tarafından halledilmiştir. Mukayeseli/müşâhede taḥḳîḳlarının mühim kısmı tatbîḳ edilebilir beş sahanın tamâmında miʿyârları karşılamış; vâḳıʿa takdîmleri ise numûne temsîliyeti ve numûne seçme tekniği gibi kendilerine tatbîḳ edilemeyen sahalar sebebiyle üç tatbîḳ edilebilir sahada değerlendirilmiştir.

Menbaʿ metninde burada küçük bir adedî tenâḳuż vardır: “yedi taḥḳîḳ düşük bias riski gösterdi” ifâdesinin ardından yalnız altı referans numarası [10,19,20,22,23,25] sıralanmıştır. Verianla bu ifâdeyi sükût ile değiştirmemektedir. Tablo 4'ün görünen bünyesi, mukayeseli taḥḳîḳların beş yıldız ve vâḳıʿa takdîmlerinin tatbîḳ edilebilir üç sahada üç yıldız aldığını göstermektedir.

Bu Sistematik Derleme Sebebiyyeti İsbât Ediyor mu?

Hayır. Dâhil olunan delîllerin mühim kısmı vâḳıʿa takdîmi yahut küçük vâḳıʿa serilerinden mürekkeb olduğu, mukayese grupları mahdûd olduğu ve taḥḳîḳlar arasında teşḫîṣ ile raporlama heterojenliği bulunduğu için UCA ile tromboz arasındaki beraberlik sebebî tesir yahut katʿî nisbî risk olarak tefsîr edilemez. Menbaʿ umûmî delîl kesinliğini düşük–orta olarak değerlendirir ve netîceleri faraziye tevlîd edici kabul eder.

Delîl kesinliğini tahdîd eden esas noktalar

• Mecmûʿ taḥḳîḳ adedi yalnız 12'dir ve bunların nısfı vâḳıʿa takdîmidir.
• Numûne hacimleri pek küçüktür; bazı taḥḳîḳlar yalnız bir vâḳıʿa ihtivâ eder.
• UCA tarifleri ve ḥabl ṭûlü eşikleri taḥḳîḳlar arasında tamâmen standart değildir.
• Prenatal teşḫîṣ protokolleri ve patolojik muâyene usûlleri birbirinden farklıdır.
• Birçok vâḳıʿa doğumdan sonra tanınmıştır.
• Kifâyetli müşterek maḫrec ve mukayese edilebilir tesir büyüklüğü bulunmadığından meta-analiz yapılamamıştır.
• Vâḳıʿa takdîmleri insidans veya nisbî risk hesabı için münâsib değildir.

Gelecek taḥḳîḳlar için netîceler

Menbaʿ, UCA'ların teşḫîṣ ve raporlanmasında standart miʿyârların geliştirilmesini teklif etmektedir. Ayrıca ḥabl insersiyonu, sarmallanma indeksi ve vasküler Doppler değerlendirmesinin bilhassa yüksek riskli gebeliklerde daha sistematik sûrette tetkîḳ edilmesi gerektiğini savunmaktadır. 3D ultrasonografi ve 3D Doppler gibi müterakkî tasvîr usûlleri ümit verici görülmekle beraber rutin değerlendirmeye geçmeden evvel daha büyük ve prospektif maʿlûmât lâzımdır.

Büyük, çok merkezli prospektif taḥḳîḳlar; prenatal ḥabl değerlendirmesinin hakîkaten perinatal morbidite veya mortaliteyi azaltıp azaltmadığını, hangi anomaliyâtın müstaḳil risk taşıdığını ve hangi ultrasonografik miʿyârların klinik karar vermede emîn olduğunu tayin etmek için lâzımdır.

Menbaʿ ve Usûl Notu

Aslî başlık: An Update on Umbilical Cord Abnormalities and Associated Thrombosis: A Systematic Review.

Müellifler: Marco La Verde; Eleonora Braca; Antonio Cerillo; Maria Fatigati; Pasquale De Franciscis; Davide Pisani; Mario Fordellone; Mariavictoria De Simone; Carlo Pietro Campobasso; Alessandro Feola.

Mesʾûl müellif: Marco La Verde.

Müsâvî katkı: Menbaʿda Carlo Pietro Campobasso ve Alessandro Feola'nın müsâvî katkı sağladığı belirtilmiştir.

Müʾesseseler: Department of Woman, Child and General and Specialized Surgery, Obstetrics and Gynecology Unit, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtalya; Medical Statistics Unit, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtalya; Department of Experimental Medicine, University of Campania “Luigi Vanvitelli”, Napoli, İtalya.

Mecmûʿa: Clinics and Practice.

Nâşir: MDPI.

Cild / sayı / makale: 16(5), 92.

Neşir tarihi: 14 Mayıs 2026.

Editoryal tarihler: Alındı: 13 Mart 2026; tashîh edildi: 29 Nisan 2026; kabul edildi: 11 Mayıs 2026.

Academic Editor: Iori Kisu.

DOI: 10.3390/clinpract16050092.

Menbaʿ nevʿi: Hakemli sistematik derleme.

PROSPERO: CRD420251087525.

Arama tarihi: 14 Teşrîn-i Evvel 2025.

Maʿlûmât menbaʿları: PubMed, Scopus, Embase, Cochrane Library ve ClinicalTrials.gov; ayrıca münâsib neşriyâtın kaynakçalarında geriye doğru atıf taraması.

Maʿlûmât terkîbi: Tavsîfî terkîb. Taḥḳîḳ/popülasyon/teşḫîṣ/netîce heterojenliği ve kifâyetsiz müşterek maḫrec ile tesir tahmini maʿlûmâtı sebebiyle meta-analiz yapılmamıştır.

Risk-of-bias usûlü: Modified Newcastle–Ottawa Scale; iki müstaḳil değerlendirici ve ihtilâflarda üçüncü değerlendirici.

Ruhsat: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla metni menbaʿ makalenin cümle ve paragraf bünyesini yeniden istinsâh etmemekte; ilmî maʿlûmât ve usûlleri müstaḳil öğretici bir mimârîde îżâḥ etmektedir. PRISMA şeklinin aslî grafik tasarımı kopyalanmamış, menbaʿ adetleri kullanılarak müstaḳil SVG teşkîl edilmiştir.

Finansman: Hâricî finansman alınmadığı bildirilmiştir.

Ahlâk heyʾeti: Tatbîḳ olunamaz; taḥḳîḳ sistematik derlemedir ve yeni insan iştirâkçi maʿlûmâtı hâsıl etmemiştir.

Maʿlûmâtlı muvâfaḳat: Tatbîḳ olunamaz.

Maʿlûmât erişilebilirliği: Taḥḳîḳda yeni maʿlûmât hâsıl edilmediği veya tahlîl edilmediği bildirilmiştir.

Menfaat çatışması: Müellifler menfaat çatışması bildirmemiştir.

Müellif katkıları: Mefhûmlaştırma Marco La Verde ve Alessandro Feola; metodoloji Pasquale De Franciscis ve Carlo Pietro Campobasso; taṣdîḳ Pasquale De Franciscis ve Carlo Pietro Campobasso; resmî tahlîl Mario Fordellone; taḥḳîḳ ve maʿlûmât tanzîmi Eleonora Braca, Antonio Cerillo, Davide Pisani, Mariavictoria De Simone ve Maria Fatigati; ilk müsvedde Mariavictoria De Simone; gözden geçirme/tahrîr Antonio Cerillo, Davide Pisani ve Marco La Verde; görselleştirme Marco La Verde ve Alessandro Feola; nezâret Pasquale De Franciscis ve Carlo Pietro Campobasso tarafından îfâ edilmiştir.

İlâve materyal: PRISMA 2020 kontrol listesini ihtivâ eden Table S1 menbaʿ tarafından ilâve materyal olarak belirtilmiştir.

Menbaʿ içi tenâḳuż: Keyfiyet değerlendirmesi metninde “yedi taḥḳîḳ” düşük bias riski göstermiş olarak yazılmış olmasına rağmen hemen ardından yalnız altı referans numarası sıralanmaktadır. Verianla bu adedi faraziye ile tashîh etmemiştir.

Esas metodolojik hudûd: Delîl tabanı küçük ve heterojendir; vâḳıʿa takdîmlerinin nisbeti yüksektir. Bu sebeple UCA–tromboz münâsebeti sebebî tesir veya emîn havuzlanmış nisbî risk sûretinde tefsîr edilemez.