Gestasiya yaşına görə kiçik doğulma (Small for Gestational Age, SGA), yenidoğanın doğum çəkisinin, doğum uzunluğunun və ya hər ikisinin gestasiya yaşına görə gözlənilən istinad dəyərlərindən aşağı olması ilə müəyyən edilən böyümə vəziyyətidir. SGA doğulan uşaqların böyük hissəsi erkən uşaqlıq dövründə kompensator böyümə göstərsə də, onların bir qismində davamlı boy qısalığı inkişaf edə bilər. Bu çoxmərkəzli retrospektiv tədqiqat kompensator böyüməsi qeyri-kafi qalan və rekombinant insan böyümə hormonu (recombinant human growth hormone, rhGH) müalicəsi alan 49 SGA uşağının müalicənin başlanmasından yetkin boya qədər böyümə gedişini qiymətləndirdi.

Orta boy müalicənin başlanğıcında −3,08 ± 0,56 SDS olduğu halda, yetkin boyda −1,75 ± 0,63 SDS-ə çatdı. Müalicənin başlanmasından yetkin boya qədər ümumi boy artımı +1,35 ± 0,67 SDS idi (p<0,001). Boy artımının ən böyük hissəsi pubertə başlamazdan əvvəl baş verdi: müalicənin başlanmasından pubertənin başlanmasına qədər +1,09 ± 0,75 SDS artım müşahidə olunduğu halda, pubertənin başlanmasından yetkin boya əlavə artım +0,25 ± 0,54 SDS ilə daha məhdud idi.

Ailəvi hədəf boya olan məsafə də azaldı. ΔH–TH dəyəri başlanğıcda −1,81 ± 0,80 SDS olduğu halda, yetkin boyda −0,45 ± 0,79 SDS oldu. Tədqiqatın ±1,5 SDS-lik hədəf boy tərifinə görə xəstələrin %86-sı yetkin yaşda ailəvi hədəf boy intervalına çatdı və %14-ü hədəf intervalının altında qaldı.

Müalicəyə 7 yaşından əvvəl başlayanlarda ümumi boy artımı 7 yaşında və ya daha sonra başlayanlardan daha yüksək idi (+1,53 ± 0,14-a qarşı +1,13 ± 0,57 SDS; p=0,0387). Lakin 7 yaş həddi tədqiqatdan əvvəl müəyyən edilmiş klinik hədd deyil, kohort daxilində nəticələri ən yaxşı ayıran nöqtənin seçilməsi ilə aparılmış post hoc analizdir. Bundan əlavə, müalicəsiz nəzarət qrupu olmadığından tədqiqat rhGH-nin təbii böyümə ilə müqayisədə səbəb-nəticə təsirini birbaşa ölçmür.

Tədqiqat problemi

Mənbə ədəbiyyatında SGA doğulan uşaqların təxminən %10–15-inin həyatın ilk illərində kifayət qədər kompensator böyümə göstərmədiyi və yetkin boylarının mənfi təsirlənə bildiyi bildirilir. Davamlı boy qısalığı olan uyğun uşaqlarda rhGH müalicəsi böyüməni sürətləndirmək və yetkin boyu genetik böyümə potensialına yaxınlaşdırmaq məqsədilə istifadə olunur.

Bununla belə, rhGH-yə cavab bütün SGA uşaqlarında eyni deyil. Müalicəyə başlama yaşı, başlanğıc boyu, sümük yaşı, valideyn boyu, müalicə müddəti və pubertəyə daxil olarkən çatılan boy kimi dəyişənlər uzunmüddətli böyümə nəticəsinə təsir göstərə bilər.

Bu tədqiqatın əsas sualı yalnız “rhGH alan uşaqların boyu uzandımı?” deyil. Tədqiqatçılar böyümənin hansı dövrdə baş verdiyini, pubertənin ümumi yetkin boya nə qədər töhfə verdiyini və boy artımını hansı başlanğıc xüsusiyyətlərinin proqnozlaşdırdığını qiymətləndirmişlər.

Gestasiya Yaşına Görə Kiçik Doğulma (SGA) Nədir?

SGA, doğum çəkisinin, doğum uzunluğunun və ya hər ikisinin gestasiya yaşına görə gözlənilən istinad dəyərindən aşağı olmasıdır; bu tədqiqatda SGA diaqnozu yenidoğan qeydlərindən götürülmüş doğum çəkisi və uzunluğunun İtaliya neonatal istinad cədvəlləri ilə müqayisəsi əsasında təsdiqlənmiş və rhGH müalicəsinə alınan uşaqlarda müalicənin başlanğıcındakı boyun yaş və cinsə görə ≤−2,5 SDS olması tələb edilmişdir.

SDS niyə istifadə olunur?

Standart kənarlaşma skoru (Standard Deviation Score, SDS), uşağın boyunun, çəkisinin və ya başqa bir ölçüsünün eyni yaş və cinsdə olan istinad populyasiyasının orta göstəricisindən neçə standart kənarlaşma uzaqda olduğunu göstərir.

Məsələn, boy SDS-sinin −3 olması uşağın boyunun istinad orta göstəricisindən təxminən üç standart kənarlaşma aşağı olduğunu ifadə edir. Müalicə zamanı SDS-nin −3,08-dən −1,75-ə yüksəlməsi boyun istinad populyasiyası ilə müqayisədə daha az geridə qaldığını göstərir.

Tədqiqatda hansı uşaqlar qiymətləndirildi?

Tədqiqata doğum çəkisi və ya uzunluğu baxımından SGA olan, kifayət qədər postnatal kompensator böyümə göstərməyən, rhGH başlanğıcında boyu ≤−2,5 SDS olan, normal böyümə hormonu sekresiyasına malik və yetkin boya qədər rhGH müalicəsini tamamlamış uşaqlar daxil edildi.

Xroniki olaraq böyüməni poza bilən xəstəliyi olanlar, rutin təqiblərini tamamlamayanlar, böyümə hormonu çatışmazlığı və ya çoxsaylı hipofiz hormonu çatışmazlığı olanlar, eləcə də xromosom anomaliyaları, malformasiyalar, xondrodisplaziyalar və ya digər sindromları olan uşaqlar tədqiqatdan çıxarıldı.

rhGH müalicəsinin məqsədi nə idi?

Müalicənin əsas məqsədi yalnız qısa müddətdə böyümə sürətini artırmaq deyil, uşağın yetkin boyunu ailəvi/genetik böyümə potensialına mümkün qədər yaxınlaşdırmaq idi. Buna görə tədqiqatda yalnız mütləq boy dəyişikliyi deyil, uşağın boyu ilə hesablanmış ailəvi hədəf boy arasındakı fərq də izlənildi.

Hədəf boy necə hesablandı?

Mənbədə ailəvi hədəf boy (Target Height, TH) aşağıdakı şəkildə müəyyən edilmişdir:

TH = (ata boyu + ana boyu) / 2 ± 6,5 cm

Mənbə formuluna görə oğlan uşaqları üçün +6,5 cm, qız uşaqları üçün −6,5 cm istifadə edildi.

Hər təqib vaxtında uşağın boy SDS-si ilə ailəvi hədəf boy SDS-si arasındakı fərq hesablandı:

ΔH–TH = Uşağın boy SDS-si − Hədəf boy SDS-si

Bu dəyər sıfıra yaxınlaşdıqca uşağın boyu ailəvi hədəf boya yaxınlaşır. Mənfi dəyər uşağın ailəvi hədəfin altında olduğunu göstərir.

Boy artımı necə hesablandı?

Boy artımı (Height Gain, HG), hər hansı təqib mərhələsindəki boy SDS-sindən müalicənin başlanğıcındakı boy SDS-sinin çıxılması ilə hesablandı:

HG = Təqib mərhələsindəki boy SDS − T0 boy SDS

Ümumi boy artımı (Total Height Gain, THG) isə yetkin boy SDS-si ilə müalicənin başlanğıcındakı boy SDS-si arasındakı fərq kimi müəyyən edildi:

THG = Yetkin boy SDS − T0 boy SDS

Bu formullar santimetrlə birbaşa boy artımını deyil, istinad populyasiyasına görə standartlaşdırılmış mövqedəki dəyişikliyi ölçür.

Yetkin boy necə müəyyən edildi?

Xəstənin boyu bir il ərzində 1 cm-dən az artdıqda və ya sümük yaşı qızlarda 15, oğlanlarda 17 yaşa çatdıqda yetkin boy hesab edildi.

Yetkin boy ilə hədəf boy arasındakı SDS fərqi ±1,5 sərhədləri daxilindədirsə yetkin boy “hədəf boy intervalında”; −1,5 SDS-dən aşağıdırsa “hədəf boy intervalının altında”; +1,5 SDS-dən yuxarıdırsa “hədəf boy intervalının üzərində” təsnif edildi.

Pubertə necə qiymətləndirildi?

Pubertə Marshall–Tanner meyarları ilə qiymətləndirildi. Pubertənin başlanğıcı (P0), qızlarda döş tumurcuqlanmasının görünməsi; oğlanlarda isə Prader orxidometri ilə xaya həcminin 4 mL-ə çatması kimi müəyyən edildi.

Təqib mərhələləri müalicənin başlanğıcı T0, birinci il T1, ikinci il T2, pubertənin başlanğıcı P0, pubertənin birinci ili P1, pubertənin ikinci ili P2 və yetkin boy AH kimi strukturlaşdırıldı.

Yeddi Yaş Həddi Klinik Müalicə Həddidirmi?

Xeyr. Tədqiqatdakı 7 yaş həddi əvvəlcədən müəyyən edilmiş klinik təlimat həddi deyil; tədqiqatçılar bu sərhədi analizdən sonra öz kohortlarında boy nəticələrini ən yaxşı ayıran nöqtə kimi seçmişlər. Buna görə 7 yaşdan aşağı–yuxarı müqayisəsi kəşfiyyat xarakterli hesab edilməli və “7 yaşından əvvəl başlanarsa bu qədər dəqiq fayda yaranır” şəklində ümumiləşdirilməməlidir.

Tədqiqatın metod bölməsində çoxsaylı müqayisələr üçün rəsmi düzəliş aparılmadığı da açıq şəkildə bildirilmişdir. Kiçik nümunə və məlumatdan sonra hədd seçimi birlikdə nəzərə alındıqda, alt qrup p dəyəri təsdiqləyici klinik qərar həddindən daha çox gələcək tədqiqatlar üçün hipotez yaradan nəticədir.

Tədqiqatın dəstəklədikləri

• rhGH alan bu 49 SGA uşaqda boy SDS-si müalicənin başlanğıcından yetkin boya qədər nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşdı.
• Ümumi boy artımının böyük hissəsi pubertə başlamazdan əvvəl baş verdi.
• Ailəvi hədəf boya olan SDS fərqi müalicə boyunca nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldı.
• Yetkin boy xəstələrin %86-sında tədqiqatın müəyyən etdiyi ailəvi hədəf boy intervalında idi.
• Daha gənc müalicə başlanğıc yaşı çoxdəyişənli analizdə daha yüksək boy artımı ilə müstəqil əlaqəli idi.
• Müalicənin başlanğıcındakı boy SDS-si də boy artımı ilə müstəqil əlaqəli idi.
• Erkən başlanğıc qrupunda ümumi boy artımı kəşfiyyat müqayisəsində daha yüksək idi.
• Oğlan və qızlar arasında ümumi boy artımı baxımından əhəmiyyətli fərq aşkar edilmədi.

Tədqiqatın dəstəkləmədikləri

• rhGH-nin müalicə almayan SGA uşaqlarla müqayisədə səbəb-nəticə təsiri bu tədqiqatla ölçülmədi; nəzarət qrupu yox idi.
• 7 yaş klinik olaraq təsdiqlənmiş universal başlanğıc həddi deyil.
• 7 yaşından əvvəl başlayanlarda yetkin boy SDS-sinin qəti olaraq daha yüksək olduğu göstərilmədi; yetkin boy müqayisəsində p=0,059 idi.
• Pubertənin böyüməyə heç bir töhfə vermədiyi deyilə bilməz; töhfə var idi, lakin pubertəöncəsi dövrlə müqayisədə daha kiçik idi.
• Tədqiqat rhGH-nin bütün SGA uşaqlarda eyni cavab yaratdığını göstərmir.
• Tədqiqat genişmiqyaslı uzunmüddətli təhlükəsizlik və ya xərc-səmərəlilik analizi deyil.
• İtaliyadakı müalicəyə başlama meyarlarının fərqli səhiyyə sistemlərinə birbaşa tətbiq edilə bildiyi göstərilməmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı və mərkəzlər

Tədqiqat Messinadakı Gaetano Martino University Hospital Pediatric Endocrinology Centre və Florensiyadakı Anna Meyer University Pediatric Hospital Pediatric Endocrinology Unit-də izlənən xəstələrin tibbi qeydlərinin retrospektiv təhlilidir.

Ümumilikdə 49 uşaq tədqiqata daxil edildi. Bütün xəstələr rhGH müalicəsi aldı; müalicəsiz nəzarət qrupu yaradılmadı.

SGA təsnifatı

Xəstələrin %28-i yalnız doğum uzunluğu, %36-sı yalnız doğum çəkisi və %36-sı həm doğum çəkisi, həm də doğum uzunluğu baxımından SGA kimi təsnif edildi.

Müalicə yanaşması

İtaliyanın AIFA Note 39 meyarlarına görə tədqiqatdakı xəstələr dörd yaşından sonra, boyları yaş və cins üçün −2,5 SDS-dən aşağı və böyümə sürətləri 0 SDS-dən aşağı olduqda rhGH müalicəsinə uyğun hesab edilirdi.

Müalicə dozası təqib zamanı böyümə cavabı və IGF-1 səviyyələrinə görə tənzimləndi və yetkin boy və/və ya yetkin sümük yaşı əldə edilənədək davam etdirildi.

Mənbə vahid qeydi: PDF başlanğıc rhGH dozasını “0,035 ± 0,01 µg/kg/gün” şəklində bildirir. Bu vahid mənbədənkənar məlumatla dəyişdirilməmişdir.

Statistik analiz

Analizlər STATA/SE 19.0 for macOS ilə aparıldı və statistik əhəmiyyət həddi p<0,05 olaraq müəyyən edildi. Paylanmalar Kolmogorov–Smirnov testi ilə qiymətləndirildi.

T0 boy SDS və ΔH–TH dəyərlərinin sonrakı zaman nöqtələri ilə müqayisəsində Wilcoxon signed-rank testi istifadə edildi. Cinsə və ya müalicənin başlanma yaşına görə iki qrup müqayisəsində paylanmadan asılı olaraq Student t-testi və ya Mann–Whitney U testi tətbiq olundu.

Boy artımı ilə potensial əlaqəli dəyişənlər Spearman korrelyasiya analizi ilə araşdırıldı. Boy artımının mümkün müəyyənediciləri üçün təkdəyişənli və çoxdəyişənli reqressiya analizləri aparıldı.

Tədqiqat retrospektiv olduğu üçün a priori güc analizi aparılmadı. Müəlliflərin post hoc hesablaması erkən və gec başlanğıc qruplarındakı ümumi boy artımı fərqinə əsasən təxminən %70–75 güc göstərdi.

Boyun və hədəf boy fərqinin zaman üzrə gedişi

Boy SDS və hədəf boya məsafə başlanğıcdan P2-yə qədər ümumilikdə yaxşılaşır. Bununla belə, P2-dən yetkin boya keçiddə həm boy SDS, həm də ΔH–TH yenidən daha mənfi olur. Buna görə böyümə gedişi “hər mərhələdə davamlı olaraq eyni istiqamətdə yaxşılaşan xətti əyri” deyil.

Boy Artımının Böyük Hissəsi Nə Vaxt Baş Verdi?

Tədqiqatda ümumi boy artımının böyük hissəsi pubertə başlamazdan əvvəl baş verdi: T0-dan P0-a qədər +1,09 ± 0,75 SDS artım müşahidə edildiyi halda, P0-dan yetkin boya yalnız +0,25 ± 0,54 SDS əlavə artım əldə edildi; buna görə yetkin boy nəticəsində pubertədən əvvəl çatılmış boy səviyyəsi xüsusilə mühüm görünür.

Ümumi T0–AH boy artımı +1,35 ± 0,67 SDS olaraq bildirildi. Müəlliflər bu nəticəni SGA uşaqlarında pubertal böyümə sıçrayışının əvvəlcədən mövcud olan boy fərqini tam kompensasiya etməyə biləcəyi şəklində şərh edirlər.

Şəkil 1 və Cədvəl 2 arasındakı fərq

Mənbənin 7-ci səhifəsindəki Şəkil 1 başlanğıcla müqayisədə boy artımını T1-də +0,32, T2-də +0,44, P0-da +1,09, P1-də +1,41, P2-də +1,69 və yetkin boyda +1,34 SDS kimi işarələyir.

Bunun əksinə, Cədvəl 2-də T0, T1 və T2 orta boy SDS dəyərləri −3,08, −2,53 və −2,18-dir. Mənbə bu erkən dövr şəkil–cədvəl fərqinin səbəbini izah etmir. Verianla bu iki məlumat təqdimatını yeni vahid sıra yaratmaq üçün birləşdirmir.

Hədəf boya yaxınlaşma

ΔH–TH başlanğıcdakı −1,81 ± 0,80 SDS-dən T2-də −0,96 ± 0,82-yə, P0-da −0,75 ± 0,90-a və P2-də −0,14 ± 1,18 SDS-ə qədər daraldı. Yetkin boyda fərq −0,45 ± 0,79 SDS idi.

Mənbə T0-dan yetkin boya qədər ümumi hədəf-boy fərqi yaxşılaşmasını +1,37 ± 0,68 SDS olaraq hesabladı (p<0,001).

Yetkin boy xəstələrin %86-sında ailəvi hədəf boy intervalında, %14-də isə hədəf intervalının altında idi.

Mənbə daxilində hədəf boy ziddiyyəti

Nəticələr bölməsindəki %86 hədəf boy intervalı tapıntısına baxmayaraq, müzakirənin sonrakı hissəsində yetkin boyun “halların əksəriyyətində hədəf boy intervalının altında qaldığı” yazılır. Bu iki ifadə bir-biri ilə uyğunsuzdur. Kəmiyyət nəticələri bölməsindəki %86/%14 bölgüsü dəyişdirilmədən saxlanılmış, ziddiyyətli müzakirə cümləsi müstəqil nəticə kimi istifadə edilməmişdir.

Erkən və gec müalicə başlanğıcı

Erkən başlayan qrup pubertəyə daha yüksək boy SDS ilə daxil olmuş və P1–P2 dövrlərində üstünlüyünü qorumuşdur. Bununla belə, yetkin boy müqayisəsindəki p=0,059 ənənəvi p<0,05 həddindən yuxarıdır.

Bundan əlavə, erkən başlanğıc qrupunun %69-u qızlardan ibarət idi və qruplar diaqnoz yaşı baxımından da fərqlənirdi. Buna görə xam alt qrup müqayisəsi tam ekvivalent iki populyasiyanın randomizə edilmiş müqayisəsi deyil.

rhGH-yə Erkən Başlama Yetkin Boyu Qəti Şəkildə Artırdımı?

Bu tədqiqat erkən başlanğıcın daha yüksək ümumi boy artımı ilə əlaqəli olduğunu dəstəkləyir, lakin 7 yaşdan aşağı və yuxarı qrupların yetkin boy SDS fərqi statistik əhəmiyyətə çatmamışdır (p=0,059) və müalicəsiz/randomizə edilmiş nəzarət yoxdur; buna görə erkən başlanğıcın yetkin boya dəqiq səbəb-nəticə təsirinin ölçüsü bu tədqiqatdan hesablana bilməz.

Cinsə görə nəticələr

Oğlan və qızlar arasında T0, T1, T2, P0, P1, P2 və yetkin boydakı boy SDS, BMI SDS və ya ümumi boy artımı baxımından əhəmiyyətli fərq aşkar edilmədi.

Bununla belə, qızlar rhGH müalicəsinə oğlanlardan nəzərəçarpacaq dərəcədə daha gənc yaşda başladılar: 4,99 ± 0,48 ilə qarşı 8,72 ± 0,58 il (p<0,001). Pubertə də gözlənildiyi kimi qızlarda daha erkən başladı: 9,57 ± 0,26 ilə qarşı 11,89 ± 0,32 il (p<0,001).

Korrelyasiya analizi

Boy artımı ilə başlanğıc sümük yaşı arasında mənfi əlaqə aşkar edildi (rho=−0,3548; p=0,0342). Daha irəli sümük yaşı daha aşağı boy artımı ilə əlaqəli idi.

Yetkin boy; hədəf boy ilə rho=0,4330 (p=0,0099), ana boyu ilə rho=0,4964 (p=0,0027) və pubertənin başlanğıcındakı boy SDS ilə rho=0,4933 (p=0,0019) səviyyəsində müsbət korrelyasiya göstərdi.

Pubertənin başlanğıcındakı boy SDS rhGH başlanma yaşı ilə güclü mənfi korrelyasiya göstərdi (rho=−0,7320; p<0,001). Başlanğıc sümük yaşı ilə korrelyasiya rho=−0,7004, müalicə müddəti ilə korrelyasiya rho=0,5788 idi.

Çoxdəyişənli reqressiya

Müalicənin başlanma yaşının mənfi β dəyəri modeldə göstərilən digər dəyişənlər sabit saxlanıldıqda daha gec başlanma yaşının daha aşağı ümumi boy artımı ilə əlaqəli olduğunu göstərir.

T0 boy SDS üçün nəticə paraqrafı %95 etibar intervalını −1,625-dən −0,805-ə qədər; Cədvəl 5 isə −1,625-dən −0,080-ə qədər göstərir. Buna görə etibar intervalı vahid düzgün dəyər kimi təqdim edilməmişdir.

Metabolik təqib

HOMA dəyərləri təqib zamanı yüksəldi və pubertə dövründə təxminən 2,5 səviyyəsinə çatdı. Müəlliflər klinik cəhətdən əhəmiyyətli qlükoza metabolizmi pozğunluğu və ya bu səbəbdən müalicənin dayandırılmasını bildirmədilər.

Bununla belə, bu tapıntılar rhGH-nin bütün metabolik təhlükəsizlik aspektlərini sübut etmir. Tədqiqatda müalicəsiz müqayisə qrupu yoxdur və pubertənin fizioloji insulin müqaviməti də eyni dövrdə dəyişir.

Pubertə ilə bağlı müşahidələr

Tədqiqatdakı pubertal inkişaf ümumilikdə fizioloji yaş intervalında başlamış və müntəzəm irəliləmişdir. Müəlliflər rhGH müalicəsi zamanı pubertənin başlanğıcı, menarxe yaşı və ya ikincili cinsi əlamətlərin inkişafında klinik baxımdan anormal nümunə müşahidə etmədiklərini bildirirlər.

Lakin nəzarət qrupu olmadığından “rhGH pubertənin vaxtına heç bir şəkildə təsir etmir” kimi güclü səbəb-nəticə nəticəsi çıxarıla bilməz.

Əsas məhdudiyyətlər

Nümunə yalnız 49 uşaqdan ibarətdir. Retrospektiv dizayn müalicə qərarlarında, təqib qaydasında və qeyd keyfiyyətində nəzarət edilə bilməyən amillər buraxa bilər.

Yalnız eyni mərkəzdə rhGH başlanmasından yetkin boya qədər izlənən və müalicəni tamamlayan xəstələrin daxil edilməsi uzunmüddətli təqib uğuru yüksək olan alt qrupun seçilməsinə səbəb ola bilər.

Müalicə almayan SGA nəzarət qrupu olmadığı üçün müşahidə olunan böyümənin nə qədərinin rhGH-yə, nə qədərinin təbii böyüməyə və pubertal inkişafa aid olduğu birbaşa müqayisə edilə bilməz.

7 yaş həddi post hoc seçilmiş və çoxsaylı müqayisə düzəlişi tətbiq edilməmişdir. Buna görə həddə əsaslanan p dəyərləri təsdiqləyici deyil, kəşfiyyat xarakterli hesab edilməlidir.

Post hoc güc təxminən %70–75 olaraq hesablanmışdır. Tədqiqat daha kiçik, lakin klinik baxımdan əhəmiyyətli fərqləri aşkar etmək üçün yetərsiz qalmış ola bilər.

İtaliyadakı AIFA Note 39 qaydaları müalicənin başlanmasını nisbətən gec yaşa çəkmiş ola bilər. Nəticələr daha erkən müalicəyə icazə verən səhiyyə sistemlərinə birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Xərc-səmərəlilik və həyat keyfiyyəti məlumatları bu kohortda mövcud deyil.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Early Initiation of rhGH Therapy Significantly Improves Height Gain and Reduces the Gap to Target Height in Children Born Small for Gestational Age: A Multicenter Retrospective Study

Müəlliflər: Letteria Anna Morabito; Malgorzata Wasniewska; Cecilia Lugarà; Emanuela Pignatone; Domenico Corica; Renato Vaiasuso; Alessandra Cipriani; Giovanni Luppino; Roberto Coco; Giorgia Pepe; Tiziana Abbate; Stefano Stagi; Tommaso Aversa.

Məsul müəllif: Cecilia Lugarà.

Qurumlar:

• Department of Human Pathology in Adulthood and Childhood “Gaetano Barresi”, University of Messina, Messina, Italy.
• Department of Health Sciences, University of Florence, Florence, Italy.
• Auxoendocrinology Center, Anna Meyer Children’s Hospital, Florence, Italy.

Jurnal: Children.

Nəşriyyat: MDPI.

Nəşr məlumatı: 2026; Cild 13; Say 5; Məqalə 641.

DOI: 10.3390/children13050641

Rəsmi DOI keçidi: https://doi.org/10.3390/children13050641

Tarixlər: Təqdim 25 Mart 2026; reviziya 19 Aprel 2026; qəbul 30 Aprel 2026; nəşr 3 May 2026.

Mənbə növü: Çoxmərkəzli retrospektiv tibbi qeyd tədqiqatı.

Mərkəz sayı: İki pediatrik endokrinologiya mərkəzi.

Nümunə: Postnatal kompensator böyüməsi qeyri-kafi qalan, rhGH müalicəsi alan və yetkin boya qədər izlənən 49 SGA uşaq.

Nəzarət qrupu: Yoxdur.

Əsas sonlanımlar: Boy SDS, boy artımı, ümumi boy artımı, yetkin boy və uşağın boyu ilə ailəvi hədəf boy arasındakı SDS fərqi.

Statistik proqram təminatı: STATA/SE 19.0 for macOS.

Statistik metodlar: Kolmogorov–Smirnov, Wilcoxon signed-rank, Student t-testi, Mann–Whitney U, Spearman korrelyasiyası və tək/çoxdəyişənli reqressiya.

Əhəmiyyət həddi: p<0,05.

Çoxsaylı müqayisə: Kəşfiyyat dizaynı və kiçik nümunə əsas gətirilərək rəsmi düzəliş tətbiq edilməmişdir.

7 yaş alt qrup həddi: Əvvəlcədən müəyyən edilməmişdir; post hoc olaraq kohortda boy nəticələrində ən yüksək ayrımı təmin edən nöqtə seçilmişdir.

Etika: Tədqiqat Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılmışdır. Yerli və ya milli qaydalara əsasən retrospektiv müşahidə məlumatlarının toplanması üçün ayrıca etika komitəsi baxışı və təsdiqi zəruri hesab edilməmişdir.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tədqiqata daxil edilən şəxslərdən məlumatlandırılmış razılıq alındığı bildirilmişdir.

Maliyyələşdirmə: Xarici maliyyələşdirmə alınmamışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Məlumatlar məxfilik və etik məhdudiyyətlərə görə ictimaiyyətə açıq deyil; əsaslandırılmış sorğu əsasında məsul müəllifdən əldə edilə bilər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişlər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma L.A.M., S.S. və M.W.; metodologiya Tommaso Aversa və C.L.; proqram təminatı C.L.; doğrulama D.C. və M.W.; məlumatların kurasiyası G.L., Tiziana Abbate, R.V. və G.P.; ilkin qaralama L.A.M., A.C. və C.L.; nəzərdən keçirmə/redaktə R.C. və E.P.; nəzarət Tommaso Aversa və S.S. tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Mənbə versiya nömrəsini ayrıca göstərmir.

Əsas elmi sərhəd: Müalicə alan tək kohortun zaman ərzində dəyişimi araşdırılmışdır. Randomizə edilmiş və ya müalicəsiz nəzarət olmadığından rhGH-nin təbii böyümə ilə müqayisədə səbəb-nəticə təsirinin ölçüsü müəyyən edilə bilməz.

Mənbədaxili hesabat qeydləri: Şəkil 1 ilə Cədvəl 2-nin T1/T2 boy artımı dəyərləri arasında izah edilməmiş fərq vardır; nəticələr bölməsindəki %86 hədəf boy intervalı tapıntısı müzakirədəki “əksəriyyəti hədəfdən aşağı” cümləsi ilə ziddiyyət təşkil edir; başlanğıc boy SDS-sinin çoxdəyişənli etibar intervalı nəticə paraqrafı ilə Cədvəl 5-də fərqlidir; bəzi təkdəyişənli etibar intervallarında işarə/sıra problemi vardır; rhGH başlanğıc dozası mənbədə µg/kg/gün vahidi ilə çap edilmiş və Verianla tərəfindən xarici məlumatla dəyişdirilməmişdir.