Таваллуди хурд нисбат ба синни гестатсионӣ (Small for Gestational Age, SGA) ҳолати афзоишест, ки дар он вазни таваллуд, дарозии таваллуд ё ҳар дуи онҳо дар навзод аз арзишҳои истинодии интизоршаванда барои синни гестатсионӣ пасттар мебошанд. Аксари кӯдакони бо SGA таваллудшуда дар давраи аввали кӯдакӣ рушди ҷуброниро нишон медиҳанд, аммо дар қисми онҳо кӯтоҳқадии доимӣ инкишоф ёфта метавонад. Ин таҳқиқоти бисёрмарказии ретроспективӣ раванди афзоиши 49 кӯдаки SGA-ро, ки рушди ҷуброниашон нокифоя монда ва бо гормони рекомбинантии афзоиши инсон (recombinant human growth hormone, rhGH) табобат гирифтаанд, аз оғози табобат то қади калонсолӣ арзёбӣ кард.

Қади миёна ҳангоми оғози табобат −3,08 ± 0,56 SDS буд ва дар қади калонсолӣ ба −1,75 ± 0,63 SDS расид. Афзоиши умумии қад аз оғози табобат то қади калонсолӣ +1,35 ± 0,67 SDS буд (p<0,001). Қисми бузургтарини афзоиши қад пеш аз оғози балоғат ба амал омад: аз оғози табобат то оғози балоғат +1,09 ± 0,75 SDS афзоиш мушоҳида шуд, дар ҳоле ки афзоиши иловагӣ аз оғози балоғат то қади калонсолӣ бо +0,25 ± 0,54 SDS маҳдудтар буд.

Фосила аз қади ҳадафии оилавӣ низ кам шуд. Арзиши ΔH–TH дар оғоз −1,81 ± 0,80 SDS буд ва дар қади калонсолӣ ба −0,45 ± 0,79 SDS расид. Тибқи таърифи қади ҳадафии ±1,5 SDS дар таҳқиқот, %86 беморон дар синни калонсолӣ ба доираи қади ҳадафии оилавӣ расиданд ва %14 аз доираи ҳадаф паст монданд.

Дар онҳое, ки табобатро пеш аз 7-солагӣ оғоз карданд, афзоиши умумии қад нисбат ба онҳое, ки дар 7-солагӣ ё баъдтар оғоз карданд, баландтар буд (+1,53 ± 0,14 нисбат ба +1,13 ± 0,57 SDS; p=0,0387). Аммо ҳадди 7-солагӣ меъёри клиникие набуд, ки пеш аз таҳқиқот муайян шуда бошад, балки таҳлили post hoc буд, ки бо интихоби нуқтае анҷом дода шуд, ки натиҷаҳоро дар дохили когорти мазкур беҳтар ҷудо мекард. Илова бар ин, азбаски гурӯҳи назоратии бе табобат вуҷуд надошт, таҳқиқот таъсири сабабии rhGH-ро нисбат ба афзоиши табиӣ мустақиман чен намекунад.

Масъалаи таҳқиқот

Дар адабиёти манбаъ зикр мешавад, ки тақрибан %10–15 кӯдакони бо SGA таваллудшуда дар солҳои аввали ҳаёт рушди ҷубронии кофӣ нишон намедиҳанд ва қади калонсолии онҳо метавонад таъсири манфӣ бинад. Дар кӯдакони мувофиқе, ки кӯтоҳқадии доимӣ доранд, табобати rhGH барои суръат бахшидан ба афзоиш ва наздик кардани қади калонсолӣ ба потенсиали генетикии афзоиш истифода мешавад.

Бо вуҷуди ин, посух ба rhGH дар ҳамаи кӯдакони SGA яксон нест. Тағйирёбандаҳое монанди синни оғози табобат, қади ибтидоӣ, синни устухонӣ, қади волидон, давомнокии табобат ва қаде, ки ҳангоми ворид шудан ба балоғат ба даст меояд, метавонанд ба натиҷаи дарозмуддати афзоиш таъсир расонанд.

Саволи асосии ин таҳқиқот танҳо ин нест, ки “оё кӯдакони rhGH гирифта қад кашиданд?”. Муҳаққиқон арзёбӣ карданд, ки афзоиш дар кадом давра ба амал омадааст, балоғат ба қади ниҳоии калонсолӣ чӣ қадар саҳм гузоштааст ва кадом хусусиятҳои ибтидоӣ афзоиши қадро пешгӯӣ мекунанд.

Таваллуди Хурд Нисбат ба Синни Гестатсионӣ (SGA) Чист?

SGA маънои онро дорад, ки вазни таваллуд, дарозии таваллуд ё ҳар ду аз меъёри истинодии интизоршаванда барои синни гестатсионӣ паст мебошанд; дар ин таҳқиқот ташхиси SGA бо муқоисаи вазн ва дарозии таваллуд аз сабтҳои навзодӣ бо ҷадвалҳои истинодии неонаталии Италия тасдиқ карда шуд ва дар кӯдаконе, ки барои табобати rhGH қабул шудаанд, қади оғози табобат бояд нисбат ба синну ҷинс ≤−2,5 SDS мебуд.

Чаро SDS истифода мешавад?

Холи инҳирофи стандартӣ (Standard Deviation Score, SDS) нишон медиҳад, ки қад, вазн ё ченаки дигари кӯдак аз миёнаи популятсияи истинодии ҳамон синну ҷинс чанд инҳирофи стандартӣ дур аст.

Масалан, SDS-и қад баробари −3 маънои онро дорад, ки қади кӯдак тақрибан се инҳирофи стандартӣ аз миёнаи истинодӣ пасттар аст. Баланд шудани SDS ҳангоми табобат аз −3,08 то −1,75 нишон медиҳад, ки қад нисбат ба популятсияи истинодӣ камтар ақиб мондааст.

Дар таҳқиқот кадом кӯдакон арзёбӣ шуданд?

Ба таҳқиқот кӯдаконе дохил карда шуданд, ки аз рӯи вазн ё дарозии таваллуд SGA буданд, рушди ҷубронии баъди таваллуди кофӣ надоштанд, ҳангоми оғози rhGH қадашон ≤−2,5 SDS буд, секрецияи гормони афзоишашон муътадил буд ва табобати rhGH-ро то қади калонсолӣ анҷом дода буданд.

Кӯдакони гирифтори бемориҳое, ки метавонанд афзоишро музмин халалдор кунанд, онҳое, ки назоратҳои мунтазамро ба анҷом нарасонданд, гирифторони норасоии гормони афзоиш ё норасоии чандкаратаи гормонҳои гипофиз, инчунин кӯдакони дорои аномалияҳои хромосомӣ, малформатсияҳо, хондродисплазияҳо ё синдромҳои дигар хориҷ карда шуданд.

Ҳадафи табобати rhGH чӣ буд?

Ҳадафи асосии табобат танҳо баланд кардани суръати афзоиш дар кӯтоҳмуддат набуд, балки то ҳадди имкон наздик кардани қади калонсолии кӯдак ба потенсиали афзоиши оилавӣ/генетикӣ буд. Аз ин рӯ, дар таҳқиқот на танҳо тағйири мутлақи қад, балки фарқи байни қади кӯдак ва қади ҳадафии оилавии ҳисобшуда низ пайгирӣ карда шуд.

Қади ҳадаф чӣ гуна ҳисоб карда шуд?

Дар манбаъ қади ҳадафии оилавӣ (Target Height, TH) чунин муайян карда шудааст:

TH = (қади падар + қади модар) / 2 ± 6,5 cm

Тибқи формулаи манбаъ, барои писарон +6,5 cm ва барои духтарон −6,5 cm истифода шудааст.

Дар ҳар вақти пайгирӣ фарқи байни SDS-и қади кӯдак ва SDS-и қади ҳадафии оилавӣ ҳисоб карда шуд:

ΔH–TH = SDS-и қади кӯдак − SDS-и қади ҳадаф

Ҳар қадар ин арзиш ба сифр наздик шавад, ҳамон қадар қади кӯдак ба қади ҳадафии оилавӣ наздик мешавад. Арзиши манфӣ нишон медиҳад, ки кӯдак аз ҳадафи оилавӣ пасттар қарор дорад.

Афзоиши қад чӣ гуна ҳисоб карда шуд?

Афзоиши қад (Height Gain, HG) бо тарҳ кардани SDS-и қади оғози табобат аз SDS-и қад дар ҳар марҳилаи пайгирӣ ҳисоб карда шуд:

HG = SDS-и қад дар марҳилаи пайгирӣ − SDS-и қади T0

Афзоиши умумии қад (Total Height Gain, THG) бошад, ҳамчун фарқи байни SDS-и қади калонсолӣ ва SDS-и қади оғози табобат муайян карда шуд:

THG = SDS-и қади калонсолӣ − SDS-и қади T0

Ин формулаҳо афзоиши мустақими қадро бо сантиметр не, балки тағйири мавқеи стандартшударо нисбат ба популятсияи истинодӣ чен мекунанд.

Қади калонсолӣ чӣ гуна муайян карда шуд?

Қади бемор қади калонсолӣ ҳисобида шуд, агар дар як сол афзоиш камтар аз 1 cm бошад ё синни устухонӣ дар духтарон ба 15 ва дар писарон ба 17 сол расад.

Агар фарқи SDS байни қади калонсолӣ ва қади ҳадаф дар ҳудуди ±1,5 бошад, қади калонсолӣ “дар доираи қади ҳадаф”; агар аз −1,5 SDS паст бошад, “аз доираи қади ҳадаф паст”; ва агар аз +1,5 SDS баланд бошад, “аз доираи қади ҳадаф баланд” тасниф карда шуд.

Балоғат чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Балоғат бо меъёрҳои Marshall–Tanner арзёбӣ шуд. Оғози балоғат (P0) дар духтарон бо пайдоиши навдаи сина; дар писарон бо расидани ҳаҷми тухмдон ба 4 mL бо орхидометри Prader муайян карда шуд.

Марҳилаҳои пайгирӣ ҳамчун оғози табобат T0, соли якум T1, соли дуюм T2, оғози балоғат P0, соли якуми балоғат P1, соли дуюми балоғат P2 ва қади калонсолӣ AH сохторбандӣ шуданд.

Оё Ҳадди Ҳафтсолагӣ Меъёри Клиникии Оғози Табобат Аст?

Не. Ҳадди 7-солагӣ дар ин таҳқиқот меъёри пешакӣ муайяншудаи роҳнамои клиникӣ нест; муҳаққиқон ин ҳадро баъд аз таҳлил ҳамчун нуқтае интихоб карданд, ки дар когорти онҳо натиҷаҳои қадро беҳтар ҷудо мекард. Аз ин рӯ, муқоисаи синни поёнтару болотар аз 7 бояд иктишофӣ ҳисобида шавад ва набояд ба шакли “агар пеш аз 7-солагӣ оғоз шавад, ҳамин қадар фоидаи дақиқ ба вуҷуд меояд” умумӣ карда шавад.

Дар бахши усулҳои таҳқиқот низ ба таври равшан гуфта шудааст, ки барои муқоисаҳои сершумор ислоҳи расмӣ гузаронида нашудааст. Бо дарназардошти намунаи хурд ва интихоби ҳад баъд аз дидани маълумот, арзиши p-и зергуруҳ бештар натиҷаи тавлидкунандаи гипотеза барои таҳқиқоти оянда аст, на ҳадди тасдиқкунандаи қарорҳои клиникӣ.

Он чизҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Дар ин 49 кӯдаки SGA, ки rhGH гирифтанд, SDS-и қад аз оғози табобат то қади калонсолӣ ба таври назаррас беҳтар шуд.
• Қисми бузурги афзоиши умумии қад пеш аз оғози балоғат ба амал омад.
• Фарқи SDS аз қади ҳадафии оилавӣ дар давоми табобат ба таври назаррас кам шуд.
• Қади калонсолӣ дар %86 беморон дар доираи қади ҳадафии оилавӣ, ки таҳқиқот муайян карда буд, қарор гирифт.
• Синни ҷавонтари оғози табобат дар таҳлили бисёртағйирёбанда мустақилона бо афзоиши бештари қад алоқаманд буд.
• SDS-и қади оғози табобат низ мустақилона бо афзоиши қад алоқаманд буд.
• Дар гурӯҳи оғози барвақт афзоиши умумии қад дар муқоисаи иктишофӣ бештар буд.
• Дар байни писарон ва духтарон аз рӯи афзоиши умумии қад фарқи назаррасе ошкор нашуд.

Он чизҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Таъсири сабабии rhGH нисбат ба кӯдакони SGA-и бе табобат дар ин таҳқиқот чен карда нашуд; гурӯҳи назоратӣ вуҷуд надошт.
• 7 сол ҳадди универсалии оғози табобати аз ҷиҳати клиникӣ тасдиқшуда нест.
• Нишон дода нашуд, ки дар онҳое, ки пеш аз 7-солагӣ оғоз карданд, SDS-и қади калонсолӣ ҳатман баландтар аст; дар муқоисаи қади калонсолӣ p=0,059 буд.
• Гуфтан мумкин нест, ки балоғат умуман ба афзоиш саҳм нагузоштааст; саҳм вуҷуд дошт, аммо нисбат ба давраи пеш аз балоғат камтар буд.
• Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки rhGH дар ҳамаи кӯдакони SGA посухи яксон ба вуҷуд меорад.
• Таҳқиқот таҳлили фарогири амнияти дарозмуддат ё самаранокии хароҷот нест.
• Нишон дода нашудааст, ки меъёрҳои оғози табобат дар Италия мустақиман ба низомҳои дигари тандурустӣ татбиқшавандаанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот ва марказҳо

Таҳқиқот баррасии ретроспективии сабтҳои тиббии беморонест, ки дар Gaetano Martino University Hospital Pediatric Endocrinology Centre дар Мессина ва Anna Meyer University Pediatric Hospital Pediatric Endocrinology Unit дар Флоренсия пайгирӣ шудаанд.

Дар маҷмӯъ 49 кӯдак ба таҳқиқот дохил карда шуд. Ҳамаи беморон табобати rhGH гирифтанд; гурӯҳи назоратии бе табобат ташкил карда нашуд.

Таснифи SGA

%28 беморон танҳо аз рӯи дарозии таваллуд, %36 танҳо аз рӯи вазни таваллуд ва %36 ҳам аз рӯи вазн ва ҳам дарозии таваллуд ҳамчун SGA тасниф карда шуданд.

Равиши табобат

Тибқи меъёрҳои AIFA Note 39-и Италия, беморони ин таҳқиқот баъд аз синни чорсолагӣ, вақте ки қадашон барои синну ҷинс аз −2,5 SDS паст ва суръати афзоишашон аз 0 SDS паст буд, барои табобати rhGH мувофиқ дониста мешуданд.

Миқдори табобат дар ҷараёни пайгирӣ мувофиқи посухи афзоиш ва сатҳи IGF-1 танзим карда шуд ва то ба даст омадани қади калонсолӣ ва/ё синни устухонии калонсолӣ идома ёфт.

Ёддошти воҳиди манбаъ: PDF миқдори ибтидоии rhGH-ро ҳамчун “0,035 ± 0,01 µg/kg/рӯз” гузориш медиҳад. Ин воҳид бо маълумоти берун аз манбаъ тағйир дода нашудааст.

Таҳлили оморӣ

Таҳлилҳо бо STATA/SE 19.0 for macOS анҷом дода шуданд ва ҳадди аҳамияти оморӣ p<0,05 муайян карда шуд. Тақсимотҳо бо санҷиши Kolmogorov–Smirnov арзёбӣ шуданд.

Барои муқоисаи SDS-и қади T0 ва арзишҳои ΔH–TH бо нуқтаҳои баъдии вақт санҷиши Wilcoxon signed-rank истифода шуд. Барои муқоисаи ду гурӯҳ аз рӯи ҷинс ё синни оғози табобат, вобаста ба тақсимот, санҷиши t-и Student ё Mann–Whitney U истифода шуд.

Тағйирёбандаҳои эҳтимолан алоқаманд бо афзоиши қад бо таҳлили коррелятсияи Spearman омӯхта шуданд. Барои муайянкунандаҳои эҳтимолии афзоиши қад таҳлилҳои регрессияи яктағйирёбанда ва бисёртағйирёбанда гузаронида шуданд.

Азбаски таҳқиқот ретроспективӣ буд, таҳлили қувваи a priori гузаронида нашуд. Ҳисоби post hoc-и муаллифон бар асоси фарқи афзоиши умумии қад байни гурӯҳҳои оғози барвақт ва дер тақрибан %70–75 қувваро нишон дод.

Раванди тағйири қад ва фарқи қади ҳадаф бо мурури вақт

SDS-и қад ва фосила аз қади ҳадаф аз оғоз то P2 дар маҷмӯъ беҳтар мешаванд. Бо вуҷуди ин, ҳангоми гузариш аз P2 ба қади калонсолӣ ҳам SDS-и қад ва ҳам ΔH–TH дубора манфитар мешаванд. Аз ин рӯ, раванди афзоиш “хатти росте нест, ки дар ҳар марҳила пайваста ба як самт беҳтар шавад”.

Қисми Бузургтарини Афзоиши Қад Кай Ба Амал Омад?

Дар таҳқиқот қисми бузургтарини афзоиши умумии қад пеш аз оғози балоғат ба амал омад: аз T0 то P0 +1,09 ± 0,75 SDS афзоиш мушоҳида шуд, дар ҳоле ки аз P0 то қади калонсолӣ танҳо +0,25 ± 0,54 SDS афзоиши иловагӣ ба даст омад; аз ин рӯ, сатҳи қаде, ки пеш аз балоғат ба даст омадааст, барои натиҷаи қади калонсолӣ махсусан муҳим ба назар мерасад.

Афзоиши умумии қади T0–AH +1,35 ± 0,67 SDS гузориш шудааст. Муаллифон ин натиҷаро чунин шарҳ медиҳанд, ки ҷаҳиши афзоиши балоғат дар кӯдакони SGA метавонад норасоии қаблии қадро пурра ҷуброн накунад.

Фарқи байни Расми 1 ва Ҷадвали 2

Дар саҳифаи 7-и манбаъ Расми 1 афзоиши қадро нисбат ба оғоз дар T1 +0,32, дар T2 +0,44, дар P0 +1,09, дар P1 +1,41, дар P2 +1,69 ва дар қади калонсолӣ +1,34 SDS нишон медиҳад.

Баръакс, дар Ҷадвали 2 арзишҳои миёнаи SDS-и қад дар T0, T1 ва T2 мутаносибан −3,08, −2,53 ва −2,18 мебошанд. Манбаъ сабаби ин фарқи расм–ҷадвалро дар давраи аввал шарҳ намедиҳад. Verianla ин ду пешниҳоди маълумотро барои сохтани як силсилаи нави ягона якҷо намекунад.

Наздик шудан ба қади ҳадаф

ΔH–TH аз −1,81 ± 0,80 SDS дар оғоз то −0,96 ± 0,82 дар T2, −0,75 ± 0,90 дар P0 ва −0,14 ± 1,18 SDS дар P2 кам шуд. Дар қади калонсолӣ фарқ −0,45 ± 0,79 SDS буд.

Манбаъ беҳбудии умумии фарқи қади ҳадафро аз T0 то қади калонсолӣ +1,37 ± 0,68 SDS ҳисоб кардааст (p<0,001).

Қади калонсолӣ дар %86 беморон дар доираи қади ҳадафии оилавӣ ва дар %14 аз доираи ҳадаф паст буд.

Ихтилофи қади ҳадаф дар дохили манбаъ

Бо вуҷуди натиҷаи %86 дар доираи қади ҳадаф дар бахши натиҷаҳо, дар қисми баъдии муҳокима навишта шудааст, ки қади калонсолӣ “дар аксари ҳолатҳо аз доираи қади ҳадаф паст монд”. Ин ду баёнот ба ҳам мувофиқат намекунанд. Тақсимоти %86/%14 дар бахши натиҷаҳои миқдорӣ бетағйир нигоҳ дошта шуд ва ҷумлаи мухолифи муҳокима ҳамчун натиҷаи мустақил истифода нашуд.

Оғози барвақт ва дерии табобат

Гурӯҳи оғози барвақт ба балоғат бо SDS-и қади баландтар ворид шуда, бартарии худро дар давраҳои P1–P2 нигоҳ дошт. Бо вуҷуди ин, p=0,059 дар муқоисаи қади калонсолӣ аз ҳадди анъанавии p<0,05 баландтар аст.

Илова бар ин, %69 гурӯҳи оғози барвақтро духтарон ташкил мекарданд ва гурӯҳҳо аз рӯи синни ташхис низ фарқ мекарданд. Аз ин рӯ, муқоисаи хоми зергуруҳҳо муқоисаи рандомизатсияшудаи ду популятсияи комилан баробар нест.

Оё Оғози Барвақти rhGH Қади Калонсолиро Бо Яқин Зиёд Кард?

Ин таҳқиқот дастгирӣ мекунад, ки оғози барвақт бо афзоиши бештари умумии қад алоқаманд аст, аммо фарқи SDS-и қади калонсолӣ байни гурӯҳҳои поёнтар ва болотар аз 7 сол ба аҳамияти оморӣ нарасид (p=0,059) ва гурӯҳи назоратии бе табобат/рандомизатсияшуда вуҷуд надошт; бинобар ин, андозаи дақиқи таъсири сабабии оғози барвақт ба қади калонсолӣ аз ин таҳқиқот ҳисоб карда намешавад.

Натиҷаҳо аз рӯи ҷинс

Дар байни писарон ва духтарон аз рӯи SDS-и қад, BMI SDS ё афзоиши умумии қад дар T0, T1, T2, P0, P1, P2 ва қади калонсолӣ фарқи назаррасе ёфт нашуд.

Бо вуҷуди ин, духтарон табобати rhGH-ро нисбат ба писарон дар синни хеле ҷавонтар оғоз карданд: 4,99 ± 0,48 сол нисбат ба 8,72 ± 0,58 сол (p<0,001). Балоғат низ, тавре интизор мерафт, дар духтарон барвақттар оғоз шуд: 9,57 ± 0,26 сол нисбат ба 11,89 ± 0,32 сол (p<0,001).

Таҳлили коррелятсия

Байни афзоиши қад ва синни ибтидоии устухонӣ робитаи манфӣ ёфт шуд (rho=−0,3548; p=0,0342). Синни устухонии пешрафтатар бо афзоиши камтари қад алоқаманд буд.

Қади калонсолӣ бо қади ҳадаф дар сатҳи rho=0,4330 (p=0,0099), бо қади модар дар сатҳи rho=0,4964 (p=0,0027) ва бо SDS-и қад ҳангоми оғози балоғат дар сатҳи rho=0,4933 (p=0,0019) коррелятсияи мусбат нишон дод.

SDS-и қад ҳангоми оғози балоғат бо синни оғози rhGH коррелятсияи қавии манфӣ нишон дод (rho=−0,7320; p<0,001). Коррелятсия бо синни ибтидоии устухонӣ rho=−0,7004 ва бо давомнокии табобат rho=0,5788 буд.

Регрессияи бисёртағйирёбанда

Арзиши манфии β барои синни оғози табобат нишон медиҳад, ки ҳангоми собит нигоҳ доштани дигар тағйирёбандаҳои зикршуда дар модел, синни дертар оғоз кардан бо афзоиши камтари умумии қад алоқаманд аст.

Барои SDS-и қади T0, банди натиҷаҳо фосилаи эътимоди %95-ро аз −1,625 то −0,805 медиҳад; Ҷадвали 5 бошад аз −1,625 то −0,080. Аз ин рӯ, фосилаи эътимод ҳамчун як арзиши ягонаи дуруст пешниҳод нашудааст.

Пайгирии метаболикӣ

Арзишҳои HOMA дар ҷараёни пайгирӣ зиёд шуда, дар давраи балоғат тақрибан ба сатҳи 2,5 расиданд. Муаллифон вайроншавии аз ҷиҳати клиникӣ назарраси мубодилаи глюкоза ё қатъи табобат бо ин сабабро гузориш надоданд.

Бо вуҷуди ин, ин натиҷаҳо ҳамаи ҷанбаҳои амнияти метаболикии rhGH-ро исбот намекунанд. Дар таҳқиқот гурӯҳи муқоисавии бе табобат вуҷуд надорад ва муқовимати физиологии инсулин дар балоғат низ дар ҳамин давра тағйир меёбад.

Мушоҳидаҳо оид ба балоғат

Рушди балоғат дар таҳқиқот дар маҷмӯъ дар доираи синни физиологӣ оғоз шуда, мунтазам пеш рафт. Муаллифон хабар медиҳанд, ки ҳангоми табобати rhGH дар оғози балоғат, синни менархе ё пешрафти аломатҳои дуюмдараҷаи ҷинсӣ намунаи аз ҷиҳати клиникӣ ғайримуқаррариро мушоҳида накарданд.

Аммо азбаски гурӯҳи назоратӣ вуҷуд надошт, хулосаи қавии сабабӣ ба монанди “rhGH ба вақти балоғат ҳеҷ гуна таъсир намерасонад” баровардан мумкин нест.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Намуна танҳо аз 49 кӯдак иборат аст. Тарҳи ретроспективӣ метавонад дар қарорҳои табобатӣ, низоми пайгирӣ ва сифати сабтҳо омилҳои идоранашавандаро боқӣ гузорад.

Дохил кардани танҳо бемороне, ки дар ҳамон марказ аз оғози rhGH то қади калонсолӣ пайгирӣ шуда, табобатро анҷом додаанд, метавонад боиси интихоби зергуруҳе шавад, ки муваффақияти пайгирии дарозмуддаташ баланд аст.

Азбаски гурӯҳи назоратии SGA-и бе табобат вуҷуд надошт, мустақиман муқоиса кардан мумкин нест, ки чӣ қадар аз афзоиши мушоҳидашуда ба rhGH ва чӣ қадар ба афзоиши табиӣ ва рушди балоғат вобаста аст.

Ҳадди 7-солагӣ post hoc интихоб шудааст ва ислоҳи муқоисаҳои сершумор татбиқ нашудааст. Аз ин рӯ, арзишҳои p-и бар ҳад асосёфта бояд иктишофӣ, на тасдиқкунанда, ҳисобида шаванд.

Қувваи post hoc тақрибан %70–75 ҳисоб шудааст. Таҳқиқот метавонад барои ошкор кардани фарқиятҳои хурдтар, вале аз ҷиҳати клиникӣ муҳим, нокифоя бошад.

Қоидаҳои AIFA Note 39 дар Италия шояд оғози табобатро ба синни нисбатан дертар интиқол дода бошанд. Натиҷаҳоро мустақиман ба низомҳои тандурустие, ки ба табобати барвақттар иҷозат медиҳанд, умумӣ кардан мумкин нест.

Дар ин когорт маълумот дар бораи самаранокии хароҷот ва сифати зиндагӣ вуҷуд надорад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Early Initiation of rhGH Therapy Significantly Improves Height Gain and Reduces the Gap to Target Height in Children Born Small for Gestational Age: A Multicenter Retrospective Study

Муаллифон: Letteria Anna Morabito; Malgorzata Wasniewska; Cecilia Lugarà; Emanuela Pignatone; Domenico Corica; Renato Vaiasuso; Alessandra Cipriani; Giovanni Luppino; Roberto Coco; Giorgia Pepe; Tiziana Abbate; Stefano Stagi; Tommaso Aversa.

Муаллифи масъул: Cecilia Lugarà.

Муассисаҳо:

• Department of Human Pathology in Adulthood and Childhood “Gaetano Barresi”, University of Messina, Messina, Italy.
• Department of Health Sciences, University of Florence, Florence, Italy.
• Auxoendocrinology Center, Anna Meyer Children’s Hospital, Florence, Italy.

Маҷалла: Children.

Ношир: MDPI.

Маълумоти нашр: 2026; Ҷилди 13; Шумораи 5; Мақолаи 641.

DOI: 10.3390/children13050641

Пайванди расмии DOI: https://doi.org/10.3390/children13050641

Санаҳо: Ирсол 25 Март 2026; бознигарӣ 19 Апрел 2026; қабул 30 Апрел 2026; нашр 3 Май 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти бисёрмарказии ретроспективии сабтҳои тиббӣ.

Шумораи марказҳо: Ду маркази эндокринологияи кӯдакона.

Намуна: 49 кӯдаки SGA бо рушди ҷубронии баъди таваллуди нокифоя, ки rhGH гирифта, то қади калонсолӣ пайгирӣ шудаанд.

Гурӯҳи назоратӣ: Нест.

Натиҷаҳои асосӣ: SDS-и қад, афзоиши қад, афзоиши умумии қад, қади калонсолӣ ва фарқи SDS байни қади кӯдак ва қади ҳадафии оилавӣ.

Нармафзори оморӣ: STATA/SE 19.0 for macOS.

Усулҳои оморӣ: Kolmogorov–Smirnov, Wilcoxon signed-rank, санҷиши t-и Student, Mann–Whitney U, коррелятсияи Spearman ва регрессияи як/бисёртағйирёбанда.

Ҳадди аҳамият: p<0,05.

Муқоисаи сершумор: Бо далели тарҳи иктишофӣ ва намунаи хурд ислоҳи расмӣ татбиқ нашудааст.

Ҳадди зергуруҳи 7-сола: Пешакӣ муайян нашудааст; post hoc нуқтае интихоб шудааст, ки дар когорт ҷудокунии баландтарини натиҷаҳои қадро таъмин мекард.

Этика: Таҳқиқот мутобиқи Эъломияи Ҳелсинки гузаронида шудааст. Тибқи қоидаҳои маҳаллӣ ё миллӣ, барои ҷамъоварии ретроспективии маълумоти мушоҳидавӣ баррасӣ ва тасдиқи ҷудогонаи кумитаи ахлоқ зарур дониста нашудааст.

Ризоияти огоҳона: Зикр шудааст, ки аз шахсони ба таҳқиқот дохилшуда ризоияти огоҳона гирифта шудааст.

Маблағгузорӣ: Маблағгузории беруна гирифта нашудааст.

Дастрасии маълумот: Маълумот бинобар маҳдудиятҳои махфият ва ахлоқӣ барои ҷомеа кушода нест; бо дархости асоснок аз муаллифи масъул дастрас карда мешавад.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳоро гузориш надодаанд.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия L.A.M., S.S. ва M.W.; методология Tommaso Aversa ва C.L.; нармафзор C.L.; санҷиш D.C. ва M.W.; куратсияи маълумот G.L., Tiziana Abbate, R.V. ва G.P.; тарҳи аввал L.A.M., A.C. ва C.L.; бозбинӣ/таҳрир R.C. ва E.P.; назорат аз ҷониби Tommaso Aversa ва S.S. анҷом дода шудааст.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY). Манбаъ рақами версияро алоҳида нишон намедиҳад.

Маҳдудияти асосии илмӣ: Тағйири як когорти табобатшуда дар тӯли вақт омӯхта шудааст. Азбаски назорати рандомизатсияшуда ё бе табобат вуҷуд надошт, андозаи таъсири сабабии rhGH нисбат ба афзоиши табиӣ муайян карда намешавад.

Ёддоштҳои гузоришдиҳии дохили манбаъ: Байни арзишҳои афзоиши қади T1/T2 дар Расми 1 ва Ҷадвали 2 фарқи шарҳнашуда вуҷуд дорад; натиҷаи %86 дар доираи қади ҳадаф дар бахши натиҷаҳо бо ҷумлаи “аксари онҳо аз ҳадаф паст” дар муҳокима мухолиф аст; фосилаи эътимоди бисёртағйирёбандаи SDS-и қади ибтидоӣ дар банди натиҷаҳо ва Ҷадвали 5 фарқ мекунад; дар баъзе фосилаҳои эътимоди яктағйирёбанда мушкили аломат/тартиб вуҷуд дорад; миқдори ибтидоии rhGH дар манбаъ бо воҳиди µg/kg/рӯз чоп шуда, аз ҷониби Verianla бо маълумоти беруна тағйир дода нашудааст.