Bir otelin su və enerjiyə qənaət etməsi, birdəfəlik məhsulları azaltması və ya ekoloji sertifikatlı məhsullardan istifadə etməsi müştərini yalnız məmnun etməklə kifayətlənir, yoxsa onu otelin könüllü müdafiəçisinə çevirə bilər? Misirin Şarm əl-Şeyx şəhərindəki Green Star sertifikatlı otellərdə qalan 428 qonaqla aparılan bu tədqiqat yaşıl otel təcrübələrinin müştərilərin brendə duyduğu qürur, güclü brend sədaqəti və sonda müştəri brend evangelizmi adlandırılan fəal brend müdafiəçiliyi ilə necə əlaqəli olduğunu araşdırır.

PLS-SEM nəticələrində yaşıl otel təcrübələrinin müştəri brend evangelizmi ilə birbaşa əlaqəsi müsbət və statistik baxımdan əhəmiyyətli olmuşdur (β = 0.271, p < 0.001). Yaşıl təcrübələrin brend qüruru ilə əlaqəsi β = 0.482, brend sədaqəti ilə əlaqəsi isə β = 0.407 idi. Brend qüruru brend evangelizmi ilə β = 0.305, brend sədaqəti isə β = 0.397 səviyyəsində müsbət əlaqə göstərdi. Tədqiqatın ən təfərrüatlı nəticəsi yaşıl otel təcrübələrindən brend qüruruna, oradan brend sədaqətinə və sonda brend evangelizminə uzanan ardıcıl dolayı yolun da əhəmiyyətli olmasıdır (β = 0.062, p = 0.001).

Modeldə qavranılan yaşıl keyfiyyət də mühüm sərhəd şərti kimi ortaya çıxır. Müştərilər otelin ekoloji təcrübələrini daha yüksək keyfiyyətli və etibarlı qavradıqca, yaşıl otel təcrübələri ilə brend qüruru arasındakı əlaqəni təmsil edən qarşılıqlı təsir əmsalı β = 0.167; brend sədaqəti ilə bağlı qarşılıqlı təsir əmsalı isə β = 0.184 olmuşdur. Başqa sözlə, tədqiqat nümunəsi daxilində müştərinin ekoloji təcrübələrin keyfiyyətinə dair qavrayışı yüksəldikdə davamlılıq təcrübələri ilə brend münasibətləri arasındakı müsbət əlaqə daha güclü görünür.

Model müştəri brend evangelizmindəki variasiyanın %66,8-ni, brend sədaqətindəki variasiyanın %48-ni və brend qürurundakı variasiyanın %28,3-nü izah edir. Lakin tədqiqat bir zaman nöqtəsində aparıldığı, öz-bəyan məlumatlarına və rahat seçmə üsuluna əsaslandığı üçün müəyyən edilən əlaqələr eksperimental səbəbiyyət sübutu deyil.

“Brend evangelizmi” adi müştəri sədaqətindən niyə fərqlənir?

Tədqiqatda müştəri brend evangelizmi müştərinin bir brendi sadəcə yenidən seçməsindən daha irəli gedən davranış formasını ifadə edir. Brend evangelisti olan müştərilər brendi başqalarına fəal şəkildə tövsiyə edə, onları brenddən istifadə etməyə inandırmağa çalışa və brendlə bağlı müsbət mesajları öz sosial çevrələrində yaya bilərlər.

Rəqəmsal mühit bu anlayışı daha da mühüm edir. Otel qonaqlarının onlayn rəyləri, sosial media paylaşımları, istifadəçi tərəfindən yaradılan məzmunlar və elektron ağızdan-ağıza kommunikasiya — eWOM — müştərinin otelin marketinqinə birbaşa qoşulmasına imkan verə bilər.

Tədqiqatın şkalası xüsusilə müştərinin başqalarını oteldə qalmağa inandırmaq və oteli mümkün qədər çox insana tövsiyə etmək meylini ölçür. Buna görə burada işlədilən “evangelizm” anlayışı hər hansı dini mənadan daha çox, müştərinin könüllü və fəal brend müdafiəçiliyinin intensivliyini ifadə edən marketinq terminidir.

Yaşıl otel təcrübələri nələri əhatə edir?

Tədqiqatda yaşıl otel təcrübələri 10 maddəlik şkala ilə qiymətləndirilir. Mənbənin Əlavə A bölməsində verilən nümunələr davamlılığın yalnız enerji istifadəsindən ibarət olmadığını göstərir.

• Orqanik və ya mövsümi səhər yeməyi seçimlərinin təqdim edilməsi,
• su və enerjiyə qənaət təcrübələri,
• birdəfəlik məhsulların azaldılması,
• tullantıların ayrıca toplanması,
• otelin ekoloji təcrübələrinin qonaqlara izah edilməsi,
• qonaqlara otelin ətraf mühitə təsirini azaltmağa necə töhfə verə biləcəklərinin izah edilməsi,
• yerli ekoloji və mədəni fəaliyyətlər haqqında məlumat verilməsi,
• ictimai nəqliyyat məlumatlarının paylaşılması,
• velosiped təmin edilməsi,
• ekoloji sertifikatlı və ya yaşıl etiketli məhsullardan istifadə edilməsi.

Bu maddələr müştərinin otelin davamlılıq təcrübələrini necə qavradığını ölçür; tədqiqat otellərin real enerji istehlakını, su istifadəsini və ya karbon emissiyasını müstəqil texniki ölçmələrlə qiymətləndirməmişdir.

Brend qüruru nədir?

Brend qüruru, müştərinin öz dəyərləri ilə uyğun olduğunu düşündüyü bir brendlə əlaqələndiyi zaman yaşadığı müsbət özünüqiymətləndirmə hissi kimi nəzərdən keçirilir. Tədqiqatın nəzəri yanaşmasına görə ekoloji məsuliyyəti önəmsəyən bir insan oxşar dəyərləri görünən şəkildə tətbiq edən bir oteli seçməkdən qürur duya bilər.

Bu mexanizm tədqiqatda Sosial Kimlik Nəzəriyyəsi ilə izah edilir. İnsanlar özlərini dəyərlərini təmsil edən qruplar və brendlərlə əlaqələndirə bilər; bu əlaqə insanın öz dəyəri barədə qavrayışına töhfə verə bilər.

Tədqiqatda yaşıl otel təcrübələri ilə brend qüruru arasındakı standartlaşdırılmış yol əmsalı β = 0.482 olmuşdur. Yaşıl otel təcrübələrindən çıxan birbaşa yollar arasında bu, ən yüksək əmsaldır.

Brend sədaqəti yalnız yenidən satın almaqdırmı?

Xeyr. Tədqiqatın istifadə etdiyi brand fidelity anlayışı adi təkrar satınalma niyyətindən daha güclü psixoloji bağlılığı ifadə edir. Şkalada müştərinin brendə yönəlmiş tənqidləri şəxsi səviyyədə önəmsəməsi və oteli unikal görməsi kimi maddələr mövcuddur.

Bu səbəbdən Verianla mətnində anlayış “brend sədaqəti” kimi istifadə edilmişdir. Buradakı məna yalnız yenidən rezervasiya etmək ehtimalı deyil, brendi rəqiblərindən fərqli və şəxsi baxımdan dəyərli görməyə əsaslanan güclü bağlılıqdır.

Yaşıl otel təcrübələri ilə brend sədaqəti arasındakı yol β = 0.407, brend qüruru ilə brend sədaqəti arasındakı yol isə β = 0.323 olaraq bildirilmişdir.

Nəzəri model hansı iki yanaşmanı birləşdirir?

Tədqiqat Sosial Kimlik Nəzəriyyəsi ilə Münasibət Marketinqi Nəzəriyyəsini birlikdə istifadə edir.

Sosial Kimlik Nəzəriyyəsi müştərinin ekoloji dəyərləri ilə uyğun bir otel brendi ilə özünü eyniləşdirməsi nəticəsində brend qürurunun yarana biləcəyini izah etmək üçün istifadə olunur.

Münasibət Marketinqi Nəzəriyyəsi isə tək bir əməliyyatdan daha çox etimad və bağlılıq üzərində qurulan uzunmüddətli müştəri–brend münasibətini izah edir. Tədqiqatın ardıcıl modelinə görə yaşıl təcrübələr əvvəlcə müsbət emosional qiymətləndirmələrlə, daha sonra daha davamlı brend sədaqəti ilə və sonda fəal müdafiəçiliklə əlaqə qura bilər.

Tədqiqatın 11 hipotezi

Tədqiqatda 11 hipotezin hamısı istifadə edilən statistik əhəmiyyət meyarları çərçivəsində dəstəklənmişdir.

Əsas birbaşa əlaqələr

Vasitəçilik yolları nə göstərir?

Yaşıl otel təcrübələrindən brend evangelizminə gedən əlaqənin yalnız birbaşa olmadığı görünür. Brend qüruru üzərindən hesablanan dolayı yol β = 0.147, brend sədaqəti üzərindən hesablanan yol isə β = 0.162 olmuşdur. Hər iki bootstrap etibar intervalı sıfırı istisna edir.

Daha təfərrüatlı ardıcıl yol:

Yaşıl otel təcrübələri → Brend qüruru → Brend sədaqəti → Müştəri brend evangelizmi

üçün əmsal β = 0.062, t = 3.339 və p = 0.001 olaraq bildirilmişdir. %95 etibar intervalı 0.029–0.102-dir.

Bu nəticə modeldə brend qürurunun emosional, brend sədaqətinin isə daha davamlı münasibət mərhələsi kimi birlikdə fəaliyyət göstərə biləcəyi fikri ilə uyğundur. Lakin tədqiqatın kəsişən dizaynı səbəbindən bunun müştəridə zamanla baş verdiyi sübut olunmuş psixoloji ardıcıllıq olduğu deyilə bilməz.

Qavranılan yaşıl keyfiyyət niyə vacibdir?

Tədqiqatda Green Perceived Quality (GPQ), müştərinin ekoloji təcrübələrin və otelin təqdim etdiyi xidmətlərin yaşıl keyfiyyət baxımından güclü və etibarlı olduğuna dair qiymətləndirməsi kimi nəzərdən keçirilir.

Bu dəyişən xüsusilə greenwashing baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bir otelin davamlı olduğunu deməsi ilə müştərinin bu ekoloji performansı keyfiyyətli və etibarlı qavraması eyni şey deyil.

Moderasiya analizində hər iki qarşılıqlı təsir müsbət və əhəmiyyətlidir:

Mənbənin 15-ci səhifəsindəki Şəkil 3-də də bu nəticə vizual şəkildə göstərilir: qavranılan yaşıl keyfiyyət yüksək olduqda yaşıl təcrübələrlə həm brend qüruru, həm də brend sədaqəti arasındakı reqressiya xətti daha dikdir.

Model nə qədər izahedicidir?

Model müştəri brend evangelizmindəki variasiyanın %66,8-ni izah edir. Tədqiqatçılar bunu güclü izahedici qabiliyyət kimi qiymətləndirirlər. Bunun əksinə, brend qürurundakı variasiyanın yalnız %28,3-nün izah olunması müştərinin brend qüruruna təsir edən başqa mühüm dəyişənlərin də olduğunu düşündürür.

Model uyğunluğu göstəriciləri SRMR = 0.079 və NFI = 0.742 olaraq bildirilmişdir.

Cins və yaş nəticələri dəyişdirdimi?

SmartPLS Multi-Group Analysis nəticələrində test edilən struktur yolları baxımından qadın və kişi qrupları arasında əhəmiyyətli fərq tapılmamışdır.

Eyni şəkildə, yaş qrupları arasındakı müqayisələrin heç birində p < 0.05 səviyyəsində əhəmiyyətli fərq bildirilməmişdir.

Bu nəticə tədqiqat nümunəsində əsas struktur yollarının yaş və cins qruplarına görə nəzərəçarpacaq şəkildə dəyişmədiyini göstərir. Lakin bu, rahat seçmənin təmsilçi olduğu və ya seçmə qərəzinin olmadığı mənasına gəlmir.

Otel menecerləri üçün bu nə deməkdir?

Tədqiqatçılar davamlılığın yalnız otelin arxa plandakı əməliyyat proseslərindən biri kimi saxlanmamasını təklif edirlər. Müştərinin yaşıl təcrübələri görə bilməsi, başa düşməsi və onların real olduğuna etibar etməsi brend münasibətləri baxımından önəmli ola bilər.

Təklif edilən tətbiqlər arasında ekoloji performansın rəqəmsal platformalarda və otelin daxilində şəffaf şəkildə paylaşılması, ölçülə bilən davamlılıq nailiyyətlərinin açıqlanması, müstəqil yaşıl sertifikatların istifadəsi və qonaqların ətraf mühitin qorunması fəaliyyətlərinə birbaşa qoşula biləcəyi təcrübələrin yaradılması yer alır.

Bununla belə, tədqiqatın özü bu idarəetmə müdaxilələrini ayrıca eksperimentlərlə sınaqdan keçirməmişdir. Bunlar struktur modeldən və mövcud ədəbiyyatdan çıxarılan tətbiqi tövsiyələrdir.

Greenwashing niyə modelin kritik sərhədlərindən biridir?

Bir otelin ekoloji olduğunu söyləməsi müştərinin bu iddiaya avtomatik inanacağı demək deyil. Tədqiqatın nəzəri yanaşmasında qavranılan yaşıl keyfiyyət ekoloji iddianın müştəri tərəfindən nə dərəcədə etibarlı və keyfiyyətli qavrandığını təmsil edən mühüm qiymətləndirmə siqnalıdır.

Mənbənin nəticələrinə görə qavranılan yaşıl keyfiyyət yüksəldikcə yaşıl təcrübələrlə brend qüruru və brend sədaqəti arasındakı müsbət əlaqələr güclənir. Buna görə müəlliflər üçüncü tərəf ekoloji sertifikatları, şəffaflıq və real ekoloji performansın görünən edilməsini xüsusilə vurğulayırlar.

Lakin tədqiqatın öz məhdudiyyətlər bölməsində GPQ şkalasındakı bəzi maddələrin otelin real yaşıl keyfiyyət performansından daha çox müştərinin öz ekoloji üstünlüklərini də ölçə biləcəyi qəbul edilir. Buna görə GPQ nəticəsi gələcəkdə daha saf və birbaşa ekoloji keyfiyyət şkalaları ilə yenidən sınaqdan keçirilməlidir.

Türkiyə baxımından necə oxunmalıdır?

Türkiyənin turizm və qonaqpərvərlik sektoru baxımından tədqiqat mühüm bir araşdırma modeli təqdim edir: davamlılıq investisiyalarının yalnız enerji, tullantı və ya sertifikatlaşdırma baxımından deyil, müştərinin brendlə qurduğu emosional və davranışsal münasibət baxımından da araşdırıla biləcəyini göstərir.

Xüsusilə onlayn otel rəylərinin və sosial media paylaşımlarının intensiv olduğu turizm bazarında müştərinin könüllü brend müdafiəçisinə çevrilməsi müəssisələr üçün araşdırmağa dəyər bir nəticədir.

Lakin tədqiqat yalnız Şarm əl-Şeyxdəki Green Star sertifikatlı otellərdə qalan qonaqları əhatə edir. Türkiyədəki otellərin müştəri profili, sertifikatlaşdırma sistemi, mədəni mühiti və davamlılıq qavrayışı fərqli ola biləcəyi üçün nəticələr Türkiyəyə birbaşa köçürülməməlidir. Yerli nümunə ilə müstəqil doğrulama lazımdır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Yaşıl otel təcrübələri ilə brend evangelizmi, brend qüruru və brend sədaqəti arasında müsbət və əhəmiyyətli struktur əlaqələri müəyyən edilmişdir.
• Brend qüruru və brend sədaqəti müştəri brend evangelizmi ilə müsbət əlaqəlidir.
• Brend qüruru ilə brend sədaqəti arasında müsbət əlaqə tapılmışdır.
• Brend qüruru və brend sədaqəti ayrı-ayrılıqda yaşıl təcrübələr–brend evangelizmi əlaqəsində əhəmiyyətli dolayı yollar yaratmışdır.
• Brend qüruru və brend sədaqətindən keçən ardıcıl dolayı yol əhəmiyyətlidir.
• Qavranılan yaşıl keyfiyyət yaşıl təcrübələrlə brend qüruru və brend sədaqəti arasındakı əlaqələrin gücü ilə müsbət qarşılıqlı təsir göstərir.
• Model müştəri brend evangelizmindəki variasiyanın %66,8-ni izah etmişdir.

Tədqiqatın sübut etmədiyi nəticələr

• Yaşıl təcrübələrin müştərini qəti səbəb-nəticə əlaqəsi ilə brend evangelistinə çevirdiyi sübut edilməmişdir.
• Brend qürurunun zamanla məcburi şəkildə brend sədaqətinə, sonra isə brend evangelizminə çevrildiyi eksperimental olaraq göstərilməmişdir.
• Real enerji, su, tullantı və ya karbon performansındakı dəyişikliklər ölçülməmişdir.
• Müştərilərin real sosial media paylaşımları və ya real eWOM davranışları izlənməmişdir.
• Nəticələrin bütün Misir otellərinə və ya digər ölkələrə ümumiləşdirilə biləcəyi göstərilməmişdir.
• Yaş və cins baxımından əhəmiyyətli MGA fərqi tapılmaması seçmənin təmsilçi olduğunu sübut etmir.
• Türkiyədəki otellər və ya müştərilər üçün eyni əmsalların etibarlı olduğu doğrulanmamışdır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Nümunə və məlumat toplama

Tədqiqat iştirakçıları Misirin Şarm əl-Şeyx şəhərindəki Green Star sertifikatlı otellərdə qalmış müştərilərdən ibarətdir.

Tədqiqatçılar otellərdə işləyən həmkarları, magistratura tələbələri və məzun şəbəkələri vasitəsilə otellərlə əlaqə saxlamış və rəhbərliyin razılığından sonra müştərilərə çatmışlar. Bu prosesdə ehtimalsız rahat seçmə istifadə edilmişdir.

Onlayn sorğu 2025-ci ilin noyabr–dekabr aylarında təxminən iki ay açıq saxlanmış və ümumilikdə 428 tamamlanmış sorğu əldə edilmişdir.

Sorğu sistemi bütün sualların məcburi cavablandırılmasını tələb etdiyinə görə təqdim edilən formalarda çatışmayan məlumat olmayıb.

İştirakçı profili

Hesabat qeydi: Cədvəl 2-də Age və Gender üçün verilən orta və standart sapma dəyərləri bu paylanmalarla uyğun deyil və iki dəyişənin təsviri statistikasının yerlərinin dəyişmiş görünməsi mümkündür. Buna görə Verianla mətnində Cədvəl 2-dəki Age/Gender orta və standart sapmaları istifadə edilməmişdir.

Ölçmə vasitələri

Bütün əsas konstruksiyalar 1 = “qətiyyən razı deyiləm” ilə 5 = “tamamilə razıyam” arasında dəyişən beş ballıq Likert şkalası ilə ölçülmüşdür.

Əsas tədqiqatdan əvvəl Green Star sertifikatlı otellərdə qalmış 30 qonaqla pilot tədqiqat aparılmış; tədqiqatçılar maddələrin aydınlığını və tədqiqat kontekstinə uyğunluğunu yoxlamışlar.

Ortaq metod qərəzi necə yoxlanıldı?

Bütün əsas dəyişənlər eyni şəxslərin bir zaman nöqtəsində verdiyi sorğu cavablarından gəldiyi üçün tədqiqatçılar ortaq metod qərəzini həm prosedur, həm də statistik üsullarla qiymətləndirmişlər.

Harman tək faktor testində ilk faktor ümumi variasiyanın %43,095-ni izah etmiş və istifadə edilən %50 həddinin altında qalmışdır.

Tam xətti kolliniarlıq qiymətləndirilməsində ən yüksək VIF dəyəri 2,674 olmuş və tədqiqatçıların istifadə etdiyi 3,3 həddinin altında qalmışdır.

Bundan əlavə, nəzəri baxımdan əsas konstruksiyalardan müstəqil olması nəzərdə tutulan işçi dövriyyəsi niyyəti şkalası marker variable kimi istifadə edilmiş; bu konstruksiyanın modelə əlavə edilməsinin əsas yolların əhəmiyyətində mühüm dəyişiklik yaratmadığı bildirilmişdir.

Bu yoxlamalar ortaq metod qərəzinin tədqiqat nəticələrini ciddi şəkildə istiqamətləndirdiyinə dair aydın işarə göstərməsə də, bir zamanlı öz-bəyan dizaynının bütün metodoloji məhdudiyyətlərini aradan qaldırmır.

PLS-SEM analizi

Analiz SmartPLS 4 ilə aparılmışdır. Əvvəl ölçmə modeli, sonra struktur model qiymətləndirilmişdir.

Struktur yolların əhəmiyyəti 5000 bootstrap yenidən seçmə istifadə edilməklə test edilmişdir.

Ölçmə modelinin etibarlılığı

Bütün faktor yükləri 0.70-dən yuxarı bildirilmiş və 0.710–0.906 arasında dəyişmişdir.

HTMT barədə mənbədaxili uyğunsuzluq

Tədqiqat bütün HTMT dəyərlərinin 0.85-dən aşağı olduğunu və fərqləndirici etibarlılığın təmin edildiyini bildirir. Lakin Cədvəl 3-də iki dəyər bu həddi aşır:

• Brand Fidelity – Customer Brand Evangelism: 0.855
• Green Perceived Quality – Green Hotel Practices: 0.862

Bu iki dəyər 0.90-dan aşağı olsa da, mənbənin açıq şəkildə istifadə etdiyi 0.85 meyarından yuxarıdır. Buna görə “bütün HTMT dəyərləri 0.85-dən aşağıdır” ifadəsi mənbə cədvəli ilə uyğun gəlmir.

Struktur model

R² dəyərləri brend qüruru üçün 0.283, brend sədaqəti üçün 0.480 və müştəri brend evangelizmi üçün 0.668 olaraq bildirilmişdir.

Q² dəyərləri müvafiq olaraq 0.181, 0.349 və 0.366-dır. Mənbə bu dəyərləri modelin müvafiq konstruksiyalar üçün proqnozlaşdırıcı uyğunluğa malik olduğu istiqamətində şərh edir.

Təsir ölçüləri f² = 0.110–0.267 aralığında verilmişdir.

Ümumi model uyğunluğu üçün SRMR = 0.079 və NFI = 0.742 bildirilmişdir.

Birbaşa, dolayı və moderasiya nəticələrinin hamısı

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Tədqiqatçılar işin kəsişən və öz-bəyan məlumatlarına əsaslandığını açıq şəkildə qəbul edirlər. Buna görə zaman ardıcıllığı və dəqiq səbəbiyyət müəyyən edilə bilməz.

Rahat seçmə istifadə edilmiş və tədqiqat yalnız Şarm əl-Şeyxdəki Green Star sertifikatlı otellər kontekstində aparılmışdır.

Brend qüruru və brend sədaqətindən başqa müştəri psixologiyası mexanizmləri — məsələn, məmnuniyyət, etimad, brendlə özdeşləşmə və ya emosional bağlılıq — modelə daxil edilməmişdir.

GPQ ölçməsinin bəzi maddələri müştərinin ətraf mühitə dair şəxsi üstünlüklərini də əks etdirə bilər.

Brend evangelizmi şkalası fəal tövsiyə davranışına üstünlük verir; müdafiəedici və rəqiblərə qarşı yönləndirmə davranışlarını tam əhatə etmir.

Real sosial media davranışları, onlayn rəy paylaşımı və ya elektron ağızdan-ağıza kommunikasiya birbaşa davranış məlumatı kimi ölçülməmişdir.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal tədqiqat adı: From Sustainable Hotel Practices to Customer Brand Evangelism: Examining Brand Pride, Brand Fidelity, and Green Perceived Quality in the Era of Digital Advocacy

Müəlliflər: Ibrahim A. Elshaer; Chokri Kooli; Alaa M. S. Azazz; Sameh Fayyad; Kareem A. Rashwan; Hani Alshaiti.

Müəllif sırası: Mənbə tədqiqatındakı özgün sıra olduğu kimi qorunmuşdur.

Bərabər töhfə/bərabər birinci müəlliflik: Bildirilməmişdir.

Məsul müəlliflər: Ibrahim A. Elshaer və Chokri Kooli.

Qurumlar: Department of Management, College of Business Administration, King Faisal University, Səudiyyə Ərəbistanı; The Telfer School of Management, University of Ottawa, Kanada; Department of Social Studies, Arts College, King Faisal University, Səudiyyə Ərəbistanı; Hotel Management Department, Faculty of Tourism and Hotels, Suez Canal University, Misir; Tourism Studies Department, Al-Alson Institute for Tourism and Computer, Misir; Hospitality Management Programme, Faculty of Administration Science, French University in Egypt, Misir; Department of Accounting, College of Business Administration, King Faisal University, Səudiyyə Ərəbistanı.

Jurnal: Administrative Sciences.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə nömrəsi: 16 / 7 / 351.

DOI: 10.3390/admsci16070351

Rəsmi nəşr bağlantısı: https://doi.org/10.3390/admsci16070351

Nəşr prosesi: Tədqiqat 25 iyun 2026-cı ildə qəbul edilmiş, 17 iyul 2026-cı ildə yenidən işlənmiş, 21 iyul 2026-cı ildə qəbul edilmiş və 22 iyul 2026-cı ildə dərc olunmuşdur.

Mənbə növü və resenziya statusu: Administrative Sciences jurnalında dərc olunmuş, resenziyadan keçmiş özgün tədqiqat məqaləsidir; preprint deyil.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY) lisenziyası ilə açıq girişli şəkildə dərc olunmuşdur.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat King Faisal University, Deanship of Scientific Research, Vice Presidency for Graduate Studies and Scientific Research tərəfindən KFU263762 nömrəli qrantla dəstəklənmişdir.

Etik təsdiq: Tədqiqat Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılmış və King Faisal University Deanship of Scientific Research Ethical Committee tərəfindən KFU-263762 kodu ilə 25 aprel 2025-ci ildə təsdiqlənmişdir.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tədqiqatda iştirak edən bütün şəxslərdən məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Məlumatların uyğunluq meyarlarını qarşılayan tədqiqatçılara sorğu əsasında təqdim oluna biləcəyi və birinci müəlliflə ayrıca e-poçt vasitəsilə əlaqə saxlanmasının lazım olduğu bildirilmişdir.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişlər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırmaya I.A.E., C.K. və S.F.; metodologiyaya I.A.E., S.F., C.K., H.A. və A.M.S.A.; proqram təminatına I.A.E. və S.F.; doğrulamaya I.A.E., K.A.R., C.K. və S.F.; formal analizə I.A.E. və A.M.S.A.; resurslara I.A.E.; məlumat kurasiyasına I.A.E.; ilkin layihəyə S.F., I.A.E., K.A.R., H.A. və A.M.S.A.; nəzərdən keçirmə və redaktəyə I.A.E., S.F., C.K. və A.M.S.A.; vizuallaşdırmaya I.A.E.; nəzarətə I.A.E. və S.F.; layihənin idarə edilməsinə I.A.E., S.F. və A.M.S.A.; maliyyələşmənin əldə edilməsinə I.A.E. və A.M.S.A. töhfə vermişdir. Mənbədə “investigation” sətrində S.F. iki dəfə yazılmışdır; bu təkrar mənbədə olduğu kimi qiymətləndirilmiş və yeni töhfə şərhi verilməmişdir.

Əsas metod: Şarm əl-Şeyxdəki Green Star sertifikatlı otellərdə qalan 428 müştəridən 2025-ci ilin noyabr–dekabr dövründə onlayn və rahat seçmə yolu ilə məlumat toplanmışdır. Beş əsas gizli konstruksiya beş ballıq Likert şkalaları ilə ölçülmüş və SmartPLS 4 istifadə edilməklə PLS-SEM tətbiq olunmuşdur. Ölçmə modeli, struktur yollar, iki sadə vasitəçilik, bir ardıcıl vasitəçilik və iki moderasiya əlaqəsi 5000 bootstrap yenidən seçmə ilə qiymətləndirilmişdir.

Mənbədaxili hesabat problemi 1: Mətn bütün HTMT dəyərlərinin 0.85-dən aşağı olduğunu bildirir; Cədvəl 3-də 0.855 və 0.862 dəyərlərinin olması bu ifadə ilə uyğun gəlmir.

Mənbədaxili hesabat problemi 2: Cədvəl 2-dəki Age və Gender orta/standart sapmaları bildirilən demoqrafik paylanmalar və cədvəl kodlaşdırması ilə uyğun deyil. Rəqəmlərin iki dəyişən arasında yerlərini dəyişmiş görünməsi mümkündür; mənbədə açıqlama yoxdur.

Ölçmə sərhədi: Müəlliflər Green Perceived Quality şkalasındakı bəzi maddələrin müştərinin otelin ekoloji keyfiyyət performansına dair qavrayışından daha çox şəxsi ekoloji üstünlüyünü də əks etdirə biləcəyini bildirirlər.

Əsas şərh sərhədi: Tədqiqat kəsişən, öz-bəyan məlumatlarına əsaslanan və ehtimalsız rahat seçmə istifadə edən dizayna malikdir. Buna görə bildirilən birbaşa, dolayı və moderasiya əlaqələri statistik struktur əlaqələri kimi qiymətləndirilməlidir; eksperimental səbəbiyyət sübutu deyil.

Bu Verianla məzmunundakı elmi nəticələr, nümunə məlumatları və rəqəmsal nəticələr yalnız özgün mənbə tədqiqatına əsaslanır. Xarici mənbələr biblioqrafik kimliyin və nəşr statusunun doğrulanması üçün istifadə edilmiş; tədqiqatın elmi nəticələrinə kənardan yeni məlumat, əmsal və ya eksperimental tapıntı əlavə edilməmişdir.