Etil sellyuloza bilan kapsulalangan D-limonen nanozarrachalari (DENPs), uchuvchan va oksidlanishga sezgir D-limonenni etil sellyuloza asosidagi tashuvchi tuzilma ichida saqlab, faol komponentdan plyonka matritsasida barqarorroq foydalanishni koʻzlaydigan nanozarracha tizimlaridir. Ushbu tadqiqotda DENPlar xitozan (CS) va konjak glyukomannan (KGM) asosidagi biopolimer matritsaga %0, %5, %10, %15 va %20 darajalarda qoʻshilgan; hosil boʻlgan kompozit plyonkalarning morfologiyasi, mexanik xossalari, suv va gaz toʻsiq xatti-harakati, termik xossalari, antioksidant va antibakterial faolligi oʻrganilgan. Umumiy xususiyatlar birgalikda baholanganda %15 DENP saqlagan CK-DENPs 15% formulatsiyasi yangi mol goʻshtini saqlash tajribasida foydalanish uchun tanlangan.

CK-DENPs 15% plyonkasi DENP saqlamaydigan CS/KGM nazorat plyonkasi CK bilan solishtirganda tortilish mustahkamligini 10,48 ± 1,44 MPa dan 18,05 ± 0,81 MPa gacha, uzilishdagi choʻzilishni esa %27,88 ± 1,89 dan %46,65 ± 2,25 gacha oshirgan. Manbada bu oʻzgarishlar mos ravishda taxminan %72 va %67 oshish sifatida qayd etilgan. Xuddi shu formulatsiyada kislorod oʻtkazuvchanligi 5,32 ± 0,36 × 10⁻⁸ g·mm/m²·s·Pa bilan sinovdan oʻtkazilgan guruhlar orasidagi eng past qiymatga yetgan. Biroq har bir xususiyat boʻyicha bir xil DENP ulushi optimal emas: suv bugʻi oʻtkazuvchanligining eng past qiymati %10 DENPda, suvda eruvchanlik va shishish darajasining eng past qiymatlari esa %20 DENPda oʻlchangan. Shu sababli %15 tanlovi bitta koʻrsatkichga emas, mexanik, toʻsiq va faol funksiyalarni birgalikda baholashga asoslangan.

Tayyorlangan DENPlarning oʻrtacha zarracha oʻlchami 259,49 ± 8,38 nm, polidisperslik indeksi (PDI) 0,194 ± 0,012 va mutlaq zeta potensiali 38,05 ± 0,23 mV deb qayd etilgan. DENP suspenziyasida D-limonenning saqlanish ulushi 100 °C da 60 daqiqalik suv hammomidan soʻng %79,24; 4 °C da 16 kunlik saqlashdan soʻng %75,49 qilib oʻlchangan. Bu natijalar kapsulalash D-limonenni mutlaqo yoʻqotishsiz saqlaydi degani emasligini, balki sinovdan oʻtkazilgan issiqlik va saqlash sharoitlarida yadro komponentining ma’lum qismini saqlab qola olishini koʻrsatadi.

CK-DENPs plyonkalari Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa va Brochothrix thermosphacta ga nisbatan antibakterial faollik koʻrsatgan; DENP ulushi oshgani sari ingibitsiya zonalari kattalashgani va OD₆₀₀ oʻsish egri chiziqlari pastroq boʻlib qolgani bildirilgan. DPPH va ABTS radikallarini yoʻqotish qobiliyati ham DENP qoʻshilishi bilan ortgan, biroq %15 va %20 DENP guruhlari oʻrtasida sezilarli farq kuzatilmagan. Bu holat yuqori DENP yuklamalarida antioksidant samaradorlik plato holatiga chiqishi mumkinligini koʻrsatadi.

Sovitilgan mol goʻshti tajribasida taxminan 20 g li goʻsht namunalari nazorat, tijorat past zichlikdagi polietilen plyonka (PE), DENP saqlamaydigan CK plyonkasi va CK-DENPs 15% plyonkasi sifatida toʻrt guruhga boʻlingan va 4 °C da 0, 3, 6, 9, 12 va 15-kunlarda baholangan. CK-DENPs 15% guruhi 15 kunlik tajriba davomida umumiy tirik mikroorganizmlar soni va umumiy uchuvchan asosiy azot boʻyicha qabul qilinadigan chegaralarda qolgan; rang, pH, suv yoʻqotilishi, lipid oksidlanishi va oqsil oksidlanishi koʻrsatkichlarida ham boshqa guruhlarga qaraganda koʻproq himoyalovchi profil koʻrsatgan. Biroq lipid oksidlanishini koʻrsatuvchi TBARS qiymati CK-DENPs 15% guruhida ham 15-kuni 1,0 mg MDA/kg chegarasidan oshgan. Demak, plyonka mikrobial va oqsil buzilishini kechiktirgan boʻlsa-da, lipid oksidlanishini toʻliq toʻxtatmagan.

Tadqiqotdagi “taxminan 15 kunlik maqbul saqlash” natijasi faqat shu yerda qoʻllangan laboratoriyaga oʻxshash 4 °C sharoitlari, namuna oʻlchami, plyonka tuzilishi va tajriba protokoli uchun amal qiladi. Mualliflar ham murakkab tijorat sovuq zanjiri sharoitlarida samaradorlik alohida tasdiqlanishi kerakligini ta’kidlaydi. Xuddi shuningdek, tuproqqa koʻmish tajribasida 28 kun oxirida kompozit plyonkalarning %80 dan ortiq massa yoʻqotishi va CK-DENPs 20% guruhining %85,66 ± 0,52 massa yoʻqotishiga yetishi bu materiallarning tuproqda sezilarli parchalanishini koʻrsatadi; ushbu tajriba oʻz-oʻzicha toʻliq biodegradatsiya, mineralizatsiya yoki standart sanoat kompostlanuvchanligining dalili emas.

Tadqiqot hal qilishga urinayotgan muammo nima?

Sovitilgan goʻsht yuqori suv faolligi, oqsil va boshqa oziq komponentlari tufayli mikrobial koʻpayish, lipid oksidlanishi, oqsil oksidlanishi, rang oʻzgarishi va suv yoʻqotilishiga moyil. Oddiy plastik strech plyonkalar mahsulot bilan atrof-muhit oʻrtasida fizik toʻsiq hosil qilishi mumkin; biroq plyonkaning oʻzi antibakterial yoki antioksidant funksiya bajarishi shart emas. Bunga qarshi ravishda biopolimer asosidagi faol qadoqlash ikki xil vazifani bitta tuzilmada birlashtirishni maqsad qilishi mumkin: oziq-ovqatni atrof-muhitdan oʻtuvchi omillardan fizik jihatdan ajratish va plyonkaga joylashtirilgan faol komponentlar bilan oksidlanish yoki mikrobial oʻsishni sekinlashtirish.

Ushbu tadqiqotda plyonka matritsasi ikki polisaxarid asosida qurilgan. Xitozan (CS), xitinning deatsetillanishi bilan bogʻliq, plyonka hosil qila oladigan va manba tadqiqotda tabiiy antibakterial xossalari sabab tanlangan biopolimerdir. Ishlatilgan xitozanning taxminiy molekulyar massasi 300 kDa, deatsetillanish darajasi esa kamida %85. Konjak glyukomannan (KGM) esa konjak manbali, suv bilan yuqori qovushqoqlikka ega tizim hosil qila oladigan polisaxariddir; tadqiqotda ishlatilgan KGMning tozaligi %85 dan yuqori, qovushqoqligi 15.000 mPa·s dan yuqori.

D-limonen, manba tadqiqotda sitrus mevalaridan olinadigan, antibakterial va antioksidant xossalari sabab faol komponent sifatida ishlatilgan uchuvchan terpene hisoblanadi. Ishlatilgan D-limonenning tozaligi kamida %95. D-limonenning foydali xususiyati ayni paytda texnik muammoning manbai hamdir: u uchuvchan va oksidlovchi parchalanishga moyil. Plyonka eritmasiga bevosita qoʻshilgan erkin D-limonen saqlash vaqtida yoʻqolishi, bir tekis tarqalmasligi yoki plyonkaning koʻrinishi va mexanik xossalariga salbiy ta’sir qilishi mumkin.

Etil sellyuloza (EC), sellyuloza hosilasi boʻlgan polimerdir va ushbu tadqiqotda D-limonen atrofida tashuvchi/kapsulalovchi material sifatida ishlatilgan. Ishlatilgan etil sellyulozaning etoksil miqdori %48–49,5, almashinish darajasi 2,2–2,5. Shunday qilib faol komponent plyonka eritmasiga bevosita erkin holda berilish oʻrniga avval DENP deb ataladigan nanozarracha tuzilmasiga kiritilgan.

Nima uchun DENP nanokapsulalash D-limonenni bevosita qoʻshishdan farq qiladi?

DENP nanokapsulalash D-limonenni plyonka matritsasida butunlay erkin molekulyar komponent sifatida qoldirish oʻrniga etil sellyuloza asosidagi zarracha tuzilmasida tashishni maqsad qiladi; tadqiqot tajribalari bu yondashuv D-limonenning issiqlik va saqlash vaqtida qisman saqlanishi, plyonka ichida tarqalishining tartibga solinishi va faol komponentning antibakterial/antioksidant funksiyalaridan plyonka tizimi bilan birga foydalanishga imkon berishini koʻrsatadi. Biroq tadqiqot haqiqiy ajralib chiqish kinetikasini butun foydalanish muddati davomida miqdoriy modellashtirmagan; shu sababli “nazorat qilinadigan ajralish” gʻoyasi mexanistik asos boʻlsa ham, ushbu tajribadan toʻliq ajralish modelini chiqarib boʻlmaydi.

DENP va kompozit plyonka qanday tayyorlangan?

DENP tayyorlashda 0,85 g etil sellyuloza va 0,77 mL D-limonen 20 mL suvsiz etanolda 600 r/min aralashtirish sharoitida eritilgan. Hosil boʻlgan organik faza 25 ± 2 °C da doimiy aralashtirilayotgan 100 mL deionizatsiyalangan suvga 3 r/min tezlikda tomizilgan. Manba bu bosqichni etil sellyuloza va D-limonen birlashib nanozarracha suspenziyasini hosil qiladigan antisolvent asosidagi oʻz-oʻzini tashkil etish/choʻktirish jarayoni sifatida qoʻllaydi.

Plyonka matritsasi uchun 0,15 g KGM 50 mL deionizatsiyalangan suvda tarqatilib %0,3 (w/v) KGM eritmasi tayyorlangan. Alohida 0,3 g xitozan DENP qoʻshish hajmiga qarab 50, 45, 40, 35 yoki 30 mL deionizatsiyalangan suvda tayyorlangan; har bir eritmaga 1 mL muzsimon sirka kislotasi qoʻshilib xona haroratida 1 soat aralashtirilgan. Keyin 0, 5, 10, 15 yoki 20 mL DENP suspenziyasi qoʻshilgan; umumiy aralashmaning 30 mL qismi 10 cm × 10 cm Petri idishlariga quyilib 37 °C da eritmani quyish usuli bilan quritilgan.

Nanozarracha oʻlchami, PDI va zeta potensiali nimani anglatadi?

Oʻrtacha zarracha oʻlchami, suspenziyadagi zarrachalarning xarakterli oʻlchamini bildiradi. Tadqiqotda DENP uchun 259,49 ± 8,38 nm topilgan. Polidisperslik indeksi (PDI), zarracha oʻlchamlarining taqsimoti qanchalik keng ekanini baholovchi oʻlchovsiz koʻrsatkichdir; DENP guruhida 0,194 ± 0,012 oʻlchangan. Manba bu qiymatni nisbatan bir tekis taqsimot bilan birga talqin qilgan.

Zeta potensiali, suspenziyadagi zarrachalar atrofidagi elektrokinetik potensial bilan bogʻliq oʻlchov boʻlib, kolloid tizimlarning bir-birini tortish yoki itarish moyilligini talqin qilishda ishlatiladi. Tadqiqot DENPlar uchun mutlaq 38,05 ± 0,23 mV qiymatini qayd etib, uni dispersiya barqarorligi bilan birga baholagan. Bu sonning oʻzi har qanday muhitda uzoq muddatli barqarorlik kafolatlanganini anglatmaydi; oʻlchov shu yerda tayyorlangan DENP dispersiyasining tavsifiga tegishli.

Nima uchun SEM, FTIR, XRD va kontakt burchagi birgalikda ishlatilgan?

Skanerlovchi elektron mikroskopiya (SEM), plyonkaning sirt va kesim morfologiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri mikroskopik tasvir sifatida oʻrganish uchun ishlatilgan. DENPlar uchun SU8010 Hitachi qurilmasi, plyonka sirtlari va kesimlari uchun ZEISS Sigma 300 ishlatilgan. Plyonka kesimlari suyuq azotda sindirib tayyorlangan. Manba SEM tasvirlarida %5–15 DENP darajalarida koʻproq bir xil tarqalish, %20 da esa sirt gʻadir-budurligining ortishi va qisman nanozarracha aglomeratsiyasini bildiradi.

Furye transformatsiyali infraqizil spektroskopiya (FTIR), molekulyar bogʻlarning tebranishlariga mos infraqizil yutilish/oʻtkazish xususiyatlarini tekshiradi. Tadqiqotda 400–4000 cm⁻¹ oraligʻi, 4 cm⁻¹ ajrata olish qobiliyati va har bir namuna uchun 32 ta skan ishlatilgan. 3439 cm⁻¹ atrofidagi O–H polosasining siljishi, 2965 cm⁻¹ polosasidagi ortish va taxminan 1470 cm⁻¹ da paydo boʻlgan yangi polosa mualliflar tomonidan DENP qoʻshilishi bilan plyonka matritsasidagi molekulalararo oʻzaro ta’sirlar oʻzgarganiga oid bilvosita spektroskopik belgilar sifatida talqin qilingan. FTIRning oʻzi butun mexanizmning bevosita tasviri emas.

Rentgen nurlari difraksiyasi (XRD), materialning tartibli/kristall tuzilishi haqida ma’lumot beradi. Oʻlchovlar Bruker D8 Venture bilan 40 kV da, 5°/daqiqa skan tezligida va 5–90° oraligʻida bajarilgan. Besh plyonka guruhining barchasida 2θ ≈ 20° atrofida keng difraksiya halosining mavjudligi manba tomonidan CS, KGM va EC matritsasining asosan amorf tuzilishi bilan bogʻlangan. DENP miqdori oshgani sari bu keng polosaning intensivligi ortgan; mualliflar buni etil sellyuloza zanjirlarining mahalliy tartibli sohalari bilan bogʻliq ehtimol sifatida muhokama qilgan, aniq kristall faza dalili sifatida emas.

Suv kontakt burchagi (WCA), 3 μL deionizatsiyalangan suv tomchisi plyonka sirtiga qoʻyilgandan 5 soniya oʻtib oʻlchangan va har bir plyonka uchun besh xil nuqtada takrorlangan. CK nazorat plyonkasida kontakt burchagi 90° dan yuqori. DENP miqdori ortgani sari burchak avval pasaygan, keyin yana koʻtarilgan. Manba bu chiziqli boʻlmagan xatti-harakatni sirtga qaysi gidrofil va gidrofob guruhlar chiqishi DENP ulushiga qarab oʻzgarishi mumkinligi bilan izohlaydi.

Nima uchun %15 DENP saqlagan plyonka kompleks samaradorlik nuqtai nazaridan tanlangan?

%15 DENP formulatsiyasi barcha mezonlarda mutlaq eng yaxshi natijani bergani uchun emas, turli funksiyalar oʻrtasida eng kuchli muvozanatni ta’minlagani uchun ajralib turgan: tortilish mustahkamligi va uzilishdagi choʻzilish %15 da maksimumga chiqqan, kislorod oʻtkazuvchanligi %15 da minimum boʻlgan, antioksidant faollik %15–20 oraligʻida plato koʻrsatgan va SEMda %20 yuklamada kuzatilgan aglomeratsiya %15 darajada yaqqol muammo sifatida qayd etilmagan. Aksincha, suv bugʻi oʻtkazuvchanligining minimumi %10 da, suvda eruvchanlik va shishish minimumlari %20 da topilgan. Shuning uchun “%15 har bir xususiyat uchun optimal” degan xulosa tadqiqot tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydi.

Faol qadoqlash bilan faqat fizik toʻsiq oʻrtasidagi farq

PE plyonka asosan suv va gaz oʻtishini cheklovchi fizik toʻsiq vazifasini bajaradi. CK-DENPs plyonkasi esa tadqiqotda ikki qatlamli funksiya bilan baholangan: CS/KGM matritsasi fizik toʻsiqni ta’minlasa, DENP ichida tashiladigan D-limonen antioksidant va antibakterial xossalarga hissa qoʻshadi. Bu ikki funksiyaning birga mavjudligi tajribada ayniqsa hid, elastiklik, umumiy sensor qabul, mikrobial koʻpayish va oksidlanish koʻrsatkichlarida farqlanishni yuzaga keltirgan.

“Parchalanadigan plyonka” va “toʻliq biodegradatsiyalangan material” bir xil narsa emas

Tuproqqa koʻmish sinovida plyonka namunalari massa yoʻqotilishi va koʻrinadigan strukturaviy parchalanish nuqtai nazaridan baholangan. Yuqori massa yoʻqotilishi materialning tuproq muhitida buzilganini/parchalanganini koʻrsatadi; biroq tadqiqot ajralib chiqqan uglerodning qanchasi CO₂ ga, biomassa yoki boshqa mahsulotlarga aylanganini oʻlchovchi mineralizatsiya tajribasini oʻtkazmagan. Shu sababli “28 kunda %85,66 biodegradatsiya” iborasi tajriba oʻlchaganidan kuchliroq da’vo boʻladi. Toʻgʻri ifoda “28 kunlik tuproqqa koʻmish sinovida eng koʻpi bilan %85,66 ± 0,52 massa yoʻqotilishi va yaqqol disintegratsiya” shaklidadir.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan va qoʻllab-quvvatlamaydigan asosiy talqinlar

Tadqiqot Usuli va Natijalari

1. Ishlatilgan asosiy materiallar

2. DENP tavsiflanishi

3. Rang oʻlchovlari va manbadagi Tenglama (1)–(3)

Plyonka rangi Color Quest XE qurilmasi bilan L*, a* va b* koordinatalari orqali oʻlchangan. L* yorugʻlik/qorongʻilik oʻqini, a* qizil–yashil yoʻnalishini, b* esa sariq–koʻk yoʻnalishini ifodalovchi CIELAB rang koordinatalaridir. Etalon oq plastina uchun manba \(L_0=94.62\), \(a_0=-0.9\) va \(b_0=0.59\) qiymatlarini beradi.

Manbadagi ifoda boʻyicha izoh: Tenglama (1) PDFda yuqoridagi koʻrinishda, \((a^*-a_0)^2\) hadidan oldin minus belgisi bilan bosilgan. Bu yerda manba yashirin tarzda tuzatilmagan. Ushbu tenglamani tajribada qayta ishlatadigan tadqiqotchi yozilishni asl muallif/nashriyot qaydi yoki tegishli usul manbasi bilan tekshirishi kerak.

ΔE umumiy rang farqini, WI oqlik indeksini, YI sargʻayish indeksini ifodalaydi. Tenglama (2)da manba formulani L, a va b koʻrinishida bosgan boʻlsa, izoh matnida plyonka rang koordinatalarini L*, a* va b* sifatida belgilaydi; ushbu yozilish farqi ham bu yerda manbadan tashqari tuzatish bilan oʻzgartirilmagan.

4. Plyonkalarning rang natijalari

DENP yuklamasi oshgani sari L* va WI umuman kamaygan, b*, ΔE va YI esa oshgan. Boshqacha aytganda, plyonka tobora sariqroq va toʻqroq koʻrinish olgan. Shunga qaramay, barcha plyonkalarda koʻrinadigan sohadagi oʻtkazuvchanlik %80 dan yuqori qolgan. DENP qoʻshilishi ayniqsa UV sohasida yorugʻlik oʻtkazuvchanligini kamaytirib, UVni toʻsish xususiyatini kuchaytirgan.

5. Termik tahlil

TG va DTG oʻlchovlarida 10–20 mg plyonka namunasi ishlatilgan; azot atmosferasi 100 mL/daqiqa oqimda saqlangan; namunalar 30 °C dan 800 °C gacha 20 °C/daqiqa tezlikda qizdirilgan. Manba 150 °C dan pastdagi kichik massa yoʻqotilishini bogʻlangan suv va uchuvchan efir moyi komponentlarining yoʻqolishi bilan, 150–400 °C oraligʻidagi asosiy parchalanishni esa CS, KGM va EC zanjirlarining parchalanishi va karbonlanishi bilan bogʻlaydi.

DENP miqdori oshgani sari massa yoʻqotilishining tezlashishi va 200–350 °C atrofidagi DTG piklarining kuchayishi manba tomonidan D-limonenning matritsa bilan birga parchalanishi termik qarshilikni kamaytirishi mumkinligi sifatida talqin qilingan. Demak, DENP qoʻshilishi barcha xususiyatlarni bir xil yoʻnalishda yaxshilaydi deb boʻlmaydi; faol funksiya va mexanik/toʻsiq yutuqlari evaziga termik chidamlilikda murosa boʻlishi mumkin.

6. Tortilish mustahkamligi va uzilishdagi choʻzilish: Tenglama (4) va (5)

TS tortilish mustahkamligidir va MPa bilan beriladi. F plyonkaning uzilish paytidagi eng katta tortish kuchi boʻlib, nyutonda ifodalanadi; d plyonka qalinligi, w namuna kengligidir. Plyonka tasmalari 10 mm × 60 mm oʻlchamda tayyorlangan, boshlangʻich qisqich oraligʻi 30 mm va tortish tezligi 1 mm/s qilib belgilangan. Tenglama uzilish kuchini yuk koʻtaruvchi kesim yuzasiga boʻlib, kuchlanish kattaligini beradi.

EAB uzilishdagi choʻzilishdir. \(\Delta L\), uzilish paytigacha yuzaga kelgan choʻzilish; \(L_0\) boshlangʻich qisqich oraligʻidir. Manba EAB natijalarini foizda bildiradi, biroq bosilgan Tenglama (5)da koʻrinadigan “×100” koʻpaytiruvchisi yoʻq. Verianla manba formulasini yashirin tarzda oʻzgartirmagan. Tajribani qayta bajaradigan tadqiqotchi asl usul manbasini va muallifning hisoblash taʼrifini tekshirishi kerak.

Plyonka qalinligi DENP miqdori bilan oshgan. TS va EAB esa chiziqli oshmagan; %15 gacha koʻtarilib, %20 da pasaygan. SEM kuzatuvida %20 DENP guruhida kuzatilgan qisman aglomeratsiya mualliflar tomonidan ushbu mexanik pasayishning ehtimoliy izohlaridan biri sifatida baholangan. Bu bogʻliqlik mexanistik jihatdan mantiqli boʻlsa-da, tadqiqot aglomeratsiyaning mexanik pasayishdagi sababiy hissasini alohida nazorat qilinadigan tajriba bilan oʻlchamagan.

7. Namlik, suvda eruvchanlik va shishish: Tenglama (6)–(8)

Plyonka avval boshlangʻich massa \(M_0\) sifatida tortilgan, 105 °C da doimiy massagacha quritilgandan keyin \(M_1\) olingan. Quruq plyonka 24 soat deionizatsiyalangan suvda ushlab turilib \(M_2\) massasi qayd etilgan; soʻng yana 105 °C da doimiy massagacha quritilib \(M_3\) oʻlchangan. MC boshlangʻich namlik ulushini, WS suvda doimiy yoʻqotilgan quruq modda ulushini, SD esa suv taʼsirida massa ortishi orqali shishishni ifodalaydi.

8. Suv bugʻi va kislorod oʻtkazuvchanligi: Tenglama (9) va (10)

WVP suv bugʻi oʻtkazuvchanligini, OP kislorod oʻtkazuvchanligini ifodalaydi. Manbada \(\Delta m\) massa oʻzgarishi (g), \(d\) plyonka qalinligi, \(A\) sinov yuzasi (m²), \(t\) muvozanat/sinov vaqti (s) va \(\Delta p\) membrananing ikki tomonidagi qisman bosim farqi (Pa) sifatida taʼriflangan. Matematik jihatdan oʻtkazuvchanlik katta massa oʻtishi yoki plyonka qalinligi bilan ortadi, katta yuzasi, vaqt va harakatlantiruvchi bosim farqiga nisbatan normallashtiriladi.

Suv bugʻi tajribasida 40 mL deionizatsiyalangan suv saqlagan naychalar plyonka bilan yopilib, suvsiz CaCl₂ mavjud desikatorda 25 °C da 12 soat ushlab turilgan. Kislorod sinovida naychalarga jami 3 g qaytarilgan temir kukuni:NaCl:faol koʻmir = 0,5:1,5:1 aralashmasi solingan, plyonka bilan yopilgan naychalar suvsiz silikagel mavjud desikatorda 25 °C da 48 soat saqlangan.

Qayta ishlab chiqish boʻyicha izoh: Manba tenglama izohida \(d\) ni metrda taʼriflagan boʻlsa, natijalar jadvalida WVP/OP birligini g·mm/m²·s·Pa koʻrinishida beradi. Matn metr–millimetr oʻtkazish bosqichini alohida tushuntirmaydi. Shu sababli bu yerda manbadan tashqari oʻtkazish tartibi uydirilmagan.

MC, WS va SD umuman DENP miqdori oshgani sari kamaygan. Bunga qarshi ravishda oʻtkazuvchanliklarda U-simon tendensiya mavjud: WVP %10 DENPda minimumga, OP %15 DENPda minimumga yetgan, %20 yuklamada ikkalasi ham yana oshgan. Manba bu xatti-harakatni past/oʻrta yuklamada zichroq polimer tarmogʻi, ortiqcha yuklamada esa DENP aglomeratsiyasi hosil qilishi mumkin boʻlgan mikrostrukturaviy boʻshliqlar bilan bogʻlaydi.

9. DPPH va ABTS antioksidant testi: Tenglama (11)

DPPH tajribasida 0,0197 g DPPH 10 mL suvsiz etanolda eritilib 5 mM stok tayyorlangan va 50 marta suyultirilib 0,1 mM ishchi eritma olingan. 40 mg plyonka 4 mL ishchi eritma bilan kontaktda boʻlgan. ABTS tajribasida 7,4 mM ABTS stok eritmasi bilan 2,6 mM kaliy persulfat 1:1 hajm nisbatida aralashtirilgan, aralashma 16 soat qorongʻida saqlangan va 734 nm da absorbans 0,7 ± 0,02 boʻladigan qilib suyultirilgan. ABTS testida ham 40 mg plyonka 4 mL ishchi eritma bilan ishlatilgan. Har ikki reaksiya tizimi 30 daqiqa qorongʻida inkubatsiya qilingan.

\(A_0\), plyonkasiz boʻsh nazoratning absorbansi; \(A_1\), plyonka + radikal ishchi eritmasining absorbansi; \(A_2\), radikal reagentsiz plyonka fonining absorbansidir. \(A_2\) ni ayirish plyonkaning oʻz rang/optik taʼsiri radikal yoʻqotish hisobini sunʼiy ravishda oshirib yuborishini kamaytirishga qaratilgan. DPPH 517 nm da, ABTS 734 nm da oʻlchangan.

CK plyonkasi oʻzi maʼlum radikal yoʻqotish qobiliyatini koʻrsatgan, DENP yuklamasi oshgani sari DPPH va ABTS yoʻqotish faolligi ortgan. %15 va %20 DENP oʻrtasida sezilarli farq topilmagani oʻlchangan antioksidant javob shu oraliqda plato hosil qilganini koʻrsatadi.

10. Antibakterial tajriba tuzilishi

Toʻrtta bakteriya ishlatilgan: S. aureus, E. coli, P. aeruginosa va B. thermosphacta. Plyonkalar 1 cm diametrli doira shaklidagi boʻlaklarga kesilib, 1 soat UV nurlanishi bilan dezinfeksiya qilingan. Bakteriya suspenziyalari 10⁷ CFU/mL darajaga tayyorlangan. Har bir bakteriyadan 200 μL agar yuzasiga yoyilgan; B. thermosphacta uchun TSA, boshqalari uchun LB agar ishlatilgan. Plyonka disklari ochilgan joylarga qoʻyilib 100 μL steril fiziologik eritma qoʻshilgan. Inkubatsiya aksariyat bakteriyalar uchun 37 °C, B. thermosphacta uchun 25 °C da 24 soat davom etgan.

Ikkinchi baholashda 1 mL bakteriya suspenziyasi 9 mL fiziologik eritma bilan aralashtirilib, 0,3 g plyonka bilan 12 soat inkubatsiya qilingan. OD₆₀₀ har 3 soatda oʻlchangan. OD₆₀₀, taxminan 600 nm da optik zichlik oʻlchovi boʻlib, bakterial kulturaning loyqaligi orqali oʻsish tendensiyasini kuzatishda ishlatiladi. DENP ulushi oshgani sari OD₆₀₀ egri chiziqlarining pastroq qolishi tadqiqot sharoitlarida bakterial koʻpayish kuchliroq bostirilganini koʻrsatgan.

11. Sovitilgan mol goʻshti tajribasining dizayni

Yangi mol goʻshti steril suv bilan tozalanib quritilgan va taxminan 2 × 2 × 2 cm oʻlchamda, taxminan 20 g li kublar holida tayyorlangan. Toʻrt guruh tuzilgan: qadoqlanmagan nazorat, tijorat oziq-ovqatga moʻljallangan past zichlikdagi polietilen strech plyonka (PE), DENP saqlamaydigan CK plyonkasi va CK-DENPs 15% plyonkasi. Har bir guruh uchun uchta biologik takror koʻrsatilgan. Plyonka bilan qoplangan namunalarda bir xil qalinlikdagi bitta plyonka qatlami ishlatilgan. Barcha namunalar 4 °C da saqlanib 0, 3, 6, 9, 12 va 15-kunlarda baholangan.

Sensor baholash rang, hid, elastiklik, qovushqoqlik va umumiy maqbullikdan iborat besh mezon boʻyicha oʻtkazilgan. Panel oziq-ovqat fani boʻyicha taʼlim olayotgan oʻn nafar magistrantdan iborat boʻlib, namunalar tasodifiy kodlangan va koʻr usulda ballangan. Batafsil ballash shkalasi asosiy PDFda berilmagan, Supplementary Table S1 ga yoʻnaltirilgan. Shu sababli manbada koʻrinmaydigan sensor ball diapazonlari bu yerda yaratilmagan.

12. Goʻshtdagi vazn yoʻqotilishi: Tenglama (12)

\(M_1\) saqlash boshidagi goʻsht massasi, \(M_2\) tegishli saqlash nuqtasidagi massadir. Nisbat oshgani sari goʻshtdan chiqib ketgan suv va boshqa massa yoʻqotishlarining boshlangʻich massaga nisbatan ulushi ortadi. Tajribada qadoqlanmagan nazorat eng tez massa yoʻqotilishini koʻrsatgan, PE guruhi eng past yoʻqotishga ega boʻlgan. CK-DENPs 15% esa CK plyonkasiga nisbatan vazn yoʻqotilishini sezilarli darajada kamaytirgan (\(p<0.05\)).

13. TVC, TVB-N va TBARS nimani oʻlchaydi?

Umumiy tirik mikroorganizmlar soni (Total Viable Count, TVC), kultivatsiya qilinadigan mikroorganizmlar yukini kuzatish uchun ishlatilgan. Besh gramm goʻsht 45 mL steril tuzli suv bilan 8000 r/min tezlikda 1 daqiqa gomogenlashtirilgan; 10⁻¹–10⁻⁸ ketma-ket suyultirishlar tayyorlangan; mos suyultirishdan 200 μL PCA plastinkalariga qoʻshilgan. Plastinkalar 37 °C da 48 soat inkubatsiya qilingan va 30–300 CFU saqlagan plastinkalar hisoblash uchun tanlangan.

Umumiy uchuvchan asosiy azot (TVB-N), oqsil va azotli birikmalarning parchalanishidan hosil boʻladigan uchuvchan asosiy mahsulotlarni kuzatuvchi yangilik/buzilish koʻrsatkichidir. Olti gramm goʻsht suv bilan ekstraksiya qilingan; filtratga MgO qoʻshilib distillatsiya bajarilgan va standart HCl bilan titrlash oʻtkazilgan. Manba 8-rasmda TVB-N uchun 15 mg/100 g chegarani koʻrsatadi.

TBARS, tiobarbitur kislotasi bilan reaksiyaga kirishadigan lipid oksidlanishi mahsulotlarini, ayniqsa malondialdegid (MDA) orqali baholovchi koʻrsatkichdir. Tadqiqotda 0,15 g goʻsht trixloratsetik kislota bilan ekstraksiya qilingan; supernatant TBA reagenti bilan aralashtirilib qaynoq suvda qizdirilgan va 532 nm da absorbans oʻlchangan. Manba 8-rasmda 0,66 mg MDA/kg qiymatini ikkilamchi sifat chegarasi, 1,0 mg MDA/kg qiymatini esa buzilish chegarasi sifatida koʻrsatadi.

Oqsil oksidlanishi uchun eruvchan oqsil, umumiy karbonil va umumiy sulfgidril (-SH) guruhlari ham tijorat tahlil toʻplamlari bilan oʻlchangan. Oksidlanish kuchaygani sari tadqiqotda eruvchan oqsil va -SH miqdori kamaygan, karbonil miqdori ortgan.

Taxminan 15 kunlik maqbul saqlash natijasi nimani anglatadi?

Taxminan 15 kunlik natija CK-DENPs 15% bilan oʻralgan taxminan 20 g li mol goʻshti namunalari ushbu tadqiqotdagi 4 °C laboratoriyaga oʻxshash saqlash sharoitlarida TVC va TVB-N kabi asosiy buzilish koʻrsatkichlarini 15-kungacha qabul qilinadigan chegaralarda ushlab tura olganini anglatadi; bu barcha sifat yoʻllari toʻliq toʻxtaganini yoki tijorat sovuq zanjirida har qanday goʻsht mahsuloti 15 kun xavfsiz saqlanishini anglatmaydi. Darhaqiqat, shu guruhda TBARS qiymati 15-kuni 1,0 mg MDA/kg chegarasidan oshgan.

14. Mikrobial yangilik tendensiyasi

Manba matniga koʻra nazorat guruhi TVC chegarasiga taxminan 9-kuni, PE guruhi taxminan 6-kuni yaqinlashgan. CK guruhi 15-kuni chegaradan biroz oshgan, CK-DENPs 15% esa 15 kunlik kuzatuv davomida chegaradan past qolgan. Manba 8-rasm izohidagi etalon chiziq 6 log CFU/g sifatida berilgan.

15. TVB-N, lipid oksidlanishi va oqsil oksidlanishi natijalari

Nazorat va PE guruhlari saqlash jarayonida TVB-N chegarasidan oshgan, CK guruhi 15-kuni standartdan ozgina oshgan, CK-DENPs 15% guruhi esa 15-kun oxirida qabul qilinadigan chegarada qolgan. Manba bu natijani plyonka matritsasining toʻsiq ta’siri bilan DENPning antibakterial funksiyalari birgalikda ishlashi orqali talqin qiladi.

TBARS barcha guruhlarda saqlash muddati bilan oshgan. CK-DENPs 15% lipid oksidlanishini nazorat va boshqa plyonkalarga nisbatan kechiktirgan; biroq 15-kuni bu guruh ham 1,0 mg MDA/kg chegarasidan oshgan. Bu muhim cheklovdir: mikrobial buzilishning kechikishi lipid oksidlanishi xuddi shu darajada va cheksiz muddat nazorat qilinadi degani emas.

Eruvchan oqsil va umumiy -SH guruhlari vaqt oʻtishi bilan kamaygan, umumiy karbonil miqdori oshgan. Nazorat va PE guruhlarida oqsil oksidlanishi/buzilishi tezroq kechgan; CK plyonkasi cheklangan himoya bergan; CK-DENPs 15% plyonkasida oqsil tuzilishiga oid koʻrsatkichlar yaxshiroq saqlangan. Mualliflar buni kislorod va suv oʻtishiga qarshi matritsa toʻsigʻi bilan DENPning erkin radikallarni yoʻqotish va antibakterial funksiyalarining birikishi orqali tushuntiradi.

16. Sensor va fizik-kimyoviy sifat

Saqlash davomida barcha guruhlarda qizillikni ifodalovchi a* va yorugʻlikni ifodalovchi L* qiymatlari kamaygan. PE plyonka a* qiymatining pasayishini nisbatan sekinlashtirgan, CK-DENPs 15% guruhi esa L* ning eng kam pasayishini koʻrsatgan. Qadoqlanmagan nazorat eng koʻp suv yoʻqotilishini, PE esa eng kam vazn yoʻqotilishini koʻrsatgan. CK-DENPs 15% CK plyonkasiga nisbatan vazn yoʻqotilishini sezilarli kamaytirgan.

pH dastlab biroz pasaygan, keyingi saqlash davrida esa koʻtarilgan. Manba erta pasayishni glikogen glikolizidan hosil boʻlishi mumkin boʻlgan sut kislotasi bilan, kech koʻtarilishni esa mikrobial metabolizm hosil qiladigan ishqoriy azotli mahsulotlar bilan bogʻlaydi. CK-DENPs 15% guruhida kech davrdagi pH koʻtarilishi sekinroq kechgan.

Sensor baholashda PE guruhi rang boʻyicha nisbatan yuqori ball olgan, CK-DENPs 15% esa hid, elastiklik va umumiy maqbullikda yaxshiroq natija koʻrsatgan. Bu natijalar oziq-ovqat fani boʻyicha oʻqiyotgan oʻn nafar magistrantdan iborat koʻr panelning ushbu tajriba sharoitidagi bahosidir; keng iste’molchi qabul tadqiqoti sifatida talqin qilinmasligi kerak.

17. Tuproqqa koʻmish va massa yoʻqotilishi: Tenglama (13)

Plyonka namunalari 3 × 4 cm boʻlaklar shaklida tayyorlangan, 40 °C da doimiy massagacha quritilib boshlangʻich quruq massa \(W_0\) aniqlangan. Namunalar oziq moddaga boy qora tuproqqa 5 cm chuqurlikda koʻmilgan; muhit 25 ± 2 °C da saqlanib, tuproq namligi %20 ± 2 darajada ushlab turilgan. Namlik gravimetrik usulda har ikki kunda tekshirilgan va zarur boʻlsa deionizatsiyalangan suv qoʻshilgan. Har bir plyonka guruhidan uchta takror 14- va 28-kunlarda chiqarib olingan.

\(W_0\), tuproqqa koʻmishdan oldingi quruq plyonka massasi; \(W_1\), tuproqdan chiqarilib tozalangan va yana doimiy massagacha quritilgandan keyingi massadir. Tenglama yoʻqotilgan quruq massaning boshlangʻich quruq massaga nisbatini hisoblaydi.

PE plyonka 28 kun ichida juda kam oʻzgarish koʻrsatgan boʻlsa, barcha CS/KGM asosidagi kompozit plyonkalarda 14-kuni yaqqol moʻrtlashish/strukturaviy shikastlanish, 28-kuni esa rivojlangan disintegratsiya kuzatilgan. Kompozit plyonkalarning 28 kunlik massa yoʻqotilishi %80 dan yuqori. Eng yuqori qiymat CK-DENPs 20% guruhida %85,66 ± 0,52 deb bildirilgan.

18. Statistik tahlil

Manba ma’lumotlarni oʻrtacha ± standart ogʻish (SD) shaklida va koʻpchilik tajribalar uchun uchta takror asosida bildirgan. Tahlil SPSS 26.0 dasturida bajarilgan. Ahamiyatlilik testidan oldin normal taqsimot va dispersiyalar bir jinsliligi tekshirilgan; guruhlarni taqqoslash uchun bir yoʻnalishli dispersiya tahlili (one-way ANOVA), undan soʻng Duncan koʻp martalik taqqoslash testi qoʻllangan. p < 0,05 statistik jihatdan ahamiyatli farq chegarasi sifatida qabul qilingan.

ANOVA taqqoslanayotgan guruhlar oʻrtacha qiymatlarining barchasini bir xil deb hisoblash mumkin yoki mumkin emasligini umumiy tarzda sinaydi. Umumiy test ahamiyatli boʻlganda Duncan testi qaysi guruhlar bir-biridan farqlanishini baholash uchun ishlatilgan. Manba jadvallaridagi turli kichik harf ustindekslari ayni mezon doirasida p < 0,05 darajada ahamiyatli farq boʻlgan guruhlarni koʻrsatadi.

19. Tadqiqotning eng muhim integrallashgan natijasi

DENP yuklamasi bilan plyonka samaradorligi oʻrtasidagi bogʻlanish oddiy “qancha koʻp boʻlsa, shuncha yaxshi” munosabati emas. DENP miqdori oshganda suvda eruvchanlik va shishish kamaygan, antioksidant/antibakterial funksiya kuchaygan; biroq %20 darajada nanozarracha aglomeratsiyasi koʻrinadigan boʻlgan, tortilish mustahkamligi va uzilishdagi choʻzilish %15 dagi maksimumdan pasaygan, suv bugʻi va kislorod oʻtkazuvchanligi yana oshgan va termik massa yoʻqotish tendensiyasi kuchaygan. Shu sababli tadqiqotning asosiy materialshunoslik xabari faol komponent miqdorini faqat oshirish emas, balki uni plyonka matritsasida toʻgʻri taqsimlash muhim ekanidir.

20. Tadqiqotning asosiy cheklovlari

• Mol goʻshtini saqlash tajribasi laboratoriyaga oʻxshash 4 °C sharoitlarda oʻtkazilgan; oʻzgaruvchan harorat, tashish, ochilib-yopiladigan qadoqlar va tijorat sovuq zanjiri tasdiqlanmagan.
• Taxminan 15 kunlik maqbul saqlash natijasi faqat qoʻllangan tajriba tuzilishi uchun amal qiladi.
• TBARS 15-kuni CK-DENPs 15% guruhida ham 1,0 mg MDA/kg chegarasidan oshgan; plyonka lipid oksidlanishini toʻliq toʻxtatmagan.
• Tuproqqa koʻmish tajribasi massa yoʻqotilishi va disintegratsiyani oʻlchagan; bevosita mineralizatsiya, ekotoksiklik yoki standart kompostlanuvchanlik bahosi oʻtkazilmagan.
• D-limonenning uzoq muddatli ajralish kinetikasi va faol plyonkaning uzoq muddatli saqlash barqarorligi tadqiqot kelajakda muvozanatlashtirishi kerak boʻlgan masalalar sifatida koʻrsatilgan.
• Boshqa tez buziladigan goʻsht mahsulotlarida ayni saqlash samaradorligi ushbu tadqiqotda sinovdan oʻtkazilmagan.
• Sensor panel oziq-ovqat fani boʻyicha oʻqiyotgan oʻn nafar magistrantdan iborat; tadqiqot keng iste’molchi qabul tadqiqoti emas.
• Manbadagi Tenglama (1), Tenglama (5) va WVP/OP birlik ta’rifi qayta ishlab chiqishda alohida tekshirilishi lozim boʻlgan yozilish nuqtalarini oʻz ichiga oladi; Verianla ularni yashirin tarzda tuzatmagan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Fabrication of Chitosan/Konjac Glucomannan Active Composite Films Loaded with Ethyl-Cellulose-Coated D-Limonene Nanoparticles for Fresh Beef Preservation

Mualliflar: Fangling Wu; Lingli Chen; Chuanlong Yu; Hui Chen; Yi Han; Wenbing Hu; Suyun Lin; Xiong Li; Chunlan Liu; Kehui Ouyang; Wenjun Wang.

Mualliflar tartibi: Manba PDFdagi tartib aynan saqlangan.

Teng hissa: Manba PDFda teng birinchi muallif/teng hissa bayonoti koʻrinmaydi.

Mas’ul mualliflar: Kehui Ouyang va Wenjun Wang.

Affiliatsiya 1: College of Food Science and Engineering, Jiangxi Agricultural University, Nanchang 330045, China.

Affiliatsiya 2: Pingxiang Center for Agricultural Science and Technology Research, Pingxiang 337109, China.

Affiliatsiya 3: Slong Beef Industry Co., Ltd., Pingxiang 337109, China.

Affiliatsiya 4: College of Animal Science and Technology, Jiangxi Agricultural University, Nanchang 330045, China.

Jurnal: Foods.

Nashriyot: MDPI.

Jild / son / maqola raqami: 15 / 21 / 3874.

DOI: 10.3390/foods15213874.

Rasmiy havola: https://doi.org/10.3390/foods15213874

Topshirish: 14 sentabr 2026.

Tahrir: 16 oktabr 2026.

Qabul: 26 oktabr 2026.

Nashr: 29 oktabr 2026.

Manba turi: Eksperimental tadqiqot maqolasi.

Taqriz holati: Taqrizdan oʻtgan ilmiy jurnalda chop etilgan version of record.

Preprint holati: Yuklangan manba preprint emas, chop etilgan jurnal versiyasidir. Ushbu tadqiqot uchun alohida preprint versiyasi yuklangan manbada koʻrsatilmagan.

Litsenziya: PDF maqola Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi ostida ochiq kirishli ekanini bildiradi.

Supplementary Materials: Sensor baholash ball jadvali Supplementary Table S1 sifatida qoʻshimcha materialda koʻrsatilgan. Asosiy PDFda toʻliq ballash shkalasi boʻlmagani uchun Verianla tomonidan uydirilmagan.

Moliyalashtirish: Jiangxi Province Key Research and Development Plan grantlari 20243BBH81016, 20232BBF60009 va 20261BCF320006 hamda Jiangxi Province Future Interdisciplinary for Biotech Seed Industry and Health dasturi JFICBSIN-03 tomonidan qoʻllab-quvvatlangan.

Etika kengashi: Manba tadqiqot Jiangxi Agricultural University Institutional Review Board tomonidan JXAU22-2026-09-03 protokol kodi bilan tasdiqlangani va tasdiq sanasi 2 mart 2026 ekanini bildiradi.

Xabardor qilingan rozilik: Manba tadqiqotga jalb qilingan shaxslardan xabardor qilingan rozilik olinganini bildiradi. Inson ishtiroki asosan sensor baholash paneli doirasida koʻrinadi.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Manba tadqiqotning asl hissalari maqola va qoʻshimcha materiallar ichida ekanini, qoʻshimcha savollar mas’ul mualliflarga yoʻnaltirilishi mumkinligini bildiradi.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Muallif Chunlan Liu Slong Beef Industry Co., Ltd. xodimi ekani; namuna tayyorlash va asosiy fizik indeks oʻlchovlarida qatnashgani bildirilgan. Kompaniya tadqiqotga moliyalashtirish, maxsus material yoki maxsus uskuna taqdim etmagani; tajriba dizayni, ma’lumotlar tahlili, maqola yozilishi yoki nashrga topshirish qarorida rol oʻynamagani koʻrsatilgan. Boshqa mualliflar tijorat yoki moliyaviy manfaatlar munosabati yoʻqligini bayon qilgan.

Muallif hissalari: Konseptualizatsiya Fangling Wu va Lingli Chen; usul Xiong Li; dasturiy ta’minot Chuanlong Yu; tekshirish Wenjun Wang, Hui Chen va Wenbing Hu; formal tahlil Kehui Ouyang; tadqiqot Chunlan Liu; resurslar Kehui Ouyang; ma’lumotlarni kuratsiya qilish Yi Han; dastlabki qoralama Fangling Wu; koʻrib chiqish va tahrirlash Fangling Wu; vizualizatsiya Suyun Lin; maslahat/nazorat Wenjun Wang; loyiha boshqaruvi Kehui Ouyang; moliyalashtirishni olish Wenjun Wang deb bildirilgan.

Manbadagi matematik yozilish boʻyicha izoh: Tenglama (1)da umumiy rang farqining ikkinchi kvadrat hadi minus belgisi bilan bosilgan. Tenglama (5) EABni foiz sifatida belgilasa-da, koʻrinadigan ×100 koʻpaytiruvchisini oʻz ichiga olmaydi. Bundan tashqari, WVP/OP tenglama izohida plyonka qalinligi metrda ta’riflangan, natijalar jadvalining birligi esa g·mm/m²·s·Pa koʻrinishida. Bu nuqtalar Verianla tomonidan yashirin tarzda oʻzgartirilmagan; usulni qayta qoʻllaydigan tadqiqotchining asl usul manbalari yoki mualliflar bilan tekshirishi maqsadga muvofiq.

FTIR talqini chegarasi: Manba annotatsiyasida vodorod bogʻi oʻzaro ta’siri CS bilan KGM oʻrtasida ta’kidlangan, batafsil FTIR muhokamasida esa DENP qoʻshilgandan keyin plyonka matritsasi bilan DENP oʻrtasidagi yangi/kuchaygan oʻzaro ta’sirlar ham muhokama qilinadi. Shu sababli Verianla bayoni FTIRni bitta molekulyar juftlik uchun mutlaq mexanizm dalili sifatida bermagan; polosa oʻzgarishlarini molekulalararo oʻzaro ta’sirlarga mos spektroskopik belgilar sifatida yetkazgan.

Tasvir/mualliflik huquqi usuli: Manbadagi SEM tasvirlari, haqiqiy goʻsht fotosuratlari va universitet gerbi bevosita ishlatilmagan. Raqamli yoki uslubiy munosabatlar manba ma’lumotlaridan mustaqil Verianla HTML jadvallari va masshtabsiz SVG sxemalari sifatida qayta tuzilgan. Vizual tarzda qayta yaratib boʻlmaydigan birlamchi kuzatuvlar soxta tasvirlar bilan taqlid qilinmagan.

Takroriylik boʻyicha izoh: Ushbu seansda Verianla ma’lumotlar bazasining toʻliq kontent inventariga bevosita kirish boʻlmagani uchun sayt ichidagi takroriy yozuv DOI orqali qat’iy tasdiqlanmagan. DOI va asl sarlavha kelajakdagi takroriylik tekshiruvi uchun sobit identifikator sifatida saqlangan.

Asosiy uslubiy cheklov: Natijalar laboratoriya miqyosidagi plyonka ishlab chiqarish, tavsiflash, 4 °C nazoratli mol goʻshti saqlash va 28 kunlik nazoratli tuproqqa koʻmish tajribasiga tegishli. Sanoat miqyosidagi plyonka ishlab chiqarish, tijorat qadoqlash liniyasi, oʻzgaruvchan sovuq zanjir, keng iste’molchi paneli, uzoq muddatli faol modda ajralishi va standartlashtirilgan toʻliq biodegradatsiya/mineralizatsiya ushbu tadqiqot tomonidan tasdiqlanmagan.