Promethon, Ethereum'un sürekli büyüyen dünya durumunu (world state) sınırlandırmak amacıyla hesaplardan depoladıkları durum miktarı ve bu durumu tuttukları süreyle orantılı kira tahakkuk ettiren; kira sonrası yeterli efektif bakiyesi kalmayan hesapları verimli biçimde belirleyip silmek için Merkle-Patricia Trie ile Red-Black Tree sıralamasını tek bir doğrulanabilir veri yapısında birleştiren bir state-expiry yöntemidir. Çalışma, state rent fikrini yalnız ekonomik bir öneri olarak bırakmak yerine ExecTrans ve CheckZero algoritmalarıyla somutlaştırmakta, Go dilinde PromethoniXTrie adlı pilot uygulamayı geliştirmekte ve gerçek Ethereum işlem verisi üzerinde Linear yaklaşım ile performans karşılaştırması yapmaktadır. Bununla birlikte Promethon gerçek Ethereum mainnet'inde devreye alınmış veya üretim ölçeğinde doğrulanmış değildir; yazarlar mainnet deployment'ın konsensüs değişiklikleri nedeniyle hard fork gerektireceğini açıkça belirtmektedir.
Çalışmanın Ethereum durum büyümesini ölçmek için yaptığı ayrı BigQuery analizinde, 2024'ün ilk altı ayında 1.882.687 sözleşmenin oluşturulduğu ve bunların 1.701.693'ünün (%90,38) sonraki altı ay içinde hiç çağrılmadığı raporlanmıştır. Tüm 2024 yılı için ise oluşturulduktan sonra yeniden kullanılmadığı bildirilen sözleşme sayısı 3.036.254 olup bu değer bütün deploy edilen sözleşmelerin %75,33'üne karşılık gelmektedir. Bu ölçüm sözleşmelerin ekonomik olarak kesinlikle gereksiz olduğunu kanıtlamaz; kaynağın ölçtüğü özellik, belirtilen zaman penceresindeki sonraki kullanım/çağrı davranışıdır.
Promethon'un temel algoritmik fikri bütün hesapları her blokta tek tek taramamaktır. Kira ekonomik olarak blok başına tahakkuk eder; ancak tahsilat lazy collection mantığıyla yapılır. Bir hesap işlem yaptığında birikmiş kira ExecTrans tarafından hesaplanır. Her blok sonunda ise CheckZero, efektif bakiyeye göre sıralanmış yapının yalnız minimum değerli hesabından başlayarak ödeme gücü kalmamış hesapları siler. Minimum efektif bakiyeli hesap kirayı ödeyebiliyorsa, sıralama nedeniyle diğer hesapların da ödeme gücünün pozitif olduğu sonucuna varılır ve bütün dünya durumunun taranmasına gerek kalmaz.
Pilot benchmark'ta PromethoniXTrie eğrisi, kaynakta gösterilen transaction aralığında Linear yaklaşımın altında kalmakta ve veri büyüdükçe iki eğri arasındaki fark artmaktadır. Ancak kaynak grafiğinin y ekseni için zaman birimi belirtilmemiştir ve yöntem metni benchmark'ın 1.000.000 işleme kadar sürdüğünü söylerken yayımlanan Figure 10'un görünür x ekseni 100.000 transaction seviyesinde sona ermektedir. Bu nedenle çalışmadan kesin milisaniye/saniye değerleri veya güvenilir bir “X kat hızlanma” sayısı çıkarmak mümkün değildir.
Ethereum'un Dünya Durumu Nedir ve Neden Büyür?
Ethereum'un dünya durumu (world state), hesap bakiyeleri, sözleşme durumları ve hesaplarla ilişkili kalıcı veriler gibi ağın güncel durumunu tanımlayan küresel veri kümesidir; mevcut Ethereum tasarımında durum verisi bir kez oluşturulduktan sonra kullanılmasa bile full node'ların bu veriyi saklamaya devam etmesi dünya durumunun zaman içinde büyümesine yol açar.
Ethereum, dünya durumunu doğrulanabilir anahtar-değer ilişkileri biçiminde organize etmek için Merkle-Patricia Trie kullanır. Bir hesap adresi üzerinden ilgili hesap durumuna ulaşılabilir ve dünya durumunun tamamı tek bir root hash ile kriptografik olarak taahhüt edilebilir.
Makaledeki \(n\), dünya durumunda bulunan hesap sayısını; \(k\) ise hesap adresinin uzunluğunu ifade eder. Kaynak, Ethereum'un Merkle-Patricia Trie tabanlı hesap erişimini \(O(k)\) ile ifade ederken bütün hesapların doğrusal biçimde taranmasını \(O(n)\) olarak ele almaktadır.
Buradaki temel ölçek problemi şudur: durum kirası fikri teoride “bütün hesaplardan kullandıkları depolama için düzenli ücret al” diyebilir; fakat yüz milyonlarca hesabın her blokta sırayla kontrol edilmesi, state rent'in kendisinin yeni bir ölçeklenebilirlik problemi üretmesine yol açabilir.
Kalıcı durum neden bir kaynak maliyetidir?
Kalıcı durum yalnız veri sahibinin diskinde tutulmaz. Full node'lar ağ durumunu doğrulayabilmek ve işlem yürütmek için aynı durum verisini saklamak zorundadır. Bu nedenle tek bir hesabın veya sözleşmenin kalıcı durumu ağ genelindeki çok sayıda node üzerinde tekrarlanır.
Kaynak, yeni bir adrese yapılan tek bir işlemin tipik olarak yaklaşık 100 bayt kalıcı depolama oluşturabildiğini aktarır. Bu sayı bütün işlemler için sabit bir Ethereum kuralı olarak yorumlanmamalıdır; makalede dünya-durumu büyümesinin mertebesini açıklamak için kullanılan yaklaşık bir değerdir.
2024 BigQuery analizi ne gösterdi?
| Analiz penceresi | Raporlanan bulgu | Oran | Yorum sınırı |
|---|---|---|---|
| 2024'ün ilk 6 ayında oluşturulan sözleşmeler | 1.882.687 oluşturulan sözleşmenin 1.701.693'ü sonraki 6 ayda çağrılmadı | %90,38 | “Çağrılmadı” ölçütüdür; ekonomik gereksizlik veya kötü amaç kanıtı değildir. |
| 2024 yılı geneli | 3.036.254 sözleşme oluşturulduktan sonra tekrar kullanılmadı | Tüm deploy edilen sözleşmelerin %75,33'ü | Kaynak, bu birikimi dormant state probleminin göstergesi olarak kullanmaktadır. |
Promethon Nedir ve State Rent Fikrini Nasıl Uygulanabilir Hale Getirir?
Promethon, depolanan Ethereum durumuna zaman × alan × birim fiyat mantığıyla sürekli kira tahakkuk ettiren ve ödeme gücü tükenen hesapları bütün dünya durumunu doğrusal biçimde taramadan bulabilmek için hesapları efektif bakiyelerine göre dengeli bir Red-Black Tree düzeninde tutan bir state-expiry mekanizmasıdır.
State rent, bir hesabın blockchain durumunda kapladığı alan için yalnız oluşturma anında tek seferlik maliyet ödemesi yerine, durumun ağda tutulmaya devam ettiği süre boyunca ekonomik maliyet taşıması fikridir.
Promethon bu fikri iki ayrı seviyede birleştirir:
- Ekonomik seviye: Kullanılan depolama miktarı ve depolama süresi arttıkça hesaba tahakkuk eden kira artar.
- Algoritmik seviye: Hangi hesabın kira nedeniyle artık sürdürülemez hale geldiğini bulmak için bütün hesapları taramak yerine dengeli sıralama kullanılır.
Promethon'un önemli ayrıntısı, her hesabın fiziksel olarak her blokta tek tek güncellenmemesidir. Ekonomik kira bloklar geçtikçe birikir; gerçek ücret hesabı ilgili hesabın tekrar işleme girdiği anda veya CheckZero tarafından incelendiğinde yapılır. Bu yaklaşım kaynakta lazy collection olarak açıklanmaktadır.
Merkle-Patricia Trie ile Red-Black Tree Neden Birleştiriliyor?
Merkle-Patricia Trie hesap adresinden doğrulanabilir ve deterministik state lookup sağlarken Red-Black Tree hesapları kira sonrası efektif bakiyeye göre dengeli biçimde sıralayabildiği için Promethon iki yapının farklı güçlü yönlerini birleştirir; amaç adres tabanlı doğrulanabilirliği korurken minimum bakiyeli hesabı ve silinmesi gereken state'i \(O(n)\) tam tarama olmadan belirlemektir.
Merkle-Patricia Trie ne sağlar?
Merkle-Patricia Trie, Ethereum hesap adreslerini anahtar olarak kullanan ve hesap durumunu kriptografik hash yapısıyla bağlayan veri yapısıdır. Tek bir leaf değiştiğinde bu değişiklik ilgili dal üzerinden root hash'e kadar yayılır.
Bu özellik iki kritik güvenlik işlevi sağlar:
- World state'in tamamının tek bir root hash ile temsil edilmesi.
- Belirli bir adresin belirli değere bağlı olduğunun Merkle proof ile doğrulanabilmesi.
Red-Black Tree ne sağlar?
Red-Black Tree, kendi dengesini koruyan bir binary search tree türüdür. Normal bir binary search tree kötü ekleme sıralarında doğrusal yapıya dönüşerek \(O(n)\) davranış gösterebilirken Red-Black Tree ekleme ve silmeden sonra rotation ve recoloring işlemleriyle ağacı dengede tutarak arama, ekleme ve silme işlemlerini en kötü durumda \(O(\log n)\) sınırında tutmayı amaçlar.
Kaynak Red-Black Tree için beş temel invariant verir:
- Her node kırmızı veya siyahtır.
- Root siyahtır.
- NIL yapraklar siyahtır.
- Kırmızı bir node'un çocukları siyah olmalıdır; iki kırmızı node ardışık olamaz.
- Bir node'dan aşağıdaki NIL yapraklara giden bütün yollar aynı sayıda siyah node içermelidir.
Bu invariantlar bozulduğunda standart Red-Black fixup() işlemi recoloring ve rotation uygulayarak dengeyi yeniden kurar.
Promethon iki ayrı veri tabanı mı tutuyor?
Makalenin nihai tasarımında amaç iki bağımsız yapı tutup bunları ayrıca senkronize etmek değildir. Merkle-Patricia Trie leaf yapısı Red-Black Tree metadata'sıyla genişletilir. Bir leaf yalnız hesap verisini değil, aynı zamanda Red-Black ordering için gerekli Color, Parent, Left ve Right alanlarını da taşır.
Bu adres tabanlı pointer'lar normal process memory adresleri değildir. Başka node'lara Ethereum hesap adresleri üzerinden referans verilir. Böylece Red-Black yapısal ilişkileri de Merkle-Patricia Trie leaf değerlerinin parçası olur ve dolayısıyla Merkle root tarafından kriptografik olarak kapsanır.
Promethon'un temel değişkenleri
| Değişken | Anlam | Birim / tür |
|---|---|---|
CurBlock | Güncel Ethereum block number | blok |
LastMod_i | Hesap i'nin en son değiştirildiği block number | blok |
Balance_i | Hesap i'nin bakiyesi | wei |
AccBytes_i | Hesap i'nin storage tree içinde kullandığı toplam alan | bayt |
StorageFee_i | Son depolama ödemesinden beri biriken kira | wei |
PriceByte | Bir bayt durumun bir blok boyunca tutulması için kullanılan birim kira fiyatı | wei/(bayt·blok) |
s | Transaction sender | hesap/adres |
r | Transaction receiver | hesap/adres |
v | Gönderilen transaction değeri | wei |
Denklem 1: Depolama kirası nasıl hesaplanır?
\[ StorageFee_s = (CurBlock-LastMod_s) \times (AccBytes_s\times PriceByte) \tag{1} \]
Formül neyi hesaplar? Sender hesabının son ücretlendirilmesinden veya değişikliğinden bu yana biriken state-storage kirasını hesaplar.
Değişkenler: \(CurBlock-LastMod_s\), hesabın kaç blok boyunca kira biriktirdiğini; \(AccBytes_s\), hesabın tuttuğu durumun bayt cinsinden büyüklüğünü; \(PriceByte\), bayt ve blok başına birim fiyatı gösterir.
Birim kontrolü:
\[ blok \times bayt \times \frac{wei}{bayt\cdot blok} = wei \]
Dolayısıyla \(StorageFee_s\) ile hesap bakiyesi aynı parasal birim olan wei cinsinden karşılaştırılabilir.
Matematiksel davranış: Diğer değişkenler sabitken hesap daha uzun süre değişmeden kalırsa kira doğrusal artar. Hesap daha fazla state baytı kullanıyorsa kira yine doğrusal artar. PriceByte arttıkça aynı süre ve alan için tahakkuk eden kira doğrudan artar.
Önemli yorum sınırı: Kaynak gerçek Ethereum mainnet'i için kesin bir PriceByte değeri belirlememektedir. Bu parametre ekonomik/yönetişim kararıdır. Örneklerde kullanılan 1 wei/(bayt·blok) değeri pedagojik senaryo parametresidir; önerilen üretim fiyatı değildir.
Denklem 2: Sender'ın geçici bakiyesi
\[ Balance_s \leftarrow Balance_s - StorageFee_s \tag{2} \]
Önce birikmiş depolama kirası sender'ın geçici bakiyesinden düşülür. Kaynak, bu geçici hesaplamaların memory'de tutulduğunu; işlem geçersiz olursa değişikliklerin revert edildiğini belirtmektedir.
Kira ödendikten sonra:
\[ Balance_s \ge v \]
koşulu kontrol edilir. Kalan bakiye gönderilecek transaction değerini karşılamıyorsa işlem geri alınır.
Sender B örneği neden işlem yapamıyor?
Kaynak örneğinde:
\[ CurBlock=991000 \]
\[ LastMod_B=887980 \]
\[ Balance_B=112020\;wei \]
\[ AccBytes_B=1\;byte \]
ve örnek birim fiyat:
\[ PriceByte=1\;\frac{wei}{byte\cdot block} \]
olarak alınmıştır.
B hesabının birikmiş kirası:
\[ StorageFee_B = (991000-887980)\times1\times1 = 103020\;wei \]
olur.
Kira sonrası bakiye:
\[ 112020-103020=9000\;wei \]
kalır. B hesabı 110.000 wei göndermek istediği için:
\[ 9000 < 110000 \]
koşulu ortaya çıkar ve kaynak senaryosunda transaction gerçekleştirilmez.
Bu örnek Promethon'un önemli ekonomik etkisini gösterir: zincir üzerinde görünen nominal hesap bakiyesi tek başına transaction için kullanılabilir bakiye değildir; birikmiş storage rent önce hesaba katılır.
Denklem 3 ve 4: Receiver'ın kira ve bakiyesi
Receiver hesabının birikmiş kirası sender ile aynı yapı kullanılarak hesaplanır:
\[ StorageFee_r = (CurBlock-LastMod_r) \times (AccBytes_r\times PriceByte) \tag{3} \]
Ardından receiver bakiyesi:
\[ Balance_r = \max(0,\ Balance_r+v-StorageFee_r) \tag{4} \]
ile güncellenir.
\(\max(0,\cdot)\) neden kullanılıyor? Kaynak negatif hesap bakiyesine izin vermediği için sonuç sıfırın altına düşerse receiver bakiyesi sıfırda sınırlandırılır.
Başarılı işlem sonrasında sender ve receiver için:
\[ LastMod_s \leftarrow CurBlock \]
\[ LastMod_r \leftarrow CurBlock \]
yapılır ve yeni balance/last-modification anahtarlarına göre Red-Black sıralaması tekrar dengelenir.
Kaynak senaryosunda 7.000.000 wei transferi
İkinci örnekte C hesabı A hesabına 7.000.000 wei göndermektedir:
\[ Balance_C=12004338\;wei \]
\[ LastMod_C=544333 \]
\[ CurBlock=991000 \]
olduğunda C için:
\[ StorageFee_C= (991000-544333)\times1\times1 = 446667\;wei \]
hesaplanır.
Transaction değeri de çıkarıldıktan sonra kaynakta:
\[ Balance_C= 12004338-446667-7000000 = 4557671\;wei \]
sonucu verilir.
Receiver A için:
\[ StorageFee_A= (991000-990517)\times1\times1 = 483\;wei \]
ve:
\[ Balance_A= \max(0,2000110+7000000-483) = 8999627\;wei \]
elde edilir.
Balance değerleri değiştiği için A ve C'nin Red-Black sıralamasındaki konumları da değişir; standart fix-up işlemi bu yeni sıralamaya göre ağacın invariantlarını yeniden kurar.
CheckZero neden bütün hesapları taramıyor?
CheckZero, kira sonrası efektif bakiyesi en düşük hesabı doğrudan sıralı yapının minimumundan seçer. Kaynak bu hesabı \(rb_{left}\) olarak adlandırır.
Bu hesabın kirası:
\[ StorageFee_{rb_{left}} = (CurBlock-LastMod_{rb_{left}}) \times (AccBytes_{rb_{left}}\times PriceByte) \tag{5} \]
olarak hesaplanır.
Ardından:
\[ Balance_{rb_{left}} - StorageFee_{rb_{left}} >0 \tag{6} \]
koşulu kontrol edilir.
Koşul doğruysa minimum efektif bakiyeli hesap bile kira sonrasında pozitif kaldığı için sıralamadaki diğer hesapların da negatif olmadığı kabul edilir ve tarama sona erer.
Koşul yanlışsa ilgili hesap Merkle-Patricia Trie ve Red-Black sıralamasından silinir; Red-Black fix-up uygulanır ve algoritma yeni minimum hesap üzerinde tekrar çalışır.
Hesap pozitif kalıyorsa bakiye:
\[ Balance_{rb_{left}} \leftarrow Balance_{rb_{left}} - StorageFee_{rb_{left}} \tag{7} \]
ile güncellenir.
CheckZero örneğinde hesap B ne zaman siliniyor?
Kaynak senaryosunda B hesabının bakiyesi 112.020 wei ve son değişiklik bloğu 887.980'dir. PriceByte=1 ve AccBytes=1 varsayımı altında block 1.000.000 için birikmiş kira:
\[ 1000000-887980=112020\;wei \]
olur ve efektif bakiye sıfıra ulaşır.
Kaynak Şekil 8, block 1.000.000 durumunu CheckZero çalışmadan önce göstermekte; sonraki block 1.000.001'i gösteren kaynak Şekil 9'da B hesabı silinmiş ve Red-Black yapı yeniden dengelenmiş durumdadır.
Kriptografik bütünlük nasıl korunuyor?
Red-Black metadata'sının Merkle-Patricia leaf değerlerine eklenmesi state root'u değiştirse de yazarların tasarımında doğrulanabilirlik ortadan kalkmaz. Color, Parent, Left ve Right alanları leaf değerinin bir parçası olduğundan leaf hash ve onun üzerindeki Merkle yolu bu alanları da taahhüt eder.
Red-Black Tree kuralları tek başına aynı anahtar kümesi için benzersiz bir ağaç geometrisi garanti etmez. Makale bu nedenle bütün validator'ların aynı deterministic insertion, deletion ve fix-up algoritmasını çalıştırması gerektiğini vurgular. Aynı state transition sırası sonucunda leaf alanları byte-identical olduğunda root hash de validator'lar arasında aynı kalır.
State rent neden “her blokta bütün hesapları ücretlendir” anlamına gelmiyor?
Promethon ekonomik olarak her byte-block için kira tahakkuk ettirir; ancak bütün hesapların bakiyesini her blokta fiziksel olarak yeniden yazmaz. Yazarlar bu ayrımı lazy collection ile çözer.
- Hesap transaction yaptığında
ExecTrans, son değişiklikten bu yana biriken kiranın tamamını tek seferde hesaplar. - Blok sonunda
CheckZero, Red-Black sıralamasındaki minimum efektif bakiyeli hesabı kontrol eder. - Minimum hesap pozitifse daha yüksek sıralı hesapların ayrıca incelenmesine gerek kalmaz.
- Minimum hesap ödeme gücünü kaybetmişse silinir ve yeni minimum hesap üzerinde işlem tekrarlanır.
Yazarların amacı böylece depolamanın zaman × alan maliyetini korurken her blokta \(O(n)\) full-state sweep yapmaktan kaçınmaktır.
Toplanan kira nereye gidiyor?
Makale iki alternatif ekonomik dağıtım modeli önerir. Bunlar deneyle seçilmiş “kazanan” modeller değildir; aynı algoritmayla uyumlu iki yönetişim seçeneğidir.
| Yöntem | Kira akışı | Kaynakta belirtilen avantaj | Kaynakta belirtilen temel ödünleşim |
|---|---|---|---|
| Method A — Aggregate validator reward | Toplam state büyüklüğüne göre validator/block proposer'a ödeme | State bakımını yapan validator'lara düzenli ve öngörülebilir karşılık | Daha büyük TotalBytes validator gelirini artırabileceği için state küçültme hedefiyle teşvik uyumsuzluğu oluşturabilir. |
| Method B — Rent burning | Tahsil edilen rent kalıcı olarak yakılır | Validator'ın state büyüklüğüne ilişkin doğrudan ekonomik çıkarını ortadan kaldırır ve Ether sahipleri için genel deflasyonist etki oluşturur. | State depolayan validator'lara rent'ten doğrudan ödeme yapılmaz. |
Method A'da validator ödemesi
Promethon'un Method A seçeneğinde dünya durumuna eklenen TotalBytes, bütün hesapların kullandığı storage byte toplamını temsil eder. Kaynağa göre block proposer'a block başına:
\[ ValidatorRentReward = TotalBytes \times PriceByte \]
kadar ek wei ödenebilir.
Bu ifade çalışmada ayrı numaralı denklem olarak verilmemiştir ancak yöntem bölümünde açıkça tarif edilmektedir.
Bu sistemde account-level rent tembel biçimde tahsil edilirken validator reward block başına toplu olarak ödenir; yazarlar iki akışın uzun dönem ortalamasında eşleşmesini amaçlamaktadır.
Threat model hangi saldırıları tartışıyor?
Kaynak dört senaryoyu değerlendirir:
| Senaryo | Kaynak değerlendirmesi | Yorum sınırı |
|---|---|---|
| State-bloat / spam | Çok sayıda düşük bakiyeli hesap oluşturan saldırgan bu state için kira ödemeye devam etmek zorunda kalır; finansman kesilirse hesaplar CheckZero tarafından temizlenir. | Yazarların ekonomik/protokol modeli üzerindeki analizidir; canlı mainnet saldırı deneyi değildir. |
| Hedef hesabı zorla sildirme | Yazarlar, dış tarafın hedef hesabın Balance/LastMod/AccBytes bileşenlerini hesap sahibi adına azaltamayacağını ve dışarıdan ETH göndermenin hesabın ömrünü uzatacağını savunarak saldırıyı model içinde yapısal olarak imkânsız değerlendirir. | Bu sonuç önerilen state-transition kuralları varsayımı altında teorik değerlendirmedir. |
| Dishonest validator | Zorunlu rent veya deletion uygulanmazsa state root dürüst validator'lardan ayrılır ve blok geçersiz olur. | Gerçek production deployment üzerinde deneysel ölçüm yapılmamıştır. |
| Dormant meşru hesabın kaybı | Gerçek kullanılabilirlik sınırlılığı olarak kabul edilir. Uzun süre offline kalan ve rent buffer'ı tükenen hesap silinebilir. | PriceByte ayarı ve olası state-revival mekanizmaları çözüm olarak tartışılır; revival mekanizması bu çalışmada uygulanmamıştır. |
Dormant meşru hesapların silinmesi, makalenin önemli güvenlik/uygulanabilirlik sınırıdır. Kaynak bunu “saldırı önlendi” şeklinde değil, doğrudan genuine usability limitation olarak kabul etmektedir.
Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları
Araştırma tasarımı
Çalışma dört birbirini tamamlayan bilimsel katman kullanmaktadır:
- Ethereum state-growth ölçümü: 2024 blockchain verisinin BigQuery üzerinden analizi.
- Algoritmik tasarım: State rent için ExecTrans ve CheckZero algoritmaları.
- Asimptotik karmaşıklık analizi: Promethon, time-based state expiry ve doğrusal state-rent yaklaşımının karşılaştırılması.
- Pilot uygulama ve benchmark: Go tabanlı PromethoniXTrie ile LinearApproachTrie'nin gerçek Ethereum transaction verisi üzerinde karşılaştırılması.
Bu dört katman birbirine karıştırılmamalıdır. 2024 BigQuery dormant-contract analizi problemin büyüklüğünü ölçerken, pilot benchmark veri yapısının işlem verimliliğini karşılaştırmaktadır.
Pilot uygulamanın test ortamı
| Öğe | Kaynak değeri |
|---|---|
| Bilgisayar | MacBook Pro 2023 |
| İşlemci | Apple M3 Pro |
| Bellek | 36 GB |
| Uygulama dili | Go |
| Önerilen veri yapısı | PromethoniXTrie |
| Karşılaştırma yaklaşımı | LinearApproachTrie |
Benchmark veri kümesi
Yazarlar Google BigQuery üzerindeki kamuya açık Ethereum blockchain verisinden ilk 1.000.000 transaction kaydını aldıklarını ve synthetic scaling veya yapay veri değiştirme kullanmadıklarını belirtmektedir.
Benchmark için özellikle şu alanlar kullanılmıştır:
block_numberblock_timestampfrom_addressto_addressvalue
Bu alanlar account-based transaction ve state transition davranışını pilot veri yapısında yeniden oynatmak için kullanılmıştır.
Bu benchmark'ın tam EVM execution, arbitrary smart-contract bytecode, bütün storage mutation tipleri veya gerçek validator/network davranışını eksiksiz yeniden ürettiği kaynakta iddia edilmemektedir.
PromethoniXTrie hangi işlemleri uygular?
AddAccount: Yeni hesabı Merkle-Patricia Trie leaf olarak ekler ve leaf içindeki Red-Black metadata üzerinden sıralı yapıya yerleştirir.
ModifyAccount: Balance veya last_mod değiştiğinde sıralama anahtarı değiştiği için node mevcut Red-Black konumundan çıkarılır, yeni değerlerle yeniden eklenir ve fix-up uygulanır.
DeleteAccount: CheckZero tarafından expire edilmiş hesabı Red-Black ilişkilerinden ve Merkle-Patricia Trie'dan kaldırır.
fixup(): Ekleme veya silme sonrasında Red-Black invariantlarını rotation ve recoloring işlemleriyle yeniden kurar.
UpdateBlockHeight(): Blockchain zamanının ilerlemesini temsil eden özel benchmark işlevidir. PromethoniXTrie minimum efektif bakiyeli leaf'i sıralama metadata'sından bulabilirken LinearApproachTrie bütün hesapları tarar.
Promethon'un Zaman ve Depolama Karmaşıklığı Nedir?
Kaynak Promethon'u üst düzey karmaşıklık tablosunda transaction yürütme için \(O(\log n)\), blok sırasında \(m\) hesabın silinmesi için \(O(m\log n)\) ve depolama için \(O(n)\) olarak özetlemektedir; ancak uygulama düzeyindeki fixup() açıklaması her Red-Black adımının Merkle-Patricia Trie üzerinden \(O(k)\) lookup gerektirdiğini belirterek fix-up maliyetini \(O(k\log n)\) olarak verir, bu nedenle makalenin farklı bölümlerindeki karmaşıklık ifadeleri aynı soyutlama düzeyinde değildir.
Kaynağın üst düzey karmaşıklık tablosu
| İşlem | Promethon | Time-based state expiry | State Rent — Linear approach |
|---|---|---|---|
| Transaction yürütme | \(O(\log n)\) | \(O(k)\) | \(O(k)\) |
| Block işlemi / state deletion | \(O(m\log n)\) | \(O(k)\) | \(O(n+mk)\) |
| Depolama karmaşıklığı | \(O(n)\) | \(O(n)\) | \(O(n)\) |
| Ek yıllık pruning karmaşıklığı | Yok | \(O(p)\) | Yok |
Burada:
- \(n\): hesap sayısıdır.
- \(m\): bir blok sonrasında silinecek hesap sayısıdır ve kaynak bunun tipik olarak küçük olduğunu varsayar.
- \(k\): hesap adresi/key uzunluğudur.
- \(p\): bütün hesapların kullandığı toplam bayt miktarıdır.
Transaction karmaşıklığının kaynakta ayrıntılı türetilmesi
Makale transaction işlemlerini şu bileşenlere ayırır:
- Sender hesabını bulma ve işleme: \(O(k)\)
- Receiver hesabını bulma veya oluşturma: \(O(k)\)
- Sender yeterli bakiye kontrolü: \(O(1)\)
- Sender/receiver balance güncellemesi: \(O(1)\)
- Red-Black fix-up: üst düzey analizde \(O(\log n)\)
Buna göre kaynak Section 6:
\[ O(k+\log n) \approx O(\log n) \]
sonucunu kullanır.
Yazarlar ayrıca Ethereum adreslerinin 160 bit olduğunu, teorik olarak \(n\le2^{160}\) olduğu için:
\[ \log_2 n\le160 \]
olduğunu belirtir.
Uygulama düzeyindeki O(k log n) farkı
Section 7.3.4'te ise gerçek birleşik yapıdaki fixup() için farklı bir ayrıntı verilir. Red-Black LeftAddr, RightAddr ve ParentAddr alanları doğrudan memory pointer değil Ethereum adresidir. Her traversal adımında ilgili leaf'in Merkle-Patricia Trie üzerinden alınması gerekir.
Kaynağın burada verdiği karmaşıklık:
\[ O(k\log n) \]
şeklindedir.
Yani \(O(\log n)\) adet Red-Black adımının her birinde \(O(k)\) MPT lookup bulunmaktadır. Bu ayrıntı, Table 2'deki \(O(\log n)\) özetinden daha düşük seviyeli bir uygulama maliyetini görünür kılar.
Bu nedenle Verianla makalesi “Promethon kesin olarak bütün transaction'larda \(O(\log n)\)'dir” veya “mevcut Ethereum ile aynı \(O(k)\)'yi hiçbir ek maliyet olmadan korur” biçiminde tekil bir sonuç üretmemektedir.
Blok sonu deletion karmaşıklığı
Bir blokta \(m\) hesap silinecekse kaynak her silme için Red-Black işleminin \(O(\log n)\) olduğunu varsayarak:
\[ O(mk+m\log n) \approx O(m\log n) \]
ifadesini kullanır.
Doğrusal state-rent yaklaşımında ise önce bütün \(n\) hesap tarandığı için:
\[ O(n+mk) \]
maliyeti raporlanmaktadır.
Depolama karmaşıklığı neden O(n) kalıyor?
Promethon her hesabın leaf verisine ek Red-Black metadata eklese de hesap başına ek alan sabit sayıda field'dan oluşur. \(n\) hesap için toplam depolama bu nedenle asimptotik olarak:
\[ O(n) \]
kalır.
Bu ifade “Promethon hiçbir ek byte kullanmaz” anlamına gelmez. Asimptotik sınıf değişmemektedir; hesap başına Red-Black renk ve bağlantı metadata'sı nedeniyle sabit katsayı düzeyinde ek storage bulunmaktadır.
Benchmark nasıl çalıştırıldı?
Kaynak benchmark veri setini memory'ye yükledikten sonra işlemleri 1.000 transaction artan gruplar halinde çalıştırmıştır:
1.000 → 2.000 → 3.000 → ...
ve yöntem metnine göre işlem tam veri kümesine kadar sürdürülmüştür.
Her batch büyüklüğünde Get, Add, Delete ve UpdateBlockHeight() gibi temel işlemlerin ortalama execution time değeri ölçülmüştür.
Figure 10 ne gösteriyor ve neyi göstermiyor?
Kaynak performans grafiğinde PromethoniXTrie eğrisi veri büyüdükçe Linear approach eğrisinin altında kalmaktadır. Linear eğri transaction sayısı arttıkça daha dik yükselirken PromethoniXTrie daha yavaş büyümektedir. Bu görsel davranış, yazarların doğrusal tam tarama yerine sıralı yapı kullanmanın daha iyi ölçeklendiği yönündeki teorik karmaşıklık analizini nitel olarak destekler.
Ancak Figure 10'un ham veri tablosu makalede verilmemiştir. Ayrıca iki raporlama sınırı vardır:
- Yöntem benchmark'ın 1.000.000 transaction'a kadar sürdüğünü söylerken yayımlanan grafiğin görünür x ekseni 100.000 transaction seviyesinde sona ermektedir.
- Y ekseni Execution Time olarak yazılmış fakat saniye, milisaniye, nanosaniye veya başka bir zaman birimi gösterilmemiştir.
Bu nedenle grafikten kesin “Promethon X kat hızlıdır”, “Y ms sürmektedir” veya belirli bir transaction sayısındaki kesin execution-time değeri çıkarılmamıştır.
Kaynak ayrıca tekrarlı benchmark sayısı, standart sapma, güven aralığı veya istatistiksel test raporlamamaktadır. Yazarların “significantly outperforms” ifadesi bu nedenle burada istatistiksel anlamlılık testi olarak çevrilmemektedir; görünen performans eğrileri arasındaki belirgin fark anlamında ele alınmaktadır.
Deney gerçekten neyi karşılaştırıyor?
Yazarların özellikle açıkladığı önemli nokta şudur: aynı rent algoritması uygulandığında silinecek hesap sayısı ve boşaltılan storage miktarı PromethoniXTrie ile Linear yaklaşım arasında değişmemelidir.
Deneyin ana konusu:
“Promethon daha fazla hesap siliyor mu?”
değil;
“Aynı silme kararlarını hangi veri yapısı daha verimli bulup uyguluyor?”
sorusudur.
Dolayısıyla pilot benchmark state-rent politikasının Ethereum dünya durumunu üretim ağında yüzde kaç küçülteceğini deneysel olarak ölçmemektedir. Çalışmanın katkısı esas olarak state-expiry kararını ölçeklenebilir veri yapısıyla uygulama yöntemidir.
Promethon Ethereum mainnet'e nasıl taşınabilir?
Kaynak Promethon deployment'ının hard fork gerektirdiğini açıkça belirtir. Bunun iki ana nedeni vardır:
- Merkle-Patricia Trie leaf encoding'e
Color,Parent,LeftveRightgibi Red-Black metadata eklenmesi leaf hash'lerini ve dolayısıyla global state root'u değiştirir. - State-transition function her blokta storage rent tahakkukunu ve efektif bakiyesi sıfır veya negatif hale gelen hesapların transaction olmadan otomatik kaldırılmasını içerecek biçimde değiştirilir.
Upgrade edilmemiş client aynı blok için farklı state root hesaplayacağı için bu değişikliğin soft fork olarak uygulanamayacağı yazarların açık sonucudur.
İlk migration maliyeti
Hard fork anında mevcut hesapların efektif bakiyelerine göre sıralanması ve başlangıç Red-Black düzeninin kurulması gerekir. Kaynak bunun tek seferlik:
\[ O(n\log n) \]
maliyetli bir migration olduğunu belirtmektedir.
Bu migration'ın gerçek Ethereum mainnet state'i üzerinde ölçülmüş wall-clock süresi, RAM kullanımı veya disk I/O maliyeti çalışma içinde benchmark edilmemiştir.
Verkle Tree ile uyumluluk iddiası
Yazarlar Red-Black sıralamasının commitment katmanından ziyade leaf-value katmanında çalıştığını savunmaktadır. Bu nedenle gelecekte Merkle-Patricia Trie yerine Verkle commitment yapısı kullanıldığında aynı Red-Black metadata'nın Verkle leaf değerlerine eklenebileceğini ileri sürerler.
Bu, çalışma içinde gerçek Verkle client üzerinde uygulanıp benchmark edilmiş bir sonuç değildir; mimari uyumluluk analizi ve yazar önerisidir.
Makale ayrıca Promethon ile time-based state expiry'yi aynı soruna farklı ödünleşimlerle yaklaşan alternatifler olarak değerlendirir; birbirine eklenmesi gereken tamamlayıcı iki mekanizma olarak sunmaz.
Çalışmanın desteklediği sonuçlar
- 2024 Ethereum verisinde çok büyük sayıda yeni sözleşmenin belirtilen sonraki kullanım pencerelerinde tekrar çağrılmadığı raporlanmıştır.
- State rent'in bütün hesapları her blokta doğrusal taramadan uygulanabilmesi için dengeli sıralama kullanan somut bir algoritmik tasarım geliştirilmiştir.
- Merkle-Patricia Trie leaf'lerine Red-Black metadata entegre eden PromethoniXTrie Go dilinde pilot olarak uygulanmıştır.
- ExecTrans ve CheckZero, rent hesaplama ile ödeme gücü tükenen account state'inin silinmesini belirli algoritmik adımlara dönüştürmektedir.
- Kaynağın üst düzey karmaşıklık analizinde Linear state-rent taramasındaki \(O(n)\) block-level kontrol yerine \(O(m\log n)\) deletion yaklaşımı önerilmektedir.
- Figure 10'un yayımlanan eğiliminde PromethoniXTrie, gösterilen transaction aralığında Linear approach'tan daha düşük execution-time eğrisi sergilemektedir.
- Hibrit leaf metadata, deterministic state-transition algoritmasıyla birlikte Merkle root tarafından doğrulanabilir olacak şekilde tasarlanmıştır.
- Kaynak mainnet deployment için hard fork gerektiğini ve ilk geçişte \(O(n\log n)\) migration yapılacağını belirtmektedir.
Çalışmanın desteklemediği sonuçlar
- Promethon'un bugün Ethereum mainnet'te çalıştığı söylenemez.
- Gerçek Ethereum full-node filosunda storage kullanımının belirli bir yüzde azaldığı deneysel olarak gösterilmemiştir.
- Makale gerçek mainnet için kesin bir
PriceByteveya kira tarifesi belirlememektedir. - Dormant olarak ölçülen bütün sözleşmelerin ekonomik açıdan gereksiz olduğu gösterilmemiştir.
- Figure 10'dan kesin saniye/milisaniye execution time değerleri çıkarmak mümkün değildir.
- Figure 10'dan güvenilir bir “X kat hızlanma” oranı hesaplanamaz; ham benchmark değerleri tablolaştırılmamıştır.
- Benchmark tam Geth production client, bütün EVM iş yükleri ve gerçek peer-to-peer ağ koşulları üzerinde yapılmış değildir.
- Hard-fork migration'ın gerçek mainnet üzerindeki wall-clock maliyeti ölçülmemiştir.
- Validator reward ve rent-burning seçeneklerinden hangisinin gerçek Ethereum ekonomisinde daha iyi olduğu deneysel olarak belirlenmemiştir.
- Verkle uyumluluğu gerçek Verkle deployment üzerinde doğrulanmış benchmark sonucu değildir.
Kaynağın önemli sınırlılıkları ve raporlama belirsizlikleri
Pilot uygulama sınırı: Go uygulaması Promethon'un veri yapısı fikrini test etmektedir; üretim Ethereum istemcisinin tamamının yerine geçmez.
State reduction ile data-structure performance ayrımı: Benchmark'ın amacı silinen hesap miktarını artırmak değildir. Kaynak aynı rent mantığında silinen hesap ve boşalan storage miktarının iki yaklaşımda aynı olması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Rent fiyatlandırma sınırı: Gerçek ağ için PriceByte kalibrasyonu yapılmamıştır. Ekonomik sonuçlar bu yönetişim parametresine duyarlıdır.
Dormant-account kullanılabilirlik problemi: Uzun süre offline kalan meşru hesaplar rent nedeniyle silinebilir. Kaynak bunu gerçek bir usability limitation olarak kabul etmektedir.
Benchmark grafiği raporlama problemi: Yöntem 1.000.000 transaction'a kadar test yapıldığını söylerken Figure 10 görünür olarak 100.000'e kadar çizilmiştir; fark açıklanmamaktadır.
Zaman birimi eksikliği: Figure 10'un Execution Time ekseninde zaman birimi bulunmamaktadır.
İstatistiksel belirsizlik: Tekrar sayıları, hata çubukları, standart sapmalar, güven aralıkları ve anlamlılık testleri raporlanmamıştır.
Karmaşıklık raporlama farkı: Section 6/Table 2 transaction maliyetini \(O(\log n)\) olarak özetlerken Section 7.3.4, MPT lookup'ları dahil gerçek fixup() işlemini \(O(k\log n)\) olarak tanımlar. Conclusion ise “critical operations” için \(O(k)\) ifadesini kullanır. Bu üç ifade kaynakta aynı ayrıntı düzeyine açıkça indirgenmemiştir.
Migration değerlendirmesi: Mainnet hard fork için gereken \(O(n\log n)\) başlangıç migration'ı teorik olarak tanımlanmış, gerçek Ethereum state'i üzerinde performans testi yapılmamıştır.
Ekonomik model değerlendirmesi: Aggregate validator reward ve burn yöntemleri analitik olarak tartışılmış, gerçek validator davranışı veya ekonomik denge deneyi yapılmamıştır.
Kaynak ve Yöntem Notu
Özgün çalışma: Promethon: efficient reduction of Ethereum’s world state size using red-black trees
Yazarlar: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa; AmirHossein Aghajari; Salman Niksefat.
Yazar sırası: Kaynak yayındaki sıra aynen korunmuştur.
Eş katkı: Kaynak makalede eş katkı/eş birinci yazarlık beyanı bulunmamaktadır.
Corresponding author: Salman Niksefat.
Kurumlar: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa ve AmirHossein Aghajari — Department of Computer Engineering and Information Technology, Amirkabir University of Technology, Tehran, Iran. Salman Niksefat — Willis College, Ottawa, ON, Canada.
Kaynak türü: Original Research.
Bilimsel tür: Blockchain state-management / veri yapısı ve algoritma tasarımı; teorik karmaşıklık analizi, gerçek blockchain verisi analizi ve pilot yazılım benchmark'ı.
Dergi: Frontiers in Blockchain.
Bölüm: Blockchain Technologies.
Yayınevi: Frontiers.
Cilt: 9.
Makale numarası: 1837907.
DOI: 10.3389/fbloc.2026.1837907.
Resmî bağlantı: https://doi.org/10.3389/fbloc.2026.1837907
Gönderim tarihi: 24 Mart 2026.
Revizyon tarihi: 23 Mayıs 2026.
Kabul tarihi: 7 Temmuz 2026.
Yayın tarihi: 18 Eylül 2026.
Hakemlik durumu: Hakemli dergide yayımlanmış version-of-record araştırma makalesidir.
Editör: Andrea Michienzi, University of Pisa.
Hakemler: Chen Feng, The University of British Columbia; Pujianto Yugopuspito, University of Pelita Harapan.
Açık erişim: Evet.
Lisans: Creative Commons Attribution License (CC BY). Kaynak, uygun atıf ve özgün yayının belirtilmesi koşuluyla kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin vermektedir.
Finansman: Yazarlar çalışma ve/veya yayın için finansal destek alınmadığını beyan etmektedir.
Çıkar çatışması: Yazarlar potansiyel çıkar çatışması oluşturabilecek ticari veya finansal ilişki bulunmadığını beyan etmektedir.
Veri erişilebilirliği: Çalışmada kamuya açık Ethereum blockchain veri kümeleri analiz edilmiştir. Kaynak, Google BigQuery Ethereum mainnet public blockchain dataset'ini veri kaynağı olarak göstermektedir.
Kod erişilebilirliği: Kaynak makale PromethoniXTrie pilot uygulaması ve benchmark kodlarının GitHub üzerinde kamuya açık olduğunu belirtmektedir: https://github.com/Promethon/PromethoniXTrie
Yazar katkıları: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa: Conceptualization, Data curation, Formal Analysis, Investigation, Methodology, Resources, Validation, Visualization, Writing – original draft, Writing – review and editing. AmirHossein Aghajari: Data curation, Formal Analysis, Software, Validation, Visualization, Writing – original draft, Writing – review and editing. Salman Niksefat: Conceptualization, Investigation, Methodology, Project administration, Supervision, Validation, Writing – original draft, Writing – review and editing.
Generative AI beyanı: Yazarlar makalenin oluşturulmasında generative AI kullanılmadığını beyan etmektedir. Frontiers, şekillerle birlikte sunulan bazı alternatif metinlerin yapay zekâ desteğiyle üretildiğini ve mümkün olduğunda yazar kontrolünden geçirildiğini ayrıca belirtmektedir.
Temel yöntemsel sınır: Promethon gerçek Ethereum mainnet'inde deployment edilmiş bir protokol değişikliği değildir. Go tabanlı pilot data-structure uygulaması, BigQuery'den alınan gerçek transaction verisi ve teorik karmaşıklık analiziyle değerlendirilmiştir.
Benchmark raporlama sınırı: Metin benchmark'ın 1.000.000 transaction'lık veri kümesine kadar ilerlediğini bildirirken Figure 10 görünür x ekseninde 100.000 transaction'a kadar sonuç göstermektedir. Execution Time ekseninin zaman birimi verilmemiştir; bu nedenle kesin performans değerleri Verianla tarafından türetilmemiştir.
Karmaşıklık raporlama sınırı: Kaynağın üst düzey Section 6/Table 2 analizi ile düşük seviyeli fixup() açıklaması farklı karmaşıklık ifadeleri kullanmaktadır. Verianla bunları sessizce tek ifadeye dönüştürmemiştir.
Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir