Promethon — Ethereum’ning doimiy ravishda oʻsib borayotgan dunyo holatini (world state) cheklash maqsadida hisoblarga ular saqlayotgan holat miqdori va bu holatni saqlash muddati bilan mutanosib ijara hisoblaydigan; ijaradan keyin yetarli samarali balansi qolmagan hisoblarni samarali aniqlab oʻchirish uchun Merkle-Patricia Trie bilan Red-Black Tree tartiblashini yagona tekshiriladigan maʼlumotlar tuzilmasida birlashtiradigan state-expiry usulidir. Tadqiqot state rent gʻoyasini faqat iqtisodiy taklif sifatida qoldirmasdan, uni ExecTrans va CheckZero algoritmlari bilan konkretlashtiradi, Go tilida PromethoniXTrie nomli pilot ilovani ishlab chiqadi va haqiqiy Ethereum transaction maʼlumotlari ustida Linear yondashuv bilan unumdorlikni taqqoslaydi. Biroq Promethon haqiqiy Ethereum mainnetda joriy etilmagan yoki production miqyosida tasdiqlanmagan; mualliflar mainnet deployment konsensus oʻzgarishlari sabab hard fork talab qilishini aniq taʼkidlaydi.
Ethereum holatining oʻsishini oʻlchash uchun oʻtkazilgan alohida BigQuery tahlilida 2024-yilning dastlabki olti oyida 1.882.687 ta shartnoma yaratilgani va ularning 1.701.693 tasi (%90,38) keyingi olti oy davomida umuman chaqirilmagani qayd etilgan. Butun 2024-yil uchun esa yaratilgandan keyin qayta ishlatilmagani bildirilgan shartnomalar soni 3.036.254 ta boʻlib, bu barcha deploy qilingan shartnomalarning %75,33 iga toʻgʻri keladi. Bu oʻlchov shartnomalar iqtisodiy jihatdan mutlaqo keraksiz ekanini isbotlamaydi; manba oʻlchagan xususiyat — belgilangan vaqt oynasidagi keyingi foydalanish/chaqirish xatti-harakatidir.
Promethonning asosiy algoritmik gʻoyasi barcha hisoblarni har bir blokda bittalab skanerlash emas. Ijara iqtisodiy jihatdan har blok uchun hisoblanadi; biroq undirish lazy collection mantiqi bilan amalga oshiriladi. Hisob transaction qilganda toʻplangan ijara ExecTrans tomonidan hisoblanadi. Har bir blok oxirida esa CheckZero samarali balans boʻyicha tartiblangan tuzilmaning faqat eng kichik qiymatli hisobidan boshlab, toʻlov qobiliyati qolmagan hisoblarni oʻchiradi. Eng kichik samarali balansli hisob ijarani toʻlay olsa, tartiblash tufayli boshqa hisoblarning ham toʻlov qobiliyati musbat degan xulosaga kelinadi va butun dunyo holatini skanerlashga hojat qolmaydi.
Pilot benchmarkda PromethoniXTrie egri chizigʻi manbada koʻrsatilgan transaction oraligʻida Linear yondashuv egri chizigʻidan pastda qoladi va maʼlumot oʻsgan sari ikki egri chiziq orasidagi farq ortadi. Ammo manba grafigining y oʻqi uchun vaqt birligi koʻrsatilmagan va usul matni benchmark 1.000.000 operatsiyagacha davom etganini aytsa-da, eʼlon qilingan Figure 10-ning koʻrinadigan x oʻqi 100.000 transaction darajasida tugaydi. Shu sababli tadqiqotdan aniq millisekund/sekund qiymatlari yoki ishonchli “X baravar tezlashish” sonini chiqarish mumkin emas.
Ethereum’ning Dunyo Holati Nima va Nega Oʻsadi?
Ethereum’ning dunyo holati (world state) — hisob balanslari, shartnoma holatlari va hisoblar bilan bogʻliq doimiy maʼlumotlar kabi tarmoqning joriy holatini belgilaydigan global maʼlumotlar toʻplamidir; amaldagi Ethereum dizaynida holat maʼlumoti bir marta yaratilgandan keyin ishlatilmasa ham full nodelar uni saqlashda davom etgani uchun dunyo holati vaqt oʻtishi bilan oʻsadi.
Ethereum dunyo holatini tekshiriladigan kalit-qiymat munosabatlari koʻrinishida tashkil qilish uchun Merkle-Patricia Trie dan foydalanadi. Hisob manzili orqali tegishli hisob holatiga kirish mumkin va butun dunyo holati yagona root hash bilan kriptografik tarzda majburiy bogʻlanishi mumkin.
Maqoladagi \(n\) dunyo holatidagi hisoblar sonini; \(k\) esa hisob manzilining uzunligini bildiradi. Manba Ethereum’ning Merkle-Patricia Trie asosidagi hisobga kirishini \(O(k)\) bilan ifodalab, barcha hisoblarni chiziqli tarzda skanerlashni \(O(n)\) deb koʻrib chiqadi.
Bu yerdagi asosiy masshtab muammosi shuki: state rent gʻoyasi nazariy jihatdan “barcha hisoblardan ular ishlatgan saqlash joyi uchun muntazam haq ol” deyishi mumkin; biroq yuz millionlab hisoblarni har bir blokda ketma-ket tekshirish state rentning oʻzini yangi masshtablanuvchanlik muammosiga aylantirishi mumkin.
Doimiy holat nega resurs xarajati hisoblanadi?
Doimiy holat faqat maʼlumot egasining diskida saqlanmaydi. Full nodelar tarmoq holatini tasdiqlash va transactionlarni bajarish uchun ayni holat maʼlumotini saqlashi shart. Shu sababli bitta hisob yoki shartnomaning doimiy holati tarmoq boʻylab koʻplab nodelarda takrorlanadi.
Manba yangi manzilga qilingan bitta transaction odatda taxminan 100 bayt doimiy saqlash hosil qilishi mumkinligini bildiradi. Bu son barcha transactionlar uchun qatʼiy Ethereum qoidasi sifatida talqin qilinmasligi kerak; maqolada dunyo holati oʻsishining kattalik tartibini tushuntirish uchun ishlatilgan taxminiy qiymatdir.
2024 BigQuery tahlili nimani koʻrsatdi?
| Tahlil oynasi | Qayd etilgan topilma | Nisbat | Talqin chegarasi |
|---|---|---|---|
| 2024-yilning dastlabki 6 oyida yaratilgan shartnomalar | Yaratilgan 1.882.687 ta shartnomaning 1.701.693 tasi keyingi 6 oyda chaqirilmadi | %90,38 | “Chaqirilmadi” — oʻlchov mezoni; iqtisodiy keraksizlik yoki yomon niyatning isboti emas. |
| Umumiy 2024-yil | 3.036.254 ta shartnoma yaratilgandan keyin qayta ishlatilmadi | Barcha deploy qilingan shartnomalarning %75,33 i | Manba bu toʻplanishni dormant state muammosining koʻrsatkichi sifatida ishlatadi. |
Promethon Nima va State Rent Gʻoyasini Qanday Amalga Oshirsa Boʻladigan Holga Keltiradi?
Promethon saqlanayotgan Ethereum holatiga vaqt × joy × birlik narx mantiqi bilan uzluksiz ijara hisoblaydigan va toʻlov qobiliyati tugagan hisoblarni butun dunyo holatini chiziqli skanerlashsiz topish uchun hisoblarni samarali balanslari boʻyicha muvozanatlangan Red-Black Tree tartibida saqlaydigan state-expiry mexanizmidir.
State rent — hisob blockchain holatida egallagan joy uchun faqat yaratilish vaqtida bir martalik xarajat toʻlash oʻrniga, holat tarmoqda saqlanib turgan butun davr mobaynida iqtisodiy xarajatga ega boʻlishi kerak degan gʻoya.
Promethon bu gʻoyani ikki alohida darajada birlashtiradi:
- Iqtisodiy daraja: Ishlatilgan saqlash miqdori va saqlash muddati oshgani sari hisobga hisoblanadigan ijara ham oshadi.
- Algoritmik daraja: Qaysi hisob ijara sabab endi barqaror boʻla olmay qolganini topish uchun barcha hisoblarni skanerlash oʻrniga muvozanatlangan tartiblash ishlatiladi.
Promethonning muhim tafsiloti — har bir hisob jismonan har bir blokda bittalab yangilanmaydi. Iqtisodiy ijara bloklar oʻtgani sari yigʻiladi; haqiqiy haq hisobi tegishli hisob qayta transactionga kirgan paytda yoki CheckZero tomonidan tekshirilganda amalga oshiriladi. Bu yondashuv manbada lazy collection deb izohlanadi.
Merkle-Patricia Trie bilan Red-Black Tree Nega Birlashtiriladi?
Merkle-Patricia Trie hisob manzilidan tekshiriladigan va deterministik state lookup taʼminlasa, Red-Black Tree hisoblarni ijaradan keyingi samarali balans boʻyicha muvozanatlangan tarzda tartiblay olgani uchun Promethon ikki tuzilmaning turli kuchli tomonlarini birlashtiradi; maqsad manzilga asoslangan tekshiriluvchanlikni saqlab qolgan holda eng kichik balansli hisobni va oʻchirilishi kerak boʻlgan stateni \(O(n)\) toʻliq skanerlashsiz aniqlashdir.
Merkle-Patricia Trie nima beradi?
Merkle-Patricia Trie Ethereum hisob manzillarini kalit sifatida ishlatadigan va hisob holatini kriptografik hash tuzilmasi bilan bogʻlaydigan maʼlumotlar tuzilmasidir. Bitta leaf oʻzgarsa, bu oʻzgarish tegishli shox orqali root hashgacha tarqaladi.
Bu xususiyat ikkita muhim xavfsizlik funksiyasini beradi:
- Butun world statening yagona root hash bilan ifodalanishi.
- Muayyan manzilning muayyan qiymatga bogʻlanganini Merkle proof orqali tasdiqlash mumkinligi.
Red-Black Tree nima beradi?
Red-Black Tree — oʻz muvozanatini saqlaydigan binary search tree turi. Oddiy binary search tree yomon qoʻshish tartiblarida chiziqli tuzilmaga aylanib \(O(n)\) xatti-harakatini koʻrsatishi mumkin, Red-Black Tree esa qoʻshish va oʻchirishdan keyin rotation va recoloring amallari bilan daraxtni muvozanatda saqlab, qidirish, qoʻshish va oʻchirish amallarini eng yomon holatda \(O(\log n)\) chegarasida ushlab turishni maqsad qiladi.
Manba Red-Black Tree uchun beshta asosiy invariantni beradi:
- Har bir node qizil yoki qora boʻladi.
- Root qora boʻladi.
- NIL barglar qora boʻladi.
- Qizil nodening bolalari qora boʻlishi kerak; ikkita qizil node ketma-ket boʻla olmaydi.
- Bir nodedan pastdagi NIL barglarga boradigan barcha yoʻllar bir xil miqdordagi qora nodeni oʻz ichiga olishi kerak.
Bu invariantlar buzilganda standart Red-Black fixup() amali recoloring va rotationni qoʻllab muvozanatni qayta tiklaydi.
Promethon ikkita alohida maʼlumotlar bazasini saqlaydimi?
Maqolaning yakuniy dizaynida maqsad ikkita mustaqil tuzilmani saqlab, ularni alohida sinxronlashtirish emas. Merkle-Patricia Trie leaf tuzilmasi Red-Black Tree metadata bilan kengaytiriladi. Leaf faqat hisob maʼlumotini emas, balki Red-Black ordering uchun kerak boʻladigan Color, Parent, Left va Right maydonlarini ham saqlaydi.
Bu manzilga asoslangan pointerlar odatiy process memory manzillari emas. Boshqa nodelarga Ethereum hisob manzillari orqali havola beriladi. Shu tariqa Red-Black tuzilmaviy munosabatlari ham Merkle-Patricia Trie leaf qiymatlarining bir qismiga aylanadi va shuning uchun Merkle root tomonidan kriptografik tarzda qamrab olinadi.
Promethonning asosiy oʻzgaruvchilari
| Oʻzgaruvchi | Maʼnosi | Birlik / tur |
|---|---|---|
CurBlock | Joriy Ethereum block number | blok |
LastMod_i | Hisob i oxirgi marta oʻzgartirilgan block number | blok |
Balance_i | Hisob i balansi | wei |
AccBytes_i | Hisob i storage tree ichida ishlatgan jami joy | bayt |
StorageFee_i | Oxirgi saqlash toʻlovidan beri yigʻilgan ijara | wei |
PriceByte | Bir bayt stateni bir blok davomida saqlash uchun ishlatiladigan birlik ijara narxi | wei/(bayt·blok) |
s | Transaction sender | hisob/manzil |
r | Transaction receiver | hisob/manzil |
v | Yuborilgan transaction qiymati | wei |
Tenglama 1: Saqlash ijarasi qanday hisoblanadi?
\[ StorageFee_s = (CurBlock-LastMod_s) \times (AccBytes_s\times PriceByte) \tag{1} \]
Formula nimani hisoblaydi? Sender hisobining oxirgi haq undirilgan yoki oʻzgartirilgan vaqtidan beri yigʻilgan state-storage ijarasini hisoblaydi.
Oʻzgaruvchilar: \(CurBlock-LastMod_s\) hisob necha blok davomida ijara yigʻganini; \(AccBytes_s\) hisob saqlayotgan statening baytdagi hajmini; \(PriceByte\) esa bayt va blok uchun birlik narxni bildiradi.
Birlik tekshiruvi:
\[ blok \times bayt \times \frac{wei}{bayt\cdot blok} = wei \]
Shunday qilib, \(StorageFee_s\) bilan hisob balansi bir xil pul birligi — wei da taqqoslanishi mumkin.
Matematik xatti-harakat: Boshqa oʻzgaruvchilar oʻzgarmasa, hisob uzoqroq vaqt oʻzgarmay tursa ijara chiziqli oshadi. Hisob koʻproq state bayt ishlatsa ham ijara chiziqli oshadi. PriceByte oshgani sari bir xil muddat va joy uchun hisoblangan ijara bevosita oshadi.
Muhim talqin chegarasi: Manba haqiqiy Ethereum mainnet uchun aniq PriceByte qiymatini belgilamaydi. Bu parametr iqtisodiy/boshqaruv qaroridir. Misollarda ishlatilgan 1 wei/(bayt·blok) qiymati pedagogik ssenariy parametridir; tavsiya etilgan production narxi emas.
Tenglama 2: Senderning vaqtinchalik balansi
\[ Balance_s \leftarrow Balance_s - StorageFee_s \tag{2} \]
Avval yigʻilgan saqlash ijarasi senderning vaqtinchalik balansidan ayriladi. Manba bu vaqtinchalik hisoblar memoryda saqlanishini; transaction yaroqsiz boʻlsa oʻzgarishlar revert qilinishini bildiradi.
Ijara toʻlangandan keyin:
\[ Balance_s \ge v \]
sharti tekshiriladi. Qolgan balans yuboriladigan transaction qiymatini qoplay olmasa, operatsiya ortga qaytariladi.
Sender B misolida nega transaction qila olmaydi?
Manba misolida:
\[ CurBlock=991000 \]
\[ LastMod_B=887980 \]
\[ Balance_B=112020\;wei \]
\[ AccBytes_B=1\;byte \]
va namunaviy birlik narx:
\[ PriceByte=1\;\frac{wei}{byte\cdot block} \]
deb olingan.
B hisobining yigʻilgan ijarasi:
\[ StorageFee_B = (991000-887980)\times1\times1 = 103020\;wei \]
boʻladi.
Ijaradan keyingi balans:
\[ 112020-103020=9000\;wei \]
qoladi. B hisobi 110.000 wei yubormoqchi boʻlgani uchun:
\[ 9000 < 110000 \]
sharti yuzaga keladi va manba ssenariysida transaction bajarilmaydi.
Bu misol Promethonning muhim iqtisodiy taʼsirini koʻrsatadi: zanjirda koʻrinadigan nominal hisob balansi oʻzi transaction uchun foydalaniladigan balans emas; yigʻilgan storage rent avval hisobga olinadi.
Tenglama 3 va 4: Receiverning ijarasi va balansi
Receiver hisobining yigʻilgan ijarasi sender bilan bir xil tuzilma asosida hisoblanadi:
\[ StorageFee_r = (CurBlock-LastMod_r) \times (AccBytes_r\times PriceByte) \tag{3} \]
Soʻng receiver balansi:
\[ Balance_r = \max(0,\ Balance_r+v-StorageFee_r) \tag{4} \]
bilan yangilanadi.
\(\max(0,\cdot)\) nega ishlatiladi? Manba manfiy hisob balansiga ruxsat bermagani uchun natija noldan pastga tushsa receiver balansi nol bilan cheklanadi.
Muvaffaqiyatli transactiondan keyin sender va receiver uchun:
\[ LastMod_s \leftarrow CurBlock \]
\[ LastMod_r \leftarrow CurBlock \]
amalga oshiriladi va yangi balance/last-modification kalitlariga koʻra Red-Black tartibi qayta muvozanatlanadi.
Manba ssenariysida 7.000.000 wei transferi
Ikkinchi misolda C hisobi A hisobiga 7.000.000 wei yuboradi:
\[ Balance_C=12004338\;wei \]
\[ LastMod_C=544333 \]
\[ CurBlock=991000 \]
boʻlganda C uchun:
\[ StorageFee_C= (991000-544333)\times1\times1 = 446667\;wei \]
hisoblanadi.
Transaction qiymati ham ayrilgandan keyin manbada:
\[ Balance_C= 12004338-446667-7000000 = 4557671\;wei \]
natijasi beriladi.
Receiver A uchun:
\[ StorageFee_A= (991000-990517)\times1\times1 = 483\;wei \]
va:
\[ Balance_A= \max(0,2000110+7000000-483) = 8999627\;wei \]
olinadi.
Balance qiymatlari oʻzgargani uchun A va Cning Red-Black tartibidagi oʻrinlari ham oʻzgaradi; standart fix-up amali daraxt invariantlarini yangi tartibga koʻra qayta tiklaydi.
CheckZero nega barcha hisoblarni skanerlamaydi?
CheckZero, ijaradan keyingi samarali balansi eng past hisobni bevosita tartiblangan tuzilmaning minimumidan tanlaydi. Manba bu hisobni \(rb_{left}\) deb ataydi.
Bu hisobning ijarasi:
\[ StorageFee_{rb_{left}} = (CurBlock-LastMod_{rb_{left}}) \times (AccBytes_{rb_{left}}\times PriceByte) \tag{5} \]
deb hisoblanadi.
Soʻng:
\[ Balance_{rb_{left}} - StorageFee_{rb_{left}} >0 \tag{6} \]
sharti tekshiriladi.
Agar shart toʻgʻri boʻlsa, eng past samarali balansli hisob ham ijaradan keyin musbat qolganligi sabab tartibdagi boshqa hisoblar ham manfiy emas deb qabul qilinadi va skanerlash tugaydi.
Agar shart notoʻgʻri boʻlsa, tegishli hisob Merkle-Patricia Trie va Red-Black tartibidan oʻchiriladi; Red-Black fix-up qoʻllanadi va algoritm yangi minimum hisobda qayta ishlaydi.
Hisob musbat qolsa, balans:
\[ Balance_{rb_{left}} \leftarrow Balance_{rb_{left}} - StorageFee_{rb_{left}} \tag{7} \]
bilan yangilanadi.
CheckZero misolida B hisobi qachon oʻchiriladi?
Manba ssenariysida B hisobining balansi 112.020 wei va oxirgi oʻzgartirish bloki 887.980. PriceByte=1 va AccBytes=1 farazi ostida block 1.000.000 uchun yigʻilgan ijara:
\[ 1000000-887980=112020\;wei \]
boʻladi va samarali balans nolga yetadi.
Manbadagi 8-shakl block 1.000.000 holatini CheckZero ishlashidan oldin koʻrsatadi; keyingi block 1.000.001-ni koʻrsatadigan 9-shaklda B hisobi oʻchirilgan va Red-Black tuzilma qayta muvozanatlangan.
Kriptografik yaxlitlik qanday saqlanadi?
Red-Black metadatasining Merkle-Patricia leaf qiymatlariga qoʻshilishi state rootni oʻzgartirsa ham, mualliflar dizaynida tekshiriluvchanlik yoʻqolmaydi. Color, Parent, Left va Right maydonlari leaf qiymatining bir qismi boʻlgani uchun leaf hash va uning ustidagi Merkle yoʻli bu maydonlarni ham majburiy bogʻlaydi.
Red-Black Tree qoidalari oʻz-oʻzicha bir xil kalitlar toʻplami uchun yagona daraxt geometriyasini kafolatlamaydi. Shu sabab maqola barcha validatorlar bir xil deterministic insertion, deletion va fix-up algoritmini ishlatishi kerakligini taʼkidlaydi. Bir xil state transition ketma-ketligi natijasida leaf maydonlari byte-identical boʻlsa, root hash ham validatorlar orasida bir xil qoladi.
State rent nega “har bir blokda barcha hisoblardan haq ol” degani emas?
Promethon iqtisodiy jihatdan har bir byte-block uchun ijara hisoblaydi; biroq barcha hisoblarning balansini har bir blokda jismonan qayta yozmaydi. Mualliflar bu farqni lazy collection orqali hal qiladi.
- Hisob transaction qilganda
ExecTransoxirgi oʻzgarishdan beri yigʻilgan ijaraning barchasini bir martada hisoblaydi. - Blok oxirida
CheckZeroRed-Black tartibidagi eng past samarali balansli hisobni tekshiradi. - Minimum hisob musbat boʻlsa, undan yuqori tartiblangan hisoblarni alohida tekshirish shart emas.
- Minimum hisob toʻlov qobiliyatini yoʻqotsa, oʻchiriladi va jarayon yangi minimum hisobda takrorlanadi.
Mualliflarning maqsadi saqlashning vaqt × joy xarajatini saqlagan holda har bir blokda \(O(n)\) full-state sweep qilishdan qochishdir.
Yigʻilgan ijara qayerga ketadi?
Maqola ikkita muqobil iqtisodiy taqsimot modelini taklif qiladi. Bular tajriba orqali tanlangan “gʻolib” modellar emas; ayni algoritm bilan mos ikkita boshqaruv variantidir.
| Usul | Ijara oqimi | Manbada koʻrsatilgan afzallik | Manbada koʻrsatilgan asosiy murosa |
|---|---|---|---|
| Method A — Aggregate validator reward | Jami state hajmiga koʻra validator/block proposerga toʻlov | Stateni saqlaydigan validatorlarga muntazam va bashorat qilinadigan kompensatsiya | Kattaroq TotalBytes validator daromadini oshirishi mumkinligi sabab stateni kichraytirish maqsadi bilan ragʻbat nomuvofiqligini yuzaga keltirishi mumkin. |
| Method B — Rent burning | Undirilgan rent doimiy ravishda yoqib yuboriladi | Validatorning state hajmiga doir bevosita iqtisodiy manfaatini yoʻq qiladi va Ether egalari uchun umumiy deflyatsion taʼsir yaratadi. | State saqlovchi validatorlarga rentdan bevosita toʻlov qilinmaydi. |
Method Ada validator toʻlovi
Promethonning Method A variantida dunyo holatiga qoʻshilgan TotalBytes barcha hisoblar ishlatadigan storage byte yigʻindisini anglatadi. Manbaga koʻra block proposerga har blok uchun:
\[ ValidatorRentReward = TotalBytes \times PriceByte \]
miqdorida qoʻshimcha wei toʻlanishi mumkin.
Bu ifoda tadqiqotda alohida raqamlangan tenglama sifatida berilmagan, ammo usul boʻlimida aniq taʼriflangan.
Bu tizimda account-level rent lazy tarzda undirilganda validator reward har blok uchun jami tarzda toʻlanadi; mualliflar ikki oqim uzoq muddatli oʻrtacha qiymatda mos kelishini maqsad qiladi.
Threat model qaysi hujumlarni muhokama qiladi?
Manba toʻrtta ssenariyni baholaydi:
| Ssenariy | Manba bahosi | Talqin chegarasi |
|---|---|---|
| State-bloat / spam | Koʻp sonli past balansli hisob yaratgan hujumchi bu state uchun ijara toʻlashda davom etishi kerak; moliyalashtirish toʻxtasa hisoblar CheckZero tomonidan tozalanadi. | Bu mualliflarning iqtisodiy/protokol modeli ustidagi tahlilidir; jonli mainnet hujum tajribasi emas. |
| Nishon hisobni majburan oʻchirish | Mualliflar tashqi tomon nishon hisobning Balance/LastMod/AccBytes komponentlarini hisob egasi nomidan kamaytira olmasligi va tashqaridan ETH yuborish hisob umrini uzaytirishini asos qilib, hujumni model doirasida tuzilmaviy jihatdan imkonsiz deb baholaydi. | Bu natija taklif qilingan state-transition qoidalari farazi ostidagi nazariy bahodir. |
| Dishonest validator | Majburiy rent yoki deletion qoʻllanmasa state root halol validatorlarnikidan farq qiladi va blok yaroqsiz boʻladi. | Haqiqiy production deployment ustida eksperimental oʻlchov oʻtkazilmagan. |
| Dormant qonuniy hisobning yoʻqolishi | Haqiqiy foydalanish imkoniyati cheklovi sifatida qabul qilinadi. Uzoq vaqt offline qolgan va rent bufferi tugagan hisob oʻchirilishi mumkin. | PriceByte sozlamasi va ehtimoliy state-revival mexanizmlari yechim sifatida muhokama qilinadi; revival mexanizmi bu tadqiqotda amalga oshirilmagan. |
Dormant qonuniy hisoblarning oʻchirilishi maqolaning muhim xavfsizlik/amalga oshirish chegarasidir. Manba buni “hujum oldi olindi” deb emas, bevosita genuine usability limitation sifatida qabul qiladi.
Tadqiqot Usuli va Natijalari
Tadqiqot dizayni
Tadqiqot bir-birini toʻldiradigan toʻrtta ilmiy qatlamdan foydalanadi:
- Ethereum state-growth oʻlchovi: 2024 blockchain maʼlumotlarini BigQuery orqali tahlil qilish.
- Algoritmik dizayn: State rent uchun ExecTrans va CheckZero algoritmlari.
- Asimptotik murakkablik tahlili: Promethon, time-based state expiry va chiziqli state-rent yondashuvini taqqoslash.
- Pilot ilova va benchmark: Go asosidagi PromethoniXTrie bilan LinearApproachTrieni haqiqiy Ethereum transaction maʼlumotlari ustida taqqoslash.
Bu toʻrtta qatlamni bir-biri bilan aralashtirmaslik kerak. 2024 BigQuery dormant-contract tahlili muammo hajmini oʻlchasa, pilot benchmark maʼlumotlar tuzilmasining operatsion samaradorligini taqqoslaydi.
Pilot ilovaning test muhiti
| Element | Manba qiymati |
|---|---|
| Kompyuter | MacBook Pro 2023 |
| Protsessor | Apple M3 Pro |
| Xotira | 36 GB |
| Ilova tili | Go |
| Taklif qilingan maʼlumotlar tuzilmasi | PromethoniXTrie |
| Taqqoslash yondashuvi | LinearApproachTrie |
Benchmark maʼlumotlar toʻplami
Mualliflar Google BigQuerydagi ochiq Ethereum blockchain maʼlumotidan dastlabki 1.000.000 transaction yozuvini olganini va synthetic scaling yoki sunʼiy maʼlumot oʻzgartirishdan foydalanmaganini bildiradi.
Benchmark uchun ayniqsa quyidagi maydonlar ishlatilgan:
block_numberblock_timestampfrom_addressto_addressvalue
Bu maydonlar account-based transaction va state transition xatti-harakatini pilot maʼlumotlar tuzilmasida qayta ijro etish uchun ishlatilgan.
Manba bu benchmark toʻliq EVM execution, arbitrary smart-contract bytecode, barcha storage mutation turlari yoki haqiqiy validator/network xatti-harakatini toʻliq qayta yaratadi deb daʼvo qilmaydi.
PromethoniXTrie qaysi amallarni bajaradi?
AddAccount: Yangi hisobni Merkle-Patricia Trie leaf sifatida qoʻshadi va leaf ichidagi Red-Black metadata orqali tartiblangan tuzilmaga joylashtiradi.
ModifyAccount: Balance yoki last_mod oʻzgarganda tartiblash kaliti oʻzgargani sabab node joriy Red-Black oʻrnidan chiqariladi, yangi qiymatlar bilan qayta qoʻshiladi va fix-up qoʻllanadi.
DeleteAccount: CheckZero tomonidan expire qilingan hisobni Red-Black munosabatlaridan va Merkle-Patricia Triedan olib tashlaydi.
fixup(): Qoʻshish yoki oʻchirishdan keyin Red-Black invariantlarini rotation va recoloring amallari bilan qayta tiklaydi.
UpdateBlockHeight(): Blockchain vaqtining oʻtishini ifodalovchi maxsus benchmark funksiyasidir. PromethoniXTrie eng past samarali balansli leafni tartiblash metadatasidan topa olsa, LinearApproachTrie barcha hisoblarni skanerlaydi.
Promethonning Vaqt va Saqlash Murakkabligi Qanday?
Manba Promethonni yuqori darajadagi murakkablik jadvalida transaction bajarilishi uchun \(O(\log n)\), blok davomida \(m\) hisobni oʻchirish uchun \(O(m\log n)\) va saqlash uchun \(O(n)\) deb umumlashtiradi; biroq ilova darajasidagi fixup() izohi har bir Red-Black qadami Merkle-Patricia Trie orqali \(O(k)\) lookup talab qilishini aytib, fix-up xarajatini \(O(k\log n)\) deb beradi, shu sabab maqolaning turli boʻlimlaridagi murakkablik ifodalari bir xil abstraksiya darajasida emas.
Manbaning yuqori darajadagi murakkablik jadvali
| Operatsiya | Promethon | Time-based state expiry | State Rent — Linear approach |
|---|---|---|---|
| Transaction bajarilishi | \(O(\log n)\) | \(O(k)\) | \(O(k)\) |
| Block operatsiyasi / state deletion | \(O(m\log n)\) | \(O(k)\) | \(O(n+mk)\) |
| Saqlash murakkabligi | \(O(n)\) | \(O(n)\) | \(O(n)\) |
| Qoʻshimcha yillik pruning murakkabligi | Yoʻq | \(O(p)\) | Yoʻq |
Bu yerda:
- \(n\): hisoblar soni.
- \(m\): bir blokdan keyin oʻchiriladigan hisoblar soni va manba odatda bu son kichik boʻlishini faraz qiladi.
- \(k\): hisob manzili/key uzunligi.
- \(p\): barcha hisoblar ishlatadigan jami bayt miqdori.
Transaction murakkabligining manbada batafsil keltirib chiqarilishi
Maqola transaction amallarini quyidagi tarkibiy qismlarga ajratadi:
- Sender hisobini topish va qayta ishlash: \(O(k)\)
- Receiver hisobini topish yoki yaratish: \(O(k)\)
- Sender uchun yetarli balans tekshiruvi: \(O(1)\)
- Sender/receiver balance yangilanishi: \(O(1)\)
- Red-Black fix-up: yuqori darajadagi tahlilda \(O(\log n)\)
Shunga koʻra manba Section 6:
\[ O(k+\log n) \approx O(\log n) \]
natijasidan foydalanadi.
Mualliflar, shuningdek, Ethereum manzillari 160 bit ekanini va nazariy jihatdan \(n\le2^{160}\) boʻlgani sabab:
\[ \log_2 n\le160 \]
ekanini taʼkidlaydi.
Ilova darajasidagi O(k log n) farqi
Section 7.3.4 da esa haqiqiy birlashtirilgan tuzilmadagi fixup() uchun boshqa tafsilot beriladi. Red-Black LeftAddr, RightAddr va ParentAddr maydonlari bevosita memory pointer emas, Ethereum manzillaridir. Har bir traversal qadamida tegishli leafni Merkle-Patricia Trie orqali olish kerak.
Manba bu yerda beradigan murakkablik:
\[ O(k\log n) \]
koʻrinishidadir.
Yaʼni \(O(\log n)\) ta Red-Black qadamining har birida \(O(k)\) MPT lookup mavjud. Bu tafsilot Table 2 dagi \(O(\log n)\) xulosasiga qaraganda pastroq darajadagi ilova xarajatini koʻrsatadi.
Shu sababli Verianla maqolasi “Promethon barcha transactionlarda aniq \(O(\log n)\)” yoki “amaldagi Ethereum bilan bir xil \(O(k)\) hech qanday qoʻshimcha xarajatsiz saqlanadi” degan yagona xulosa chiqarmaydi.
Blok oxiridagi deletion murakkabligi
Bir blokda \(m\) ta hisob oʻchirilsa, manba har bir oʻchirish uchun Red-Black amali \(O(\log n)\) boʻlishini faraz qilib:
\[ O(mk+m\log n) \approx O(m\log n) \]
ifodasidan foydalanadi.
Chiziqli state-rent yondashuvida esa avval barcha \(n\) ta hisob skanerlangani uchun:
\[ O(n+mk) \]
xarajati qayd etiladi.
Saqlash murakkabligi nega O(n) boʻlib qoladi?
Promethon har bir hisobning leaf maʼlumotiga qoʻshimcha Red-Black metadata qoʻshsa ham, hisob boshiga qoʻshimcha joy qatʼiy miqdordagi fieldlardan iborat. \(n\) ta hisob uchun jami saqlash shuning uchun asimptotik jihatdan:
\[ O(n) \]
boʻlib qoladi.
Bu “Promethon hech qanday qoʻshimcha byte ishlatmaydi” degani emas. Asimptotik sinf oʻzgarmaydi; hisob boshiga Red-Black rang va ulanish metadatasi sabab doimiy koeffitsiyent darajasida qoʻshimcha storage mavjud.
Benchmark qanday oʻtkazilgan?
Manba benchmark maʼlumotlar toʻplamini memoryga yuklagandan keyin operatsiyalarni 1.000 transactionga ortib boradigan guruhlarda ishlatgan:
1.000 → 2.000 → 3.000 → ...
va usul matniga koʻra jarayon toʻliq maʼlumotlar toʻplamigacha davom ettirilgan.
Har bir batch hajmida Get, Add, Delete va UpdateBlockHeight() kabi asosiy amallarning oʻrtacha execution time qiymati oʻlchangan.
Figure 10 nimani koʻrsatadi va nimani koʻrsatmaydi?
Manba unumdorlik grafigida PromethoniXTrie egri chizigʻi maʼlumot oʻsgani sari Linear approach egri chizigʻidan pastda qoladi. Transaction soni oshganda Linear egri chizigʻi tikroq koʻtariladi, PromethoniXTrie esa sekinroq oʻsadi. Bu vizual xatti-harakat mualliflarning chiziqli toʻliq skanerlash oʻrniga tartiblangan tuzilmadan foydalanish yaxshiroq masshtablanadi degan nazariy murakkablik tahlilini sifat jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi.
Biroq Figure 10-ning xom maʼlumotlar jadvali maqolada berilmagan. Bundan tashqari ikkita hisobot chegarasi mavjud:
- Usul benchmark 1.000.000 transactiongacha davom etganini aytsa-da, eʼlon qilingan grafikning koʻrinadigan x oʻqi 100.000 transaction darajasida tugaydi.
- Y oʻqi Execution Time deb yozilgan, ammo sekund, millisekund, nanosekund yoki boshqa vaqt birligi koʻrsatilmagan.
Shu sababli grafikdan aniq “Promethon X baravar tezroq”, “Y ms davom etadi” yoki muayyan transaction sonidagi aniq execution-time qiymati chiqarilmagan.
Manba takroriy benchmark soni, standart ogʻish, ishonch oraligʻi yoki statistik testni ham qayd etmaydi. Mualliflarning “significantly outperforms” iborasi shu sabab bu yerda statistik ahamiyat testi sifatida tarjima qilinmaydi; koʻrinib turgan unumdorlik egri chiziqlari orasidagi yaqqol farq maʼnosida koʻrib chiqiladi.
Tajriba aslida nimani taqqoslaydi?
Mualliflar alohida taʼkidlagan muhim nuqta shuki: ayni rent algoritmi qoʻllanganda oʻchiriladigan hisoblar soni va boʻshatiladigan storage miqdori PromethoniXTrie bilan Linear yondashuv orasida oʻzgarmasligi kerak.
Tajribaning asosiy savoli:
“Promethon koʻproq hisob oʻchiradimi?”
emas;
“Ayni oʻchirish qarorlarini qaysi maʼlumotlar tuzilmasi samaraliroq topib, qoʻllaydi?”
degan savol.
Demak pilot benchmark state-rent siyosati Ethereum dunyo holatini production tarmoqda necha foiz kichraytirishini eksperimental oʻlchamaydi. Tadqiqotning asosiy hissasi state-expiry qarorini masshtablanuvchi maʼlumotlar tuzilmasi bilan amalga oshirish usulidir.
Promethon Ethereum mainnetga qanday oʻtkazilishi mumkin?
Manba Promethon deployment hard fork talab qilishini aniq bildiradi. Buning ikkita asosiy sababi bor:
- Merkle-Patricia Trie leaf encodingga
Color,Parent,LeftvaRightkabi Red-Black metadata qoʻshilishi leaf hashlarni va shu tariqa global state rootni oʻzgartiradi. - State-transition function har bir blokda storage rent hisoblanishi va samarali balansi nol yoki manfiy boʻlgan hisoblar transactionsiz avtomatik olib tashlanishini oʻz ichiga oladigan tarzda oʻzgartiriladi.
Upgrade qilinmagan client ayni blok uchun boshqa state root hisoblaydiganligi sababli bu oʻzgarishni soft fork sifatida amalga oshirib boʻlmaydi, degan xulosa mualliflar tomonidan aniq bayon qilingan.
Dastlabki migration xarajati
Hard fork paytida mavjud hisoblarni samarali balanslariga koʻra tartiblash va dastlabki Red-Black tuzilmani qurish kerak. Manba buning bir martalik:
\[ O(n\log n) \]
xarajatli migration ekanini bildiradi.
Bu migrationning haqiqiy Ethereum mainnet state ustida oʻlchangan wall-clock vaqti, RAM ishlatilishi yoki disk I/O xarajati tadqiqotda benchmark qilinmagan.
Verkle Tree bilan moslik daʼvosi
Mualliflar Red-Black tartibi commitment qatlamidan koʻra leaf-value qatlamida ishlashini taʼkidlaydi. Shu sabab kelajakda Merkle-Patricia Trie oʻrniga Verkle commitment tuzilmasi ishlatilsa, ayni Red-Black metadata Verkle leaf qiymatlariga qoʻshilishi mumkinligini ilgari suradi.
Bu tadqiqot ichida haqiqiy Verkle client ustida amalga oshirib benchmark qilingan natija emas; arxitektura mosligi tahlili va muallif taklifidir.
Maqola, shuningdek, Promethon bilan time-based state expiryni ayni muammoga turli murosalar bilan yondashadigan muqobillar sifatida baholaydi; ularni bir-biriga qoʻshilishi kerak boʻlgan ikkita toʻldiruvchi mexanizm sifatida taqdim etmaydi.
Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan natijalar
- 2024 Ethereum maʼlumotlarida juda koʻp yangi shartnoma koʻrsatilgan keyingi foydalanish oynalarida qayta chaqirilmagani qayd etilgan.
- State rentni barcha hisoblarni har bir blokda chiziqli skanerlashsiz qoʻllash uchun muvozanatlangan tartiblashdan foydalanadigan konkret algoritmik dizayn ishlab chiqilgan.
- Merkle-Patricia Trie leaflariga Red-Black metadata integratsiya qiladigan PromethoniXTrie Go tilida pilot tarzda amalga oshirilgan.
- ExecTrans va CheckZero rent hisoblash hamda toʻlov qobiliyati tugagan account stateni oʻchirishni muayyan algoritmik qadamlarga aylantiradi.
- Manbaning yuqori darajadagi murakkablik tahlilida Linear state-rent skanidagi \(O(n)\) block-level tekshiruv oʻrniga \(O(m\log n)\) deletion yondashuvi taklif qilinadi.
- Figure 10-ning eʼlon qilingan tendensiyasida PromethoniXTrie koʻrsatilgan transaction oraligʻida Linear approachga qaraganda pastroq execution-time egri chizigʻini namoyish etadi.
- Gibrid leaf metadata deterministic state-transition algoritmi bilan birga Merkle root orqali tekshiriladigan tarzda ishlab chiqilgan.
- Manba mainnet deployment uchun hard fork kerakligini va dastlabki oʻtishda \(O(n\log n)\) migration amalga oshirilishini bildiradi.
Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan natijalar
- Promethon bugun Ethereum mainnetda ishlaydi deb aytib boʻlmaydi.
- Haqiqiy Ethereum full-node parkida storage ishlatilishi maʼlum foizga kamaygani eksperimental tarzda koʻrsatilmagan.
- Maqola haqiqiy mainnet uchun aniq
PriceByteyoki ijara tarifini belgilamaydi. - Dormant deb oʻlchangan barcha shartnomalar iqtisodiy jihatdan keraksiz ekani koʻrsatilmagan.
- Figure 10-dan aniq sekund/millisekund execution time qiymatlarini chiqarish mumkin emas.
- Figure 10-dan ishonchli “X baravar tezlashish” nisbatini hisoblab boʻlmaydi; xom benchmark qiymatlari jadval koʻrinishida berilmagan.
- Benchmark toʻliq Geth production client, barcha EVM ish yuklari va haqiqiy peer-to-peer tarmoq sharoitlarida oʻtkazilmagan.
- Hard-fork migrationning haqiqiy mainnetdagi wall-clock xarajati oʻlchanmagan.
- Validator reward va rent-burning variantlaridan qaysi biri haqiqiy Ethereum iqtisodiyotida yaxshiroq ekani eksperimental aniqlanmagan.
- Verkle mosligi haqiqiy Verkle deployment ustida tasdiqlangan benchmark natijasi emas.
Manbaning muhim cheklovlari va hisobot noaniqliklari
Pilot ilova chegarasi: Go ilovasi Promethonning maʼlumotlar tuzilmasi gʻoyasini sinaydi; production Ethereum clientning toʻliq oʻrnini bosmaydi.
State reduction va data-structure performance farqi: Benchmarkning maqsadi oʻchiriladigan hisoblar sonini oshirish emas. Manba bir xil rent mantiqida oʻchirilgan hisoblar va boʻshatilgan storage miqdori ikki yondashuvda bir xil boʻlishi kerakligini aniq bildiradi.
Rent narxlash chegarasi: Haqiqiy tarmoq uchun PriceByte kalibrlanmagan. Iqtisodiy natijalar ushbu boshqaruv parametriga sezgir.
Dormant-account foydalanish muammosi: Uzoq vaqt offline qolgan qonuniy hisoblar rent sabab oʻchirilishi mumkin. Manba buni haqiqiy usability limitation sifatida qabul qiladi.
Benchmark grafigi hisobot muammosi: Usul 1.000.000 transactiongacha test qilinganini aytsa-da, Figure 10 koʻrinadigan tarzda 100.000 gacha chizilgan; farq izohlanmaydi.
Vaqt birligining yoʻqligi: Figure 10-ning Execution Time oʻqida vaqt birligi yoʻq.
Statistik noaniqlik: Takrorlar soni, xato chiziqlari, standart ogʻishlar, ishonch oraliqlari va ahamiyat testlari qayd etilmagan.
Murakkablik hisobotidagi farq: Section 6/Table 2 transaction xarajatini \(O(\log n)\) deb umumlashtirsa, Section 7.3.4 MPT lookuplarni oʻz ichiga olgan haqiqiy fixup() amalini \(O(k\log n)\) deb taʼriflaydi. Conclusion esa “critical operations” uchun \(O(k)\) ifodasini ishlatadi. Ushbu uchta ifoda manbada bir xil tafsilot darajasiga aniq tushirilmagan.
Migration bahosi: Mainnet hard fork uchun kerak boʻladigan \(O(n\log n)\) dastlabki migration nazariy jihatdan taʼriflangan, haqiqiy Ethereum state ustida unumdorlik testi oʻtkazilmagan.
Iqtisodiy model bahosi: Aggregate validator reward va burn usullari analitik tarzda muhokama qilingan, haqiqiy validator xatti-harakati yoki iqtisodiy muvozanat tajribasi oʻtkazilmagan.
Manba va Usul Haqida Izoh
Asl tadqiqot: Promethon: efficient reduction of Ethereum’s world state size using red-black trees
Mualliflar: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa; AmirHossein Aghajari; Salman Niksefat.
Mualliflar tartibi: Manba nashridagi tartib aynan saqlangan.
Teng hissa: Manba maqolada teng hissa/teng birinchi mualliflik bayonoti yoʻq.
Corresponding author: Salman Niksefat.
Muassasalar: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa va AmirHossein Aghajari — Department of Computer Engineering and Information Technology, Amirkabir University of Technology, Tehran, Iran. Salman Niksefat — Willis College, Ottawa, ON, Canada.
Manba turi: Original Research.
Ilmiy tur: Blockchain state-management / maʼlumotlar tuzilmasi va algoritm dizayni; nazariy murakkablik tahlili, haqiqiy blockchain maʼlumotlari tahlili va pilot dasturiy benchmark.
Jurnal: Frontiers in Blockchain.
Boʻlim: Blockchain Technologies.
Nashriyot: Frontiers.
Jild: 9.
Maqola raqami: 1837907.
DOI: 10.3389/fbloc.2026.1837907.
Rasmiy havola: https://doi.org/10.3389/fbloc.2026.1837907
Topshirilgan sana: 24 Mart 2026.
Qayta koʻrib chiqilgan sana: 23 May 2026.
Qabul qilingan sana: 7 Iyul 2026.
Nashr sanasi: 18 Sentabr 2026.
Taqriz holati: Taqrizli jurnalda chop etilgan version-of-record tadqiqot maqolasidir.
Muharrir: Andrea Michienzi, University of Pisa.
Taqrizchilar: Chen Feng, The University of British Columbia; Pujianto Yugopuspito, University of Pelita Harapan.
Ochiq kirish: Ha.
Litsenziya: Creative Commons Attribution License (CC BY). Manba tegishli iqtibos va asl nashr koʻrsatilishi sharti bilan foydalanish, tarqatish va koʻpaytirishga ruxsat beradi.
Moliyalashtirish: Mualliflar tadqiqot va/yoki nashr uchun moliyaviy yordam olinmaganini bildiradi.
Manfaatlar toʻqnashuvi: Mualliflar potensial manfaatlar toʻqnashuvini yuzaga keltirishi mumkin boʻlgan tijoriy yoki moliyaviy munosabatlar yoʻqligini bildiradi.
Maʼlumotlar mavjudligi: Tadqiqotda ommaga ochiq Ethereum blockchain maʼlumotlar toʻplamlari tahlil qilingan. Manba Google BigQuery Ethereum mainnet public blockchain datasetini maʼlumot manbasi sifatida koʻrsatadi.
Kod mavjudligi: Manba maqola PromethoniXTrie pilot ilovasi va benchmark kodlari GitHubda ommaga ochiq ekanini bildiradi: https://github.com/Promethon/PromethoniXTrie
Muallif hissalari: Seyed Sepehr Mirnasrollahi Parsa: Conceptualization, Data curation, Formal Analysis, Investigation, Methodology, Resources, Validation, Visualization, Writing – original draft, Writing – review and editing. AmirHossein Aghajari: Data curation, Formal Analysis, Software, Validation, Visualization, Writing – original draft, Writing – review and editing. Salman Niksefat: Conceptualization, Investigation, Methodology, Project administration, Supervision, Validation, Writing – original draft, Writing – review and editing.
Generative AI bayonoti: Mualliflar maqola yaratilishida generative AI ishlatilmaganini bildiradi. Frontiers, shuningdek, shakllar bilan birga taqdim etilgan ayrim muqobil matnlar sunʼiy intellekt yordami bilan yaratilganini va imkon qadar muallif nazoratidan oʻtkazilganini qayd etadi.
Asosiy metodologik chegara: Promethon haqiqiy Ethereum mainnetda deployment qilingan protokol oʻzgarishi emas. Go asosidagi pilot data-structure ilovasi, BigQuerydan olingan haqiqiy transaction maʼlumotlari va nazariy murakkablik tahlili bilan baholangan.
Benchmark hisobot chegarasi: Matn benchmark 1.000.000 transactionlik maʼlumotlar toʻplamigacha davom etganini bildirsa, Figure 10 koʻrinadigan x oʻqida 100.000 transactiongacha natija koʻrsatadi. Execution Time oʻqining vaqt birligi berilmagan; shu sabab aniq unumdorlik qiymatlari Verianla tomonidan chiqarilmagan.
Murakkablik hisobot chegarasi: Manbaning yuqori darajadagi Section 6/Table 2 tahlili bilan quyi darajadagi fixup() izohi turli murakkablik ifodalarini ishlatadi. Verianla ularni sukut bilan bitta ifodaga aylantirmagan.
Izoh qoldiring
E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan