Рикёрчул башка, бул изилдөөдө колдонулган мааниде, адамдын бактысы менен жакшы жашоого умтулуусунун мамилелик өлчөмүндө кездешкен башка адамды билдирген этикалык жана философиялык түшүнүк. Anné Hendrik Verhoef жана Edmund Terem Ugar жасалма интеллект системалары менен адам сымал социалдык роботтор адамдардын бактысына жана жыргалчылыгына салым кошо алса да, аларды Рикёрдун адам “башкасы” менен бир эле категорияга жайгаштырууга болобу же жокпу деген суроону изилдешет. Изилдөө жаңы эксперимент же маалымат талдоосун жүргүзбөйт; Рикёрдун бакыт философиясын, Harvard Study of Adult Development изилдөөсүнөн алынган мамилелүүлүк боюнча жыйынтыктарды жана адам–технология мамилелери боюнча адабиятты философиялык жактан бириктирет.

Рикёрдун бакыт түшүнүгүндө өз ара байланышкан үч өзөк алдыга чыгат: адамдын өз жашоосун ишке ашыруусу, жакын адамдар менен достук жана өз ара мамиле түзүүсү жана алысыраак адамдар менен адилеттүүлүк негизинде чогуу жашоосу. Авторлор жасалма интеллект менен социалдык роботтордун достук, кам көрүү, байланыш, эмоционалдык колдоо жана коомдук кызмат сыяктуу чөйрөлөрдө барган сайын көрүнүктүү болушу “башка” түшүнүгүнүн чек арасын бүдөмүктөтүп жатканын моюнга алышат. Ошентсе да макала жактаган жыйынтык — технологиялык артефакттар адамдын бактысына салым кошо алышы аларды Рикёрчул мааниде адам башкасы кылбайт.

Бул жыйынтык төрт аргумент аркылуу негизделет. Авторлор социалдык роботтор көрсөткөн адам сымал сезимдер жана жүрүм-турумдар симуляция экенин; жасалма интеллектти адам сымал агент катары рынокко сунуштоо олуттуу деңгээлде коммерциялык ашкере көрсөтүүнү камтый турганын; учурдагы AI жана социалдык роботторду ооруну, ырахатты же бакытты сезе турган моралдык пассивдүү субъекттер катары баалоого болбой турганын; ошондой эле алар адамдагыдай жашалып өткөн тажрыйбага негизделген субъективдүү жана баяндоочу идентификацияга ээ эмес экенин айтышат. Ошого карабастан, изилдөө адамдар менен технологиялык системалардын ортосундагы мамилелер чыныгы адамдык тажрыйбаларды жана чыныгы эмоционалдык натыйжаларды жарата аларын кабыл алат. Ошондуктан маселе “технология этикалык жактан маанисиз” деген жыйынтыкка чейин жөнөкөйлөтүлбөйт.

Изилдөөнүн негизги суроосу

Макаланын борборунда өз ара байланышкан эки суроо бар: Рикёрдун “башка” түшүнүгү жасалма интеллект доорунда дагы эле адамдарга гана тиешелүүбү жана адамдар менен социалдык мамилеге окшош байланыш түзгөн технологиялык артефакттарды ушул категорияга киргизүүгө болобу? Бул суроолордун артындагы кеңири маселе — бакыттын мамилелик өлчөмү. Эгер адамдын бактысы башка адамдар менен түзүлгөн чыныгы мамилелер аркылуу өнүксө, адам эмоционалдык байланыш түзгөн технологиялык системанын философиялык макамы кандай болот?

Авторлор бул суроону жөн гана “робот адамга окшошпу?” деген деңгээлде карашпайт. Талкууну бакыт, достук, өз ара мамиле, адилеттүүлүк, моралдык пассивдүүлүк, агенттик, субъективдүү тажрыйба жана баяндоочу идентификация сыяктуу өз ара байланышкан түшүнүктөргө алып чыгышат.

Рикёр боюнча бакыт эмне үчүн мамилелик?

Рикёрдун изилдөөдө колдонулган бакыт түшүнүгү бакытты адамдын ички ырахат же канааттануу абалы катары гана эмес; жеке ишке ашуу, жакын адамдар менен достук жана алысыраак адамдар менен адилеттүүлүк негизинде түзүлгөн мамилелер бирге калыптандырган бүтүндүү жакшы жашоо маселеси катары карайт.

Биринчи өзөк: адамдын өз жашоосун ишке ашыруусу

Рикёрдун биринчи бакыт өзөгү — адамдын жакшы жана толук жашоону каалашы. Адам өз аракеттеринин субъекти катары жашоосунун маанисин жана багытын калыптандырууга аракет кылат. Бирок макаланын Рикёрду окуусуна ылайык, бакытты жалаң жеке эркке кыскартууга болбойт. Адам буга чейин эле коомдук мамилелер, институттар жана башка адамдар бар дүйнөдө жашайт. Ошондуктан адамдын өз жашоосун ишке ашырууга умтулуусу башка эки өзөктөн толук бөлүнгөн эмес.

Экинчи өзөк: жакын башкалар жана достук

Экинчи өзөктө бакыт жакын адамдар менен түзүлгөн достукта жана өз ара мамиледе көрүнөт. Макала бул жерде Аристотелдик philia түшүнүгүнө барып такалган Рикёрчул багытты колдонот. Достук адамдын башка бирөөдөн пайда көрүшү гана эмес; берүү жана алуу мамилесин, өз ара таанууну жана орток аялуулукту камтыйт.

Бул өзөктө өлүм жана жоготуу ыктымалдыгы да маанилүү. Адамдык мамилелердин баалуулугунун бир бөлүгү алардын аялуу жана чектүү болушунан келип чыгат. Демек, бакыт кемчиликсиз жана үзгүлтүксүз ырахат гана эмес; сүйүү, жакындык, жоготуу мүмкүнчүлүгү жана башка адамга көз карандылык ошол эле мамилелик чөйрөнүн бөлүктөрү.

Үчүнчү өзөк: адилеттүүлүк жана алыстагы адам

Рикёрдун үчүнчү өзөгү адам үй-бүлөсү жана достору үчүн гана эмес, түздөн-түз тааныбаган адамдар үчүн да жоопкерчиликтүү деген ойго негизделет. Адилеттүү институттарда жашоо жана алыстагы адамдарга адилеттүү мамиле кылуу жакшы жашоонун бир өлчөмү.

Изилдөөнүн маанилүү терминологиялык чеги ушул жерде көрүнөт: Рикёрдун контекстиндеги “жүзү жок башка” адам эмес жандыкты билдирбейт. Бул сөз айкашы адам жеке тааныбаган же коомдук жактан андан алыс болгон адам башкасын билдирет. Бул айырма социалдык роботторду Рикёрдун “жүзү жок башка” категориясына оңой киргизүүгө жол бербейт.

Harvard Study of Adult Development макалада кандай колдонулат?

Verhoef менен Ugar жаңы бакыт изилдөөсүн жүргүзүшпөйт. Анын ордуна Harvard Study of Adult Development изилдөөсүнүн узак мөөнөттүү жыйынтыктарын Рикёрдун философиялык мамилесин колдогон эмпирикалык фон катары колдонушат. Макалада берилген алкакта күчтүү коомдук жана жакын мамилелер жашоодон канааттануу, ден соолук жана узак өмүр менен байланыштуу деп көрсөтүлөт.

Бул маалымат Рикёрдун үч бөлүктүү бакыт моделин эксперименталдык түрдө “далилдеген” жыйынтык катары колдонулбашы керек. Harvard изилдөөсү менен Рикёрдун философиялык антропологиясы изилдөөнүн жана ой жүгүртүүнүн ар башка түрлөрү. Макала аларды адам бакытындагы мамилелүүлүктүн маанисине ишарат кылган эки өзүнчө булак катары катар коёт.

Жасалма интеллект жана социалдык роботтор Рикёрчул “башка” деп эсептеле алабы?

Макала жактаган көз карашка ылайык, жок: жасалма интеллект жана социалдык роботтор адамдын бактысын колдоп, адамдарда чыныгы эмоционалдык таасир жарата алат, бирок бул функционалдык же психологиялык таасирлер аларды Рикёрдун адам “башкасы” менен бирдей онтологиялык жана этикалык категорияга киргизүү үчүн жетиштүү эмес.

Технологиялык мамилелердин өсүшү

Макала адамдардын сүйлөшүү системалары, виртуалдык каармандар жана социалдык роботтор менен достук, байланыш, кам көрүү, романтикалык жакындык же диний өз ара аракетке окшош мамилелерди түзө баштаган мисалдарды талкуулайт. Replika сыяктуу достук үчүн иштелип чыккан системалар, кам көрүү роботтору, социалдык тынчсыздануу контекстиндеги роботтук өз ара аракеттер, виртуалдык каармандар менен түзүлгөн эмоционалдык байланыштар жана диний социалдык роботтор бул адабияттын бөлүктөрү катары колдонулат.

Авторлордун максаты бул мамилелердин бар экенин жокко чыгаруу эмес. Тескерисинче, адамдар үчүн тажрыйба чыныгы болушу мүмкүн экенин кабыл алышат. Адамдын робот же санариптик система менен түзгөн байланышы анын жалгыздыгына, байланышуусуна, эмоционалдык абалына же күнүмдүк жашоосуна таасир этиши мүмкүн. Философиялык талкуу адам сезген таасир чыныгыбы же жокпу дегенде эмес; өз ара аракеттин экинчи тарабындагы технологиялык жандык адам “башкасы” менен бирдей мааниде мамиленин субъекти болобу дегенде.

Коомдук жактан бузуучу технологиялар

Макала жасалма интеллект менен социалдык роботторду коммерциялык маанидеги “disruptive” технологиялар катары гана баалабайт. Коомдук жактан бузуучу технология түшүнүгү калыптанган нормаларды, мамилелерди, моралдык категорияларды жана дүйнөнү кабыл алуу ыкмаларын өзгөрткөн технологияларды сүрөттөө үчүн колдонулат.

Адам сымал социалдык роботтор бул жагынан өзгөчө мисал. Алар адамдын көрүнүшүн, сүйлөөсүн, жүз мимикасын же коомдук жүрүм-турумун туураган сайын мурда негизинен адамдар жөнүндө берилген “ким агент?”, “ким жооптуу?”, “ким башка?” жана “ким моралдык көңүл буруунун түз объектиси?” сыяктуу суроолор технологиялык системаларга да коюла баштайт.

Адамга окшоштук менен адам болуунун айырмасы

Роботтун адамга окшош көрүнүшү, адамга окшош сөздөрдү колдонушу же ылайыктуу эмоционалдык жооп бере алышы авторлордун мамилесинде өзүнөн өзү адам башкалыгын түзбөйт. Адамга окшоштук колдонуучулардын антропоморфтук реакциясын жеңилдетиши мүмкүн; бирок “адамдай көрүнүү” менен адамдын жашалып өткөн тажрыйбасы, субъективдүү көз карашы жана өз ара моралдык мамиленин тарабы болуу касиеттери бири-биринен айырмаланат.

AI жана социалдык роботторду адам “башкасы” деп эсептөө эмне үчүн категориялык ката катары каралат?

Авторлор Gilbert Ryleдын категориялык ката түшүнүгүн пайдаланып, AI жана социалдык роботторду адам “башкасы” категориясына киргизүүнү ар башка онтологиялык касиеттерге ээ технологиялык артефакттарга адам башкалыгынын касиеттерин таңуулоо катары чечмелешет жана бул көз карашты төрт негизги аргумент менен жакташат.

1. Симуляция аргументи

Биринчи аргумент социалдык роботтор көрсөткөн адам сымал сезимдер чыныгы сезимдик тажрыйбалар эмес, долбоорлонгон жүрүм-турумдар жана билдирүүлөр деген кабыл алууга негизделет. Социалдык робот жүз мимикасын жарата алат, белгилүү сөздөрдү айта алат, тийүүгө жооп бере алат же колдонуучуга эмпатиялуу көрүнгөн жооп чыгара алат. Бул жүрүм-турумдардын адамда чыныгы эмоционалдык таасир жаратышы мүмкүн.

Авторлор айырмалаган нерсе адамдын таасирлениши менен роботтун ошол эле сезимди башынан өткөрүшү ортосунда. Колдонуучунун байланышы же өзүн жакшыраак сезиши чыныгы адамдык тажрыйбалар; бирок изилдөө мындан робот субъективдүү түрдө кубанат, кайгырат же жооп кайтарат деген жыйынтык чыгарбайт.

2. Маркетингдик ашкере көрсөтүү аргументи

Экинчи аргумент жасалма интеллект менен шерик роботторду адам сымал агент, дос же идеалдуу өнөктөш катары көрсөтүүдө коммерциялык дискурстун таасирине көңүл бурат. Изилдөө технологиялык компаниялар бул системалардын мүмкүнчүлүктөрүн идеалдаштырган маркетинг тилин колдонушу жана колдонуучулар системаларга чындыгында барынан көбүрөөк адамдык жөндөмдөрдү ыйгарышы мүмкүн экенин айтат.

Авторлордун баасында адамдык мамилелерди аныктаган өз ара мамиле, денелүүлүк, орток жашоо дүйнөсү, конфликт, белгисиздик, жоопкерчилик жана моралдык тереңдик сыяктуу касиеттер технологиялык өз ара аракеттерде ошол эле түрдө жок. Системанын дайыма ылайыкташкан, сабырдуу жана колдонуучуну колдогон түрдө долбоорлонушу мамилени жеңилдетиши мүмкүн; бирок макала боюнча бул жеңилдик адамдык мамиленин онтологиялык теңдешин түзбөйт.

3. Моралдык пассивдүүлүк аргументи

Моралдык пассивдүүлүк (moral patiency), бир жандыкка карата жасалган аракеттерден улам моралдык жактан эске алына турган зыян, оору, ырахат же окшош тажрыйбаларга ээ боло алышы менен байланышкан түшүнүк. Изилдөөнүн үчүнчү аргументи учурдагы AI жана социалдык роботторду ушул мааниде биринчи жактык тажрыйбага ээ моралдык пассивдүү субъекттер катары кабыл алууга болбой турганын жактайт.

Рикёрчул алкакта башка адамга көрсөтүлгөн адилеттүүлүк же достук башка адамдын бакытты жана ооруну башынан өткөрө алышы менен байланыштуу. Авторлор AI жана роботтор оору, бакыт же азапты башынан өткөрбөсө, ошол эле өз ара мамиле түзүлбөйт деп айтышат.

Бирок изилдөө мындан роботторго карата ар бир жүрүм-турум этикалык жактан маанисиз деген жыйынтык чыгарбайт. Адамдардын роботторго зомбулук көрсөтүшү, кемсинткен мамиле кылышы же технологиялык мамилелердин ичинде белгилүү адаттарды өнүктүрүшү адамдын өз моралдык мүнөзүнө, коомдук нормаларына жана башка адамдарга болгон жүрүм-турумуна таасир этиши мүмкүн. Ошондуктан робот өзү моралдык пассивдүү субъект деп эсептелбесе да, адам–робот өз ара аракетинин этикалык кесепеттери болушу мүмкүн.

4. Субъективдүү тажрыйба жана баяндоочу идентификация аргументи

Төртүнчү аргумент Рикёрдун Time and Narrative эмгегиндеги баяндоочу идентификация идеясына негизделет. Адамдар өз жашоосун мурунку тажрыйбалары, эстеликтери, мамилелери жана маани берген окуялары аркылуу баяндоолор түрүндө уюштурат. Ошентип, “мен киммин” деген суроонун жообу учурдагы жүрүм-турумдан гана эмес, жашалып өткөн тарыхтан келип чыгат.

Авторлор учурдагы AI жана социалдык роботтор ушул мааниде жашалып өткөн субъективдүү тарыхка ээ эмес деп эсептешет. Система өзү жөнүндө ырааттуу баяндоо түзө алат же иштеп чыгуучулар тарабынан персона менен камсыздалышы мүмкүн; бирок макаланын мамилесинде бул биринчи жактык жашоодон пайда болгон баяндоочу идентификация менен бирдей эмес.

Бул айырма бакыт жагынан маанилүү. Адам бакыт өз жашоосунда эмнени билдирерин мурунку тажрыйбалары жана жеке баяны аркылуу чечмелей алат. Авторлордун аргументине ылайык, AI системасы өз бактысын башынан өткөрбөсө жана аны өз жашоо баянынын ичинде чечмелебесе, башка адамдын бактысын Рикёрчул адам башкасы сыяктуу аң-сезимдүү түрдө бөлүшө алган өз ара субъект катары бааланбайт.

“Виртуалдык” же “жарым-башка” мүмкүнчүлүгү

Макала AI жана социалдык роботторду “виртуалдык башка”, “жарым-жартылай башка” же “жарым-башка” катары ойлонууга мүмкүн экенин кабыл алат. Бирок авторлор бул макалада мындай жаңы онтологиялык категорияны системалуу түрдө жакташпайт. Демек, изилдөөнүн жыйынтыгы “технология эч кандай башкалыкка ээ боло албайт” деген эмес; тар маанидеги доомат жакталат: учурдагы технологиялык артефакттар Рикёрчул адам башкасы менен бирдей эмес.

Технология бакытка салым кошо алабы?

Ооба; макала бул мүмкүнчүлүктү ачык кабыл алат. Социалдык роботтор кам көрүү, билим берүү, терапия, байланыш жана жалгыздык менен күрөшүү сыяктуу контексттерде колдонуучулардын жашоо тажрыйбасына таасир этиши мүмкүн. Айрым өз ара аракеттер адамдардын өздөрүн көбүрөөк байланышкан же колдоого алынгандай сезишине алып келиши мүмкүн.

Ошентсе да авторлор “бакытка салым кошуу” менен “бакытты башынан өткөргөн жана өз ара мамиле түзгөн адам башкасы болуу” ортосунда айырма коюшат. Технологиялык каражат жыргалчылык шарттарын колдой алат, бирок өзү бакыттын субъекти болбошу мүмкүн. Макаланын Рикёрчул айырмасы дал ушул жерде топтолот.

Диний роботтордун мисалы

Изилдөө диний контексттеги социалдык роботторду да адам–технология мамилелеринин кеңейип жаткан чөйрөсүнө мисал катары келтирет. Буддист коомдорунда колдонулган Mindar жана Xian'er сыяктуу роботтор, ошондой эле христиан контекстиндеги ар түрдүү “AI Jesus” же диний чатбот колдонмолору талкууланат.

Бул мисалдарда технологиялык системалар коом ичинде коштоочу, маалымат берүүчү, кеңешчи же ритуалдын айланасында көрүнгөн актор боло алат. Бирок макала роботтун диний коомдо функция аткарышы аны адам башкасы кылбайт деп жактайт. Функционалдык роль менен онтологиялык жана этикалык макам кайрадан бири-биринен ажыратылат.

Технологиялык мамиленин этикалык мааниси кайда пайда болот?

Макаланын мамилеси эки чектен качууга аракет кылат. Бир чекте “робот адам эмес, демек адам–робот мамилелери маанисиз” деген көз караш болушу мүмкүн. Экинчи чекте адамга окшош өз ара аракетти жараткан ар кандай технологияны чыныгы адамдык мамиле менен теңештирүү тенденциясы бар. Авторлор эки мамилени тең жетишсиз деп эсептешет.

Адамдардын жасалма системалар менен түзгөн мамилелери адамдык жүрүм-турум жана эмоциялар жагынан чыныгы. Ошондуктан дизайн, менчик, манипуляция, көз карандылык, рыноктук түрткүлөр, адамдык мамилелердин ордун басуу коркунучу, купуялуулук, моралдык адаттар жана коомдук нормалар этикалык баалоого киргизилиши керек. Бул үчүн адам–технология мамилелерине мүнөздүү жаңы этикалык алкактар талап кылынышы мүмкүн.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө концептуалдык жана философиялык мүнөздөгү изилдөө болуп саналат. Жаңы үлгү, эксперименттик топ, лабораториялык түзүлүш, жасалма интеллект модели, робот прототиби, сурамжылоо, статистикалык тест же сандык маалымат талдоосу колдонулган эмес. Авторлор Рикёрдун эмгектерин философиялык негиз катары алып; бакыт изилдөөлөрү, технология философиясы, социалдык роботтор, адам–робот өз ара аракети, адеп философиясы жана баяндоочу идентификация боюнча адабияттагы иштер менен бул алкактын чектерин талкуулашкан.

Аналитикалык түзүлүш

1. Бакыттын философиялык жана теологиялык маанилери бири-биринен ажыратылат.
2. Рикёрдун жеке ишке ашуу, жакын достук жана адилеттүү институттар түрүндөгү үч бакыт өзөгү түшүндүрүлөт.
3. Адам бактысынын мамилелик түзүлүшү Harvard Study of Adult Development изилдөөсүнөн алынган жыйынтыктар менен байланышталат.
4. AI жана социалдык роботтордун адамдык мамилелерде аткарып жаткан жаңы ролдору коомдук жактан бузуучу технология алкагында бааланат.
5. Технологиялык артефакттарды адам “башкасы” категориясына киргизүүгө болобу деген суроо талкууланат.
6. Авторлордун акыркы позициясы симуляция, маркетингдик ашкере көрсөтүү, моралдык пассивдүүлүк жана субъективдүү тажрыйба деген төрт аргумент аркылуу жакталат.
7. Жыйынтыгында технологиялык мамилелердин этикалык маанисин кабыл алуу менен технологияны адам башкасы деп эсептөө бири-биринен ажыратылат.

Рикёрдун бакыт алкагы

AI жана социалдык роботтордун “башкалыгына” каршы төрт аргумент

Негизги жыйынтык

Макаланын борбордук жыйынтыгын эки сүйлөмгө бөлүүгө болот: Технология адамдын бактысына салым кошо алат. Бирок бакытка салым кошкон технологиялык артефакт болуу Рикёрчул адам “башкасы” болуу менен бирдей эмес. Бул айырма изилдөөнүн бардык аргументтерин бириктирген негизги философиялык өзөк.

Изилдөө колдогон көз караштар

• Рикёрдун изилдөөдө колдонулган бакыт түшүнүгү күчтүү түрдө мамилелик.
• Жасалма интеллект жана социалдык роботтор салттуу достук, кам көрүү жана мамиле түшүнүктөрүнүн чектерин сыноодо.
• Адамдардын технологиялык системалар менен түзгөн мамилелери чыныгы адамдык жана эмоционалдык натыйжаларды жаратышы мүмкүн.
• Авторлор AI жана социалдык роботторду Рикёрчул адам башкасы деп эсептөөгө болбой турганын жакташат.
• Адам–технология мамилелери учурдагы этикалык категорияларды кайра баалоону талап кылышы мүмкүн.

Изилдөө колдобогон көз караштар

• Изилдөө жасалма интеллект аң-сезимсиз экенин эксперименталдык түрдө далилдеген аң-сезим экспериментин сунуштабайт.
• Социалдык роботтор адамдын бактысына эч кандай салым кошо албайт деп айтпайт.
• Адамдардын роботторго же санариптик каармандарга байланышы “жасалма сезим” деген жыйынтык чыгарбайт; адамдык тажрыйбанын чыныгы таасирлерин кабыл алат.
• “Виртуалдык башка” же “жарым-башка” түшүнүктөрү жараксыз экенин далилдебейт; бул альтернативдүү категорияларды изилдөөнүн негизги жакталган позициясынан тышкары калтырат.
• Harvard Study of Adult Development изилдөөсүн өзү жүргүзгөн эмпирикалык изилдөө катары көрсөтпөйт.

Чектөөлөр жана ачык изилдөө суроолору

Изилдөөнүн эң негизги чектөөсү — анын ыкмасы теориялык. AI жана социалдык роботтордун адамдардын узак мөөнөттүү бактысына таасирин түз өлчөгөн жаңы изилдөө жүргүзүлгөн эмес. Авторлор адамдардын технологиялык мамилелерден алган бактысы адам–адам мамилелериндеги бакытка кайсы шарттарда окшош же айырмаланарын түшүнүү үчүн келечекте көбүрөөк эмпирикалык изилдөө керек экенин ачык белгилешет.

Мындан тышкары, макаланын “AI субъективдүү тажрыйбага ээ эмес” жана “AI moral patient эмес” деген мамилеси изилдөө кабыл алган философиялык позициянын бөлүктөрү. Акыл философиясы жана машина аң-сезими боюнча ар башка көз караштар бул божомолдорду башкача баалашы мүмкүн. Бул изилдөө бул талкуулардын баарын эксперименталдык же онтологиялык жактан биротоло чечүүнү максат кылбайт.

Макала ошондой эле технологиялык системаларга ээлик кылуу, институционалдык стимулдар, адамдык мамилелердин ордун басуу ыктымалдыгы жана колдонуучулардын системаларга карата антропоморфтук күтүүлөрүнүн этикалык маанисин келечектеги изилдөөлөр үчүн ачык калтырат.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Happiness in the AI Age: Ricoeur and the Question of the AI Humanoid as the Technological Other

Авторлор: Anné Hendrik Verhoef; Edmund Terem Ugar

Мекемелер: School of Philosophy, North-West University South Africa, Potchefstroom, South Africa; Department of Philosophy, University of Johannesburg, Johannesburg, South Africa

Жооптуу автор: Edmund Terem Ugar

Журнал: Philosophies

Басма: MDPI

Жарыя маалыматы: 2026, Том 11, Сан 3, Макала 83

Жарыяланган күнү: 25 May 2026

DOI: 10.3390/philosophies11030083

Расмий шилтеме: https://doi.org/10.3390/philosophies11030083

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY)

Булак түрү: Рецензияланган философиялык изилдөө макаласы.

Изилдөө ыкмасы: Paul Ricoeurдун бакыт, башкалык жана баяндоочу идентификация жөнүндөгү идеяларын; бакыт изилдөөлөрү, технология философиясы, социалдык роботтор жана адам–робот өз ара аракети боюнча адабият менен концептуалдык салыштыруу. Жаңы эксперименталдык маалымат түзүлгөн эмес.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Авторлор изилдөөдө жаңы маалымат түзүлбөгөнүн же талданбаганын; маалымат бөлүшүү колдонулбай турганын билдиришет.

Каржылоо: Тышкы каржылоо алынган эмес.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы тууралуу билдиришкен эмес.

Авторлордун салымы: Концептуалдаштыруу, валидация, формалдуу талдоо, изилдөө, баштапкы долбоорду жазуу жана карап чыгуу/редакциялоо милдеттери Anné Hendrik Verhoef жана Edmund Terem Ugar тарабынан аткарылган. Макалада методология, программалык камсыздоо, маалыматтарды курациялоо, визуалдаштыруу, көзөмөлдөө жана каржылоону алуу колдонулбайт деп көрсөтүлгөн.

Негизги методологиялык чек: Изилдөөнүн жыйынтыктары эксперименталдык AI аң-сезим тести же адам–робот бакыт эксперименти эмес. Төрт негизги аргумент философиялык талдоого жана учурдагы адабиятты авторлордун чечмелөөсүнө негизделет. Ошондуктан “AI адам башкасы эмес” деген жыйынтык изилдөө жактаган Рикёрчул философиялык позиция катары окулушу керек.

Verianla ыкма эскертүүсү: Бул түркчө мазмун түпнуска макаланын сүйлөммө-сүйлөм котормосу же ага жакын тексттик кайра өндүрүүсү эмес. Булактын изилдөө суроосу, концептуалдык алкагы, аргументтери, колдоочу адабиятты колдонушу, жыйынтыктары жана чектөөлөрү илимий маалымат деңгээлинде ажыратылып, Verianla үчүн өз алдынча жана үйрөтүүчү түркчө түзүлүштө кайра уюштурулган.