Чаңча нишасы, аары колониясы азыктануу үчүн пайдаланган чаңча булактарынын ар түрдүүлүгүн жана бул булактардын салыштырмалуу колдонулуу үлгүсүн билдирген трофикалык нишанын курамдык бөлүгү. Melipona (Michmelia) scutellaris, Бразилиянын Атлантика токоюна жергиликтүү, коомдук жашоочу жана генералисттик ийнесиз аары. Бул изилдөө Michelin Экологиялык Резерватындагы төрт колонияга таандык жалпы 68 сакталган чаңча үлгүсүн 17 үлгү алуу айынын ичинде палинологиялык жактан талдап, түрдүн чаңча нишасынын мейкиндиктик жана убакыттык өзгөрүшүн изилдеген. Жалпы 61 чаңча тиби аныкталып, алардын 52синин ботаникалык жакындыгы белгиленип, 27 өсүмдүк тукуму катталган. Булактардын кең спектрине карабастан, чаңча чогултуу бир нече маанилүү булакка топтолгон; айрыкча Miconia бардык үлгү алуу чекиттеринде изилдөө бою эң жогорку жыштыктагы булактардын бири болгон. Мейкиндиктик тармак Q=0,16 модулдуулукту көрсөткөн, ал эми айлык тармактык байланышуулук төрт аймакта %21–24 аралыгында өзгөргөн. Чаңча булактарынын байлыгынын убакыт боюнча өзгөрүшү жалпысынан жаан-чачын, температура жана салыштырмалуу нымдуулук менен олуттуу байланыш көрсөткөн эмес. Изилдөө болгону төрт колонияны жана бир резерватты камтыгандыктан, үлгү алуу COVID-19 себептүү үзгүлтүккө учурагандыктан жана сакталган чаңча гүлдөрдүн молдугун түз өлчөбөгөндүктөн, жыйынтыктарды түрдүн бүтүндөй таралуу аймагына өзгөрбөс азыктануу модели катары жалпылоого болбойт.

Изилдөөнүн экологиялык жактан негизги жыйынтыгы “генералисттик” азыктануу булактарды бирдей пайдалануу дегенди билдирбестигин көрсөтөт. Колониялар көптөгөн өсүмдүк топторунан чаңча чогулта алган, бирок айрым булактар айлар жана аймактар бою кайра-кайра көбүрөөк пайдаланылган. Бул үлгү Атлантика токою сыяктуу өсүмдүктөрдүн ар түрдүүлүгү жогору экосистемада колониялар кең потенциалдуу булактар фондунун ичинен айрым булактарга күчтүү багыт аларын көрсөтөт.

Изилдөө маселеси: Потенциалдуу флора менен чындап пайдаланылган флора бир нерсе эмес

Тропикалык токойлордо гүлдүү өсүмдүктөрдүн көп болушу генералист аары бардык булактарды бирдей өлчөмдө пайдаланат дегенди билдирбейт. Аарынын чыныгы трофикалык нишасын түшүнүү үчүн айланада кандай өсүмдүктөр бар экенин билүү гана эмес, колония кайсы булактардан канчалык тез-тез чаңча чогултарын аныктоо керек. Ошондуктан булак изилдөө M. scutellaris колониялары сактаган чаңчаны түздөн-түз талдап, пайдаланылган өсүмдүк булактарынын ар түрдүүлүгүн, пайдалануу интенсивдүүлүгүн, убакыттык өзгөрүшүн жана аймактар ортосундагы айырмаланууну бирге баалаган.

Изилдөөчүлөр эки негизги күтүүнү сынаган. Биринчиси — ар башка токой бөлүктөрүндөгү колониялар окшош азыктануу үлгүлөрүн жана жалпы негизги гүл булактарын көрсөтөбү. Экинчиси — Атлантика токоюнун жогорку мейкиндиктик жана убакыттык өсүмдүк ар түрдүүлүгүнө карабастан, колониялар жыл бою аз сандагы булактарды интенсивдүү пайдаланабы.

Чаңча Нишасы Деген Эмне?

Чаңча нишасы — аары колониясы азыктануу максатында пайдаланган чаңча булактары кайсы ботаникалык топтордон турарын, булактардын ар түрдүүлүгүн жана бул булактар канчалык бирдей же интенсивдүү колдонуларын бирге сүрөттөгөн трофикалык үлгү. Бул изилдөөдө чаңча нишасы “канча чаңча тиби табылды?” деген суроо менен гана өлчөнгөн эмес; чаңча типтеринин салыштырмалуу жыштыгы, айлык байлык, Shannon–Weaver H′ ар түрдүүлүгү, Pielou J′ теңдүүлүгү жана эки бөлүктүү өз ара аракеттенүү тармактарынын түзүлүшү бирге изилденген.

Генералисттик азыктануу менен тандалма булак пайдалануунун айырмасы

Генералист аары түрү көптөгөн өсүмдүк топторунун булактарын пайдаланууга жөндөмдүү. Бирок чыныгы азыктануу жүрүм-туруму белгилүү мезгилдерде же узак убакыт ичинде бир нече булакка топтолушу мүмкүн. Ошондуктан “генералист” деген классификация менен “бардык булактарды бирдей пайдаланат” деген сөз айкашы синоним эмес.

Бул Изилдөөдө Генералисттик Мүнөз менен Тандалма Чаңча Колдонуу Кантип Бирге Байкалды?

Melipona scutellaris колонияларында 61 башка чаңча тибинин табылышы булактарды кең пайдалануу жөндөмүн көрсөткөнү менен, тогуз чаңча тибинин изилдөө бою өзгөчө маанилүү болуп калышы жана Miconia бардык аймактарда болжол менен %50–80 жыштыкка жетиши пайдалануу аз сандагы негизги булактарга топтолгонун көрсөткөн. Демек, изилдөө кең трофикалык репертуар менен анык булак артыкчылыктары бир эле колонияларда чогуу болушу мүмкүн экенин колдойт.

Атлантика токоюнун контексти

Изилдөө Бразилиянын Bahia штатынын түштүгүндөгү Michelin Экологиялык Резерватында жүргүзүлгөн. Болжол менен 3.900 гектар резерват негизинен омброфилдик токой менен капталган жана каучук дарагынын плантациялары түзгөн мозаикалар менен бөлүнгөн. Бул структуралык гетерогендүүлүк мейкиндик жагынан бири-биринен бөлүнгөн колониялар бирдей үстөм булактарды колдонуп, төмөн жыштыктагы булактар боюнча айырмаланышы үчүн табигый талаа контекстин түзгөн.

Төрт мейкиндиктик үлгү алуу чекити

Аарыканалардын ортосунда кеминде бир километр аралык калтырылган. Булак бул аралыкты ийнесиз аарылардын азык издөөгө учуу радиусун эске алган үлгү алуу дизайнынын бир бөлүгү катары түшүндүрөт. Ар бир чекитте бир M. scutellaris колониясы уюк кутусунда кармалган; демек, “төрт репликация” төрт өзүнчө мейкиндиктик колония/чекит дегенди билдирет.

Үлгү алуу эмне үчүн эки мезгилге бөлүндү?

Колониялардан 2019-жылдын октябры–2020-жылдын февралы аралыгында ай сайын үлгү алынган. COVID-19 пандемиясы учурунда талаа иштеринин токтотулушуна байланыштуу үлгү алуу үзүлүп, 2021-жылдын апрели–2022-жылдын марты аралыгында кайра башталган. Ошентип, изилдөө 17 өзүнчө үлгү алуу айын жана төрт колония боюнча жалпы 68 үлгүнү камтыган. Бул түзүлүш 17 айлык үлгү алуу камтуусун берет, бирок ал 17 ай үзгүлтүксүз удаалаш убакыт катары эмес экенин эстен чыгарбоо керек.

Сакталган чаңча эмнени көрсөтөт?

Чаңча колониялардын эң жаңы сактоо идиштеринен бир жолку шпательдер менен алынган. Жаңы идиштер ачыгыраак түстөгү серумен ламеллалары аркылуу аныкталган. Ар бир үлгү алуу бирдиги бир колониядагы бир чаңча сактоочу идиштен алынган өзгөрмө көлөмдөгү материалды камтыган. Ошондуктан талдоо токойдогу бардык гүлдөрдү эмес, жумушчу аарылар чогултуп, колонияга алып келип сактаган чаңча булактарын чагылдырат.

Эмне үчүн чаңча тиби түздөн-түз өсүмдүк түрү эмес?

Палинологиялык аныктоодо бардык чаңча бүртүктөрүн түр деңгээлинде ишенимдүү ажыратуу дайыма мүмкүн боло бербейт. Ошондуктан изилдөөчүлөр үлгүлөрдү Эл аралык ботаникалык номенклатура кодексине ылайык так таксондук аныктоо катары эмес, морфологиялык жана ботаникалык жакындыгына жараша “чаңча тиби” катары классификациялаган. Салыштыруу үчүн LAMIV/UEFS чаңча коллекциясындагы эталондук препараттар, адистештирилген чаңча каталогдору жана изилдөө аймагынын өсүмдүк тизмелери колдонулган; өсүмдүк тукумдары APG IV боюнча классификацияланган.

Палинологиялык лабораториялык процесс

Үлгүлөр Erdtmanдын стандарттуу ацетолиз ыкмасы менен химиялык иштетүүдөн өткөрүлгөн. Ар бир үлгүдөн глицериндүү желатинде беш препарат даярдалып, препараттар эритилген гистологиялык парафин менен жабылган жана алардын бири сафранин менен боёлгон. Препараттар Universidade Estadual de Feira de Santana курамындагы Laboratório de Micromorfologia Vegetal коллекциясына өткөрүлүп берилген. Чаңчанын микрографтары сүрөт тартуу системасына ылайыкташтырылган Zeiss Axio Scope.A1 микроскобу менен алынган.

Чаңча булагы качан “маанилүү” деп эсептелген?

Ар бир үлгүдө кеминде 500 чаңча бүртүгү саналып, ар бир чаңча тибинин салыштырмалуу жыштыгы эсептелген. Изилдөө бою кездешүү жыштыгына жараша чаңча типтери өтө көп кездешүүчү (>%50), көп кездешүүчү (%20–50), сейрек (%10–<%20) жана өтө сейрек (<%10) деп классификацияланган. Бир айлык үлгүдө жыштыгы %10дон ашкан жана/же изилдөө мезгилинин %50дөн көбүндө кездешкен чаңча типтери маанилүү гүл булактары катары бааланган.

Shannon–Weaver H′ жана Pielou J′ эмнени айырмалайт?

Shannon–Weaver H′ мааниси чаңча типтеринин санын гана эмес, алардын салыштырмалуу бөлүштүрүлүшүн да бирге чагылдырган ниша ар түрдүүлүгүнүн көрсөткүчү. Pielou J′ болсо чаңчаны пайдалануу жеткиликтүү булактардын арасында канчалык бирдей бөлүштүрүлгөнүн билдирет; булак изилдөө J′ үчүн 0 маанисин жогорку гетерогендүүлүк, 1 маанисин жогорку гомогендүүлүк деп аныктаган. Ошондуктан чаңча типтеринин көп болушу өзүнөн өзү жогорку теңдүүлүктү билдирбейт.

Тармактык Байланышуулук жана Модулдуулук Бул Изилдөөдө Эмнени Көрсөтөт?

Тармактык байланышуулук белгилүү бир колонияда айлар менен чаңча типтеринин ортосунда байкалган байланыштардын мүмкүн болгон бардык байланыштарга катышын; модулдуулук Q болсо бардык колониялар бириктирилген тармактын белгилүү өз ара аракеттенүү топторуна бөлүнүү даражасын көрсөтөт. Төрт колонияда байланышуулук %21–24 аралыгында болгон, ал эми бириккен тармактын Q=0,16 болушу негизги булактар көп жагынан жалпы экенине карабастан, айрым төмөн жыштыктагы чаңча булактары белгилүү токой бөлүктөрү менен байланышкан чектелүү мейкиндиктик түзүлүш бар экенин көрсөтөт.

Эки бөлүктүү экологиялык тармакты түзүү

Айлык өзгөрүүнү баалоо үчүн ар бир үлгү алуу чекитинде өзүнчө сандык матрица түзүлгөн. Мамычаларга үлгү алуу айлары, саптарга чаңча типтери жайгаштырылып, уячалар айлык чаңча саноолору менен толтурулган. Ошентип, төрт өзүнчө матрица боюнча байланышуулук эсептелген.

Мейкиндиктик талдоодо айлык маалыматтар бириктирилип, мамычаларда төрт үлгү алуу чекити, саптарда чаңча типтери жайгашкан экинчи түзүлүш түзүлгөн. Тармактын модулдуулугу QuanBiMo алгоритми менен эсептелген. Q мааниси 0дө модулсуз, 1ге жакындаган сайын күчтүүрөөк модулдук түзүлүштү билдире тургандай аныкталган.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Ыкманын булакка көз салынуучу кыскача баяндамасы

Жалпы чаңча ар түрдүүлүгү

Тогуз негизги чаңча булагы

Miconia эмне үчүн өзгөчө маанилүү?

Miconia чаңча тиби төрт үлгү алуу чекитинин баарында “өтө көп кездешүүчү” класста болуп, изилдөө мезгилинде болжол менен %50–80 аралыгындагы жыштык менен катталган. Булак авторлору Miconia түрлөрүнүн Атлантика токоюнда кеңири таралышын жана ар башка түрлөр жыл бою булак бере аларын туруктуу коомдук колониялар үчүн алдын ала болжолдончу чаңча булагын түзүшү менен байланыштырышат.

Бул жыйынтык башка өсүмдүктөр маанисиз экенин көрсөтпөйт. Тескерисинче, жалпы 61 чаңча тиби кең азыктануу репертуарын көрсөтөт. Miconia маанилүүлүгү ушул кең репертуардын ичинде убакыт жана мейкиндик боюнча кайра-кайра жогорку деңгээлде пайдаланылышында.

Өсүмдүктүн жашоо формасы жана келип чыгышы

Булак чаңча берген өсүмдүк топторун %42,35 дарак, %34,12 бадал, %21,15 лиана жана %10,59 чөп өсүмдүктөр деп билдирген. Table IIде айрым таксондор бир нече жашоо формасынын кодун алып жүргөндүктөн, бул үлүштөр бири-бирин четтеткен категориялар эмес жана алардын суммасы %100 болушу күтүлбөшү керек. Чаңча типтеринин болжол менен %10у Бразилияга эндемик өсүмдүктөр менен байланышкан; бир гана булак, Elaeis guineensis, интродукцияланган/натуралашкан түр катары катталган.

Мейкиндиктик тармактын жыйынтыктары

Байланышуулук маанилеринин бири-бирине жакын болушу төрт колониянын айлык булак пайдалануудагы жалпы тармак тыгыздыгы окшош экенин көрсөтөт. Бирок бул тармактар бирдей дегенди билдирбейт. Айрым төмөн жыштыктагы чаңча типтери бир гана үлгү алуу чекитинде кездешип, бириктирилген тармакта ар бир токой бөлүгү менен байланышкан модулдардын пайда болушуна салым кошкон.

Бириктирилген мейкиндиктик тармак үчүн модулдуулук Q=0,16 деп эсептелген. Булактагы Q шкаласы 0 менен 1дин аралыгында аныкталгандыктан, бул мааниси абдан күчтүү бөлүнүүнү көрсөтпөйт; ошентсе да айрым чаңча булактары белгилүү аймактар менен чектелүү байланышта болушу мүмкүн болгон мейкиндиктик түзүлүш бар экенин көрсөтөт.

Нишанын кеңдиги жана теңдүүлүк

H′ жана J′ маанилеринин жалпысынан төмөн болушу 61 чаңча тибинин болушуна карама-каршы келбейт. Бир колонияда көптөгөн типтер болушу мүмкүн, бирок чаңчанын көлөмүнүн чоң бөлүгү бир нече булакка топтолсо, теңдүүлүк төмөн бойдон калат. Изилдөөнүн негизги экологиялык үлгүсү дал ушул.

Климаттык Өзгөрмөлөр Чаңча Булактарынын Байлыгын Түшүндүрдүбү?

Жалпысынан жок. Чаңча булактарынын байлыгы менен жаан-чачын, температура жана салыштырмалуу нымдуулуктун ортосунда төрт аймак боюнча туруктуу олуттуу корреляциялар табылган эмес; билдирилген жалгыз өзгөчөлүк Pancada Grandeде жаан-чачын менен байлыктын ортосундагы оң байланыш (r=0,51; p=0,04). Ошондуктан изилдөө чаңча нишасындагы убакыттык өзгөрүүнүн негизги же универсалдуу аныктоочусу климат экенин көрсөткөн жок.

Климаттык маалыматтардын диапазону

Үлгү алуу айларында айлык жаан-чачын 40,2 mmден 487,5 mmге чейин, салыштырмалуу нымдуулук %78ден %85ке чейин өзгөргөн. Table I температура үчүн айлык минималдык жана максималдык маанилерди берет. 2020-жылдын январь сабында минималдык жана максималдык температуранын экөө тең 31,2 °C деп жазылганы булак ичиндеги маалымат берүүнүн өзгөчөлүгү болуп, Verianla тарабынан божомол менен оңдолгон эмес.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Изилдөө Michelin Экологиялык Резерватындагы төрт M. scutellaris колониясы кең чаңча булактары фондун пайдаланганын, бирок булак пайдалануу бир нече маанилүү чаңча тибине топтолгонун колдойт. Miconia төрт чекиттин баарында туруктуу түрдө өзгөчөлөнүп чыккан. Төмөн жыштыктагы булактардын аймактар боюнча айырмаланышы мейкиндиктик ниша гетерогендүүлүгүнө салым кошкон; айлык ниша байлыгы жана теңдүүлүк убакыттын өтүшү менен өзгөргөн, бирок көбүнчө климаттык өзгөрмөлөр менен түшүндүрүлгөн эмес.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Изилдөө M. scutellaris бүтүндөй Атлантика токоюнда ушул тогуз өсүмдүк тобуна гана көз каранды экенин, Miconia ар бир чөйрөдө бирдей үлүштө колдонуларын, жаан-чачын чаңча рационун себептүү түрдө көбөйтөрүн же төрт токой бөлүгүндөгү бардык өсүмдүк–аары өз ара аракеттенүүлөрү толук өлчөнгөнүн көрсөткөн жок. Сакталган чаңча маалыматтары түздөн-түз гүлдөрдүн молдугуна, гүлгө баруу санына, өсүмдүктүн көбөйүү ийгилигине же чыныгы чаңдашуу натыйжалуулугуна барабар эмес.

Методологиялык чечмелөө чектери

Биринчи чектөө — мейкиндиктик камтуу: изилдөө бир резерваттагы төрт колонияга негизделген. Экинчи чектөө — убакыттык түзүлүш: 17 үлгү алуу айы COVID-19 себептүү үзгүлтүксүз эмес. Үчүнчү чектөө — таксономиялык ажыратуу: 61 чаңча тибинин 52синин ботаникалык жакындыгы аныкталган, тогуз тип жогорураак таксономиялык белгисиздик менен калган.

Төртүнчү чектөө — сакталган чаңчанын экологиялык мааниси. Ыкма колония чындап алып келген чаңчаны өлчөөдө күчтүү, бирок айланадагы жеткиликтүү гүлдөрдүн жалпы көлөмүн же аарылар барган, бирок чаңчасын сактабаган өсүмдүктөрдү түз өлчөбөйт. Ошондуктан “артыкчылык” байкалган пайдалануу үлгүсүн билдирет; ал ар дайым көзөмөлдөнгөн булак тандоо тажрыйбасы менен далилденген жүрүм-турум механизми эмес.

Бешинчи чектөө — климаттык талдоонун байкоочу мүнөзү. Pancada Grandeдеги r=0,51 жана p=0,04 байланышы бирге өзгөрүүнү көрсөтөт; жалгыз өзү жаан-чачын чаңча байлыгын көбөйтөт деген себептик далил боло албайт.

Коргоо биологиясы жагынан мааниси

Изилдөөнүн коргоого байланыштуу тыянагы — өсүмдүк түрлөрүнүн жалпы санын сактоо гана колониялардын азык муктаждыгын толук түшүндүрбөшү мүмкүн. Жыл бою көп жана интенсивдүү пайдаланылган чаңча булактарын, айрыкча ар кандай мезгилдерде алдын ала болжолдончу түрдө булак бере алган өсүмдүк топторун сактоо ийнесиз аары колонияларынын азык базасын колдоо жагынан эске алынышы керек.

Бул тыянак түздөн-түз калыбына келтирүү тажрыйбасы менен сыналган эмес. Изилдөө кайсы дарактардан канчадан отургузуу керектиги же белгилүү калыбына келтирүү чарасы аары популяциясын канчалык көбөйтөрү боюнча сандык рецепт бербейт. Коргоо сунушу байкалган узак мөөнөттүү булак пайдалануу үлгүлөрүнүн экологиялык чечмелениши.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Pollen niche of Melipona (Michmelia) scutellaris Latreille, 1811 in the tropical forest: a palynological perspective

Авторлор: Brenna P. Bastos; Maria Eduarda S. dos Santos; Maise Silva; Patrícia A. Ferreira; Mauro Ramalho; Marcos C. Dórea.

Жооптуу автор: Brenna Pinheiro Bastos.

Мекемелер: Universidade Estadual de Feira de Santana (UEFS), Programa de Pós-graduação em Botânica; Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia da Bahia; Universidade Federal de São Carlos, Departamento de Ciências Ambientais; Universidade Federal da Bahia, Instituto de Biologia, Laboratório de Ecologia da Polinização (ECOPOL).

Журнал: Anais da Academia Brasileira de Ciências — An. Acad. Bras. Ciênc.

Басмакана: Academia Brasileira de Ciências.

Том / номер / макала номери: 98(3), e20250124.

Жарыяланган күнү: 25 сентябрь 2026. Макала 4 февраль 2025те келип түшкөн жана 13 май 2026да кабыл алынган.

DOI: 10.1590/0001-3765202420250124.

Булак түрү: Түпнуска экологиялык изилдөө; байкоочу талаа изилдөөсү жана энтомопалинологиялык талдоо.

Рецензиялоо: AABC бир жактуу жашырын рецензиялоону колдонгон рецензияланган илимий журнал.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Изилдөө аймагы: Michelin Экологиялык Резерваты, түштүк Bahia, Бразилия; болжол менен 3.900 ha.

Үлгү алуу: Төрт колония / төрт мейкиндиктик чекит; Октябрь 2019–Февраль 2020 жана Апрель 2021–Март 2022; 17 үлгү алуу айы жана 68 сакталган чаңча үлгүсү.

Палинологиялык ыкма: Стандарттуу ацетолиз; ар бир үлгүгө беш препарат; кеминде 500 чаңча бүртүгүн саноо; ботаникалык жакындыкка негизделген чаңча тибинин классификациясы; Zeiss Axio Scope.A1 микроскобу менен фотомикрография.

Экологиялык метрикалар: Shannon–Weaver H′, Pielou J′, Spearman r_s, connectance жана modularity Q.

Программалык камсыздоо: PAST 2.17; R 4.3.1 жана bipartite пакети; модулдуулук үчүн QuanBiMo алгоритми.

Каржылоо/колдоо: Center for Biodiversity Studies of the Michelin Ecological Reserve логистикалык жана каржылык колдоо көрсөткөн. CAPES биринчи авторго Finance Code 001 алкагында каржылык каражат берген.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Изилдөөнүн маалыматтарын негиздүү суроо боюнча жооптуу автордон алууга болот.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Расмий макала барагынын көрүнгөн акыркы бөлүктөрүндө өзүнчө кызыкчылыктардын кагылышы тууралуу билдирүү табылган эмес; ошондуктан анын жоктугу божомолдонгон эмес.

Этика/протокол: Расмий макала текстинде бул экологиялык чаңча үлгү алуу изилдөөсү үчүн өзүнчө адам/клиникалык этика комитетинин билдирүүсү көрүнбөйт. Verianla мындан этикалык уруксат талап кылынган эмес деген булактан тышкаркы тыянак чыгарбайт.

Авторлордун салымдары: Brenna P. Bastos жана Maria Eduarda S. dos Santos материал даярдоодо, маалымат чогултууда жана талдоодо; Patrícia A. Ferreira материал даярдоодо, маалымат чогултууда жана талдоодо катышкан. Maise Silva, Mauro Ramalho жана Marcos C. Dórea изилдөөнү концептуалдаштырууга жана долбоорлоого катышкан. Brenna P. Bastos алгачкы долбоорду жазган; бардык авторлор мурунку версияларга комментарий берип, акыркы макаланы окуп, бекитишкен.

Булак файл жөнүндө эскертүү: Колдонуучу жүктөгөн PDF түзүмү боюнча толук эмес/бузулган болгондуктан ишенимдүү барак талдоосу жүргүзүлгөн эмес. Илимий мазмун жана библиографиялык идентификация ошол эле DOIге тиешелүү расмий SciELOдо жарыяланган толук текст аркылуу текшерилген; бузулган PDFдеги жетишпеген бөлүктөр божомол менен толукталган эмес.

Булак ичиндеги маалымат эскертүүсү: Table I 2020-жылдын январындагы минималдык жана максималдык температураны экөөндө тең 31,2 °C деп көрсөтөт. Мындан тышкары, ыкма текстиндеги 145,49 mm “average annual rainfall” деген сөз айкашы таблицада берилген маалымат менен терминологиялык чыңалууну жаратат. Verianla бул маанилерди булактан тышкаркы божомол менен оңдогон эмес.

Негизги чечмелөө чеги: Төрт колониядан жана бир резерваттан алынган сакталган чаңча үлгүлөрү изилденген чөйрөдө болгон булак пайдаланууну көрсөтөт; аларды түрдүн бүт географиялык таралышына, түздөн-түз гүлдөрдүн молдугуна же себептик климаттык таасирлерге автоматтык түрдө жалпылоого болбойт.