Бул изилдөө климаттын өзгөрүшү жана экстремалдуу аба ырайы окуялары Түштүк Африканын Лимпопо провинциясындагы Лепелле Нкумпи аймагында жашаган чакан масштабдагы өсүмдүк өстүрүүчүлөрдүн айыл чарба өндүрүшүнө жана жашоо каражаттарына кандай таасир этерин, ошондой эле фермерлер колдонгон ыңгайлашуу стратегияларын караган аралаш ыкмалуу кесилиштик талаа изилдөөсү болуп саналат. Тогуз айылдан катмарланган тандоо аркылуу тандалган 40 фермерден сурамжылоо маалыматтары чогултулуп, эки фокус-топтук талкуу өткөрүлүп жана талаа байкоолору жүргүзүлгөн. Катышуучулар температуранын жогорулашын, жаан-чачындын туруксуздугун, узакка созулган кургакчылык мезгилдерин жана суу ташкындарын маанилүү климаттык басымдар катары белгилешкен; өндүрүштүк жоготуулар, суунун тартыштыгы, түшүмдүн сапатынын начарлашы, зыянкечтер менен оорулардын басымы, кирешенин жоголушу жана азык-түлүк коопсуздугунун начарлашы тууралуу билдиришкен. Фермерлер өсүмдүктөрдү жана сортторду диверсификациялоо, себүү убактысын өзгөртүү, сугаруу, жер семирткичтерди колдонууну жөнгө салуу, кургакчылыкка чыдамдуу сортторду пайдалануу жана аралаш чарба жүргүзүү сыяктуу ыңгайлашуу тажрыйбаларын колдонушат.

Изилдөөнүн эң көрүнүктүү жыйынтыктарынын бири — катышуучулардын %90’ы мурдагы эки жылдык мезгилде айыл чарба өндүрүшүндө олуттуу жоготууларга учураганын билдиргендиги. Сапаттык жыйынтыктар экономикалык жана өндүрүштүк таасирлерден тышкары үмүттүн жоголушу, коркуу жана айласыздык сыяктуу эмоционалдык таасирлерди да көрсөтөт. Ошол эле учурда изилдөө болгону 40 өндүрүүчүгө негизделген жана климаттык таасирлер негизинен фермерлердин кабылдоолору, маектери жана талаа байкоолору аркылуу бааланган. Бул изилдөө белгилүү бир түшүм жоготуусу антропогендик климаттын өзгөрүшүнөн келип чыкканын метеорологиялык убакыт катарлары аркылуу себептик жактан далилдеген климаттык атрибуция изилдөөсү эмес.

Изилдөө маселеси

Чакан масштабдагы өсүмдүк өстүрүүчүлөрдүн жашоо каражаттары жаан-чачын, температура жана суунун жеткиликтүүлүгү сыяктуу климаттык шарттарга түздөн-түз көз каранды болушу мүмкүн. Климаттык өзгөрмөлүүлүк өндүрүш көлөмүнө таасир эткенде, натыйжа талаадагы түшүмдүн көлөмү менен гана чектелбейт; үй чарбасынын азык-түлүккө жетүүсү, сатуудан түшкөн кирешеси, кайра өндүрүш үчүн бөлө ала турган ресурстары жана фермердин келечекке байланыштуу чечимдери да таасирге кабылышы мүмкүн.

Булак изилдөө бул байланышты Лепелле Нкумпи контекстинде карайт. Изилдөөчүлөр фермерлерден климаттын өзгөрүшүн кандай кабыл алышарын гана сурабастан, анын өндүрүшкө жана жашоо каражаттарына тийгизген таасирин, ошондой эле фермерлер бул таасирлерге каршы кандай тажрыйбаларды колдонорун да баалашкан.

Изилдөө аймагынын климаттык контексти

Булакта Лимпопонун ичинде кургак, жарым кургак жана нымдуураак климаттык аймактар бар экени белгиленет. Лепелле Нкумпи боюнча фондук булактарга таянып, жылдык жаан-чачын болжол менен 450–500 mm аралыгында экени, суунун тартыштыгы жана кайталанма кургакчылыктар олуттуу көйгөйлөрдү жаратаары айтылат. Макалада колдонулган экинчи даражадагы булактар аймак үчүн жылдык орточо температура болжол менен 20°C, жайкы орточо температура болжол менен 23°C жана кышкы орточо температура болжол менен 20°C экенин билдирет.

Бул климаттык көрсөткүчтөр учурдагы изилдөөнүн өзүнүн метеорологиялык өлчөөлөрү эмес. Алар изилдөө аймагын сүрөттөө максатында мурда жарыяланган экологиялык жана метеорологиялык булактардан алынган.

Климаттын Өзгөрүшү Чакан Фермерлердин Жашоо Каражаттарына Кантип Таасир Этет?

Изилдөөдөгү өндүрүүчүлөр климаттын өзгөрүшү менен байланыштырган туруксуз жаан-чачын, температуранын жогорулашы жана узарган кургакчылык мезгилдери түшүмдүүлүктү жана түшүмдүн сапатын төмөндөтөрүн, сугат суусуна жетүүнү кыйындатарын, зыянкечтер менен оорулардын көйгөйлөрүн күчөтөрүн жана натыйжада үй чарбасынын кирешеси менен азык-түлүк коопсуздугуна басым жасаларын билдиришкен; изилдөө бул таасирлерди өндүрүүчүлөрдүн кабылдоолору, сурамжылоолор, фокус-топтук талкуулар жана талаа байкоолору аркылуу көрсөтөт.

Түшүмдүн сапатынын начарлашы

Катышуучулар өзгөчө помидор, капуста жана шпинат өндүрүүдө сапаттын төмөндөшүнө туш болгонун билдиришкен. Булак жогорку температура жана суу стресси шартында вегетативдик өсүү, мөмө байлоо жана суу балансы сыяктуу процесстер терс таасирге кабылышы мүмкүн экенин адабияттардын контекстинде талкуулайт.

Бул изилдөөдө өсүмдүк физиологиясы лабораториялык шартта өлчөнгөн эмес. Демек, сапаттын төмөндөшү жөнүндө жыйынтык фермерлердин тажрыйбасы жана талаа контексти менен чектелет; булакта түз физиологиялык эксперимент же көзөмөлдөнгөн температуралык эксперимент жок.

Зыянкечтер жана оорулар

Фермерлер жаңы же күчөгөн зыянкечтер жана оорулар көйгөйлөрү тууралуу билдиришкен. Булак өзгөчө помидордогу топурак аркылуу тараган verticillium соолушу жана капустадагы өсүмдүк биттеринин чабуулдары сыяктуу мисалдарды келтирет. Айрым өндүрүүчүлөр помидордогу оору көйгөйлөрүнөн улам шпинат сыяктуу башка өсүмдүктөргө өткөнү белгиленет.

Макалада ысык мезгилдер жана туруксуз жаан-чачын бул басымдар менен байланыштуу болушу мүмкүн экени талкууланганы менен, изилдөө өзүнчө өсүмдүк патологиясы боюнча эксперимент жүргүзгөн эмес. Зыянкечтер жана оорулар боюнча жыйынтыктар өндүрүүчүлөрдүн билдирүүлөрүнө жана байкоочу талаа контекстине негизделген.

Суунун тартыштыгы жана себүү чечимдери

Фокус-топтук талкууларда өндүрүүчүлөр жаан-чачын азайганын жана кургак мезгилдер күчөгөнүн билдиришкен. Сугаруу үчүн жетиштүү суунун жоктугу айрым фермерлердин себүүнү жаан күтүп кийинкиге жылдыруусуна жана сезон өтүп кеткенде себүү мүмкүнчүлүгүн толугу менен жоготушуна алып келген.

Бул жагдай климаттык таасир түшүм жыйноонун көлөмүндө гана көрүнбөй турганын көрсөтөт. Жаан-чачындын убактысы өзгөргөндө фермердин себүү чечиминин өзү да белгисиз болуп калышы мүмкүн. Себүүнүн жүргүзүлбөй калышы же кечеңдеши өндүрүш баштала электе эле кирешеге жана азык-түлүккө жетүүгө басым жаратышы мүмкүн.

Азык-түлүк коопсуздугу жана өндүрүш жоготуусу

Катышуучулардын пикирлерине ылайык, фермерлердин %90’ы мурдагы эки жылдык мезгилде айыл чарба өндүрүшүндө олуттуу жоготууга учураганын билдирген. Булак бул жоготууларды үй чарбасынын азык-түлүк коопсуздугу жагынан маанилүү аярлуулук көрсөткүчү катары чечмелейт.

Бул пайыз өндүрүүчүлөрдүн өз билдирүүлөрүнө негизделген. Булак түшүм боюнча өлчөнгөн тоннаждык жоготууну, чарба боюнча финансылык зыяндын бөлүштүрүлүшүн же метеорологиялык атрибуциялык талдоону бербейт.

Эмоционалдык жана социалдык таасирлер

Булактагы 3-таблица климаттык басымдардын жашоо каражаттарына тийгизген таасирин эки негизги топто карайт. Социалдык-экономикалык таасирлерге түшүмдүүлүк менен кирешенин төмөндөшү, суунун тартыштыгынын күчөшү жана зыянкечтер менен оорулардын көйгөйлөрү кирет. Эмоционалдык таасирлер болсо үмүттүн жоголушу, коркуу жана айласыздык темалары менен берилген.

Фермерлер Климаттын Өзгөрүшүнө Каршы Кандай Ыңгайлашуу Стратегияларын Колдонушат?

Изилдөөдө фермерлер өсүмдүктөрдү жана сортторду диверсификациялоо, башка же кургакчылыкка чыдамдуураак сортторго өтүү, себүү убактысын жаан-чачын шарттарына жараша өзгөртүү, сугаруу жана суу топтоо тажрыйбаларын көбөйтүү, жер семирткичтерди колдонууну жөнгө салуу жана өсүмдүк өстүрүүнү мал чарбачылыгы менен айкалыштырган аралаш чарба жүргүзүү сыяктуу стратегияларды колдонору билдирилет; бирок айрым ыңгайлашуу пайыздары менен көрсөтүлгөн адамдардын саны математикалык жактан бири-бирине туура келбейт.

Өсүмдүктөрдү жана сортторду диверсификациялоо

Диверсификация бир өсүмдүк же сорт климаттык басымга туруштук бере албай калган учурда бүт өндүрүштү бир убакта жоготуу коркунучун азайтууга багытталган ыкма катары колдонулган. Фокус-топтук талкуулар айрым өндүрүүчүлөр климаттык шарттардан улам жаңы өсүмдүктөргө өтүүгө же мурда өстүргөн айрым өсүмдүктөрүнөн баш тартууга мажбур болгонун көрсөтөт.

Булак бул стратегия үчүн “%60, n=40” деген туюнтманы колдонот. Жалпы тандоо 40 болгондуктан, бул пайыз менен адам саны бир эле учурда туура боло албайт. Verianla бул маанини кайра эсептеген эмес жана булактын ичиндеги дал келбестик катары сактаган.

Булак ошондой эле 14 өндүрүүчү, башкача айтканда %35’и альтернативдүү сортторду колдонгонун же өстүргөн өсүмдүгүн өзгөрткөнүн билдирет. Бул сан менен пайыз 40 адамдык тандоого карата бири-бирине туура келет.

Кургакчылыкка чыдамдуу сорттор

Булак кургакчылыкка чыдамдуу сортторду колдонуу азырынча чектелүү экенин белгилеп, бул стратегия үчүн “n=2, %4” маанисин берет. 40 адамдык тандоодо эки адам %5ке туура келгендиктен, булакта дагы сан-пайыз дал келбестиги бар.

Бул өндүрүүчүлөр негизинен жүгөрү жана соя өстүргөнү, фокус-топтук талкууларда кыска жергиликтүү жүгөрү сорту менен жапайы алча помидору кургакчылыкка чыдамдуулук контекстинде айтылганы белгиленет.

Себүү убактысын өзгөртүү

Фермерлер жаан-чачындын убактысындагы белгисиздикти башкаруу үчүн себүү күнүн өзгөртүү, өсүү мезгили кыскараак өсүмдүктөрдү тандоо, жаан-чачын башталганга чейин кургак топуракка себүү же алгачкы олуттуу жаандан кийин дароо себүү сыяктуу ар кандай убакыт стратегияларын колдонушат.

Булак бул бөлүмдө “%90, n=30” деген туюнтманы берет. Жалпы тандоо 40 болгондуктан, 30 адам %75ке туура келет. Ошондуктан Verianla бул пайыздардын бирин туура деп кабыл алып, экинчисин өзгөрткөн эмес.

Сугаруу жана сууну башкаруу

Суунун тартыштыгы изилдөө бою эң маанилүү өндүрүш көйгөйлөрүнүн бири катары көрүнөт. Ошондуктан сугарууну көбөйтүү, өсүмдүктөрдүн жанындагы арыкчаларда суу топтоо сыяктуу тажрыйбалар жана туруктуураак суу башкаруу технологиялары ыңгайлашуу жөндөмүн күчөтө турган каражаттар катары талкууланган.

Аралаш чарба

Айрым өндүрүүчүлөр өсүмдүк өндүрүшүн бодо мал жана эчки багуу менен айкалыштырган аралаш чарба системаларын колдонушат. Булакта бул ыкма жүгөрү, помидор, капуста жана соя сыяктуу өсүмдүктөрдү мал чарбачылыгы менен бирге жүргүзүү аркылуу түшүндүрүлөт. Максат — өндүрүштүн бир гана түрүнө ашыкча көз карандылыкты азайтуу.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Изилдөө сандык сурамжылоо маалыматтары менен сапаттык фокус-топтук талкууларды жана талаа байкоолорун бирге колдонгон аралаш ыкмалуу дизайнга ээ. Изилдөө кесилиштик мүнөздө; ошол эле фермерлер көп жылдар бою кайталап көзөмөлдөнгөн эмес.

Тандоо

Лепелле Нкумпи аймагындагы тогуз айылдан жалпы 40 чакан масштабдагы өсүмдүк өстүрүүчү изилдөөгө киргизилген. Тандоо катмарланган ыкма менен жүргүзүлгөн; булак катмарлар фермерлердин саны жана өсүмдүк өндүрүшүнө катышуу деңгээли боюнча түзүлгөнүн билдирет.

Изилдөөдө аял жана эркек катышуучулардын саны бирдей: 20 аял жана 20 эркек. Бирок булакта жаш курак бөлүштүрүүсүнө тиешелүү пайыздар менен адамдардын санынын ортосунда дал келбестик бар болгондуктан, Verianla жаш курак топторунун бөлүштүрүүсүн кайра эсептеп жарыялабайт.

Маалымат чогултуу

Сандык маалыматтар түзүмдөлгөн сурамжылоолор аркылуу чогултулган. Сурамжылоо суроолору ар түрдүү сабаттуулук деңгээлиндеги адамдарга түшүнүктүү болушу үчүн техникалык жаргон азайтылганы жана суроо формасы пилоттук колдонуу аркылуу алдын ала сыналганы белгиленет.

Сапаттык маалымат үчүн эки фокус-топ түзүлгөн. Ар бир топ 20 катышуучудан турган. Сессиялар катышуучулардын макулдугу менен аудиого жазылып, даярдалган байкоочу жазууларды жүргүзгөн жана талкуулар сөзмө-сөз транскрипцияланган.

Булак фокус-топ транскрипттери үчүн адегенде “thematic analysis”, андан кийинки жалпы маалыматтарды талдоо бөлүмүндө болсо “content analysis” деген терминди колдонот. Бул эки талдоо ыкмасы изилдөөдө кандайча бөлүнгөнү же бирге кандай колдонулганы кеңири түшүндүрүлгөн эмес.

Мындан тышкары, изилдөөчүлөр фермерлерди күнүмдүк айыл чарба ишмердиги учурунда байкап, колдонулган тажрыйбалар жана ыңгайлашуу жүрүм-турумдары тууралуу талаа байкоолорун чогултушкан.

Сандык талдоо

Сыпаттамалык талдоо SPSS версия 22 менен жүргүзүлүп, орточо мааниси, мода жана жыштык сыяктуу статистикалар эсептелген. Булак инференциалдык регрессияны, ишеним аралыгын же эксперименттик эффект өлчөмүн билдирбейт.

Өндүрүлгөн негизги өсүмдүктөр

Булактагы 2-сүрөткө ылайык, эң кеңири таралган өсүмдүк — помидор. Помидорду катышуучулардын %28’и өндүрөт. Шпинат жана капуста өз-өзүнчө %18; жашыл калемпир жана сары жүгөрү өз-өзүнчө %13; соя %8 жана бамия %2 деп көрсөтүлгөн.

Фермерлик тажрыйба

Булактагы 3-сүрөт жана аны коштогон текстке ылайык, катышуучулардын эң чоң тобу 2–5 жылдан бери фермерлик кылган өндүрүүчүлөр жана бул топ %50 деп берилген. Алты айдан бир жылга чейинки тажрыйбасы бар өндүрүүчүлөр %25, 1–5 айлык тажрыйбасы барлар %13, 6–12 жылдык тажрыйбасы барлар %8 жана 13 жыл же андан узак убакыттан бери фермерлик кылгандар %5 деп билдирилген. Тегеректөөнүн айынан пайыздардын жалпы суммасы %101 болот.

Негизги климаттык басымдар

Бул Изилдөө Климаттын Өзгөрүшү Түшүм Жоготууларына Себеп Болгонун Далилдейби?

Жок. Изилдөө фермерлер башынан өткөргөн жана климаттын өзгөрүшү менен байланыштырган өндүрүш, киреше, суу, азык-түлүк коопсуздугу жана эмоционалдык көйгөйлөрдү көрсөтөт; бирок кесилиштик жана кабылдоого негизделген дизайн белгилүү бир түшүм жоготуусу же оору окуясы антропогендик климаттын өзгөрүшүнөн келип чыкканын себептик жактан далилдей турган метеорологиялык атрибуциялык талдоону бербейт.

Бул айырма изилдөөнүн баалуулугун төмөндөтпөйт; изилдөөнүн максаты — фермерлер туш болгон жашоо каражаттарына байланыштуу басымдарды жана жергиликтүү ыңгайлашуу жүрүм-турумдарын түшүнүү. Бирок жыйынтыктарды “климаттын өзгөрүшү ушул чарбада ушунча түшүм жоготуусуна себеп болду” деген түрдөгү так себептик сандарга айландырууга болбойт.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Изилденген фермерлер климаттык шарттардагы өзгөрүүлөрдү реалдуу жана жашоо каражаттары жагынан маанилүү көйгөй катары кабыл алышат. Катышуучулар өндүрүш жоготуусу, суунун тартыштыгы, зыянкечтер менен оорулардын басымы, төмөн киреше жана азык-түлүк коопсуздугу көйгөйлөрү тууралуу билдиришкен. Фермерлер ошол эле учурда өсүмдүктөрдү диверсификациялоо, себүү убактысын өзгөртүү, сугаруу, жаңы сорттор жана аралаш чарба сыяктуу активдүү ыңгайлашуу стратегияларын колдонушат.

Изилдөө ошондой эле климатка ыңгайлашуу жөндөмү фермердин чечимине гана көз каранды эмес экенин; каржылоо, айыл чарба ресурстары, технология, маалымат, кеңеш берүү жана айыл чарба жайылтуу кызматы, ошондой эле сугат инфраструктурасына жетүү сыяктуу колдоо шарттары менен да байланыштуу экенин баса белгилейт.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Изилдөө Түштүк Африкадагы бардык чакан фермерлер үчүн улуттук таралуу көрсөткүчтөрүн чыгарбайт. Кырк адамдык жергиликтүү тандоо кеңири калкты өкүлчүлүк кылган ири масштабдагы эпидемиологиялык же улуттук айыл чарба изилдөөсү эмес. Жыйынтыктар бир эле фермерлердин когортасын узак мөөнөт бою көзөмөлдөбөйт. Изилдөө көз карандысыз метеорологиялык станция маалыматтарын чарба деңгээлиндеги түшүмдүүлүк маалыматтары менен себептик атрибуция модели ичинде дал келтирбейт.

Булак сунуш кылган кийлигишүүлөр

Изилдөөчүлөр климатка чыдамдуураак жана зыянкечтерге туруктуу үрөн сортторун фермерлерге жеткирүүнү, сугат инфраструктурасын өнүктүрүүнү, айыл чарба кеңешчилеринин айыл жерлеринде климат тууралуу үзгүлтүксүз маалымат берүү сессияларын өткөрүшүн, практикалык окутууну жана маалымат бөлүшүүнү көбөйтүүнү сунушташат.

Кыскача мазмун бөлүмүндө жергиликтүү эрте эскертүү системалары, жашоо каражаттарын диверсификациялоо, климатка ылайыкташкан айыл чарба ыкмалары жана климаттын өзгөрүшү боюнча маалымдуулукту күчөтүү да сунушталат.

Булак климаттын өзгөрүшүнүн аял жана эркек фермерлерге тийгизген таасири айырмаланышы мүмкүн экенин белгилеп, гендердик өлчөмдү келечектеги изилдөөлөрдө кеңири карап чыгууну сунуштайт.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталыш: The Impact of Climate Change on the Livelihoods of Small-Scale Crop Farmers in Lepelle Nkumpi District, Limpopo Province, South Africa

Авторлор: L.C. Isaac; M. Zenda.

Жооптуу автор: PDF файлындагы corresponding-author сабында “C.L. Isaac” деп жазылган; авторлордун тизмеси жана расмий журнал жазуусу “L.C. Isaac” формасын колдонот. Бул айырма булактын ичиндеги библиографиялык дал келбестик катары сакталган.

Мекеме: University of the Free State, Department of Sustainable Food Systems and Development, Faculty of Natural and Agricultural Sciences, Republic of South Africa.

Авторлордун ролдору: Булак L.C. Isaacты магистратуранын студенти, M. Zendaны research associate катары сүрөттөйт.

M. Zenda ORCID: 0000-0001-6069-8226.

Журнал: South African Journal of Agricultural Extension (SAJAE).

Басып чыгаруучу: South African Society for Agricultural Extension (SASAE).

Том / номер / бет: 54(1), 103–127.

Жарыяланган күнү: 23 февраль 2026.

DOI: 10.17159/2413-3221/2026/v54n1a18959.

Булактын түрү: Рецензияланган илимий изилдөө макаласы.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Изилдөө дизайны: Аралаш ыкмалуу, кесилиштик талаа изилдөөсү.

Тандоо: Тогуз айылдан катмарланган тандоо аркылуу тандалган 40 чакан масштабдагы өсүмдүк өстүрүүчү.

Сандык маалымат: Түзүмдөлгөн сурамжылоо; сыпаттамалык талдоо; SPSS версия 22.

Сапаттык маалымат: Эки фокус-топтук талкуу, ар биринде 20 катышуучу; аудио жазуу, транскрипция жана талаа байкоолору. Булак талдоо ыкмасын ар башка бөлүмдөрдө thematic analysis жана content analysis деп атайт.

Этика: University of the Free State мекемесинин этикалык уруксаты алынган. Булак протокол номерин билдирбейт. Катышуучулардан маалыматтуу макулдук алынганы жана анонимдүүлүк менен маалыматтарды коопсуз сактоо чаралары колдонулганы белгиленген.

Каржылоо: Берилген PDF файлында өзүнчө каржылоо билдирүүсү жок.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Берилген PDF файлында маалыматтардын жеткиликтүүлүгү тууралуу өзүнчө билдирүү жок.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Берилген PDF файлында кызыкчылыктардын кагылышы тууралуу өзүнчө билдирүү жок.

CRediT/авторлордун салымы: Берилген PDF файлында өзүнчө CRediT салым билдирүүсү жок.

Булактын ичиндеги отчеттук дал келбестиктер

Булакта автордун аты “L.C. Isaac” болсо, corresponding-author сабында “C.L. Isaac” деп жазылган. Verianla бул айырманы унчукпай өзгөрткөн эмес.

Жаш курак таблицасындагы пайыздар менен баянда берилген адамдардын саны толук дал келбейт жана көрсөтүлгөн жаш курак пайыздарынын суммасы %100’дөн ашат. Ошондуктан жаш курак бөлүштүрүүсү Verianla тарабынан кайра эсептелген эмес.

Чарбанын көлөмү таблицасы өндүрүүчүлөрдүн %55’ин 0–0,5 ha, %25’ин 0,6–1 ha жана %20’сын 1 haдан жогору топто көрсөтөт, бирок кийинки баянда %55’и “кеминде бир гектарга” ээ экени айтылат. Таблица менен баяндын ортосунда ачык дал келбестик бар.

Ыңгайлашуу стратегиялары бөлүмүндө “%60, n=40”, “n=2, %4” жана “%90, n=30” сыяктуу пайыз-адам саны дал келүүлөрү 40 адамдык жалпы тандоо менен математикалык жактан шайкеш эмес. Маанилер оңдолгон эмес.

Фокус-топтук талдоо бир бөлүмдө “thematic analysis”, жалпы маалыматтарды талдоо бөлүмүндө болсо “content analysis” деп аталган. Булак эки ыкманын чогуу же өз-өзүнчө кандай колдонулганын түшүндүрбөйт.

Изилдөө аймагына байланыштуу “district”, “municipality”, Capricorn жана Lepelle Nkumpi аталыштары булактын бардык жеринде бирдей административдик деңгээлде колдонулган эмес. Ошондуктан Verianla булактан тышкары жаңы административдик-географиялык аныктама кошкон эмес.

Негизги чектөөлөр

Тандоо болгону 40 өндүрүүчүдөн турат. Изилдөө бир гана аймактын контекстин карайт. Кесилиштик дизайн бир эле өндүрүүчүлөрдөгү узак мөөнөттүү өзгөрүүнү көзөмөлдөбөйт. Климаттык таасирлер негизинен өзүн-өзү билдирүү, фокус-топтук талкуулар жана талаа байкоолору аркылуу бааланган. Метеорологиялык убакыт катарлары менен чарба деңгээлиндеги өндүрүш жоготууларынын ортосунда көз карандысыз себептик атрибуциялык талдоо жүргүзүлгөн эмес.

Булактагы айрым сан-пайыз жана ыкманын аталышына байланыштуу дал келбестиктер белгилүү сандык жыйынтыктарды так чечмелөөнү чектейт. Ошондуктан изилдөөнү эң туурасы жергиликтүү тажрыйбаларды, кабылданган таасирлерди, жашоо каражаттарына болгон басымдарды жана колдонулган ыңгайлашуу жүрүм-турумдарын көрсөтүүчү талаа изилдөөсү катары окуу керек.