Gulchang nishasi, asalari koloniyasi oziqlanish uchun foydalanadigan gulchang manbalarining xilma-xilligi va bu manbalardan nisbiy foydalanish naqshini ifodalovchi trofik nisha tarkibiy qismidir. Melipona (Michmelia) scutellaris, Braziliya Atlantika o‘rmoniga xos, ijtimoiy va generalist ninasiz asalaridir. Ushbu tadqiqot Michelin Ekologik Rezervidagi to‘rtta koloniyaga tegishli jami 68 ta saqlangan gulchang namunasini 17 ta namuna olish oyi davomida palinologik jihatdan tahlil qilib, turning gulchang nishasining makon va vaqt bo‘yicha o‘zgarishini o‘rgangan. Jami 61 ta gulchang turi aniqlangan, ulardan 52 tasining botanik yaqinligi belgilangan va 27 ta o‘simlik oilasi qayd etilgan. Manbalar doirasi keng bo‘lishiga qaramay, gulchang yig‘ish bir necha muhim manbaga jamlangan; ayniqsa Miconia barcha namuna olish nuqtalarida tadqiqot davomida eng yuqori chastotali manbalardan biri bo‘lgan. Makoniy tarmoq Q=0,16 modullilik ko‘rsatgan, oylik tarmoq bog‘langanligi esa to‘rtta hududda %21–24 oralig‘ida o‘zgargan. Gulchang manbalari boyligining vaqt bo‘yicha o‘zgarishi, umuman olganda, yog‘in, harorat va nisbiy namlik bilan sezilarli bog‘liqlik ko‘rsatmagan. Tadqiqot atigi to‘rtta koloniya va bitta rezervni qamrab olgani, namuna olish COVID-19 sababli uzilib qolgani hamda saqlangan gulchang gullar mo‘l-ko‘lligini bevosita o‘lchamagani sababli, natijalarni turning butun tarqalish hududi uchun o‘zgarmas oziqlanish modeli sifatida umumlashtirmaslik kerak.

Tadqiqotning ekologik jihatdan asosiy natijasi “generalist” oziqlanish manbalardan teng foydalanish degani emasligini ko‘rsatishidir. Koloniyalar ko‘plab o‘simlik guruhlaridan gulchang yig‘a olgan, biroq ayrim manbalar oylar va hududlar bo‘ylab qayta-qayta ko‘proq ishlatilgan. Bu naqsh Atlantika o‘rmoni kabi o‘simliklar xilma-xilligi yuqori ekotizimda koloniyalar keng potensial manbalar havzasi ichida ayrim manbalarga kuchli yo‘nalishini ko‘rsatadi.

Tadqiqot muammosi: Potensial flora bilan amalda foydalaniladigan flora bir xil emas

Tropik o‘rmonlarda ko‘plab gulli o‘simliklar mavjudligi generalist asalarining barcha manbalardan teng ulushda foydalanishini anglatmaydi. Asalarining haqiqiy trofik nishasini tushunish uchun faqat atrofda qaysi o‘simliklar borligini bilish emas, balki koloniya qaysi manbalardan qanchalik tez-tez gulchang yig‘ishini aniqlash zarur. Shu sababli manba tadqiqot M. scutellaris koloniyalari saqlagan gulchangni bevosita tahlil qilib, foydalanilgan o‘simlik manbalarining xilma-xilligi, foydalanish intensivligi, vaqt bo‘yicha o‘zgarishi va hududlar o‘rtasidagi farqlanishini birgalikda baholagan.

Tadqiqotchilar ikkita asosiy kutilmani sinagan. Birinchisi, turli o‘rmon bo‘laklaridagi koloniyalar o‘xshash oziqlanish naqshlari va umumiy asosiy gul manbalarini ko‘rsatadimi-yo‘qmi. Ikkinchisi, Atlantika o‘rmonining yuqori makoniy va vaqtli o‘simlik xilma-xilligiga qaramay, koloniyalar yil davomida oz sonli manbalardan intensiv foydalanadimi-yo‘qmi.

Gulchang Nishasi Nima?

Gulchang nishasi — asalari koloniyasi oziqlanish maqsadida foydalanadigan gulchang manbalari qaysi botanik guruhlardan tashkil topgani, manbalar xilma-xilligi va bu manbalardan qanchalik teng yoki intensiv foydalanilishini birgalikda tavsiflovchi trofik naqshdir. Ushbu tadqiqotda gulchang nishasi faqat “nechta gulchang turi topildi?” degan savol bilan o‘lchanmagan; gulchang turlarining nisbiy chastotasi, oylik boylik, Shannon–Weaver H′ xilma-xilligi, Pielou J′ tekisligi va ikki qismli o‘zaro ta’sir tarmoqlarining tuzilishi birgalikda o‘rganilgan.

Generalist oziqlanish bilan tanlab manba ishlatish o‘rtasidagi farq

Generalist asalari turi ko‘plab o‘simlik guruhlaridan manba sifatida foydalana oladi. Biroq amaldagi oziqlanish xulqi ayrim davrlarda yoki uzoq vaqt davomida bir necha manbaga jamlanishi mumkin. Shuning uchun “generalist” tasnifi bilan “barcha manbalardan teng foydalanadi” iborasi sinonim emas.

Ushbu Tadqiqotda Generalistlik va Tanlab Gulchang Ishlatish Qanday Birga Kuzatildi?

Melipona scutellaris koloniyalarida 61 xil gulchang turining topilishi manbalardan keng foydalanish salohiyatini ko‘rsatsa, to‘qqizta gulchang turining tadqiqot davomida ayniqsa muhim bo‘lib qolishi va Miconia barcha hududlarda taxminan %50–80 chastota qiymatlariga yetgani foydalanish oz sonli asosiy manbalarga jamlanganini ko‘rsatgan. Demak, tadqiqot keng trofik repertuar bilan aniq manba afzalliklari bir xil koloniyalarda birgalikda mavjud bo‘lishi mumkinligini qo‘llab-quvvatlaydi.

Atlantika o‘rmoni konteksti

Tadqiqot Braziliyaning Bahia shtati janubidagi Michelin Ekologik Rezervida o‘tkazilgan. Taxminan 3.900 gektarlik rezerv asosan ombrofil o‘rmon bilan qoplangan va kauchuk daraxti plantatsiyalari hosil qilgan mozaikalar bilan bo‘lingan. Bu strukturaviy geterogenlik makon jihatdan bir-biridan ajralgan koloniyalar bir xil ustun manbalardan foydalanib, past chastotali manbalarda farqlanishi uchun tabiiy dala sharoitini yaratgan.

To‘rtta makoniy namuna olish nuqtasi

Asalarizorlar orasida kamida bir kilometr masofa qoldirilgan. Manba bu masofani ninasiz asalarilarning oziqa izlash radiusini hisobga olgan namuna olish dizaynining bir qismi sifatida izohlaydi. Har bir nuqtada bittadan M. scutellaris koloniyasi uya qutisida saqlangan; shuning uchun “to‘rtta replikatsiya” to‘rtta alohida makoniy koloniya/nuqtani anglatadi.

Namuna olish nega ikki davrga bo‘lindi?

Koloniyalardan 2019-yil oktabr–2020-yil fevral oralig‘ida har oy namuna olingan. COVID-19 pandemiyasi vaqtida dala ishlari to‘xtatilgani sababli namuna olish uzilib, 2021-yil aprel–2022-yil mart oralig‘ida qayta boshlangan. Natijada tadqiqot 17 ta alohida namuna olish oyi va to‘rtta koloniya bo‘yicha jami 68 ta namunani o‘z ichiga olgan. Bu tuzilma 17 oylik namuna qamrovini beradi, biroq bu 17 oy uzluksiz ketma-ket vaqt qatori emasligini unutmaslik kerak.

Saqlangan gulchang nimani ko‘rsatadi?

Gulchang koloniyalarning eng yangi saqlash idishlaridan bir martalik spatulalar bilan olingan. Yangi idishlar ochroq rangli serumen lamellalari bilan aniqlangan. Har bir namuna olish birligi bitta koloniyadagi bitta gulchang saqlash idishidan olingan turli miqdordagi materialni o‘z ichiga olgan. Shu sababli tahlil o‘rmondagi barcha gullarni emas, ishchi asalarilar yig‘ib, koloniyaga olib kelgan va saqlagan gulchang manbalarini ifodalaydi.

Nega gulchang turi bevosita o‘simlik turi emas?

Palinologik identifikatsiyada barcha gulchang donalarini tur darajasida ishonchli ajratish har doim ham mumkin emas. Shu sababli tadqiqotchilar namunalarni Xalqaro Botanika Nomenklaturasi Kodeksiga ko‘ra aniq takson identifikatsiyasi sifatida emas, morfologik va botanik yaqinligiga ko‘ra “gulchang turi” shaklida tasniflagan. Taqqoslash uchun LAMIV/UEFS gulchang kolleksiyasidagi etalon preparatlar, ixtisoslashgan gulchang kataloglari va tadqiqot hududining o‘simlik ro‘yxatlaridan foydalanilgan; o‘simlik oilalari APG IV bo‘yicha tasniflangan.

Palinologik laboratoriya jarayoni

Namunalar Erdtmanning standart asetoliz yondashuvi bilan kimyoviy ishlovdan o‘tkazilgan. Har bir namunadan glitserinli jelatin ichida beshta preparat tayyorlangan, preparatlar eritilgan gistologik parafin bilan qoplangan va ulardan biri safranin bilan bo‘yalgan. Preparatlar Universidade Estadual de Feira de Santana tarkibidagi Laboratório de Micromorfologia Vegetal kolleksiyasiga topshirilgan. Gulchang mikrograflari tasvir olish tizimiga moslashtirilgan Zeiss Axio Scope.A1 mikroskopi bilan olingan.

Gulchang manbasi qachon “muhim” deb hisoblandi?

Har bir namunada kamida 500 ta gulchang donasi sanalgan va har bir gulchang turining nisbiy chastotasi hisoblangan. Tadqiqot davomida uchrash chastotasiga ko‘ra gulchang turlari juda tez-tez (>%50), tez-tez (%20–50), kam (%10–<%20) va noyob (<%10) deb tasniflangan. Bir oylik namunada chastotasi %10 dan oshgan va/yoki tadqiqot davrining %50 dan ko‘prog‘ida uchragan gulchang turlari muhim gul manbalari deb baholangan.

Shannon–Weaver H′ va Pielou J′ nimani ajratadi?

Shannon–Weaver H′ qiymati faqat gulchang turlari sonini emas, balki turlarning nisbiy taqsimlanishini ham birgalikda aks ettiradigan nisha xilma-xilligi o‘lchovidir. Pielou J′ esa gulchangdan foydalanish mavjud manbalar o‘rtasida qanchalik teng taqsimlanganini ifodalaydi; manba tadqiqot J′ uchun 0 qiymatini yuqori geterogenlik, 1 qiymatini esa yuqori gomogenlik deb belgilagan. Shuning uchun ko‘p gulchang turi mavjudligi o‘z-o‘zidan yuqori tekislikni anglatmaydi.

Tarmoq Bog‘langanligi va Modullilik Ushbu Tadqiqotda Nimani Ko‘rsatadi?

Tarmoq bog‘langanligi ma’lum koloniyada oylar bilan gulchang turlari o‘rtasida kuzatilgan bog‘lanishlarning barcha mumkin bo‘lgan bog‘lanishlarga nisbatini; modullilik Q esa barcha koloniyalar birlashtirilgan tarmoqning muayyan o‘zaro ta’sir guruhlariga ajralish darajasini ko‘rsatadi. To‘rtta koloniyada bog‘langanlik %21–24 oralig‘ida bo‘lgan, birlashtirilgan tarmoqning Q=0,16 bo‘lishi esa asosiy manbalar katta darajada umumiy bo‘lsa-da, ayrim past chastotali gulchang manbalari muayyan o‘rmon bo‘laklari bilan bog‘langan cheklangan makoniy tuzilma borligini ko‘rsatadi.

Ikki qismli ekologik tarmoqni qurish

Oylik o‘zgarishni baholash uchun har bir namuna olish nuqtasida alohida miqdoriy matritsa tuzilgan. Ustunlarda namuna olish oylari, satrlarda gulchang turlari joylashtirilgan va kataklar oylik gulchang sanog‘i bilan to‘ldirilgan. Shu tariqa to‘rtta alohida matritsa bo‘yicha bog‘langanlik hisoblangan.

Makoniy tahlilda oylik ma’lumotlar birlashtirilib, ustunlarda to‘rtta namuna olish nuqtasi va satrlarda gulchang turlari bo‘lgan ikkinchi tuzilma yaratilgan. Tarmoq modulliligi QuanBiMo algoritmi bilan hisoblangan. Q qiymati 0 da modulsiz, 1 ga yaqinlashgan sari kuchliroq modulli tuzilmani anglatadigan tarzda belgilangan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Usulning manbaga izchil qisqacha bayoni

Umumiy gulchang xilma-xilligi

To‘qqizta asosiy gulchang manbasi

Nega Miconia ayniqsa muhim?

Miconia gulchang turi to‘rtta namuna olish nuqtasining barchasida “juda tez-tez” sinfida bo‘lgan va tadqiqot davomida taxminan %50–80 oralig‘idagi chastotalarda qayd etilgan. Manba mualliflari Miconia turlarining Atlantika o‘rmonida keng tarqalganini va turli turlar yil bo‘yi manba bera olishini doimiy ijtimoiy koloniyalar uchun oldindan bashorat qilinadigan gulchang manbasi hosil qilishi bilan bog‘laydi.

Bu natija boshqa o‘simliklar ahamiyatsizligini ko‘rsatmaydi. Aksincha, jami 61 ta gulchang turi keng oziqlanish repertuarini namoyon etadi. Miconia ning ahamiyati ushbu keng repertuar ichida vaqt va makon bo‘ylab qayta-qayta yuqori darajada ishlatilishidadir.

O‘simlik habitusi va kelib chiqishi

Manba gulchang beruvchi o‘simlik guruhlarini %42,35 daraxt, %34,12 buta, %21,15 liana va %10,59 o‘t o‘simlik sifatida qayd etgan. Table II da ayrim taksonlar bir nechta habitus kodiga ega bo‘lgani sababli bu ulushlar o‘zaro istisno qiluvchi toifalar emas va ularning yig‘indisi %100 bo‘lishi kutilmasligi kerak. Gulchang turlarining taxminan %10 i Braziliyaga endemik o‘simliklar bilan bog‘langan; faqat bitta manba, Elaeis guineensis, introduksiya qilingan/naturallashgan tur sifatida qayd etilgan.

Makoniy tarmoq natijalari

Bog‘langanlik qiymatlarining bir-biriga yaqinligi to‘rtta koloniyaning oylik manba foydalanishida umumiy tarmoq zichligi o‘xshash ekanini ko‘rsatadi. Biroq bu tarmoqlar bir xil degani emas. Ayrim past chastotali gulchang turlari faqat bitta namuna olish nuqtasida uchragan va birlashtirilgan tarmoqda har bir o‘rmon bo‘lagi bilan bog‘liq modullar shakllanishiga hissa qo‘shgan.

Birlashtirilgan makoniy tarmoq uchun modullilik Q=0,16 deb hisoblangan. Manbada Q shkalasi 0 dan 1 gacha belgilanganligi sababli bu qiymat juda kuchli bo‘linishni ko‘rsatmaydi; shunga qaramay, ayrim gulchang manbalari muayyan hududlar bilan cheklanganroq bog‘lanishi mumkin bo‘lgan makoniy tuzilma mavjudligini ko‘rsatadi.

Nisha kengligi va tekislik

H′ va J′ qiymatlarining umuman past bo‘lishi 61 ta gulchang turi mavjudligiga zid emas. Bir koloniyada ko‘plab turlar bo‘lishi mumkin, ammo gulchang miqdorining katta qismi bir necha manbaga jamlansa, tekislik past bo‘lib qoladi. Tadqiqotning asosiy ekologik naqshi aynan shudir.

Iqlim O‘zgaruvchilari Gulchang Manbalari Boyligini Tushuntirdimi?

Umuman olganda, yo‘q. Gulchang manbalari boyligi bilan yog‘in, harorat va nisbiy namlik o‘rtasida to‘rtta hudud bo‘yicha izchil sezilarli korrelyatsiyalar topilmagan; qayd etilgan yagona istisno Pancada Grande da yog‘in bilan boylik o‘rtasidagi ijobiy bog‘liqlikdir (r=0,51; p=0,04). Shu sababli tadqiqot gulchang nishasidagi vaqtli o‘zgarishning asosiy yoki universal belgilovchisi iqlim ekanini ko‘rsatmaydi.

Iqlim ma’lumotlarining oralig‘i

Namuna olish oylarida oylik yog‘in 40,2 mm dan 487,5 mm gacha, nisbiy namlik esa %78 dan %85 gacha o‘zgargan. Table I harorat uchun oylik minimum va maksimum qiymatlarni beradi. 2020-yil yanvar qatorida minimum va maksimum haroratning ikkalasi ham 31,2 °C deb yozilgani manba ichidagi ma’lumot taqdimoti holatidir va Verianla tomonidan taxminan tuzatilmagan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

Tadqiqot Michelin Ekologik Rezervidagi to‘rtta M. scutellaris koloniyasi keng gulchang manbalari havzasidan foydalanganini, biroq manba foydalanishi bir necha muhim gulchang turiga jamlanganini qo‘llab-quvvatlaydi. Miconia to‘rtta nuqtaning barchasida doimiy ravishda ajralib turgan. Past chastotali manbalarning hududlarga ko‘ra farqlanishi makoniy nisha geterogenligiga hissa qo‘shgan; oylik nisha boyligi va tekisligi vaqt o‘tishi bilan o‘zgargan, biroq ko‘pincha iqlim o‘zgaruvchilari bilan tushuntirilmagan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

Tadqiqot M. scutellaris ning butun Atlantika o‘rmoni bo‘ylab faqat shu to‘qqizta o‘simlik guruhiga bog‘liqligini, Miconia ning har bir muhitda bir xil ulushda ishlatilishini, yog‘in gulchang ratsionini sababiy ravishda oshirishini yoki to‘rtta o‘rmon bo‘lagidagi barcha o‘simlik–asalari o‘zaro ta’sirlari to‘liq o‘lchanganini ko‘rsatmaydi. Saqlangan gulchang ma’lumotlari bevosita gullar mo‘l-ko‘lligi, gul tashriflari soni, o‘simliklarning ko‘payish muvaffaqiyati yoki real changlatish samaradorligi bilan teng emas.

Metodik talqin chegaralari

Birinchi cheklov makoniy qamrovdir: tadqiqot bitta rezervdagi to‘rtta koloniyaga asoslangan. Ikkinchi cheklov vaqt tuzilmasidir: 17 ta namuna olish oyi COVID-19 sababli uzluksiz emas. Uchinchi cheklov taksonomik aniqlikdir: 61 ta gulchang turining 52 tasining botanik yaqinligi aniqlangan, to‘qqizta tur esa yuqoriroq taksonomik noaniqlik bilan qolgan.

To‘rtinchi cheklov saqlangan gulchangning ekologik ma’nosidir. Usul koloniyaning haqiqatda olib kelgan gulchangini o‘lchashda kuchli, ammo atrofdagi mavjud gullarning umumiy miqdorini yoki asalarilar tashrif buyurgan, lekin gulchangini saqlamagan o‘simliklarni bevosita o‘lchamaydi. Shu sababli “afzallik” kuzatilgan foydalanish naqshini ifodalaydi; u har doim nazorat qilingan manba tanlash tajribasi bilan isbotlangan xulqiy mexanizm emas.

Beshinchi cheklov iqlim tahlilining kuzatuv xarakterida ekanidir. Pancada Grande dagi r=0,51 va p=0,04 bog‘liqligi birga o‘zgarishni ko‘rsatadi; u yolg‘iz o‘zi yog‘in gulchang boyligini oshiradi degan sababiy dalil bo‘la olmaydi.

Muhofaza biologiyasi nuqtayi nazaridan ma’nosi

Tadqiqotning muhofazaga oid xulosasi shuki, faqat jami o‘simlik turlari sonini saqlash koloniyalarning oziqa ehtiyojini to‘liq tushuntirib bermasligi mumkin. Yil davomida tez-tez va intensiv ishlatiladigan gulchang manbalarini, ayniqsa turli vaqtlarda oldindan bashorat qilinadigan tarzda manba bera oladigan o‘simlik guruhlarini saqlash ninasiz asalari koloniyalarining oziqa bazasini qo‘llab-quvvatlash nuqtayi nazaridan hisobga olinishi kerak.

Bu xulosa bevosita restavratsiya tajribasi bilan sinovdan o‘tkazilmagan. Tadqiqot qaysi daraxtdan nechta ekish kerakligi yoki muayyan restavratsiya aralashuvi asalari populyatsiyasini qanchaga oshirishi haqida miqdoriy retsept bermaydi. Muhofaza tavsiyasi kuzatilgan uzoq muddatli manba foydalanish naqshlarining ekologik talqinidir.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Pollen niche of Melipona (Michmelia) scutellaris Latreille, 1811 in the tropical forest: a palynological perspective

Mualliflar: Brenna P. Bastos; Maria Eduarda S. dos Santos; Maise Silva; Patrícia A. Ferreira; Mauro Ramalho; Marcos C. Dórea.

Mas’ul muallif: Brenna Pinheiro Bastos.

Muassasalar: Universidade Estadual de Feira de Santana (UEFS), Programa de Pós-graduação em Botânica; Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia da Bahia; Universidade Federal de São Carlos, Departamento de Ciências Ambientais; Universidade Federal da Bahia, Instituto de Biologia, Laboratório de Ecologia da Polinização (ECOPOL).

Jurnal: Anais da Academia Brasileira de Ciências — An. Acad. Bras. Ciênc.

Nashriyot: Academia Brasileira de Ciências.

Jild / son / maqola raqami: 98(3), e20250124.

Nashr sanasi: 25-sentabr 2026. Maqola 4-fevral 2025 da kelib tushgan va 13-may 2026 da qabul qilingan.

DOI: 10.1590/0001-3765202420250124.

Manba turi: Asl ekologik tadqiqot; kuzatuv dala tadqiqoti va entomopalinologik tahlil.

Taqriz jarayoni: AABC bir tomonlama ko‘r taqrizdan foydalanadigan taqrizli ilmiy jurnaldir.

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Tadqiqot hududi: Michelin Ekologik Rezervi, janubiy Bahia, Braziliya; taxminan 3.900 ha.

Namuna olish: To‘rtta koloniya / to‘rtta makoniy nuqta; Oktabr 2019–Fevral 2020 va Aprel 2021–Mart 2022; 17 ta namuna olish oyi va 68 ta saqlangan gulchang namunasi.

Palinologik usul: Standart asetoliz; har bir namunaga beshta preparat; kamida 500 ta gulchang donasini sanash; botanik yaqinlikka asoslangan gulchang turi tasnifi; Zeiss Axio Scope.A1 mikroskopi bilan fotomikrografiya.

Ekologik metrikalar: Shannon–Weaver H′, Pielou J′, Spearman r_s, connectance va modularity Q.

Dasturiy ta’minot: PAST 2.17; R 4.3.1 va bipartite paketi; modullilik uchun QuanBiMo algoritmi.

Moliyalashtirish/qo‘llab-quvvatlash: Center for Biodiversity Studies of the Michelin Ecological Reserve logistik va moliyaviy yordam ko‘rsatgan. CAPES birinchi muallifga Finance Code 001 doirasida moliyaviy mablag‘ taqdim etgan.

Ma’lumotlar mavjudligi: Tadqiqot ma’lumotlarini asosli so‘rov asosida mas’ul muallifdan olish mumkin.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Rasmiy maqola sahifasining ko‘rinadigan yakuniy bo‘limlarida alohida manfaatlar to‘qnashuvi bayonoti aniqlanmagan; shu sababli uning yo‘qligi faraz qilinmagan.

Etika/protokol: Rasmiy maqola matnida ushbu ekologik gulchang namuna olish tadqiqoti uchun alohida inson/klinik etika qo‘mitasi bayonoti ko‘rinmaydi. Verianla bundan etik tasdiq talab qilinmagan, degan manbadan tashqari hukm chiqarmaydi.

Mualliflar hissasi: Brenna P. Bastos va Maria Eduarda S. dos Santos material tayyorlash, ma’lumot yig‘ish va tahlilda; Patrícia A. Ferreira material tayyorlash, ma’lumot yig‘ish va tahlilda qatnashgan. Maise Silva, Mauro Ramalho va Marcos C. Dórea tadqiqotni konseptuallashtirish va loyihalashda ishtirok etgan. Brenna P. Bastos dastlabki qoralamani yozgan; barcha mualliflar avvalgi versiyalarga fikr bildirgan va yakuniy maqolani o‘qib tasdiqlagan.

Manba fayli qaydi: Foydalanuvchi yuklagan PDF tuzilma jihatdan to‘liq emas/buzilgan bo‘lgani sababli ishonchli sahifa tahlilini amalga oshirish mumkin bo‘lmagan. Ilmiy mazmun va bibliografik identifikatsiya ayni DOI ga tegishli rasmiy SciELO da chop etilgan to‘liq matn asosida tekshirilgan; buzilgan PDF dagi yetishmayotgan qismlar taxmin bilan to‘ldirilmagan.

Manba ichidagi ma’lumot qaydi: Table I 2020-yil yanvar uchun minimal va maksimal haroratning ikkalasini ham 31,2 °C deb ko‘rsatadi. Shuningdek, usul matnidagi 145,49 mm “average annual rainfall” iborasi jadval taqdimoti bilan terminologik ziddiyat tug‘diradi. Verianla bu qiymatlarni manbadan tashqari taxmin bilan tuzatmagan.

Asosiy talqin cheklovi: To‘rtta koloniya va bitta rezervdan olingan saqlangan gulchang namunalari o‘rganilgan muhitdagi real manba foydalanishini ko‘rsatadi; ularni turning butun geografik tarqalishiga, bevosita gullar mo‘l-ko‘lligiga yoki sababiy iqlim ta’sirlariga avtomatik tarzda umumlashtirib bo‘lmaydi.