Тенофовир дизопроксил фумараты (TDF) жана Энтекавир (ETV) өнөкөт В гепатит вирусунун (HBV) инфекциясында вирустук репликацияны басуу үчүн колдонулган, вируска каршы жогорку натыйжалуулукка жана резистенттүүлүккө жогорку тоскоолдукка ээ нуклеоз(т)ид аналогдору болуп саналат. Бул ретроспективдүү когорттук изилдөө түштүк Бразилиядагы үчүнчү деңгээлдеги ооруканада 2014–2021-жылдар аралыгында TDF же ETV колдонгон, HBV моноинфекциясы бар 127 чоң кишиде гепатоцеллюлярдык карцинома (HCC) коркунучун салыштырган. TDF тобунда 66, ETV тобунда 61 бейтап болгон; изилдөө мезгилинде TDF тобунда 2, ETV тобунда 8, жалпысынан 10 HCC учуру катталган. Чийки талдоо TDF пайдасына RR=0,23 (%95 ИА 0,05–1,046; p=0,057) баасын берген; бирок жаш курак жана цирроз/өнүккөн фиброз боюнча түзөтүүдөн кийин дарылоонун таасири RR=0,33 (%95 ИА 0,068–1,685; p=0,186) болуп, статистикалык маанилүүлүк көрсөткөн эмес. Ошондуктан изилдөө TDF ETVден жогору экенин далилдебейт; баштапкы бейтап профилдериндеги айырмачылыктар чийки салыштырууга олуттуу таасир эткен болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.

Изилдөөнүн негизги клиникалык контексти — ETV тобунда өнүккөн боор оорусунун көбүрөөк кездешиши. Авторлор дарылоону тандоого ошол мезгилдеги Бразилиянын сунуштары таасир эткенин; циррозу бар бейтаптарда ETV, жашыраак жана циррозу жок бейтаптарда TDF колдонулушу көбүрөөк ыктымал болгонун билдиришкен. Ошондуктан эки дарылоо тобу рандомизация аркылуу түзүлгөн эмес жана баштапкы коркунучтары тең эмес болгон. Түзөтүлгөн талдоодо цирроз/өнүккөн фиброз HCC менен күчтүү байланыш көрсөткөн; бул табылга вируска каршы дарынын көрүнгөн чийки таасирин негизги оорунун оордугунан ажыратуу керек экенин көрсөтөт.

Өнөкөт В гепатити менен HCC ортосундагы клиникалык маселе

Өнөкөт HBV инфекциясы узакка созулган вирустук репликация, боор фиброзунун өрчүшү, цирроз жана гепатоцеллюлярдык карциноманын өнүгүшү менен байланыштуу болушу мүмкүн. Нуклеоз(т)ид аналогдору вирустун көбөйүшүн басуу аркылуу оорунун өрчүшүн жана боорго байланышкан татаалдашуулардын коркунучун азайтууну көздөйт. TDF жана ETV ушул максатта колдонулган негизги вируска каршы варианттардын катарына кирет.

Булак изилдөөнүн изилдөө маселеси эки дарынын вирусту басуу мүмкүнчүлүгүнөн көбүрөөк, узак мөөнөттүү HCC коркунучу боюнча бири-биринен айырмаланабы же жокпу деген суроо болгон. Мурунку байкоочу изилдөөлөрдүн айрымдары TDF пайдасына HCC коркунучу төмөнүрөөк экенин билдирсе, башка изилдөөлөр эки дарылоонун ортосунда маанилүү айырма тапкан эмес. Изилдөөчүлөр бул талашты түштүк Бразилиядагы реалдуу турмуштагы оорукана маалыматтарынын негизинде карап чыгышкан.

Бул Изилдөө TDF ETVге Караганда HCCден Жакшыраак Коргоону Камсыз Кыларын Көрсөтөбү?

Жок. TDF тобунда HCC учуру азыраак болуп, чийки RR 0,23 деп эсептелгенине карабастан, p=0,057 изилдөөнүн өзүнүн p<0,05 маанилүүлүк чегине жетпейт; мындан тышкары, %95 ишеним аралыгы 1ди камтыйт. Жаш курак жана цирроз/өнүккөн фиброз боюнча түзөтүү жасалганда дарылоонун RR көрсөткүчү 0,33кө көтөрүлүп, p=0,186 болгон. Ошондуктан булак изилдөө TDF ETVге каршы көз карандысыз жана статистикалык жактан ырасталган HCC боюнча артыкчылык көрсөтөт деген жыйынтыкты колдобойт.

Эмне үчүн чийки көрсөткүч жалгыз өзү жетиштүү эмес?

Ретроспективдүү байкоочу изилдөөлөрдө дарылоо топтору туш келди түзүлбөйт. Клиникалык чечимдерге бейтаптын жашы, оорунун оордугу, кошумча оорулары жана дарылоо мезгилиндеги клиникалык көрсөтмөлөр таасир этиши мүмкүн. Бул изилдөөдө ETV тобунда өнүккөн боор оорусу көбүрөөк болушу эки топтун баштапкы HCC коркунучу тең эмес экенин көрсөтөт.

Авторлор айрыкча ошол мезгилдеги Бразилиянын сунуштары дарылоону бөлүштүрүүгө таасир эткенин белгилешет: циррозу бар бейтаптардын ETVге, жашыраак жана циррозу жок бейтаптардын TDFге багытталышы көбүрөөк ыктымал болгон. Бул жагдай дарылоону тандоого байланышкан чаташтырууну жаратышы мүмкүн. Башкача айтканда, HCCдеги чийки айырманын канчасы дарыга, канчасы баштапкы боор оорусунун оордугуна байланыштуу экенин чийки учурлардын катышына гана карап аныктоо мүмкүн эмес.

Эмне Үчүн Чийки Коркунуч менен Түзөтүлгөн Коркунуч Ар Башка Натыйжа Берди?

Чийки коркунуч TDF жана ETV топторундагы байкалган HCC окуяларын түздөн-түз салыштырса, түзөтүлгөн Пуассон регрессиясы жаш курак жана цирроз/өнүккөн фиброз сыяктуу HCC коркунучуна өзүнчө таасир этиши мүмкүн болгон өзгөрмөлөрдү моделге киргизген. TDF үчүн RR 0,23төн түзөтүлгөн RR 0,33кө өзгөрүп, ишеним аралыгы кең бойдон калган; дарылоо таасиринин p мааниси 0,186. Ал эми цирроз/өнүккөн фиброз түзөтүлгөн моделде RR=8,99 жана p<0,05 менен HCC үчүн күчтүү коркунуч көрсөткүчү бойдон калган.

Салыштырмалуу коркунуч эмнени билдирет?

Салыштырмалуу Коркунуч (Relative Risk, RR) эки топтогу окуя коркунучтарынын катышын көрсөтөт. Дарылоо өзгөрмөсү “TDFге каршы ETV” деп коддолгондо RR 1ден кичине болушу TDF тобунда болжолдуу коркунуч төмөнүрөөк багытта экенин көрсөтөт. Бирок RRди клиникалык же статистикалык жактан ишенимдүү чечмелөө үчүн ишеним аралыгы жана p мааниси да эске алынышы керек. Бул изилдөөдө дарылоо үчүн түзөтүлгөн ишеним аралыгы 0,068–1,685; аралыктын ичинде 1 бар болгондуктан, TDF пайдасына так дарылоо артыкчылыгын аныктоо мүмкүн эмес.

Цирроз жана өнүккөн фиброздун ролу

Цирроз жана өнүккөн боор фиброзу HCCнин өнүгүшү жагынан изилдөөдөгү негизги чаташтыруучу жана прогностикалык өзгөрмө болуп саналат. Table 4тө цирроз/өнүккөн фиброз үчүн чийки RR 10,94 (%95 ИА 2,44–48,980), түзөтүлгөн RR болсо 8,99 (%95 ИА 1,792–44,905) деп билдирилип, түзөтүлгөн байланыш p<0,05 деңгээлинде калган. Ишеним аралыгынын кеңдиги үлгүнүн жана окуялардын саны чектелүү экенин да көрсөтөт.

Булак таблицаларындагы пайыздык көйгөйлөргө кандай мамиле кылуу керек?

Булактагы Table 2де өнүккөн боор оорусуна байланышкан айрым саптардагы пайыздар дарылоо тобундагы жалпы бейтаптардын санына шайкеш келбегендей көрүнөт. Мисалы, цирроз/өнүккөн фиброз 12 TDF жана 22 ETV учуру катары берилгенине карабастан, алардын жанында %35,5 жана %64,7 деп жазылган; бул пайыздар 66 TDF жана 61 ETV бейтаптарынын топ ичиндеги пайыздары эмес. Ушундай эле бөлүүчүнүн белгисиздиги асцит, энцефалопатия, варикоздук кан кетүү жана порталдык гипертензия саптарында да бар. Ошондуктан илимий жактан эң коопсуз ыкма — бул клиникалык татаалдашууларда учурлардын санын жана билдирилген p маанилерин алдыңкы орунга коюп, белгисиз пайыздарды дарылоо тобунун таралышы катары кайра чечмелебөө.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөөнүн дизайны жана маалымат булактары

Изилдөө 2014-жылдын январынан 2021-жылдын декабрына чейин Grupo Hospitalar Conceição мекемесинде жүргүзүлгөн ретроспективдүү когорттук талдоо болуп саналат. Бейтаптар SINAN вирустук гепатит билдирүү системасы, SICLON логистикалык маалымат жана көзөмөл системасы жана оорукананын электрондук медициналык жазуулары аркылуу аныкталган.

Өнөкөт HBV аныктамасы алты айдан узак убакыт оң HBsAg болушуна же оң anti-HBc менен бирге аныктала турган HBV вирустук жүктөмүнүн болушуна негизделген. Талдоого киргизилиш үчүн бейтаптар 18 жашта же андан улуу болушу жана TDF же ETV дарылоосун кеминде бир жыл колдонгон болушу керек болгон.

Киргизилбеген бейтаптар

Булактын ыкма бөлүмүндө буга чейин HCC диагнозу коюлган, боор трансплантациясынан өткөн, ламивудин жана/же пегилденген интерферон колдонгон бейтаптар да талдоого киргизилбегени көрсөтүлөт.

Изилдөө популяциясы

Статистикалык ыкма

Талдоо IBM SPSS version 25 менен жүргүзүлгөн. Сыпаттама статистикасында абсолюттук жана салыштырмалуу жыштыктар, борбордук тенденция жана таралуу өлчөмдөрү колдонулган. Категориялык өзгөрмөлөр үчүн хи-квадрат же Fisher так тести колдонулуп, биварианттык талдоодо Салыштырмалуу Коркунуч жана %95 ишеним аралыгы эсептелген. Алдын ала белгиленген маанилүүлүк чеги α=0,05 болгон.

Потенциалдуу чаташтыруучу факторлорду көзөмөлдөө үчүн туруктуу дисперсиялуу Пуассон регрессиясы колдонулган. Көп өзгөрмөлүү моделге жаш курак, цирроз/өнүккөн фиброз жана дарылоо өзгөрмөсү киргизилип, натыйжа түзөтүлгөн Салыштырмалуу Коркунуч катары берилген.

HCC жыйынтыктары

Жалпысынан 10 жаңы HCC учуру 127 адамдан турган когорттун %7,9уна туура келет. Макала бардык HCC учурлары эркек бейтаптарда пайда болгонун билдирет. HCC үчүн адам-убакыт инциденттүүлүгүнүн баасы 1,12/100 адам-жылы деп берилген; бирок HCC өнүкпөгөн бейтаптарда так байкоо мөөнөтүн ырастоо мүмкүн болбогондуктан, бул маани авторлор тарабынан этияттык менен чечмеленет.

Чийки жана түзөтүлгөн HCC коркунуч модели

Түзөтүлгөн Талдоодон Кийин TDF менен ETV Ортосунда Маанилүү Айырма Калдыбы?

Жок. Жаш курак жана цирроз/өнүккөн фиброз моделге киргизилгенде TDF үчүн түзөтүлгөн RR=0,33 болгонуна карабастан, %95 ишеним аралыгы 0,068–1,685 жана p=0,186. Демек, бул когортто TDF ETVге салыштырмалуу HCC коркунучун көз карандысыз түрдө азайтарын көрсөткөн статистикалык далил алынган эмес.

Өнүккөн боор оорусу боюнча топтордун тең салмаксыздыгы

ETV тобунда өнүккөн боор оорусунун көрсөткүчтөрү көбүрөөк катталган. Table 2де цирроз/өнүккөн фиброз үчүн 22 ETV жана 12 TDF учуру; асцит үчүн 16 ETV жана 4 TDF учуру; энцефалопатия үчүн 9 ETV жана 3 TDF учуру; варикоздук кан кетүү үчүн 15 ETV жана 5 TDF учуру; порталдык гипертензия үчүн 16 ETV жана 4 TDF учуру көрсөтүлгөн. Бул саптардагы булак пайыздарында бөлүүчү боюнча белгисиздик бар болгондуктан, Verianla салыштыруусу учурлардын санын негиз катары алат.

Булак жазууларындагы маалымат жетишсиздиктери

HBV диагнозунун так жылы ар бир бейтап үчүн жеткиликтүү эмес. HBeAg статусу жана HBV вирустук жүктөмү системалуу түрдө жок. HCC медициналык жазуу же компьютердик томография/магниттик-резонанстык сүрөттөө менен ырасталган; бирок LI-RADS классификациясын колдонуу ыкмасы жана HCCнин так аныкталган жылы системалуу түрдө билдирилген эмес. HCC диагнозуна чейинки вируска каршы дарылоо мөөнөтү да көп бейтаптарда жетишпейт.

Изилдөө колдогон жыйынтык

Бул когортто TDF тобунда байкалган HCC учурларынын саны ETV тобундагыдан аз; бирок чийки салыштыруу алдын ала белгиленген статистикалык маанилүүлүк чегинен өткөн эмес жана жаш курак менен өнүккөн боор оорусу боюнча түзөтүүдөн кийин дарылоодогу айырма андан ары белгисиз болуп калган. Цирроз/өнүккөн фиброз болсо HCC үчүн күчтүү коркунуч көрсөткүчү бойдон калган. Изилдөөнүн эң негиздүү жыйынтыгы — бул маалыматтар топтомунда HCCнин алдын алуу боюнча эки дарылоонун биринин экинчисинен ишенимдүү артыкчылыгы көрсөтүлбөгөнү.

Изилдөө колдобогон жыйынтык

Бул изилдөө TDF бардык өнөкөт HBV бейтаптарында ETVден жогору экенин, ETV HCCге себеп болорун же вируска каршы препаратты тандоо өзү HCC коркунучун аныктай турганын көрсөтпөйт. Рандомизация жүргүзүлбөгөндүктөн, дарылоону тандоого оорунун оордугу таасир эткендиктен жана болгону 10 HCC окуясы болгондуктан, дары-дармектердин ортосунда себептик артыкчылык тууралуу доомат коюуга болбойт. Изилдөө ошондой эле TDF менен ETVнин коопсуздук профилдерин комплекстүү салыштыруу үчүн иштелип чыккан эмес.

Чектөөлөр

Авторлор негизги чектөө катары толук эмес медициналык жазууларды жана байкоо учурунда бейтаптарды жоготууну белгилешет. Салыштырмалуу кыска байкоо мезгили узак мөөнөттүү HCC коркунучун баалоону чектейт. Дарылоону тандоого клиникалык көрсөтмөлөрдүн таасир этиши топтордун ортосунда баштапкы оору оордугунда олуттуу айырма жараткан. HBeAg, вирустук жүктөм, вируска каршы дарылоону колдонуу мөөнөтү жана HCC диагнозунун убактысы боюнча маалыматтын жетишсиздиги коркунучту кененирээк түзөтүүгө тоскоол болгон.

Үлгү болгону 127 бейтаптан турган жана жалпысынан 10 HCC окуясы болгон. Окуялардын санынын аздыгы, айрыкча көп өзгөрмөлүү моделде, ишеним аралыктарынын кеңейишине жана статистикалык кубаттын чектелишине салым кошушу мүмкүн. Изилдөөчүлөр вируска каршы препараттарды түздөн-түз салыштырган рандомизацияланган көзөмөлдүү изилдөөлөргө, ошондой эле узагыраак мөөнөттүү жана чоңураак проспективдүү когортторго муктаждык бар экенин белгилешет.

Булак ичиндеги маалымат дал келбестиктери

Булакта айрым таблицалар менен баяндоо бөлүмдөрүнүн ортосунда сандык дал келбестиктер бар. Эң маанилүү мисал — p=0,057 маанисинин айрым сүйлөмдөрдө “маанилүү” деп сүрөттөлүшү; бул маани макаланын p<0,05 чегинен өтпөйт. Мындан тышкары, кыскача мазмун менен Table 2нин ортосунда энцефалопатия жана порталдык гипертензия пайыздары айырмаланат. Table 3тө ETV тобунда HCC учурларынын саны “09” деп жазылган, ал эми макаланын башка бөлүмдөрү 8 учурду билдирет. Ошондуктан Verianla макаласы карама-каршылыктарды унчукпай оңдогон эмес, ырааттуу негизги маалымат чекиттерин колдонуп, айырмачылыктарды ачык көрсөткөн.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түп нуска изилдөө: Tenofovir vs. entecavir in chronic hepatitis B: A retrospective cohort study of hepatocellular carcinoma risk in a tertiary hospital in southern Brazil

Авторлор: Adriana Neis Stamm, Cristiane Valle Tovo, Andressa Noal, Camila Ubirajara Silva, Jaysa Pizzi, Pedro Moreno Fonseca, Dimas Alexandre Kliemann.

Жооптуу автор: Dimas Alexandre Kliemann.

Мекемелер: Hospital Nossa Senhora da Conceição; Universidade Federal de Ciências da Saúde de Porto Alegre (UFCSPA); UFCSPA Internal Medicine Department and Graduate Program in Hepatology; Hospital Sanatório Partenon; Hospital Santa Casa de Porto Alegre, Бразилия.

Журнал / басмакана: Brazilian Journal of Infectious Diseases; Sociedade Brasileira de Infectologia атынан Elsevier España, S.L.U.

Том / макала номери: 30 (2026), 104603.

DOI: 10.1016/j.bjid.2025.104603.

Жарыялоо убакыт тилкеси: Алынган 8 апрель 2025; кабыл алынган 21 ноябрь 2025; онлайн жарыяланган 17 декабрь 2025; библиографиялык том жылы 2026.

Булактын түрү: Original Article; ретроспективдүү байкоочу когорттук изилдөө.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Изилдөө чөйрөсү: Grupo Hospitalar Conceição, түштүк Бразилия; үчүнчү деңгээлдеги мамлекеттик оорукана.

Изилдөө мезгили: Январь 2014–Декабрь 2021.

Үлгү: HBV моноинфекциясы бар 127 чоң киши; 66 TDF жана 61 ETV колдонуучусу.

Маалымат булактары: SINAN, SICLON жана GHC электрондук медициналык жазуулары.

Негизги статистика: Fisher так тести, хи-квадрат тести, RR жана %95 ишеним аралыгы; туруктуу дисперсиялуу Пуассон регрессиясы; α=0,05.

Этика: Grupo Hospitalar Conceição Research Ethics Committee; протокол 61,185,722.6.0000.5530. Маалымдалган макулдукка байланыштуу булак сүйлөмү жарыяланган текстте толук эмес/бузулган болгондуктан, макулдуктан баш тартуу так аныкталган эмес.

Каржылоо: Мамлекеттик, коммерциялык же коммерциялык эмес каржылоо уюмдарынан атайын грант алынган эмес.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Маалыматтар топтомун негиздүү суроо-талап боюнча жооптуу автордон алууга болот.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Авторлордун салымы: PDFде өзүнчө CRediT/авторлордун салымы тууралуу билдирүү жок.

Негизги методологиялык чектөө: Дарылоо рандомизацияланган эмес; ETV тобунда баштапкы учурда өнүккөн боор оорусу көбүрөөк болгон. Кичине үлгү, болгону 10 HCC окуясы, жетишпеген клиникалык өзгөрмөлөр жана байкоо мөөнөтүнүн белгисиздиги дары-дармектердин ортосунда себептик артыкчылыкты аныктоого мүмкүндүк бербейт.