Криптовалюта капчыктары колдонуучуларга санарип активдерди башкарууга жана борбордон ажыратылган колдонмолор (Decentralized Applications, dApps) менен өз ара аракеттенүүгө мүмкүндүк берген негизги куралдар болуп саналат. Бирок капчыкта көрсөтүлгөн кол коюу өтүнүчү колдонуучу кандай ыйгарым укук берип жатканын же кол тамга кийин кайсы операцияларда колдонулушу мүмкүн экенин дайыма эле түшүнүктүү түрдө түшүндүрбөйт. “What I Sign Is Not What I See”: Towards Explainable and Trustworthy Cryptocurrency Wallet Signatures аттуу изилдөө санариптик кол тамгалардын криптографиялык тууралыгы менен колдонуучу тарабынан түшүнүлүшүнүн ортосундагы ушул айырманы изилдейт.

Yuyang Qin жана Haihan Duan жүргүзгөн изилдөө эки алдын ала колдонуучу изилдөөсүнөн, Signature Semantic Decoder (SSD) аттуу семантикалык кол тамга түшүндүрүү прототибин иштеп чыгуудан жана 128 катышуучусу бар көзөмөлдөнгөн колдонуучу экспериментинен турат. Изилдөөчүлөр чийки кол тамга маалыматтарын түзүмдүү түрдө талдап, табигый тилдеги түшүндүрмөлөргө жана контексттик тобокелдик көрсөткүчтөрүнө айландыруу колдонуучулардын кол коюу чечимдерине кандай таасир берерин баалашкан.

Биринчи алдын ала изилдөөдө 50 катышуучунун кол коюу өтүнүчтөрүндөгү маалыматка кандай көңүл бурары изилденген. Катышуучулардын %78и токендин көлөмүн, %71и алуучунун дарегин текшерерин билдирген, ал эми чынжыр идентификатору, операциянын мөөнөтү жана техникалык ыйгарым укук талааларына азыраак көңүл бурулган. Мындан тышкары, катышуучулардын %64ү ишенимди баалоодо тааныш капчык интерфейстерине же белгилүү колдонмо бренддерине артыкчылык берерин, %32си болсо текшериле турган келишим маалыматтарына таянарын билдирген.

Экинчи алдын ала изилдөөдө 30 катышуучуга сегиз башка кол коюу сценарийи сунушталган. Натыйжалар колдонуучулар техникалык жактан айырмаланган ыйгарым укуктарды камтыган өтүнүчтөрдү ажыратууда кыйналышы мүмкүн экенин жана алардын ишеним деңгээли чыныгы операциянын көлөмүн түшүнгөнүн дайыма эле билдирбей турганын көрсөткөн. Бул эки изилдөө баскычынын натыйжалары Signature Semantic Decoder прототибинин дизайнына негиз болгон.

Негизги экспериментте 128 катышуучу туш келди эки топко бөлүнгөн. Көзөмөл тобу стандарттуу капчык ырастоо экранын туураган интерфейсти, эксперименттик топ болсо операциянын максатын табигый тилде түшүндүргөн, маанилүү талааларды бөлүп көрсөткөн жана контексттик тобокелдик белгилерин сунуштаган семантикалык интерфейсти колдонгон. Ар бир катышуучу алты симуляцияланган кол коюу сценарийин баалаган.

Булакта билдирилген орточо туура чечим үлүшү көзөмөл тобунда %67,9, семантикалык түшүндүрмө колдонгон эксперименттик топто %84,2 болгон. Жогорку тобокелдик катары классификацияланган чексиз токен сарптоого уруксат сценарийинде кол коюу үлүшү %36,5тен %9,8ге, фишинг сценарийинде %32,7ден %17,7ге төмөндөгөн. Ошондой эле эксперименттик топто орточо акыл-эс жүгү 67,8ден 42,6га, нааразычылык көрсөткүчү 61,2ден 38,7ге азайган.

Бул натыйжалар семантикалык түшүндүрмөлөр көзөмөлдөнгөн эксперименттик шарттарда колдонуучулардын аң-сезимдүү чечим кабыл алуусун колдошу мүмкүн экенин көрсөтөт. Бирок изилдөө чыныгы активдер колдонулган жандуу блокчейн операцияларын эмес, офлайн иштеген симуляторду баалаган. Ошондуктан натыйжалар чыныгы дүйнөдөгү финансылык жоготуулар дал ушундай үлүштө азаярын же бардык зыяндуу операциялар табыларын далилдебейт. Мындан тышкары, PDFдеги айрым жыйынтык абзацтары менен таблицалардын ортосунда тапшырма аттары, бүтүрүү убакыттары жана статистикалык эркиндик даражалары боюнча түшүндүрүлбөгөн айырмачылыктар бар.

Түркияда криптовалюта капчыгын колдонгон адамдар жана Web3 колдонмолорун иштеп чыккан командалар үчүн изилдөөнүн мааниси — кол тамганын техникалык параметрлерин көрсөтүү менен колдонуучуга чыныгы ыйгарым укукту түшүндүрүү эки башка дизайн максаты экенине көңүл бурушунда. Ошол эле учурда изилдөө Түркияга мүнөздүү колдонуучу үлгүсүн, түрк тилиндеги интерфейс экспериментин же жергиликтүү жөнгө салуучу баалоону камтыбайт.

Криптовалюта Капчыгындагы Санариптик Кол Тамга Эмне Үчүн Туура Эмес Түшүнүлүшү Мүмкүн?

Криптовалюта капчыгындагы санариптик кол тамга — колдонуучунун жеке ачкычы менен белгилүү бир билдирүү же операция маалыматы боюнча криптографиялык ыйгарым укук түзүшү. Кол тамганын математикалык жактан текшерилиши кол коюлган маалымат чыныгы колдонуучу тарабынан ыйгарым укук берилгенин көрсөтөт; бирок кол тамга колдонуучуга кандай берилгени түшүнүктүү болбосо, колдонуучу кандай уруксат бергенин түшүндү деген жыйынтык чыгарууга болбойт.

Санариптик кол тамга менен колдонуучунун ырастоосунун айырмасы

Салттуу программалык камсыздоодо ырастоо экраны көбүнчө аткарыла турган операцияны түздөн-түз түшүндүрөт. Криптовалюта капчыктарында болсо кол коюу өтүнүчү акылдуу келишим функциясынын чакыруусун, түзүмдүү маалымат объектин, туш келди көрүнгөн байттар катарын же окууга кыйын болгон он алтылык көрсөтүүнү камтышы мүмкүн.

Колдонуучу экрандан токендин атын, даректи же кыскача түшүндүрмөнү көргөн күндө да, бул маалымат операциянын бардык ыйгарым укук көлөмүн түшүндүрбөшү мүмкүн. Мисалы, токен сарптоого уруксат токенди түз которуудан айырмаланат. Операциянын келечекте башка келишимге токендерди колдонууга уруксат бериши колдонуучу ошол учурда актив жөнөтүлүп жатканын көрбөгөнү үчүн маанисиз болуп калбайт.

Изилдөө көңүл бурган негизги коопсуздук маселеси ушул: Машина текшере алган операциянын маанисин адам да туура түшүнүшү керек.

Криптовалюта капчыгы кантип иштейт?

Криптовалюта капчыгы санарип активдердин тизмеси гана көрсөтүлгөн колдонмо эмес. Негизинен ал колдонуучунун криптографиялык ачкычтары менен байланышкан операцияларды башкарат. Жеке ачкыч (private key) — санариптик кол тамга түзүү үчүн колдонулган жашыруун маалымат. Ачык ачкыч (public key) тиешелүү криптографиялык механизм аркылуу кол тамганы текшерүүдө колдонулат.

Булак Ethereum контекстинде secp256k1 эллиптикалык ийри сызыгында иштеген Elliptic Curve Digital Signature Algorithm (ECDSA) түзүмүн негизги мисал катары карайт.

ECDSAнын максаты — кол коюлган билдирүү белгилүү бир жеке ачкычка туура келген жарактуу кол тамгага ээ же ээ эмес экенин криптографиялык жактан текшерүү. Бирок ECDSA кол тамга түзгөн адам операциянын экономикалык же укуктук натыйжасын түшүнгөн-түшүнбөгөнүн өлчөбөйт.

Ошондуктан изилдөөчүлөр жаңы санариптик кол тамга математикасын иштеп чыгуунун ордуна учурдагы кол коюу өтүнүчтөрүнүн маанисин колдонуучу түшүнө ала турган түрдө кайра көрсөтүүгө көңүл бурушкан.

Криптографиялык бүтүндүк жана семантикалык түшүнүктүүлүк

Изилдөөдө коопсуздуктун эки башка деңгээлинин айырмасы маанилүү:

• Криптографиялык текшерүү: Кол тамга туура ачкыч жана маалымат менен байланышкан-байланышпаганын баалоо.
• Семантикалык чечмеленүүчүлүк: Колдонуучу кол тамга аркылуу кайсы аракетке, кайсы актив боюнча жана кандай шарттарда ыйгарым укук берип жатканын түшүнө алышы.

Операция криптографиялык жактан толук жарактуу болсо да, колдонуучу аны туура эмес түшүнгөн болушу мүмкүн. Бул шифрлөө же кол тамга алгоритми сөзсүз бузулган дегенди билдирбейт; колдонуучуга көрсөтүлгөн маалымат менен чыныгы ыйгарым укуктун ортосунда чечмеленүү маселеси бар экенин көрсөтөт.

Сокур кол коюу деген эмне?

Сокур кол коюу (blind signing) — колдонуучу кол коюп жаткан маалыматтын маанисин же кесепеттерин жетиштүү түшүнбөстөн кол тамга түзүшү. Булакта бул жүрүм-турум фишинг, ашыкча ыйгарым укук берүү жана адаштыруучу акылдуу келишимдер менен өз ара аракеттенүү менен байланышта талкууланат.

Ар бир кол тамга блокчейндеги активди дароо которууга алып келбейт. Айрым кол тамгалар офлайн билдирүүнү текшерүү же кийин колдонулушу мүмкүн болгон ыйгарым укуктар үчүн даярдалат. Ошондуктан колдонуучулар “азыр акча жөнөтүлүп жатабы?” деген суроого гана эмес, кол тамга кайсы аракетке мүмкүнчүлүк берип жатканына да көңүл бурушу керек.

On-chain жана off-chain кол тамга деген эмне?

On-chain операциялар блокчейнде аткарылып, катталган операциялар. Мисалы, eth_sendTransaction операция маалыматтарын тармакта аткаруу үчүн колдонулган стандарттуу ыкмалар үй-бүлөсүнө кирет.

Off-chain кол тамгалар жаңы блокчейн операциясын түз жөнөтпөстөн билдирүүгө кол коюуга мүмкүндүк бере алат. Алар аныктыгын текшерүү, ыйгарым укук берүү же кийинки операцияларда колдонулуучу уруксаттарды түзүү үчүн колдонулушу мүмкүн.

Off-chain кол коюлган маалыматтын дароо блокчейнге жазылбашы кол тамга эч качан маанилүү ыйгарым укук түзбөйт дегенди билдирбейт. Булак өзгөчө ушул айырманы колдонуучу үчүн түшүнүү кыйын болушу мүмкүн экенин баса белгилейт.

Кол коюу ыкмаларынын айырмачылыктары

Булак eth_sign ыкмасы жогорку коопсуздук тобокелдиктеринен улам мындан ары колдонулбашы керектигин ачык белгилейт. personal_sign белгилүү билдирүү контекстин камсыз кылган префиксти колдонот. EIP-712 чегинде колдонулган signTypedData болсо талаалар маалымат түрлөрү менен аныкталган түзүмдүү форматты сунуштайт.

Бирок түзүмдүү маалыматтын өзү колдонуучу операциянын максатын түшүнөт дегенди билдирбейт. JSON объекти техникалык жактан иреттүү болушу мүмкүн; ага карабастан, анын ичиндеги келишим функциялары, ыйгарым укук чектери же мөөнөт шарттары кадимки колдонуучу үчүн түшүнүксүз бойдон калышы мүмкүн.

EIP-191 жана EIP-712 эмне үчүн маанилүү?

Ethereum Improvement Proposal (EIP) — Ethereum экосистемасында белгилүү техникалык стандарттар жана өнүктүрүү сунуштары аныкталган документтердин аталышы.

EIP-191 кол коюлган билдирүүлөрдү белгилүү контекст менен байланыштырууга мүмкүндүк берген көрсөтүү ыкмасын аныктайт. Булак personal_sign ыкмасы ушундай билдирүү префиксин колдонорун түшүндүрөт.

EIP-712 болсо түрлөнгөн түзүмдүү маалыматка кол коюуга багытталган. Бул ыкма билдирүүдөгү талааларды жана алардын байланыштарын программалар үчүн аныгыраак кылат. Бирок колдонуучу, мисалы, spender, deadline же allowance талаалары чыныгы операцияда эмнени билдирерин билбесе, маани маселеси сакталып калат.

ABI жана функция селектору деген эмне?

Application Binary Interface (ABI) — акылдуу келишим функциялары жана маалымат түрлөрү программалык камсыздоо тарабынан кандай коддолуп жана чечмеленерин аныктаган интерфейс аныктамасы.

Функция селектору (function selector) белгилүү келишим функциясын аныктоодо колдонулган техникалык маалымат. Колдонуучу капчыктан функциянын атын же коддолгон параметрлерди көргөндө, алардын кайсы операцияны аткарарын түз түшүнбөшү мүмкүн.

Signature Semantic Decoder мындай талааларды колдонуучу үчүн маанилүү ролдорго айландырууну көздөйт. Мисалы, техникалык дарек кайсы келишимди, кайсы сарптоо ыйгарым укугун же кайсы операция тарапты билдирерин түшүндүрүү колдонуучунун чечимин колдогон чечмелөө катмарын түзөт.

Чексиз токен ырастоосу эмнени билдирет?

Unlimited Approval токен келишиминде белгилүү сарптоочуга (spender) өтө жогорку же практикалык жактан чексиз деп эсептелчү сарптоо ыйгарым укугун берүү абалын билдирет.

Бул жерде маанилүү айырма — колдонуучунун ошол учурда токендерин которушу менен башка тарапка белгилүү шарттарда токендерди колдонууга ыйгарым укук бериши бир эле операция эмес.

Изилдөөдө чексиз сарптоо уруксаты жогорку тобокелдиктеги сценарийлердин арасында бааланган. Бирок бул классификация бардык токен ырастоолору бирдей зыяндуу дегенди билдирбейт. Ыйгарым укуктун көлөмү жана операция контексти бирге бааланышы керек.

Signature Semantic Decoder Кол Тамганын Маанисин Кантип Түшүндүрөт?

Signature Semantic Decoder (SSD) — борбордон ажыратылган колдонмодон келген кол коюу өтүнүчүн адегенде түзүмдүү талдап, андан кийин тараптарды, аракетти, активди жана ыйгарым укук шарттарын чечмелеп, акырында аларды табигый тилдеги түшүндүрмө жана тобокелдик көрсөткүчтөрү түрүндө колдонуучуга берген изилдөө прототиби.

Изилдөө иштеп чыккан үч катмарлуу система

Булактын 3-сүрөт жана 4-сүрөтүндө сүрөттөлгөн архитектура үч негизги бөлүктөн турат:

• Input Layer (Киргизүү Катмары): Кол коюу өтүнүчүн кабыл алат, маалымат форматын тааныйт жана түзүмдүү талдоого даярдайт.
• Processing Layer (Иштетүү Катмары): Кол тамга маалыматындагы байланыштарды талдайт; келишим талааларын, мүмкүн болгон операция ниетин жана тобокелдик көрсөткүчтөрүн баалайт.
• Output Layer (Чыгаруу Катмары): Операцияны табигый тилде түшүндүрөт, маанилүү параметрлерди көрсөтөт жана контексттик тобокелдик эскертүүлөрүн колдонуучуга сунуштайт.

Киргизүү катмарынын милдети

Киргизүү катмары борбордон ажыратылган колдонмо түзгөн кол коюу өтүнүчүн кабыл алат. Булак прототиби eth_sendTransaction, personal_sign жана eth_signTypedData сыяктуу Ethereum негизиндеги ыкмалар менен иштейт.

Ар башка ыкмалардын маалымат түзүмдөрү бирдей эмес. Операция объектинде жөнөтүүчү, алуучу жана сумма болушу мүмкүн, ал эми EIP-712 кол тамгасында ичине-ичи жайгашкан түрлөнгөн талаалар болушу мүмкүн. SSD бул формат айырмачылыктарын кийинки баскычтар баалай ала турган жалпы көрсөтүүгө айландырууну көздөйт.

Булакта схема текшерүү жана талааларды ажыратуу баскычтары түшүндүрүлгөнү менен, бардык мүмкүн болгон зыяндуу келишимдер катасыз талданганы көрсөтүлгөн эмес.

Иштетүү катмарынын милдети

Иштетүү катмарында система адегенде өтүнүчтүн түрүн классификациялап, анын талааларынын ортосундагы байланыштарды изилдейт. Андан кийин кайсы тарап кайсы актив боюнча кандай аракет жасай турганы же кандай ыйгарым укук ала турганы тууралуу чечмелөө түзүүгө аракет кылат.

Булак эрежеге негизделген шаблондорду, ABI жардамы менен жыйынтык чыгарууну жана келишим үлгүлөрүн колдонгон аралаш ыкманы сүрөттөйт.

Бул баскычта маанилүүсү функциянын атын кыргызча же англисче гана которуп берүү эмес. Максат — функция колдонуучу үчүн эмнени билдириши мүмкүн экенин түшүндүрүү.

Мисалы, техникалык сарптоо уруксатын белгилүү келишим колдонуучунун токендерин белгиленген чекке чейин сарптай алат деп чечмелөө колдонуучу үчүн түшүнүктүүрөөк түшүндүрмө түзүшү мүмкүн.

Чыгаруу катмарынын милдети

Чыгаруу катмары операциянын түшүндүрмөсүн колдонуучу чечим кабыл алган экранда көрсөтөт. Булакка ылайык, интерфейсте адегенде кол тамганын негизги максаты табигый тилде кыскача баяндалат; андан соң сумма, токен түрү, келишим дареги, сарптоочу жана мөөнөт сыяктуу маанилүү деталдар берилет.

Тобокелдик көрсөткүчтөрү үч деңгээлде иштелип чыккан: төмөн, орто жана жогорку тобокелдик. Булактын дизайнында жашыл, сары жана кызыл түстөр колдонулган; тобокелдикти түшүнүү түскө гана калтырылбай, белгилер жана түшүндүрмөлөр менен колдоого алынган.

Бул түзүмдүн максаты колдонуучуга “кооптуу” же “коопсуз” деген белги гана берүү эмес. Белги операциянын кайсы өзгөчөлүгүнө негизделгенин түшүндүрүү да көздөлөт.

Интерфейс түшүндүрмөлөрү кантип берилет?

Булактын 5-сүрөтүндө MetaMaskка окшош эки үлгү экран бар. Биринчи мисал OpenSea кирүү өтүнүчүнүн төмөн тобокелдиктүү деп түшүндүрүлүшүн көрсөтөт. Экинчи мисал USDC сарптоо ыйгарым укугу менен байланышкан жогорку тобокелдиктүү уруксат өтүнүчүнүн түшүндүрмөсү.

Бул сүрөттөрдө негизги капчык ырастоо агымы сакталган, кошумча түшүндүрмө панели аркылуу кол тамганын мааниси жана тобокелдик негиздемеси көрсөтүлгөн. Максат — колдонуучу көнгөн негизги операция тартибин толук өзгөртпөстөн, чечим учурунда көбүрөөк маанилүү маалымат берүү.

Бирок булакта бул мисалдар белгилүү келишимдердин келечектеги бардык жүрүм-турумун математикалык тактык менен алдын ала айтаары көрсөтүлгөн эмес. Алар изилдөө прототибинин семантикалык түшүндүрмө дизайнын мисалдайт.

Прототиптин техникалык камтуусу

Изилдөө Signature Semantic Decoderду толук өндүрүштүк коопсуздук продуктусу катары эмес, адамга багытталган семантикалык түшүндүрмө мүмкүн экенин көрсөтүү жана аны колдонуучу экспериментинде баалоо үчүн иштелип чыккан прототип катары аныктайт.

Булакта ABI талдоосу, схема текшерүү жана табигый тилди иштетүү сыяктуу техникалык деталдар колдонмонун иштеши же бардык протокол түрлөрү боюнча толук салыштырылбаганы айтылат. Демек, булак SSD бардык Web3 операцияларын камтыйт же анын реалдуу убакыттагы ылдамдыгы өндүрүш чөйрөсүндө текшерилген деп ырастабайт.

Изилдөөнүн биринчи алдын ала изилдөөсү

Биринчи алдын ала изилдөөдө 50 катышуучуга 20 суроодон турган сурамжылоо жүргүзүлгөн. Катышуучулардын %75и криптовалюта капчыктарын бир жылдан ашык колдонуп келгенин билдирген. Катышуучулардын олуттуу бөлүгү мурда DeFi же NFT операциялары менен өз ара аракеттенген.

Булактын 1-сүрөтү колдонуучулар кол коюу өтүнүчүндөгү кайсы талааларга көңүл бурарын көрсөтөт. Токен көлөмүнө көңүл бургандардын үлүшү %78, алуучунун дарегин текшергендердин үлүшү %71 деп билдирилген. Ал эми gas, чынжыр идентификатору жана мөөнөт сыяктуу айрым техникалык талаалар азыраак текшерилген.

Булактын 2-сүрөтүндө ар башка талааларды түшүнүүнүн кабыл алынган кыйынчылыгы бааланган. Функция аттары үчүн орточо кыйынчылык баллы 2,98, тармак идентификатору үчүн 2,45; ырастоо чектери үчүн 2,27, мөөнөт бүтүү убактысы үчүн 2,04 деп билдирилген. Бул көрсөткүчтөр изилдөөнүн сурамжылоо шкаласынын контекстинде бааланышы керек.

Катышуучулардын %64ү тааныш капчык интерфейстерине же колдонмо бренддерине, %32си болсо текшериле турган келишим маалыматына ишенүүгө артыкчылык бергени — ишенимди кабыл алуу менен техникалык баалоонун айырмасынын маанилүү жыйынтыгы.

Экинчи алдын ала изилдөөдө колдонулган сегиз тапшырма

Экинчи алдын ала изилдөөдө 30 катышуучу сегиз башка кол коюу сценарийин баалаган. Катышуучулардан кол тамганы кабыл алабы же жокпу көрсөтүү жана кабыл алынган тобокелдикти, түшүнүктүүлүктү жана чечимге ишенимди беш баллдык шкалалар менен баалоо талап кылынган.

Мисалы, чексиз сарптоо өтүнүчү жогорку тобокелдик баллы менен бааланган, бирок катышуучулардын %40ы баары бир кол коюуну тандаган. Фишингге окшош кол коюу өтүнүчүндө да %40 кол коюу үлүшү билдирилген.

Бул натыйжалар колдонуучулар коркунучтарды таптакыр байкабаганын гана билдирбейт. Мисалы, айрым катышуучулар операцияны тобокелдүү деп эсептесе да, кол коюуну тандаган болушу мүмкүн. Ошондуктан кабыл алынган тобокелдик баллы менен кол коюу чечими ар башка өлчөөлөр.

Корреляция натыйжалары эмнени билдирет?

Экинчи алдын ала изилдөөдө кабыл алынган тобокелдик менен кол коюу ниетинин ортосунда терс корреляция:

r = −0,62

жана түшүнүктүүлүк менен чечимге ишенимдин ортосунда оң корреляция:

r = 0,71

билдирилген.

Корреляция коэффициенти (r) эки өзгөрмөнүн сызыктуу бирге өзгөрүү багыты жана күчү жөнүндө маалымат берет. Жалпысынан −1ден +1ге чейинки маанини алат. Терс белги бир өзгөрмө көбөйгөндө экинчиси азайууга ыктаарын; оң белги болсо өзгөрмөлөр бирге көбөйүүгө ыктаарын билдирет.

Бул жерде r = −0,62 кабыл алынган тобокелдик жогорулаган сайын кол коюу ниети азайууга ыктаарын; r = 0,71 болсо түшүнүктүүлүк кабылдоосу жогорулаган сайын чечимге ишеним көбөйүүгө ыктаарын көрсөтөт.

Бирок корреляция өз алдынча себеп-натыйжа байланышын далилдебейт. Мындан тышкары, бул коэффициенттер экинчи алдын ала изилдөөнүн контекстинде билдирилген; аларды негизги эксперименттин бардык натыйжалары менен бирдиктүү статистикалык моделге айландырбоо керек.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Негизги колдонуучу экспериментинин изилдөө түзүмү

Негизги изилдөө эки көз карандысыз топ салыштырылган between-subjects эксперименттик дизайнын колдонгон. Катышуучулар туш келди көзөмөл же эксперименттик топко дайындалган. Ар бир адам өзүнө дайындалган интерфейс шартын гана колдонгон.

Көзөмөл тобу MetaMaskка окшош стандарттуу ырастоо экранын колдонсо, эксперименттик топ Signature Semantic Decoder түшүндүрмөлөрү бар интерфейс менен иштеген. Эки шартта тең негизги экран жайгашуусу, баскычтардын орду жана визуалдык түзүм мүмкүн болушунча бирдей сакталуу менен семантикалык түшүндүрмөнүн айырмасынын таасири изилденген.

Эксперимент чыныгы блокчейн операциясын аткарбаган, офлайн иштеген браузердик симулятордо жүргүзүлгөн. Катышуучулар чыныгы жеке ачкычтарын же чыныгы активдерин колдонгон эмес.

Катышуучулар жана үлгү

Негизги эксперимент үчүн Prolific аркылуу мурда криптовалюта кармаган жана сактоо кызматын көрсөтпөгөн (non-custodial) капчыктар менен борбордон ажыратылган колдонмолорду колдонгон адамдар тандалган.

Булакта күч талдоосунун жыйынтыгында орточо көлөмдөгү таасирди изилдөө үчүн 128 катышуучу максатталгандыгы айтылат. Акыркы маалымат топтому 64 көзөмөл жана 64 эксперименттик топтун катышуучусунан турат.

Катышуучулардын %66,41инин маалымат технологиялары менен байланышкан билим же кесиптик тажрыйбасы болушу маанилүү. Изилдөө капчыкты биринчи жолу колдонгондор менен гана жүргүзүлгөн эмес. Ошондуктан натыйжалар толугу менен тажрыйбасыз колдонуучулардын жүрүм-турумун түз өлчөө эмес.

Алты эксперименттик тапшырма

Тапшырмалардын тобокелдик класстары келишим функциясы, параметрлер жана уруксат көлөмү негизинде эксперттик баалоо менен аныкталган. Булак бул классификация үчүн Cohen's κ = 0,82 шайкештик коэффициентин билдирет.

Cohen's kappa (κ) классификация жүргүзгөн баалоочулардын байкалган макулдашуусун туш келди күтүлүүчү макулдашууга салыштырмалуу оңдогон өлчөм. Жалпы көрсөтүлүшү:

κ = (P_o − P_e) / (1 − P_e)

түрүндө. P_o байкалган макулдашууну, P_e болсо кокустуктан күтүлүүчү макулдашууну билдирет. Бул теңдеме стандарттуу kappa аныктамасы; булак экспериментиндеги чийки баалоочу матрица жарыяланбагандыктан Verianla тарабынан кайра эсептелген эмес.

κ = 0,82 мааниси изилдөөдө колдонулган тобокелдик категориялары боюнча баалоочулардын ортосунда жогорку макулдашуу болгонун көрсөтөт. Бирок бул маани чыныгы дүйнөдөгү бардык келишимдердин тобокелдик деңгээли объективдүү жана өзгөрбөс түрдө аныктала алат дегенди билдирбейт.

Негизги экспериментте чечимдин тууралыгы кантип өлчөнгөн?

Булак чечимдин тууралыгын катышуучунун кол коюу же четке кагуу чечими алдын ала белгиленген тобокелдик классына канчалык шайкеш экенине жараша баалаган. Төмөн тобокелдиктүү операцияны кабыл алуу жана жогорку тобокелдиктүү операцияны четке кагуу туура чечимдин мисалдары катары аныкталган.

Бул чыныгы дүйнөдө операция зыянсыз экени кийин блокчейнде ырасталышы менен бирдей эмес. Изилдөөнүн ийгилик өлчөмү алдын ала классификацияланган симуляциялык тапшырмалар боюнча эсептелген.

Чечим тууралыгынын негизги натыйжасы

Билдирилген орточо айырма 16,3 пайыздык пункт. Бул эки пайыздын ортосундагы түз алгебралык айырма жана өзүнчө изилдөө жыйынтыгы катары бааланбашы керек.

Булак бул салыштыруу үчүн:

t(102) = 6,41; p < 0,001; Cohen's d = 0,86; %95 ишеним аралыгы [0,58; 1,13]

маанилерин билдирген. Бул статистикалар авторлор билдирген маанилер. Бирок эки топ жалпы 128 адамдан турганы айтылгандыктан, t-тесттеги 102 эркиндик даражасы кантип алынганы PDFде жетиштүү түшүндүрүлгөн эмес. Ошондуктан жыйынтык өз алдынча текшерилген жаңы тест катары көрсөтүлгөн эмес.

Тапшырмалар боюнча кол коюу жүрүм-туруму

Таблицанын эң маанилүү жыйынтыктарынын бири — жогорку тобокелдиктүү деп классификацияланган эки тапшырмада кол коюу үлүшүнүн азайышы.

Unlimited Approval тапшырмасында %36,5тен %9,8ге, Phishing Request тапшырмасында болсо %32,7ден %17,7ге төмөндөө билдирилген. Ал эми төмөн тобокелдиктүү OpenSea Login жана NFT Mint тапшырмаларында кол коюу үлүшү өскөн.

Бул натыйжалар семантикалык түшүндүрмөлөр бардык адамдарды жөн гана көбүрөөк баш тартууга түртпөгөнүн; тапшырманын түрүнө жараша ар башка чечим жүрүм-туруму менен байланыштуу экенин көрсөтөт.

Булактагы ички дал келбестик боюнча эскертүү: Жыйынтык түшүндүрмөсүнүн айрым сүйлөмдөрүндө Unlimited Approval тапшырмасы T2, дагы бир жогорку тобокелдиктүү тапшырма T4 деп аталат. Бирок негизги эксперименттин аныктамасына жана 3-таблицага ылайык, жогорку тобокелдиктүү тапшырмалар T5 жана T6. Verianla тапшырмалардын аттарын жана коддорун 3-таблицадагы системалуу аныктамага ылайык сактаган.

Кабыл алынган тобокелдиктин өзгөрүшү

Булак семантикалык интерфейс колдонгон катышуучулар төмөн жана жогорку тобокелдиктүү кол тамгаларды бири-биринен аныгыраак ажыратканын билдирет.

Эксперименттик топто кабыл алынган тобокелдиктин орточо мааниси төмөн тобокелдик классы үчүн 1,93, жогорку тобокелдик классы үчүн 4,42 деп билдирилген. Көзөмөл тобундагы орточолор болсо болжол менен 3,05–3,31 аралыгында азыраак айырмаланганы айтылган.

Бул жыйынтык семантикалык түшүндүрмө бардык операцияларды бирдей кооптуу кылып көрсөтүүдөн көрө, тобокелдик деңгээлдеринин айырмасы колдонуучу тарабынан аныгыраак кабыл алынганы менен байланыштуу болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.

ANOVA статистикасы эмнени өлчөйт?

Булак интерфейс түрү жана тобокелдик деңгээлинин натыйжалар менен байланышын баалоо үчүн эки багыттуу аралаш дисперсиялык анализди (Two-Way Mixed ANOVA) колдонгон.

ANOVA — топ орточолорунун айырмаларын жана факторлордун биргелешкен таасирин баалоого багытталган статистикалык ыкма. Бул жерде интерфейс түрү катышуучулар аралык, тобокелдик деңгээли болсо катышуучу ичиндеги фактор катары каралган.

Булак негизги таасир үчүн F(1,100) = 40,9; p < 0,001; жарым-жартылай η² = 0,29, өз ара таасир үчүн F(2,200) = 8,31; p < 0,001 маанилерин билдирет.

F статистикасы модель түшүндүргөн дисперсиянын тиешелүү ката дисперсиясына катышы менен байланышкан тест өлчөмү. p-маани нөлдүк гипотеза жана модель божомолдору шартында байкалган же андан да экстремалдуу тест натыйжасынын ыктымалдыгына туура келет; ал гипотезанын туура болуу ыктымалдыгы эмес.

Жарым-жартылай эта-квадрат (η²_p) — белгилүү таасир менен байланышкан дисперсия үлүшүн жыйынтыктаган таасир көлөмүнүн өлчөмү. Булактагы 0,29 мааниси бул контекстте таасир көлөмүнүн көрсөткүчү; колдонуучулардын %29у корголгон же зыяндуу кол тамгалардын %29у бөгөттөлгөн дегенди билдирбейт.

Эркиндик даражаларынын үлгү көлөмү менен байланышы булакта кеңири түшүндүрүлбөгөндүктөн, статистикалар кайра эсептелгендей каралбашы керек.

Cohen's d деген эмне?

Cohen's d эки топтун орточосунун айырмасын стандарттык четтөө шкаласында көрсөтүү үчүн колдонулган стандартташтырылган таасир көлөмүнүн өлчөмү.

Көз карандысыз топтор үчүн жалпы көрсөтүлүшү:

d = (M₁ − M₂) / SD_pooled

түрүндө. M маанилери топ орточолорун, SD_pooled болсо ылайыктуу шарттарда колдонулган бириктирилген стандарттык четтөөнү билдирет.

Булак негизги тууралык салыштыруусунда d = 0,86 деп билдирет. Бул маани стандартташтырылган айырманы билдирет; адам %86 туурараак чечим кабыл алат же чыныгы дүйнөдөгү финансылык зыян %86 азаят дегенди билдирбейт.

Чечим убактысы боюнча натыйжалар

Булактын 4-таблицасы алты тапшырма боюнча көзөмөл жана эксперименттик топтордун бүтүрүү убакыттарын салыштырат.

Булак таблицасындагы топ орточолорунун ортосунда 0,93 секунд айырма бар. Бул айырма таблицадагы эки орточону түз кемитүү менен алынат.

Бирок ошол эле жыйынтыктар бөлүмүнүн түшүндүрмө абзацы эксперименттик топту болжол менен 53,6 секунд, көзөмөл тобун 46,8 секунд деп билдирет. Бул маанилер 4-таблицада берилген 52,52 жана 53,45 секунддук орточолор менен дал келбейт. Булак бул айырма башка кичи үлгүдөн же өзүнчө талдоо аныктамасынан келип чыкканын ачык түшүндүрбөйт.

Ошондуктан Verianla таблица натыйжаларын ошол бойдон сактап, булак абзацындагы башка сандарды таблица маанилери менен бириктирип жаңы жана так убакыт натыйжасын түзбөйт.

Кабыл алынган түшүнүктүүлүк жана ишеним

Булак чечимден кийин өлчөнгөн түшүнүктүүлүк баллдары көзөмөл тобунда орточо 3,35тен семантикалык интерфейс тобунда 3,91ге өскөнүн билдирет. Чечимге ишеним болсо 3,85тен 4,12ге өскөн.

Бул натыйжалар беш баллдык тапшырмадан кийинки баалоолордун контекстинде билдирилет. Изилдөөдө ошондой эле жети баллдык изилдөөдөн кийинки баалоо шкалалары колдонулган. Ар башка шкалалардын натыйжаларын бир эле өлчөө аралыгына таандык сыяктуу салыштыруу туура эмес.

NASA-TLX когнитивдик иш жүгүн өлчөө

NASA Task Load Index (NASA-TLX) — адамдар тапшырманы аткарып жатканда сезген субъективдүү иш жүгүн изилдөө үчүн колдонулган көп өлчөмдүү баалоо ыкмасы.

Булакта NASA-TLX алкагында акыл-эс талабы, физикалык талап, убакыт басымы, кабыл алынган натыйжалуулук, аракет жана нааразычылык сыяктуу өлчөмдөр бааланган.

Акыл-эс талабынын орточо мааниси көзөмөл тобунда 67,8, эксперименттик топто 42,6 деп билдирилген. Нааразычылык баллы болсо 61,2ден 38,7ге азайган.

Бул маанилер тапшырма учурундагы объективдүү мээ активдүүлүгү же клиникалык стресс биомаркери эмес; катышуучулардын субъективдүү иш жүгүн баалоосу.

Изилдөөдөн кийинки жети баллдык баалоолор

Булак изилдөөдөн кийинки баалоолордо кол тамганын маанисинин түшүнүктүүлүгү, натыйжаларды түшүнүү, негизги талаалардын көрүнүшү, тобокелдиктерди аныктоо жана системага ишеним сыяктуу өзгөчөлүктөрдү да изилдеген.

Бул баллдар катышуучулардын баалоолорун билдирет. Мисалы, катышуучунун интерфейсти ишенимдүүрөөк деп табышы прототип бардык коопсуздук чабуулдарын техникалык жактан токтотот дегенди билдирбейт.

Статистикалык натыйжаларды чечмелөө чеги

Булакта изилдөөдөн кийинки айрым салыштыруулар үчүн t(127) түрүндөгү статистикалар билдирилет. Бирок изилдөө дизайны эки көз карандысыз топтон жана жалпы 128 адамдан турат. Тиешелүү тесттердин эркиндик даражалары же маалымат түзүмү булакта бул айырманы жоюучу түрдө түшүндүрүлгөн эмес.

Бул жагдай билдирилген топ орточолору автоматтык түрдө туура эмес дегенди билдирбейт; бирок берилген тест статистикаларын чийки маалымат жана талдоо коду жок өз алдынча кайра текшерүүнү чектейт.

Сапаттык колдонуучу пикирлери

Булактын 5-таблицасы эксперименттик топтун ачык жоопторун алты негизги тема боюнча баалайт:

• Тобокелдик белгилери жана деңгээл көрсөткүчтөрү чечим кабыл алууну жеңилдетиши.
• Кол тамганын максатын табигый тилде түшүндүрүү түшүнүктүүлүктү жогорулатышы.
• Интерфейс түзүмү түшүнүктүү болгону менен кээде өтө жыш деп табылышы.
• Дарек, токен жана тармак маалыматын чогуу көрсөтүү контекст бериши.
• Коопсуздук маалымдуулугу жана кабыл алынган көзөмөлдүн өсүшү.
• Орто жана төмөн тобокелдик класстары үчүн кеңири негиздеме талап кылынышы.

Бул жыйынтыктар оң пикирлерден гана турбайт. Айрым катышуучулар интерфейс өтө көп маалымат камтый турганын, башкалары тобокелдик белгилеринин себептери жакшыраак түшүндүрүлүшү керектигин билдиришкен.

Мындан тышкары, түшүндүрмө системасы туура эмес чечмелөө жаратса, колдонуучулар ага ашыкча ишенип калышы мүмкүн деген кооптонуу айтылган. Бул чектөө түшүндүрүлмөлүүлүктүн өзү автоматтык коопсуздук кепилдиги эмес экенин көрсөтөт.

Булактын 7-, 8- жана 9-сүрөттөрүнүн илимий мааниси

7-сүрөт тапшырманын тобокелдик деңгээлдерине жараша кабыл алынган тобокелдик, түшүнүктүүлүк жана чечимге ишеним салыштырууларын көрсөтөт. Булакта кеңири ийри сызыктар жана мамычалар бар, бирок чийки график маанилеринин баары өзүнчө маалымат таблицасы катары берилген эмес.

8-сүрөт изилдөөдөн кийинки ишеним, ачык-айкындык, коопсуздук жана колдонууга ыңгайлуулук баалоолорун кутуча графиктери менен көрсөтөт. Булак эксперименттик топто жогорураак бааларды билдирет.

9-сүрөт NASA-TLX өлчөмдөрүн көрсөтөт. Verianlaда булак текстинде так билдирилген акыл-эс талабы жана нааразычылык маанилери өз алдынча SVG менен кайра көрсөтүлгөн. Башка өлчөмдөрдүн визуалдык чекиттеринен жасалма тактыктагы сандар чыгарылган эмес.

Изилдөөнүн методологиялык чектөөлөрү

Изилдөөнүн эң маанилүү чектөөсү — колдонуучулар чыныгы финансылык тобокелдик жок симуляцияланган экрандарда чечим кабыл алышы. Чыныгы капчык колдонууда колдонуучунун жүрүм-туруму акча жоготуу тынчсыздануусу, убакыт басымы, колдонмо адаттары жана ар башка чөйрө шарттарынан таасирлениши мүмкүн.

Экинчи чектөө — үлгүнүн олуттуу бөлүгү мурда крипто капчык колдонгон жана англис тилиндеги интерфейстер менен иштей алган адамдардан турушу. Ошондуктан натыйжалар крипто тажрыйбасы жок колдонуучулар же башка тилдик жана маданий контексттеги адамдар үчүн өзүнчө текшерилиши керек.

Үчүнчү чектөө — прототип белгилүү Ethereum стандарттарына багытталган. Көп чынжырлуу колдонмолор, эсеп абстракциясы, акылдуу келишим капчыктары жана башка кол тамга архитектуралары бул изилдөөдө кеңири сыналган эмес.

Төртүнчү чектөө — изилдөө узак мөөнөттүү үйрөнүү таасирин өлчөбөгөн. Колдонуучулар убакыт өткөн сайын түшүндүрмөлөрдү жакшыраак түшүнүшү же тобокелдик белгилерине көнүп, азыраак көңүл бурушу сыяктуу мүмкүнчүлүктөр өзүнчө узак мөөнөттүү изилдөөлөрдү талап кылат.

Бешинчи чектөө — семантикалык чечмелөөнүн тууралыгына байланыштуу өндүрүштүк система деңгээлиндеги кеңири коопсуздук далили жок. Прототип туура эмес же толук эмес түшүндүрмө бере турган шарттарды чыныгы дүйнө масштабында текшерүү изилдөөнүн ачык багыттарынын бири.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• Көзөмөлдөнгөн экспериментте семантикалык түшүндүрмөлүү интерфейс колдонгон катышуучулар жогорураак орточо туура чечим үлүшүн көрсөтүшкөн.
• Жогорку тобокелдиктүү деп классификацияланган эки тапшырмада кол коюу үлүшү азайган.
• Катышуучулар маанилүү операция параметрлерин түшүнүктүүрөөк деп тапканын билдиришкен.
• Изилдөөдөн кийинки ишеним жана колдонууга ыңгайлуулук баалоолору семантикалык интерфейстин пайдасына билдирилген.
• Акыл-эс талабы жана нааразычылык NASA-TLX өлчөөлөрүндө төмөнүрөөк билдирилген.
• Катышуучулардын пикирлери түшүндүрмөнүн негиздемелери жана визуалдык жыштык дизайн үчүн маанилүү экенин көрсөткөн.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

• Signature Semantic Decoder бардык алдамчылык операцияларды аныктай турганы далилденген эмес.
• Чыныгы дүйнөдөгү криптовалюта жоготуулары %16,3 же башка үлүштө азаяры көрсөтүлгөн эмес.
• Система бардык акылдуу келишим жүрүм-турумун катасыз чечмелей турганы ырасталган эмес.
• Изилдөө чыныгы блокчейн операциялары колдонулган финансылык талаа эксперименти эмес.
• Ар башка өлкөлөр, тилдер жана колдонуучу топтору үчүн ошол эле натыйжалар жарактуу экени көрсөтүлгөн эмес.
• Булактагы таблица жана статистикалык айырмачылыктар көз карандысыз маалымат менен чечилген эмес.
• Интерфейске ишенимдин өсүшү колдонмо криптографиялык жактан коопсузураак экенинин түз далили эмес.

Изилдөөнүн жалпы жыйынтыгы

Yuyang Qin жана Haihan Duan жүргүзгөн изилдөө криптовалюта капчыктарынын коопсуздугун колдонулган кол тамга алгоритмдеринин математикалык тууралыгы менен гана баалабоо керектигин баса белгилейт. Колдонуучунун кайсы операцияны жана кайсы ыйгарым укукту ырастап жатканын түшүнө алышы ишенимдүү адам–компьютер өз ара аракеттенүүсүнүн өзүнчө талабы.

Signature Semantic Decoder техникалык кол тамга маалыматтарын түзүмдүү түрдө түшүндүрүп, тобокелдик негиздемелерин чечим экранына жайгаштыруу аркылуу бул маселени чечүүгө болорун көрсөтүүгө багытталган прототип.

Булакта билдирилген колдонуучу эксперименттери семантикалык түшүндүрмө көзөмөлдөнгөн шарттарда чечимдин тууралыгын жана түшүнүктүүлүк кабылдоосун жогорулатып, ошол эле учурда акыл-эс жүгүн азайта аларын колдойт. Бирок прототиптин өндүрүш чөйрөсүндө чыныгы финансылык жоготууларды алдын алуу жөндөмү жана узак мөөнөттүү коопсуздук таасири дагы өзүнчө изилдөөлөрдү талап кылат.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: “What I Sign Is Not What I See”: Towards Explainable and Trustworthy Cryptocurrency Wallet Signatures.

Авторлор: Yuyang Qin; Haihan Duan.

Авторлордун тартиби: Түпнуска булактагы тартип сакталган.

Мекемелер: The Chinese University of Hong Kong, Shenzhen; Shenzhen MSU-BIT University.

Автор–мекеме байланыштары: Yuyang Qin — The Chinese University of Hong Kong, Shenzhen. Haihan Duan — Shenzhen MSU-BIT University.

Жооптуу автор: Haihan Duan; PDFде жылдызча менен белгиленген.

Тең салым: Булакта өзүнчө тең салым тууралуу билдирүү табылган эмес.

ArXiv идентификатору: arXiv:2601.16751.

Каралган версия: arXiv:2601.16751v1.

Жөнөтүлгөн дата: 23-январь 2026.

ArXiv тармагы: Computer Science – Human-Computer Interaction (cs.HC).

ArXiv DOI: 10.48550/arXiv.2601.16751.

Расмий булак дареги: https://arxiv.org/abs/2601.16751

Булак түрү: Алдын ала басылма (preprint).

Рецензия абалы: Каралган arXiv жазуусу өз алдынча рецензиядан өткөндүктүн далили эмес. Бул баалоодо кошумча текшерилген рецензияланган журнал же конференция жарыясы табылган эмес.

Лицензия/автордук укук: Каралган версия үчүн үчүнчү жактарга чектөөсүз кайра колдонууга уруксат берген ачык лицензия тастыкталган эмес. Булак текст жана сүрөттөр түз көчүрүлгөн эмес, өз алдынча түрк тилиндеги илимий баяндоо жана фактылык маалыматтарга негизделген жаңы схемалар даярдалган.

Илимий тармак: Human-Computer Interaction, Usable Security, Web3 Wallet Interfaces, Explainable Security.

Изилдөө түрү: Аралаш ыкмадагы адам–компьютер өз ара аракеттенүү изилдөөсү; эки алдын ала изилдөө, прототип иштеп чыгуу жана көзөмөлдөнгөн топтор аралык эксперимент.

Биринчи алдын ала изилдөө: 50 катышуучу жана 20 суроолук сурамжылоо.

Экинчи алдын ала изилдөө: 30 катышуучу жана сегиз симуляцияланган кол коюу сценарийи.

Негизги изилдөө: 128 катышуучу, 64 көзөмөл жана 64 эксперименттик топ.

Тапшырмалардын саны: Негизги экспериментте ар бир катышуучуга алты кол коюу сценарийи.

Салыштырылган системалар: Стандарттуу MetaMaskка окшош капчык ырастоо интерфейси жана Signature Semantic Decoder түшүндүрмөлүү интерфейси.

Кол коюу ыкмалары: eth_sendTransaction, personal_sign, eth_signTypedData (EIP-712).

Негизги натыйжа: Булакта көзөмөл тобунда %67,9, эксперименттик топто %84,2 орточо туура чечим үлүшү билдирилген.

Жогорку тобокелдиктүү тапшырмалардын натыйжалары: Unlimited Approval кол коюу үлүшү %36,5тен %9,8ге; Phishing Request кол коюу үлүшү %32,7ден %17,7ге азайган.

Иш жүгү натыйжалары: NASA-TLX акыл-эс талабынын орточосу 67,8ден 42,6га, нааразычылыктын орточосу 61,2ден 38,7ге азайган.

Статистикалык талдоо: Аралаш ANOVA, көз карандысыз үлгү t-тесттери, Cohen's d, жарым-жартылай эта-квадрат, корреляциялык талдоолор, Cohen's kappa жана сапаттык тематикалык талдоо.

Булактагы маанилүү ички дал келбестик: Негизги изилдөө жалпы N=128 деп берилгенине карабастан, айрым тесттерде t(102) жана t(127) эркиндик даражалары билдирилген. Бул айырманын себеби PDFде түшүндүрүлгөн эмес.

Убакыт таблицасындагы дал келбестик: Булактын 4-таблицасы орточолорду 52,52 жана 53,45 секунд деп берет, ал эми түшүндүрмө текст болжол менен 46,8 жана 53,6 секунд деп билдирет. Бул эки натыйжа топтому бир так орточого айландырылган эмес.

Тапшырмаларды белгилөөдөгү дал келбестик: Жыйынтык абзацындагы айрым жогорку тобокелдиктүү тапшырма коддору негизги эксперименттин 3-таблицадагы аныктамасына туура келбейт. Verianla тапшырмаларды атоодо булактын 3-таблицасын негиз кылган.

Этикалык баалоо: Изилдөө университеттин этикалык кеңешинен уруксат алынганын жана катышуучулардан маалыматтуу макулдук алынганын билдирет. Чыныгы капчык байланышы же чыныгы финансылык операция жүргүзүлгөн эмес.

Каржылоо: PDFде өзүнчө каржылоо билдирүүсү табылган эмес.

Кызыкчылыктардын кагылышы: PDFде өзүнчө кызыкчылыктардын кагылышы жөнүндө билдирүү табылган эмес.

Коддун жеткиликтүүлүгү: Булак прототип жана тиешелүү изилдөө материалдары жарыяланары пландалганын билдирет; бирок PDFде иштеген код репозиторийи үчүн текшериле турган так шилтеме жок. Код жарыяланган деп так кабыл алынган эмес.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Булак эксперимент таблицаларын, сүрөттөрдү жана сурамжылоо пункттарын берет. Катышуучу деңгээлиндеги чийки маалыматтарды жана талдоону толук кайра чыгаруу үчүн керектүү бардык материалдар жеткиликтүү экени тастыкталган эмес.

CRediT: Толук CRediT автордук салым матрицасы табылган эмес; салымдар божомол менен бөлүштүрүлгөн эмес.

Илимий чечмелөөнүн чеги: Изилдөө семантикалык түшүндүрмө көзөмөлдөнгөн капчык симуляцияларында колдонуучунун чечимин колдой аларын көрсөтөт. Чыныгы дүйнөдөгү финансылык жоготууларды алдын алуу үлүшү, бардык акылдуу келишимдер үчүн чечмелөө тууралыгы жана узак мөөнөттүү жүрүм-турум өзгөрүүсү бул изилдөөдө так ырасталган эмес.