Баштапкы булактарды тандоо жана уюштуруу (primary source curation) — мугалим кайсы тарыхый документти, сүрөттү, картаны, аудиожазууну, буюмду же башка түпнуска булакты окутууга киргизерин жана ал булакты кандай максатта контекстке жайгаштырарын чечкен педагогикалык тандоо процесси. Бул изилдөө эрте курактагы жана башталгыч мектептеги коом таануу сабактарын окутууга даярданып жаткан 103 мугалим талапкеринин 347 баштапкы булак тандоосун сапаттык мазмундук талдоо аркылуу карайт. Изилдөөчүлөрдүн коддоо схемасында 153 тандоо (%44) үстөм баян, 69 тандоо (%20) каршы баян жана 24 тандоо (%7) маданий уланмалуулукту колдогон булак катары классификацияланган; калган 101 тандоо географиялык/экологиялык булактар, кеңири булак топтомдору жана башка булактар катары топтолгон. Натыйжалар кыйла камтуучу тандоолор бар экенин, бирок Ак, эркек жана Европа борборлуу тарыхый көз караштарга шайкеш булактар маалымат топтомундагы эң чоң жалгыз категорияны түзгөнүн көрсөтөт. Ошол эле учурда изилдөө бир университеттеги бир сабактын контекстине таянат; берилген пайыздар сүрөттөөчү мүнөздө жана бардык мугалим талапкерлерине жалпылоого боло турган статистикалык айырмачылыктар же себептик байланыштар катары чечмеленбеши керек.

Изилдөөнүн негизги көңүлү баштапкы булактар класста кандай колдонуларынан мурда кайсы булактар тандалганы жана бул тандоо кандай негизделгени болуп саналат. Изилдөө булак тандоону жөн гана техникалык издөө иши эмес, тарыхый көрүнүмдүүлүккө, өкүлчүлүк формасына жана окуучулардын кайсы баяндар менен жолугушарына таасир этүүчү чечим катары карайт. Мугалим талапкерлеринин айрым тандоолору тарыхый жактан четте калган үндөрдү алдыга чыгарса, айрым тандоолордо камтуучулук үстүрт өкүлчүлүк деңгээлинде гана калган; архивге жеткиликтүүлүк, сабак убактысы, калыптанган окуу программасынын адаттары жана тандоонун себеби жөнүндө жетишсиз рефлексия пайда болгон үлгүлөргө таасир этүүчү негизги контексттик факторлор катары талкууланган.

Изилдөө маселеси: Булакты табуу менен булакты тандоо бир эле нерсе эмес

Баштапкы булактар окуучуларга өткөн окуяларды жана тажрыйбаларды түздөн-түз документ, сүрөт, карта, үн, буюм же ушуга окшош материалдар аркылуу изилдөөгө мүмкүнчүлүк берет. Изилдөөнүн адабияттык алкагы мугалимдерди даярдоо боюнча изилдөөлөрдүн олуттуу бөлүгү бул материалдарды класста кантип колдонууга көңүл бурганын; ал эми мугалим талапкерлеринин кайсы булакты эмне үчүн тандаганы деген суроо азыраак изилденгенин баса белгилейт. Изилдөөчүлөр бул боштукту маанилүү деп эсептешет, анткени мугалим жеткиликтүү миңдеген тарыхый материалдардын ичинен класска аз гана бөлүгүн алып келет жана бул тандоо окуучунун өткөн тарых менен таанышуу аймагын иш жүзүндө тарытат же кеңейтет.

Изилдөөнүн суроосу мугалим талапкерлери тандаган баштапкы булактар ар түрдүү көз караштарды канчалык деңгээлде чагылдырганы жана PreK–6 коом таануу иш-чараларында камтуучу билим берүүгө канчалык салым кошо алары жөнүндө. Бул суроо булактардын темасын гана эмес, тандоонун артындагы педагогикалык негиздемени да изилдөөнү талап кылат. Ошондуктан изилдөөдө тандалган материал кимдерди көрүнүктүү кылары менен катар, мугалим талапкери ал материалды кандай максатта пайдаланууну ойлогону да талдоонун бир бөлүгү болуп саналат.

Эмне Үчүн Баштапкы Булакты Тандоо Нейтралдуу Окутуу Чечими Эмес?

Бул изилдөө баштапкы булакты тандоону нейтралдуу техникалык иш катары эмес, кайсы тарыхый үндөр класска кирерин, кайсылары экинчи планда каларын жана кайсы баяндар окутуу үчүн “кадимки” баштапкы чекит катары кабыл алынарын аныктоого таасир этүүчү педагогикалык жана идеологиялык чечим катары карайт. Бул чечмелөө изилдөөнүн Сынчыл билим берүү теориясы, Рефлективдүү окутуу практикалары жана Маданий уланмалуулукту колдогон педагогика алкактарынын ичинде жүргүзүлгөн; демек, “үстөм баян” сыяктуу классификациялар изилдөөнүн теориялык коддоо түзүмүнө таандык.

Изилдөөчүлөр мугалимдер окуу программасында белгилүү бир тандоочу ролду аткарарын белгилешет: тарыхый материал абдан кеңири, бирок класска киргизилген булактардын саны чектелүү. Ошондуктан тандоо көрүнүмдүүлүккө, өкүлчүлүккө, тарыхый мааниге жана окуучулар кимдин тажрыйбасын “үйрөнүүгө татыктуу тарых” катары көрөрүнө таасир этиши мүмкүн. Изилдөөнүн талкуусуна ылайык, тааныш адамдарга, коопсуз көрүнгөн баяндарга же оңой табылган архивдик материалдарга ыктоо атайын четтетүү болбосо да калыптанган баяндардын кайра өндүрүлүшүнө алып келиши мүмкүн.

Бул жерде санарип архивдердин түзүлүшү да маанилүү. Изилдөө санариптештирүү жеткиликтүүлүктү көбөйткөнү менен өзүнөн-өзү өкүлчүлүк теңдигин түзбөйт деген адабияттарга таянат. Архивдерде айрым жамааттарга, доорлорго жана күч борборлоруна байланышкан материалдар көбүрөөк көрүнүп, оңой изделип жана окутууга жеңилирээк ылайыкташтырылышы мүмкүн. Мындай шартта мугалим талапкери сынчыл издөө стратегияларын өнүктүрбөсө, “оңой табылган” булак менен “тарыхый жактан жетиштүү өкүлчүлүктүү” булак бири-бирине аралашып кетиши мүмкүн.

Изилдөөнүн үч теориялык көз карашы

• Сынчыл билим берүү теориясы (Critical Educational Theory, CET): Булак тандоонун күч, четтетүү жана тарыхый көрүнүмдүүлүк менен байланышын изилдөө үчүн колдонулган. Изилдөөчүлөр бул көз караш аркылуу окуу материалдары үстөм тарыхый баяндарды кантип кайра өндүрө аларын же аларга каршы башка көз караштарга кантип орун ача аларын баалашкан.
• Рефлективдүү окутуу практикалары (Reflective Teaching Practices): Мугалим талапкеринин материалды гана тандоосуна эмес, эмне үчүн тандаганын түшүндүрүүсүнө көңүл бурат. Негизги суроо — талапкер өкүлчүлүк, тарыхый маани жана педагогикалык максат жөнүндө канчалык терең ойлонгону.
• Маданий уланмалуулукту колдогон педагогика (Culturally Sustaining Pedagogy, CSP): Ар түрдүү маданияттарды жөн гана “кошумча мисал” катары көрсөтүүдөн ары өтүп, жандуу маданий өздүктөрдү, жамааттык билимди, тилди, салтты жана каршылык формаларын уланмалуулукта караган булактарды баалоо үчүн колдонулган.

Бул үч алкак бирге колдонулганда талдоо эки деңгээлди бириктирет: бир жагынан архивдер жана окуу программасы сыяктуу түзүмдүк шарттар, экинчи жагынан мугалим талапкеринин жеке жана педагогикалык чечимдери. Изилдөөчүлөр булак тандоону ушул эки деңгээл кесилишкен чечим мейкиндиги катары чечмелешкен.

Каршы Баян Менен Маданий Уланмалуулукту Колдогон Булактын Айырмасы Эмне?

Изилдөөнүн коддоо логикасында каршы баян булактары негизги агымдагы тарыхый баяндарда салыштырмалуу четте калган адамдардын жана жамааттардын тажрыйбасын алдыга чыгарып, үстөм баянды суроого алган материалдар; маданий уланмалуулукту колдогон булактар болсо жандуу маданий өздүктөрдү, салттарды, тилдерди, жамааттык билимди жана улантылып жаткан каршылык тажрыйбаларын өткөнгө таандык “ар түрдүүлүк мисалы” катары гана эмес, уланып жаткан коомдук чындык катары көрүнүктүү кылган материалдар. Эки категория кесилишиши мүмкүн, бирок каршы баяндын негизги милдети үстөм баянды бузуу же ал жеткирбей калган үндү алдыга чыгаруу болсо, маданий уланмалуулук мамилеси маданияттын жандуу жана уланып жаткан мүнөзүн сактоого багытталат.

Биринчи циклдеги коддоодо Abraham Lincoln сыяктуу салттуу окуу программасында борбордук орунда турган Ак эркек фигуралар үстөм баян мисалдары катары бааланса, Harriet Tubman сыяктуу Кара аялдын каршылыгын жана салымын алдыга чыгарган материалдар каршы баян катары каралган. Día de los Muertos курмандык жайынын сүрөтү жандуу маданий салт менен байланышы үчүн маданий уланмалуулукту колдогон булактын мисалы катары коддолгон. Eleanor Roosevelt сыяктуу айрым мисалдарда бир нече чечмелөө алкагы бир учурда колдонулушу мүмкүн болгон; бул булактар бир гана визуалдык белгиге карап механикалык түрдө классификацияланбаганын көрсөтөт.

Камтуучулук — жөн гана “башка жүздү” кошуу эмес

Изилдөөнүн маанилүү айырмачылыктарынын бири көрүнгөн өкүлчүлүк менен сынчыл педагогикалык алкактоонун ортосунда. Материалда аялдардын, Кара жамааттардын, Түпкүлүктүү жамааттардын же тарыхый жактан аз көрсөтүлгөн башка топтордун көрүнүшү өзүнөн-өзү терең каршы баян түзүлгөнүн билдирбейт. Мугалим талапкеринин булакты жөн гана “кызыктуу”, “тааныш” же “окуучулар өзүн байланыштыра ала турган” объект катары сунушташы күч, контекст, четтетүү, жамааттык аракет же маданий маани сыяктуу катмарларды көрүнбөй калтырышы мүмкүн.

Изилдөөчүлөр бул айырманы рефлексиянын тереңдиги аркылуу талкуулашат. Айрым талапкерлер нааразылык, басмырлоо, эмгек, жарандык, жамааттык каршылык же маданий уланмалуулук сыяктуу контексттерди окутуудагы негиздемеге ачык байланыштырышкан. Айрым талапкерлерде болсо кыйла ар түрдүү булак тандалганы менен түшүндүрмө эстетикалык өзгөчөлүктөр, тааныштык же үстүрт “байланыштыра алуу” деңгээлинде калган. Ошондуктан изилдөө булак тандоонун өзү сыяктуу эле булактын кантип алкакталганы да педагогикалык маанини аныктай турганын белгилейт.

Архив, убакыт жана окуу программасынын адаттары

Изилдөө үстөм баяндардын салмагын жеке мугалим талапкерлеринин мамилесине гана байланыштырбайт. Санарип архивдердин тарыхый сактоо үлгүлөрү, коом таанууга бөлүнгөн чектелүү сабак убактысы, окуу жана математика артыкчылыктары, штаттык стандарттар, талаштуу темаларга байланышкан кооптонуулар жана мугалим талапкерлери көнгөн окуу программасынын шаблондору тандоолорго таасир эте турган түзүмдүк шарттар катары талкууланат. Бул мамиле “туура эмес булакты тандаган адам” деген түшүндүрмөдөн кеңири: айрым материалдар системада оңой көрүнүп жана колдонууга ыңгайлуу болуп калса, айрым тарыхый үндөрдү табуу көбүрөөк издөө жана контекстке жайгаштырууну талап кылышы мүмкүн.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны жана тандалма

Изилдөө сапаттык мазмундук талдоо дизайнына ээ. Катышуучулар Америка Кошмо Штаттарынын түштүк-чыгышындагы ири мамлекеттик университетте 2022-жылдын күзгү семестринен 2024-жылдын жазгы семестрине чейин мугалим даярдоо программасында окуган 103 мугалим талапкери. Тандалмада 101 аял (%98) жана 69 Ак катышуучу (%67) болгон; ошондой эле 22 испан тектүү, 6 Кара, 5 азиялык же Тынч океан аралдарынын өкүлү жана 1 Түпкүлүктүү америкалык катышуучу билдирилген. Изилдөө учурунда катышуучулардын эч кимиси баштапкы булак педагогикасы боюнча мурда расмий даярдыктан өткөн эмес.

Изилдөө анонимдештирилген сабак маалыматтарын гана талдаган. Университеттин Institutional Review Board баалоосунда бул иш тиешелүү федералдык аныктама боюнча адам субъекттери менен жүргүзүлгөн изилдөө деп эсептелбегендиктен, этикалык кеңештин кароосунан бошотулган. Жеке идентификаторлор сакталган эмес; демографиялык маалыматтар булак тандоонун үлгүлөрүн изилдөөчү мүнөздө кароо үчүн программа жазууларынан алынган.

Эки баскычтуу окутуу интервенциясы

Маалымат топтому

Жалпысынан 347 баштапкы булак тандоосу талданган: 286 сүрөт, 16 документ, 15 карта, 5 буюм/артефакт, 4 аудиожазуу, 3 нота/музыкалык жазуу үлгүсү, 2 видео жана 16 кеңири булак топтому. Булак түрлөрү университеттин окууну башкаруу системасынан экспорттолуп, анонимдештирилген. TPS BASICS иш-чаралары негизги аналитикалык маалымат булагынан көрө окутуучулук даярдык катары колдонулган; негизги аналитикалык көңүл тандалган булактардын өзүнө жана мүмкүн болгондо тандоонун негиздемелерине бурулган.

Изилдөөдө Булактар Кантип Коддолуп, Алты Категория Кантип Түзүлгөн?

Булактар MAXQDA 24 ичинде көп циклдүү сапаттык коддоо менен талданган: биринчи циклде сүрөттөөчү коддоо булактын түрү, тарыхый контекст жана тема сыяктуу өзгөчөлүктөрдү; процесстик коддоо болсо үстөм баянды бекемдөө, каршылыкты алдыга чыгаруу же окуучунун өздүгүн ырастоо сыяктуу педагогикалык/чечмелөөчү функцияларды камтыган. Булак бир нече чечмелөө алкагы менен байланыштуу боло алган учурларда бир убактагы коддоо колдонулган; экинчи циклде үлгүлүк коддоо жана багытталган коддоо аркылуу коддор алты акыркы тематикалык категориянын айланасында уюштурулган. Изилдөө тобу коддорду чогуу талкуулап, пикир келишпестиктерди теориялык алкактарга жана катышуучулардын негиздемелерине кайрылуу менен чечип, аналитикалык жазууларды жүргүзүп жана маалымат/алкак үч бурчтуулугун колдонгон.

Аналитикалык ишенимдүүлүк булакта сандык коддоочулар аралык макулдашуу коэффициенти менен берилген эмес. Анын ордуна биргелешкен коддоо, талкуу аркылуу консенсус, аналитикалык memo жүргүзүү жана үч бурчтуктоо процесстери баса белгиленген. Бул айырма маанилүү: изилдөө категориялар сандык өлчөө куралынын өзгөрбөс класстары деп ырастабаган, теориялык жактан багытталган чечмелөөчү сапаттык талдоо болуп саналат.

Булак категорияларынын бөлүштүрүлүшү

Үч негизги категория — үстөм баян, каршы баян жана маданий уланмалуулукту колдогон булактар — чогуу 246 тандоону камтыган. Үстөм баян категориясы бул 246 тандоонун %62-син жалгыз түзгөн. Каршы баян менен маданий уланмалуулукту колдогон булактардын жалпы саны 93 болуп, бардык 347 тандоонун %27-сине туура келет. Изилдөөнүн чечмелөөсү кыйла камтуучу тандоолор ачык бар экенин, бирок алардын бөлүштүрүлүшү жана рефлексиянын тереңдиги боюнча бирдей эмес экенин баса белгилейт.

Үстөм баян категориясындагы көптөгөн тандоолордо жазуу жүзүндөгү негиздеменин кыска же таптакыр жок болушу изилдөөчүлөр үчүн аналитикалык үлгүгө айланган. Авторлор муну талапкерлердин кызыкпагандыгы деп чечмелешкен эмес; тапшырманын дизайны ар бир учурда эмне үчүн белгилүү бир булак тандалганын ачык негиздөөнү милдеттүү кылбаганын атайын белгилешкен. Ошентсе да тааныш тарыхый фигураларды түшүндүрмөсүз тандоо айрым булактардын “өзүнөн-өзү ылайыктуу” деп кабыл алынышы менен байланыштуу болушу мүмкүн болгон белги катары талкууланган.

Каршы баян жана маданий уланмалуулук категорияларында Кара губка суучулдарынын сүрөттөрү, Día de los Muertos сүрөттөрү, аялдардын добуш берүүсүнө байланыштуу материалдар, жарандык укуктар доорундагы нааразылык булактары, Seminole жамаатына тиешелүү материалдар жана басмырлоо мезгилинде Кара балдар үчүн курулган бассейн тууралуу жергиликтүү тарых булактары сыяктуу мисалдар болгон. Бирок изилдөөчүлөр башка жамаатты көрүнүктүү кылган ар бир тандоо автоматтык түрдө терең сынчыл педагогикалык негиздемеге ээ эмес экенин; айрым негиздемелер маданий же саясий контексттин ордуна эстетикалык же үстүрт кызыгуу элементтерине гана багытталганын билдиришкен.

Демографиялык үлгүлөр

Бул таблицадагы пайыздар катышуучулардын эмес, тиешелүү демографиялык топтогу булак тандоолорунун бөлүштүрүлүшүн көрсөтөт. “Башка үч категориянын жалпы саны” географиялык/экологиялык булактар, кеңири булак топтомдору жана башка булактар бирге түзгөн негизги фокустан тышкаркы тандоолорду билдирет. Кичине чакан топтордон улам бул үлгүлөр статистикалык топтук айырма катары бааланбашы керек.

Демографиялык Үлгүлөр Кантип Чечмелениши Керек?

Демографиялык үлгүлөр изилдөөчү жана контекстке мүнөздүү көрсөткүчтөр катары гана чечмелениши керек; изилдөө катышуучунун кимдиги булак тандоону аныктай турганын же топтор арасында статистикалык жактан ишенимдүү айырмачылыктар бар экенин көрсөтпөйт. Айрыкча кээ бир чакан топтордун өтө аз болушу пайыздарды туруктуу топтук касиеттер же себептик таасирлер катары окууну жараксыз кылат. Изилдөөчүлөрдүн чектелүү чечмелөөсү — маданий өздүк педагогикалык маанилендирүүгө таасир бере турган көз караштардын бири болушу мүмкүн, бирок сынчыл педагогиканы өз алдынча кепилдебейт.

Чынында үстөм баян булактары Ак катышуучулар тарабынан гана тандалган эмес, каршы баян же маданий уланмалуулук булактары да тарыхый жактан маргиналдаштырылган топтордон келген катышуучулар менен гана чектелген эмес. Изилдөөнүн билим берүүчүлүк тыянагы — бардык мугалим талапкерлерине булак тандоону негиздөө, архивдеги “үнсүздүктөрдү” байкоо жана өкүлчүлүктү суроого алуу үчүн ачык түзүмдөштүрүү керек болушу мүмкүн.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• Каралган 347 тандоонун ичиндеги эң чоң жалгыз категория — 153 тандоо менен (%44) үстөм баян булактары.
• Каршы баян жана маданий уланмалуулукту колдогон булактар маалымат топтомунда олуттуу орунга ээ, бирок алардын жалпы салмагы үстөм баян категориясынан төмөн.
• Булак тандоонун педагогикалык негиздемесинин тереңдиги катышуучулар арасында ачык айырмаланат.
• Архивдин көрүнүмдүүлүгү, сабак дизайны, убакыт жана калыптанган окуу программасынын адаттары булак тандоого таасир этүүчү контексттик шарттар катары талкууланат.
• Мугалимдерди даярдоодо булак тандоо жөн гана “материал табуу” эмес, өкүлчүлүк жана негиздеме жөнүндө рефлексияны талап кылган өзүнчө көндүм катары каралышы керек деген сабак дизайнына байланыштуу тыянактар сунушталат.

Изилдөө колдобогон жалпылоолор

• Натыйжаларды бардык мугалим талапкерлерине, бардык университеттерге же бардык өлкөлөрдөгү мугалим даярдоого жалпылоого болбойт.
• Демографиялык кимдик белгилүү бир булак түрүн тандоого себеп болору көрсөтүлгөн эмес.
• Изилдөө мугалим талапкерлери бул материалдарды чыныгы класстарда кантип колдонорун же окуучуларда кандай окуу таасирин жаратарын текшерген эмес.
• Изилдөө белгилүү бир педагогикалык интервенция үстөм баяндарды азайтууда себептик жактан натыйжалуу экенин далилдебейт.
• Пайыздар статистикалык маанилүүлүк тести, p мааниси, ишеним аралыгы же эффект өлчөмү менен колдоого алынган калктык баалоолор эмес; булак аларды сүрөттөөчү үлгүлөр катары колдонот.

Чектөөлөр жана келечектеги изилдөө

Биринчи негизги чектөө — изилдөө бир гана мекемеде, бакалавр деңгээлиндеги бир коом таануу методикасы сабагында жүргүзүлгөн. Тандалма негизинен Ак жана аялдардан турат; мындан тышкары айрым демографиялык чакан топтор өтө аз. Экинчи негизги чектөө — тапшырмалар ар бир тандоо үчүн “эмне үчүн ушул булак?” деген суроого бирдей деталдуулукта жооп берүүнү милдеттүү кылбаганы. Ошондуктан айрым булактарда педагогикалык ниет кеңири көрүнсө, башкаларында негиздеме кыска же жок.

Изилдөөчүлөр келечекте кыйла ар түрдүү тандалмалар менен салыштырма изилдөөлөрдү, мугалим даярдоо процесси бою жана кесиптин алгачкы жылдарына чейин созулган узак мөөнөттүү изилдөөлөрдү жана ачык булактарды тандоо жана уюштурууну окутуунун чечим кабыл алууга таасирин текшерген интервенциялык изилдөөлөрдү сунушташат. Ошондой эле ар кандай штаттык стандарттар, жергиликтүү окуу программалары жана саясаттык контексттер булак тандоону кантип калыптандырары өзүнчө изилдөө темасы катары каралышы керек.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Beyond the Single Story: How Preservice Teachers Curate Primary Sources in Early Education

Авторлор: Paul G. Sauberer, Ilene R. Berson, Michael J. Berson. Жооптуу автор: Ilene R. Berson.

Мекеме: Department of Teaching and Learning, University of South Florida, Tampa, Florida, АКШ.

Журнал / басып чыгаруучу: Education Sciences, MDPI. Том / сан / макала номери: 16(7), 1057. Жарыяланган күнү: 2 июль 2026. DOI: 10.3390/educsci16071057.

Булактын түрү жана рецензияланышы: Изилдөө макаласы; жарыяланган Education Sciences рецензиялануучу, ачык жеткиликтүү журнал.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Verianla тексти лицензия уруксат берген алкакка карабастан, булак макаланын сүйлөм жана көрсөтүү түзүмүн көчүрбөстөн, илимий фактыларды өз алдынча окутуучу архитектурада кайра түшүндүрөт. Булактагы Figure 1 же таблицалардын визуалдык дизайны көчүрүлгөн эмес; сандык маалыматтар жаңы HTML таблицаларында өз алдынча иреттелген.

Негизги ыкма: 103 мугалим талапкеринин эки баскычтуу сабак ишмердиги учурунда жасаган 347 баштапкы булак тандоосун MAXQDA 24 колдонуу менен көп циклдүү сапаттык мазмундук талдоо аркылуу изилдөө. Сүрөттөөчү коддоо, процесстик коддоо, үлгүлүк коддоо жана багытталган коддоо; биргелешкен коддоо талкуулары, аналитикалык memoing жана үч бурчтуктоо менен бирге колдонулган.

Каржылоо: Library of Congress Teaching with Primary Sources Program, Grant GA21C0117.

Этика / IRB: University of South Florida Institutional Review Board бул иш тиешелүү DHHS жана FDA аныктамаларынын алкагында адам субъекттери менен изилдөө болуп эсептелбейт деген жыйынтыкка келген; ошондуктан изилдөө этикалык жактыруудан жана IRB кароосунан бошотулган. Катышуучуларга оозеки маалымдалган макулдук тексти сунушталып, катышуусунан мурда оозеки макулдугу алынган.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Студенттик маалыматтын жана билим берүү жазууларынын купуялуулугун коргоо үчүн жыйынтыктарды колдогон маалыматтар коомчулукка ачык эмес.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Авторлордун салымы: Концептуалдаштыруу жана методология Ilene R. Berson менен Michael J. Berson; формалдуу талдоо Paul G. Sauberer менен Ilene R. Berson; маалыматтарды курациялоо жана алгачкы долбоорду жазуу Paul G. Sauberer; карап чыгуу жана редакциялоо үч автор; жетекчилик жана каржылоону камсыз кылуу Ilene R. Berson менен Michael J. Berson тарабынан аткарылган.

Методологиялык чечмелөөнүн чеги: Изилдөө сапаттык жана контекстке мүнөздүү. Берилген пайыздар сүрөттөөчү; демографиялык салыштыруулар изилдөөчү мүнөздө; класстагы колдонуу жана окуучулардын окуу жыйынтыктары түз өлчөнгөн эмес. Булак тандоонун негиздемелери ар бир катышуучудан бирдей деталдуулукта талап кылынбаганы педагогикалык ниетти чечмелөөдөгү маанилүү чектөө болуп саналат.