Bitter apple seed starch–ascorbic acid resin (BASSAA), manba tadqiqotida achchiq olma urug‘i kraxmalini epixlorogidrin orqali modifikatsiya qilish va askorbin kislota bilan reaksiyaga kiritish yo‘li bilan tayyorlangan, og‘ir metall ionlarini suvli muhitdan adsorbsiyalash maqsadida sinovdan o‘tkazilgan kraxmal asosidagi qatron hisoblanadi. Tadqiqotda BASSAA qatroni sintez qilingan; Furye o‘zgartirishli infraqizil spektroskopiya (FTIR), skanerlovchi elektron mikroskopiya (SEM) va termogravimetrik/differensial termik tahlil (TGA-DTA-DTG) bilan tavsiflangan; Zn(II), Ni(II), Cd(II) va Pb(II) ionlarini standart suvli eritmadan chiqarish pH 2–8 oralig‘ida batch adsorbsiya usuli bilan baholangan.

To‘rtta metall ionining barchasi uchun eng yuqori chiqarish foizi pH 6 da olingan. Bu sharoitda chiqarish Zn(II) uchun %87,54, Ni(II) uchun %82,23, Cd(II) uchun %89,23 va Pb(II) uchun %91,76 ni tashkil etadi. Shu pH da manba 1-jadvalida “K_d × 10²” sarlavhasi ostida berilgan taqsimlanish koeffitsiyenti qiymatlari mos ravishda 57,5909; 37,9402; 67,9075 va 91,3086 dir.

pH 2–3 oralig‘ida metall chiqarishning pastroq bo‘lishi manba tomonidan yuqori H⁺ konsentratsiyasining adsorbsiya joylari uchun metall ionlari bilan raqobatlashishi bilan izohlanadi. pH 4 dan 6 gacha ko‘tarilganda metall bog‘lanishi uchun qulay joylar ko‘payishi bilan chiqarish oshgan. pH 6 dan yuqorida chiqarish yana kamaygan. Manba pH 8 atrofida metall gidroksidlari hosil bo‘lishi yoki qisman cho‘kish boshlanishi mumkinligini ko‘rsatib, bu yuqori-pH hududini faqat adsorbsiya bilan talqin qilmaslik kerakligini ta’kidlaydi.

FTIR natijalari qatron tarkibida gidroksil, uglevodorod zanjiri, karbonil, efir va spirt turidagi funksional guruhlar mavjudligini qo‘llab-quvvatlaydi. SEM tasvirlari sirt notekis, dag‘al, geterogen, yoriqli va bo‘shliqli ekanini ko‘rsatadi. TGA-DTA-DTG tahlili esa qatron azot atmosferasida nazoratli tarzda parchalanib, yuqori harorat oxirida taxminan %38–40 qattiq qoldiq qoldirishini ko‘rsatadi.

Tadqiqot natijalari umidli bo‘lsa-da, tajribalar standart suvli eritmalar ustida bajarilgan. Manba real sanoat oqova suvi, adsorbsiya izotermalari, kinetik modellar, maksimal adsorbsiya sig‘imi, ko‘p ionli raqobat, adsorbent regeneratsiyasi yoki ko‘p siklli foydalanish tajribasi haqida ma’lumot bermaydi. Shu sababli natijalar BASSAA o‘rganilgan laboratoriya sharoitlarida metall ionlarini chiqarishi mumkinligini ko‘rsatadi; real oqova suvlarni tozalashdagi uzoq muddatli samaradorligini o‘z-o‘zidan isbotlamaydi.

Batafsil Tushuntirish

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Tadqiqot og‘ir metall saqlovchi suvlar uchun arzon va qayta tiklanuvchi biomassa manbali adsorbent ishlab chiqish muammosiga qaratilgan. Kraxmal polimer zanjiri bo‘ylab ko‘plab gidroksil guruhlarini tutishi, biouyg‘unligi va oson topilishi sababli adsorbent ishlab chiqishda qo‘llanishi mumkin bo‘lgan biopolimerdir. Biroq tabiiy kraxmalning sirt va bog‘lanish xususiyatlari cheklangan bo‘lishi mumkin. Shu sababli tadqiqotchilar achchiq olma urug‘idan olingan kraxmalni kimyoviy modifikatsiya qilib, metallni ko‘proq bog‘lash funksiyasiga ega BASSAA qatronini tayyorlashni maqsad qilganlar.

Manba ko‘rsatgan tadqiqot bo‘shlig‘i shundan iboratki, achchiq olma urug‘i kraxmali ushbu maxsus askorbin kislotali qatron yondashuvi bilan og‘ir metall adsorbsiyasida ilgari qo‘llanmagan. Tadqiqot ushbu qatronni sintez qilish, fizik-kimyoviy jihatdan tavsiflash va Zn(II), Ni(II), Cd(II) hamda Pb(II) ionlariga nisbatan batch adsorbsiya xulqini o‘rganishni maqsad qilgan.

O‘simlikning ilmiy nomidagi manba ichki farq

Asl maqola sarlavhasida o‘simlik nomi Citrullus colosynthis deb yozilgan. Maqolaning kirish qismida esa o‘simlik Citrullus colocynthis (L.) Schrad deb ko‘rsatilgan. Verianla asl sarlavhani o‘zgartirmagan; ikki yozuv o‘rtasidagi farq manba ichidagi bibliografik/terminologik farq sifatida saqlangan.

BASSAA qatroni qanday sintez qilindi?

Manbada sintez ikki asosiy kimyoviy bosqich tarzida bayon qilingan. Birinchi bosqichda achchiq olma urug‘i kukunidan foydalanib, dioksan ichida slurry tayyorlangan. Manba boshlang‘ich miqdorni “0,02 mole solution” deb ifodalaydi; urug‘ kukunining qaysi kimyoviy tarkibiy qismiga nisbatan 0,02 mol hisoblangani alohida tushuntirilmagan.

Manba slurry tayyorlashda eritma pH i 9–10 oralig‘ida ushlab turilganini va 15 mL %40 (w/v) H₂O₂ bosqichma-bosqich qo‘shilganini bildiradi. Biroq pH 9–10 qaysi asos yoki alohida pH sozlagich bilan ta’minlangani tushuntirilmagan. Shu sababli H₂O₂ning o‘zi pH ni 9–10 ga sozlagan deb faraz qilinmagan.

Aralashma 60 °C da mexanik tarzda 3 soat aralashtirilgan. So‘ng 0,1 mol epoxy chloropropane, ya’ni epichlorohydrin qo‘shilgan va aralashtirish shu haroratda yana 5 soat davom ettirilgan. Hosil bo‘lgan mahsulot manbada “epoxypropyl ether of bitter apple seed starch” deb atalgan.

Ushbu oraliq mahsulot vakuumda filtrlab, metanol bilan yuvilgan va quritilgan. Keyin 0,1 mol askorbin kislota bilan 60 °C da 5 soat reaksiyaga kiritilib, aralashma tun davomida qoldirilgan. Yakuniy mahsulot yana vakuumda filtrlangan; bir necha tomchi HCl bo‘lgan %90 metanol bilan, so‘ngra sof metanol bilan yuvilgan.

Manba yakuniy BASSAA mahsulotini och jigarrang, erkin oqadigan kukun sifatida tavsiflaydi va umumiy mahsulot miqdorini 198,5 g deb beradi. Biroq boshlang‘ich haqiqiy kraxmal/urug‘ kukuni massasi aniq berilmagani sababli bu son orqali foizli sintez unumini hisoblab bo‘lmaydi.

TGA-DTA-DTG nimani ko‘rsatdi?

Termik tavsiflash HITACHI STA300-512458 TG/DTA tizimi bilan bajarilgan. BASSAA namunasi quritilgan va bir jinsli mayda kukun holiga keltirilgan. Tahlil azot atmosferasida, 50 °C daq⁻¹ qizdirish tezligida va 800 °C gacha bajarilgan.

Manba ichidagi harorat qaydi: matn taxminan %38–40 qoldiqni 739 °C bilan bog‘lasa, manba grafigining TGA chizig‘ida taxminan 772 °C da %38,7 belgisi ko‘rinadi. Manba bu ikki qiymat orasidagi farqni izohlamagan; Verianla ularning birini boshqasining o‘rniga “tuzatmagan”.

Maqolaning natijalar qismi BASSAA ning termik xulqini o‘rtacha darajadagi termik barqarorlik deb umumlashtiradi. Ushbu tahlil adsorbentning yuqori haroratdagi massa yo‘qotilishini ko‘rsatadi; real oqova suv jarayonidagi mexanik chidamliligini yoki qayta foydalanish sikllaridagi bardoshliligini o‘z-o‘zidan o‘lchamaydi.

SEM tasvirlari nimani ko‘rsatdi?

SEM tekshiruvi Zeiss FE-SEM Ultra plus-512470 qurilmasi bilan bajarilgan. Manbaning haqiqiy SEM mikrograflarida kichik kattalashtirishda yirik agregatlar, notekis qatlamlar va geterogen sirt; o‘rta kattalashtirishda dag‘allik, o‘zaro tutash bo‘shliqlar, yoriqlar va kavitasiyaga o‘xshash tuzilmalar; yuqori kattalashtirishda esa ignasimon, plastinkasimon va tangachasimon tolali tuzilmalar tavsiflangan.

Mualliflar bu morfologiyani metall ionlarining qatron sirtiga va ichki hududlariga kirishini osonlashtirishi mumkin bo‘lgan tuzilma sifatida talqin qiladilar. Biroq tadqiqotda BET yoki boshqa miqdoriy sirt maydoni o‘lchovi bajarilmagan. Shuning uchun SEM tasviridan “sirt maydoni aniq shuncha oshdi” degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

FTIR qaysi funksional guruhlarni ko‘rsatdi?

FTIR tahlili Perkin Elmer Spectrum version 10.4.00 tizimi va KBr pelletlari bilan bajarilgan. Manba quyidagi tasma tayinlarini beradi:

Mualliflar gidroksil, karbonil va efir/spirt funksiyalari metall ionlari uchun bog‘lanish joylarini hosil qilishi mumkinligini; koordinatsiya, ion almashinuvi va vodorod bog‘i turidagi o‘zaro ta’sirlar adsorbsiyaga hissa qo‘shishi mumkinligini bildiradilar. Bu mexanizmlar FTIR va adsorbsiya xulqiga asoslangan kimyoviy talqinlardir; tadqiqot har bir mexanizmning alohida hissasini bevosita miqdoriy baholamagan.

BASSAA Qatroni Og‘ir Metall Ionlarini Qaysi pH da Eng Samarali Chiqaradi?

BASSAA qatroni o‘rganilgan pH 2–8 oralig‘ida Zn(II), Ni(II), Cd(II) va Pb(II) ionlarining to‘rttasi uchun ham eng yuqori chiqarish foizini pH 6 da ko‘rsatgan; bu pH da chiqarishlar mos ravishda %87,54, %82,23, %89,23 va %91,76 ni tashkil etadi, biroq tajribalar standart suvli eritma sharoitlariga tegishli.

pH nega adsorbsiyaga bunchalik ta’sir qiladi?

Manba talqiniga ko‘ra, pH 2–3 kabi kislotali sharoitlarda eritmadagi yuqori H⁺ konsentratsiyasi qatronning bog‘lanish joylari uchun metall kationlari bilan raqobatlashadi. Funksional joylarning protonlangan holatda bo‘lishi metall ionlarining qatronga bog‘lanishini cheklaydi.

pH 4–6 oralig‘ida muhit kamroq kislotali bo‘lib borgani sari metall bog‘lanishiga qulay manfiy yoki elektron beruvchi joylarning mavjudligi ortadi. Shu sababli to‘rtta metall uchun ham K_d hamda chiqarish foizi pH 6 gacha oshgan.

pH 7–8 oralig‘ida qiymatlar yana kamayadi. Manba pH 8 ga yaqinlashganda tegishli metall gidroksidlari hosil bo‘lishi yoki qisman cho‘kish boshlanishi mumkinligini bildiradi. Bu muhim; yuqori pH da eritmadan yo‘qolgan metallning qancha qismi haqiqiy adsorbsiya, qancha qismi cho‘kish sababli ekanini ajratish uchun alohida cho‘kish nazoratlari talab etiladi va tadqiqot bunday nazoratni bildirmagan.

“Pb butun pH oralig‘ida eng yuqori” iborasi jadvalga mos keladimi?

To‘liq mos kelmaydi. Manba matnida Pb(II) butun pH oralig‘ida eng yuqori adsorbsiya sig‘imini ko‘rsatgani aytiladi; biroq 1-jadval va 2-jadvalda metallar tartibi pH ga qarab o‘zgaradi.

Masalan, pH 3 da chiqarish Cd(II) uchun %75,36, Pb(II) uchun esa %72,32. pH 4 da Cd(II) %77,37 va Zn(II) %77,34 bo‘lib, Pb(II) ning %75,75 qiymatidan yuqori. pH 5 da Pb(II) %79,39 bilan to‘rtta metall orasida eng past chiqarish qiymatiga ega.

Aksincha, pH 6 va 7 da Pb(II) eng yuqori chiqarish foizini ko‘rsatadi. Shu sababli Verianla “Pb butun pH oralig‘ida eng yuqori” iborasini mustaqil ma’lumot xulosasi sifatida takrorlamagan va to‘liq jadvalni ko‘rinadigan holda qoldirgan.

Taqsimlanish Koeffitsiyenti Kd Nimani Ko‘rsatadi?

Taqsimlanish koeffitsiyenti \(K_d\) — muvozanatdan so‘ng metall ionining quruq adsorbent massasi birligiga nisbatan qatron fazasidagi miqdorini eritmada qolgan metall konsentratsiyasiga nisbatlaydigan va metallning eritmada qolishga nisbatan qatron fazasini qay darajada afzal ko‘rishini ko‘rsatadigan taqsimlanish o‘lchovidir; yuqoriroq \(K_d\) bir xil tajriba sharoitida metallning qatron fazasiga kuchliroq taqsimlanganini bildiradi.

Manbaning Kd tenglamasi

Maqoladagi tenglama turkcha izoh bilan quyidagi shaklda yozilishi mumkin:

\[ K_d= \frac{ \dfrac{\text{reçine fazındaki metal iyonu miktarı}} {\text{kuru reçine ağırlığı (g)}} }{ \dfrac{\text{çözelti fazındaki metal iyonu miktarı}} {\text{çözelti hacmi (mL)}} } \]

Formula nimani hisoblaydi? Metall ionining adsorbent fazasi bilan suyuq faza o‘rtasidagi taqsimlanishini hisoblaydi.

Surat: qatron fazasida ushlangan metall miqdorining quruq qatron massasiga bo‘lingan ko‘rinishidir.

Maxraj: eritmada qolgan metall miqdorining eritma hajmiga bo‘lingan ko‘rinishidir; ya’ni eritmadagi muvozanat konsentratsiyasini ifodalaydi.

Birlik: metall miqdori suratda ham, maxrajda ham bir xil massa birligida ifodalansa, bu nisbat tabiiy ravishda mL g⁻¹ o‘lchamiga ega bo‘ladi.

Matematik ma’no: surat ortsa yoki eritmada qolgan metall konsentratsiyasi kamaysa, \(K_d\) ortadi. Bu metallning adsorbent fazasida ko‘proq to‘planganini ko‘rsatadi.

Manba jadvali masshtablash qaydi: maqolaning 1-jadval sarlavhasida qiymatlar “\(K_d \times 10^2\)” ko‘rinishida berilgan. Manba ushbu masshtablashni orqaga hisoblash usulini alohida tushuntirmagani sababli quyidagi sonlar sarlavha bilan birga aynan saqlangan, mustaqil masshtab tuzatishi qilinmagan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Foydalanilgan materiallar

Manba materiallar ro‘yxatida bitter apple seed powder, dioxane, hydrochloric acid va ascorbic acid aniq ko‘rsatilgan. Boshqa kimyoviy moddalarning tijoriy yuqori tozalik darajasida ishlatilgani va qo‘shimcha tozalash amalga oshirilmagani bildirilgan.

Sintez jarayonida bundan tashqari H₂O₂, epichlorohydrin va methanol ishlatilgan.

Foydalanilgan qurilmalar

Batch adsorbsiya tajribasining bosqichlari

1. NH₄OH–NH₄Cl va acetate buffer tizimi yordamida tajriba pH i sozlangan.
2. Standart suvli metall eritmasidan 1 mL aliquot 250 mL Erlenmeyer flask ichiga olingan.
3. Eritmaga 50 mg BASSAA qatroni qo‘shilgan.
4. Aralashma harorat nazoratli shaker ichida 25 °C da 2 soat davomida uzluksiz chayqatilib muvozanatlashtirilgan.
5. Aralashma Whatman No. 40 filtr qog‘ozidan o‘tkazilgan.
6. Manba qolgan qattiq komponent 4 N HCl bilan ishlov berilganini va keyin Whatman No. 42 filtr qog‘ozidan o‘tkazilganini bildiradi.
7. Filtrat va qoldiq bilan bog‘liq metall miqdorlari double-beam spectrophotometer bilan baholangan.
8. Har bir metall uchun standart eritmalardan kalibrlash egri chiziqlari tayyorlangan.
9. Filtratda qolgan metall konsentratsiyasi kalibrlash egri chizig‘idan aniqlangan.
10. Ushbu qiymatlardan \(K_d\) va metall chiqarish foizi hisoblangan.

Batch usulidagi hisobot bo‘shliqlari

Manba tajribaning asosiy harorati, davomiyligi, adsorbent massasi va aliquot hajmini beradi; biroq ayrim muhim qayta ishlab chiqarish mumkinligi parametrlari aniq emas.

• Standart metall eritmalarining boshlang‘ich konsentratsiyalari bildirilmagan.
• Ishlatilgan metall tuzlarining kimyoviy shakli asosiy usul bo‘limida berilmagan.
• Eritmaning yakuniy umumiy hajmi aniq ko‘rsatilmagan.
• NH₄OH–NH₄Cl va acetate buffer konsentratsiyalari/hajmlari ko‘rsatilmagan.
• Har bir pH va metall sharoitida nechta mustaqil takror bajarilgani bildirilmagan.
• Standart og‘ish, xatolik chizig‘i, ishonch oralig‘i yoki p qiymati berilmagan.
• Double-beam spectrophotometer modeli va har bir metall uchun tahlil to‘lqin uzunliklari berilmagan.
• Sinov eritmasida to‘rtta metall birga bo‘lganmi yoki alohida standart eritmalar shaklida bo‘lganmi — usul matnidan aniq xulosa qilib bo‘lmaydi.

pH 6 dagi asosiy natijalar

Ushbu yagona pH sharoitida K_d ham, foizli chiqarish tartibi ham Pb(II) > Cd(II) > Zn(II) > Ni(II) ko‘rinishida.

“Tanlab adsorbsiya” qay darajada ko‘rsatildi?

Maqola annotatsiyasida BASSAA qatronining Cd²⁺, Ni²⁺, Pb²⁺ va Zn²⁺ ionlarini “selectively separated” qilgani aytiladi. Biroq tadqiqot metall juftlari uchun selektivlik koeffitsiyenti, raqobatli adsorbsiya tajribasi yoki nazoratli ko‘p-ionli matritsa natijasini bildirmaydi.

Shu sababli mavjud ma’lumotlar to‘rtta metallning BASSAA bilan turli taqsimlanish va chiqarish qiymatlarini ko‘rsatishini qo‘llab-quvvatlaydi; qatron real aralash metall oqova suvida bir ionni boshqalaridan tanlab ajratishini aniq ko‘rsatmaydi.

Manbaning adabiyot taqqoslanishini qanday talqin qilish kerak?

Mualliflar BASSAA tabiiy kraxmal va turli bioasosli adsorbentlarga nisbatan yaxshilangan adsorbsiya, termik barqarorlik, strukturaviy mustahkamlik va keng pH bardoshliligini taklif qilishini muhokama qiladilar.

Biroq ushbu maqolada boshqa adsorbentlar ayni tajriba qurilmasida nazorat guruhi sifatida sinovdan o‘tkazilmagan. Taqqoslash adabiyotdagi oldingi tadqiqotlar bilan bayoniy taqqoslashdir. Shu sababli “BASSAA barcha an’anaviy kraxmal adsorbentlaridan tajribaviy jihatdan ustun topildi” tarzida bevosita head-to-head xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

Xuddi shuningdek, tadqiqot mexanik mustahkamlik sinovi yoki takroriy foydalanish tajribasini bildirmagani uchun “improved mechanical stability”, “durability” va yirik miqyosli foydalanish iboralari kelajakdagi qo‘llash salohiyati sifatida baholanishi kerak; ular bevosita o‘lchangan mexanik chidamlilik natijasi emas.

Ushbu Tadqiqot Real Oqova Suvdagi Samaradorlikni Isbotlaydimi?

Yo‘q. Tadqiqot BASSAA qatronini nazoratli standart suvli metall eritmalarida va laboratoriya batch sharoitlarida sinagan; real sanoat yoki kommunal oqova suv, aralash ion raqobati, organik ifloslantiruvchilar, uzoq muddatli regeneratsiya, kolonna ishlashi yoki pilot miqyosdagi tozalash tizimi baholanmagan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Achchiq olma urug‘i kraxmalidan foydalanib, askorbin kislota bilan modifikatsiyalangan BASSAA qatroni tayyorlangan.
• FTIR spektri qatron tarkibida turli kislorodli va polimerik funksional guruhlar mavjudligini qo‘llab-quvvatlaydi.
• SEM notekis, dag‘al, geterogen va bo‘shliqli morfologiyani ko‘rsatadi.
• TGA-DTA-DTG qatron azot ostida nazoratli ko‘p bosqichli termik parchalanishni ko‘rsatishini namoyon etadi.
• BASSAA o‘rganilgan standart suvli eritma sharoitlarida Zn(II), Ni(II), Cd(II) va Pb(II) ionlarini chiqarishni ta’minlagan.
• To‘rtta metallning barchasi uchun o‘lchangan eng yuqori chiqarish pH 6 da yuzaga kelgan.
• pH 6 da eng yuqori chiqarish Pb(II) uchun %91,76, undan keyin Cd(II) %89,23, Zn(II) %87,54 va Ni(II) %82,23 deb bildirilgan.
• pH metall ionlarining BASSAA bilan taqsimlanishi va chiqarilishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

• BASSAA real sanoat oqova suvida ayni chiqarish foizlarini ta’minlashi ko‘rsatilmagan.
• Maksimal adsorbsiya sig‘imi mg g⁻¹ birlikda aniqlanmagan.
• Langmuir, Freundlich yoki boshqa adsorbsiya izotermasi qo‘llanmagan.
• Psevdo-birinchi tartibli, psevdo-ikkinchi tartibli yoki boshqa adsorbsiya kinetik modeli bildirilmagan.
• Termodinamik adsorbsiya parametrlari aniqlanmagan.
• Adsorbentning desorbsiya va regeneratsiya samaradorligi sinovdan o‘tkazilmagan.
• Ko‘p siklli qayta foydalanish muddati ko‘rsatilmagan.
• Aralash metall eritmasida haqiqiy selektivlik koeffitsiyenti ko‘rsatilmagan.
• BET sirt maydoni yoki miqdoriy g‘ovak taqsimoti o‘lchanmagan.
• Mexanik mustahkamlik bevosita sinovdan o‘tkazilmagan.
• Pilot miqyos, kolonna tizimi yoki uzluksiz oqimli real tozalash tasdig‘i bajarilmagan.
• Xarajat afzalligi batafsil iqtisodiy tahlil bilan miqdoriy baholanmagan.

Manbadagi muhim talqin chegaralari

Pb tartibi: manba matnida Pb(II) butun pH oralig‘ida eng yuqori adsorbsiyaga ega ekani aytilsa-da, uning o‘z jadvallari pH 3–5 oralig‘ida turli tartiblarni ko‘rsatadi.

FTIR to‘lqin soni: –OH tasmasi manba matnida 3300–32800 cm⁻¹ deb bosilgan; FTIR shakli o‘qiga mos kelmaydigan bu qiymat taxmin yo‘li bilan tuzatilmagan.

Termik qoldiq harorati: matndagi 739 °C bilan grafikdagi taxminan 772 °C yakuniy TGA belgisi o‘rtasida farq bor.

Sintezning boshlang‘ich miqdori: “0,02 mole solution” iborasi urug‘ kraxmalining qaysi molyar ta’rifiga asoslangani tushuntirilmagan.

198,5 g mahsulot: manba ushbu umumiy mahsulot miqdorini bildiradi; biroq boshlang‘ich quruq kraxmal massasi aniq berilmagani uchun foizli unum hisoblab bo‘lmaydi.

Sirt maydoni: SEM morfologiyasi g‘ovak va dag‘al sirtni ko‘rsatadi; biroq BET o‘lchovi bo‘lmagani sababli sirt maydonining ortishi miqdoriy isbotlanmagan.

Selektivlik: turli metallarning turli K_d qiymatlari haqiqiy raqobatli ion selektivligi bilan bir xil narsa emas.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Batch Adsorption Study for the Removal of Heavy Metal Ions Using Citrullus colosynthis Seed Starch–Based Resin

Mualliflar: Praveen Kumar Chandel; Ruchika Sharma; Chandra Prakash Gharu.

Mas’ul muallif: Praveen Kumar Chandel.

Teng hissa: Manbada teng birinchi mualliflik yoki teng hissa haqida bayonot yo‘q.

Muassasalar: Department of Botany, Maulana Azad University, Jodhpur, Rajasthan, India; Department of Botany, Government College, Barmer, Rajasthan, India; Department of Chemistry, Government College, Barmer, Rajasthan, India.

Jurnal: Indian Journal of Science and Technology.

Nashr etuvchi tashkilot: Indian Society for Education and Environment (iSee).

Jild / son / sahifalar: 19 / 15 / 982–989.

DOI: 10.17485/IJST/v19i15.384.

Qabul qilingan sana: 14 mart 2026.

Qabul qilingan sana: 4 aprel 2026.

Nashr sanasi: 21 aprel 2026.

Manba turi: Original Article; laboratoriya miqyosidagi eksperimental batch adsorbsiya va biopolimer adsorbent ishlab chiqish tadqiqoti.

Taqriz: Indian Journal of Science and Technology nashr siyosatida double-anonymous peer-reviewed jurnal sifatida ta’riflanadi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Rasmiy havola: DOI 10.17485/IJST/v19i15.384 orqali Indian Journal of Science and Technology ro‘yxat sahifasi.

Moliyalashtirish: Manba “Funding: None” deb bildiradi.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Manba “Competing Interests: None” deb bildiradi.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Maqolada alohida Data Availability Statement yoki ochiq ma’lumotlar ombori havolasi yo‘q.

CRediT / muallif hissalari: Manbada batafsil CRediT rol taqsimoti berilmagan.

Tashakkur: Mualliflar laboratoriya imkoniyatlari uchun Maulana Azad University Department of Botany va Government College Barmer ga; SEM hamda TGA-DTA-DTG tahlillari uchun IIT Roorkee ga va FTIR tahlili uchun MNIT Jaipur ga tashakkur bildiradilar.

Asosiy adsorbent: Bitter apple seed starch–ascorbic acid resin (BASSAA).

Sinovdan o‘tkazilgan metall ionlari: Zn(II), Ni(II), Cd(II), Pb(II).

Asosiy batch sharti: 50 mg BASSAA, standart suvli eritmadan 1 mL aliquot, 25 °C, 2 soat muvozanatlash; pH 2–8 oralig‘i.

Asosiy tavsiflash: FTIR, SEM va TGA-DTA-DTG.

Asosiy miqdoriy natija: To‘rtta metallning ham eng yuqori chiqarish qiymati pH 6 da o‘lchangan: Zn(II) %87,54; Ni(II) %82,23; Cd(II) %89,23; Pb(II) %91,76.

Asosiy metodologik cheklov: Boshlang‘ich metall konsentratsiyalari, tajriba takrorlari soni, xatolik o‘lchovlari, adsorbsiya sig‘imi, izoterma/kinetik modellar, raqobatli ion tajribasi, regeneratsiya va real oqova suv tasdig‘i bildirilmagan.

Manba ichidagi nomuvofiqliklar: asl sarlavhadagi “Citrullus colosynthis” bilan kirish qismidagi “Citrullus colocynthis” yozuvi farq qiladi; FTIR –OH tasmasining 3300–32800 cm⁻¹ deb bosilishi shakl o‘qiga mos kelmaydi; Pb(II) butun pH oralig‘ida eng yuqori ekani haqidagi matn 1–2-jadvallarning barcha qatorlariga mos kelmaydi; TGA matni va grafikning yuqori harorat yakuniy belgisi o‘rtasida ham kichik harorat farqi mavjud.