Даҳшати аналогӣ (analog horror) зернавъи даҳшати расонаист, ки эстетикаи кассетаҳои VHS-и охири асри XX, телевизиони аналогӣ, графикаи пахшҳои кӯҳна, сабтҳои назоратӣ ва тасвиру садои вайроншударо дар давраи интернет ҳам ҳамчун объекти ривоятӣ ва ҳам ҳамчун забони аудиовизуалии даҳшат истифода мебарад. Таҳқиқоти Dylan Henty ин зернавъро бо мафҳумҳои реализми капиталистӣ-и Mark Fisher ва ғаризаи марг, ки аз Freud бармеояд, таҳлил мекунад; ҳамчун мавриди асосӣ силсилаи YouTube-и Eve Casanas аз соли 2022 The Nixonverse-ро меомӯзад. Тафсири асосии таҳқиқот ин аст, ки даҳшати аналогӣ эҳсоси нотавониро дар баробари буҳронҳои имрӯзаи технология, расона, иқлим, сиёсат ва ҷомеа ба хаёлҳои тираи нобудшавии ҷаҳон ё инсоният табдил медиҳад. Ин хаёлҳои нобудшавӣ танҳо даҳшат нестанд, балки ҳамчун хоҳиши зиддунақизи “сабукӣ” аз хотима ёфтани вазъияти буҳроние низ хонда мешаванд, ки баромаде аз он пайдо намешавад.

Henty далел меорад, ки технологияҳои кӯҳнаи расонаӣ дар даҳшати аналогӣ танҳо ороиши носталгӣ нестанд. Халали VHS, пахши вайроншуда, эстетикаи телевизиони кӯҳна ва тасвирҳои сохтаи бойгонӣ зиддияти байни изофабории технологии давраи рақамӣ ва буҳронҳои моддии ҷаҳони воқеиро намоён мекунанд. Гузаштаи аналогӣ дар аввал метавонад ҳамчун ҷаҳоне бехатартар ва фаҳмотар намояд; аммо дар ривоятҳои даҳшати аналогӣ ҳамин гузашта ҳам олуда, вайрон ё таҳдидкунанда мешавад.

Мафҳуми реализми капиталистии Mark Fisher дар таҳқиқот барои шарҳ додани он истифода мешавад, ки капитализм на танҳо ҳамчун низоми иқтисодии ҳукмрон, балки ҳамчун марзи фарҳангие амал мекунад, ки ҳатто тасаввур кардани ояндаи иҷтимоии алтернативиро душвор мегардонад. Дар тафсири Henty нотавонии қаҳрамонҳои даҳшати аналогӣ дар баробари ҳаюлоҳои кайҳонӣ ё технологӣ муодили бадеии эҳсоси фарохтари “мо тағйир дода наметавонем” аст.

Ғаризаи марг дар таҳқиқот ба маънои оддии “инсон мехоҳад бимирад” истифода намешавад. Henty бо такя ба Freud ва тафсиргарони баъдӣ ҷозибаи фарҳангии хаёлҳо дар бораи марг, нобудшавӣ, такрор, беҳаракатӣ ва ҳолати мутлақеро баррасӣ мекунад, ки дар он ҳама танишҳо ба поён мерасанд. Ривоятҳои охири ҷаҳон дар даҳшати аналогӣ ҳамчун хаёлҳое хонда мешаванд, ки фирор аз таниши зиндагӣ бо буҳронҳои ҳалнашавандаро тавассути нобудшавӣ тасаввур мекунанд.

The Nixonverse намунаи асосиест, ки ин ду хати назариявиро муттаҳид мекунад. Дар дохили таърихи алтернативӣ Richard Nixon ба як симои илоҳии кайҳонӣ табдил меёбад; ҷангҳои асрҳои XX ва XXI, сиёсати Амрико, фарҳанги оммавӣ ва тасвирҳои таърихӣ дар як бойгонии сюрреалӣ ба ҳам омехта мешаванд. Дар поёни силсила ба он ҳукм кардан, ки инсоният сазовори наҷот нест, ва аз байн бурдани коинот, дар таҳлили Henty нуқтаи ниҳоиест, ки реализми капиталистӣ бо хаёли ғаризаи марг ба ҳам мерасад.

Аммо ин таҳқиқот озмоиши равоншиносӣ ё пажӯҳиши сабабияти сиёсӣ нест. Он чен намекунад, ки одамоне, ки даҳшати аналогиро тамошо мекунанд, воқеан дорои як ғаризаи муайяни равонӣ ҳастанд ё не; инчунин паёмадҳои мушаххаси иҷтимоии давраи Trump, хабарҳои бардурӯғ ё шабакаҳои иҷтимоиро ба таври оморӣ намесанҷад. Натиҷаҳо хонишҳои назариявӣ ва тафсирӣ дар доираи таҳқиқоти филм ва расона мебошанд.

Масъалаи асосии таҳқиқот

Чаро даҳшати аналогӣ махсусан бо истифода аз технологияҳои кӯҳна ва “мурда”-и расонаӣ дар бораи имрӯз сухан мегӯяд? Чаро кассетаҳои VHS, сигналҳои телевизиони аналогӣ, пахшҳои кӯҳнаи ҳолатҳои фавқулода ё эстетикаи аксҳои таърихии асри XX дар истеҳсоли даҳшати давраи интернет дубора пайдо мешаванд?

Нуқтаи оғози таҳқиқоти Henty ҳамин савол аст. Даҳшати аналогӣ асосан дар платформаҳои рақамӣ тавлид ва истеъмол мешавад; бо вуҷуди ин, аз ҷиҳати шакл гузаштаи аналогиро тақлид мекунад. Аз ин рӯ, дар сохтори технологии жанр аз ибтидо як парадокс вуҷуд дорад: тавассути технологияи рақамӣ ба технологияи аналогӣ баргашта мешавад.

Таҳқиқот бар он аст, ки ин бозгашт танҳо носталгия нест. Технологияи кӯҳна метавонад дар баробари ҷаҳони рақамӣ ва техно-капиталистии имрӯз рамзи эътимоди аздастрафта, пайвастагии таърихӣ ва хоҳиши воқеияти фаҳмотар бошад. Аммо даҳшати аналогӣ ҳамин гузаштаи бехатарро низ вайрон карда, носталгияро ноком месозад.

Даҳшати Аналогӣ Чист?

Даҳшати аналогӣ зернавъи даҳшатест, ки тақрибан аз соли 2015 дар муҳити интернет барҷаста гардида, шаклҳои расонаии аналогии охири асри XX-ро ба сурати пахши сохта, сабти вайроншудаи VHS, тасвири назоратӣ, барномаи кӯҳнаи телевизионӣ ё маводи гумшудаи бойгонӣ бозтавлид мекунад; дар таҳқиқоти Henty ин эстетикаи расонаҳои кӯҳна ҳамчун ҳомили рамзии нигарониҳо дар бораи технофобияи муосир, гум шудани воқеият, буҳрони иҷтимоӣ ва техно-капитализм амал мекунад.

Чаро шакли аналогӣ дар муҳити рақамӣ бармегардад?

Асарҳои асосии даҳшати аналогӣ бештар дар платформаҳои комилан рақамӣ, монанди YouTube, нашр мешаванд. Бо вуҷуди ин, тасвирҳо ба сабти VHS, пахши телевизиони CRT, камераи кӯҳнаи амниятӣ ё филми таълимии вайроншуда монанданд.

Ин ҳолат танҳо интихоби ретро-дизайн нест. Ба гуфтаи Henty, дар ҳоле ки технологияи аналогӣ тартиби муайян ва моддии расонаҳои гузашта را ифода мекунад, интернети имрӯз муҳити расонаии беканор, пайваста ҷорӣ ва алгоритмӣ ташкилшуда аст. Зинда кардани шакли аналогӣ дар дохили системаи рақамӣ боиси омехта шудани ду давра мегардад.

Даҳшати жанр низ аз ҳамин омехтагӣ ба вуҷуд меояд. Вақте дар дохили формати кӯҳна, ошно ва боэътимод таҳдиди номумкин, кайҳонӣ ё технологӣ ҷойгир мешавад, механизми шинохти таърихӣ ва визуалии бинанда халал меёбад.

Чаро glitch ва вайроншавӣ муҳиманд?

Даҳшати аналогӣ тасвирро танҳо ҳамчун равзанаи интиқоли иттилоот истифода намебарад. Вайрон шудани тасвир, пайдо шудани халал, қатъ шудани садо ё аз ҷиҳати ҷисмонӣ носолим намудор шудани экран қисми ривоят мебошад.

Ҳамин тавр, технология аз воситаи бетарафе, ки таҳдидро нишон медиҳад, берун шуда, метавонад худ ба таҳдид табдил ёбад. Бинанда танҳо “ҳаюлое, ки камера сабт кардааст”-ро намебинад; ӯ ҳамчунин эҳсос мекунад, ки худи системаи тасвир низ боэътимод нест.

Ин хусусият ба иддаои фарохтари таҳқиқот дар бораи муносибати воқеият ва расона пайваст мешавад. Заъиф шудани тафовут байни худи рӯйдод ва тасвирҳое, ки тавассути экран гардиш мекунанд, яке аз танишҳои асосиест, ки даҳшати аналогӣ дар сатҳи шакл бо он бозӣ мекунад.

Поликризис чист ва дар мақола чӣ гуна истифода мешавад?

Мақола мафҳуми “поликризис”-ро барои як қатор буҳронҳои сохтории ҷаҳонӣ истифода мебарад, ки дар як давра рушд карда, ба ҳамдигар таъсир мерасонанд. Дар адабиёти манбаъ ба андешае ишора мешавад, ки тағйирёбии иқлим, пандемияҳо, ҷангҳо, буҳронҳои иқтисодӣ ва сиёсӣ ва дигар рӯйдодҳо муҳити буҳрониеро ташкил медиҳанд, ки аз ҳам комилан мустақил нестанд.

Ҳадафи асосии Henty шарҳ додани сабабҳои алоҳидаи ин рӯйдодҳо нест. Таҳқиқот эҳсоси фарҳангии ҳолати доимии буҳронро меомӯзад: номуайян намудор шудани оянда, рӯи ҳам омадани таҳдидҳо ва нокифоя эҳсос шудани қудрати шахс барои тағйир додани онҳо.

Тасвирҳои доимии фалокат, сироят, қудрати кайҳонӣ, нобудшавӣ ва аз даст рафтани назорат дар даҳшати аналогӣ бо ҳамин муҳити эҳсосӣ алоқаманд карда мешаванд.

Реализми Капиталистӣ Даҳшати Аналогиро Чӣ Гуна Шарҳ Медиҳад?

Реализми капиталистӣ мафҳумест, ки Mark Fisher капитализмро на танҳо ҳамчун низоми ҳукмрон, балки ҳамчун эҳсоси фарҳангии воқеият тавсиф мекунад, ки дар он ҳатто фикр кардан дар бораи алтернативаи иҷтимоии ҳамоҳанг берун аз он душвор мегардад; Henty таҳдидҳои мағлубнашавандаи технологӣ ё кайҳонӣ ва нотавонии доимии қаҳрамонҳоро дар даҳшати аналогӣ ҳамчун шаклҳои рамзии ҳамин эҳсоси “беалтернативӣ” дар жанри даҳшат тафсир мекунад.

Эҳсоси “алтернатива нест”

Аҳамияти реализми капиталистӣ дар таҳқиқот аз масъалаи таблиғоти ошкори сиёсӣ васеътар аст. Шахс метавонад аз низоми мавҷуда норозӣ бошад, аммо дар тасаввур кардани он ки ба ҷояш чӣ сохтан мумкин аст, душворӣ кашад. Бо ин роҳ, низом на танҳо муассисаҳо, балки ҳудудҳои тасаввури ояндаро низ муайян мекунад.

Дар хониши Henty аз даҳшати аналогӣ ин марзи фарҳангӣ ба таҳдидҳои мағлубнашавандаи пеши қаҳрамонҳо табдил меёбад. Ҳаюло ё технология танҳо аз ҷиҳати ҷисмонӣ пурқувват нест; дар бисёр ривоятҳо тасаввур кардани роҳи муассири муқобила бо он номумкин менамояд.

Дар натиҷа сохтори даҳшат чунин мешавад: масъала дида мешавад, бузургии таҳдид дарк мегардад, аммо роҳи тағйир намоён нест.

Чаро тасаввур кардани охири ҷаҳон аз тасаввур кардани охири низом осонтар мешавад?

Андешаи асосие, ки Henty аз хатти Fisher ва Fredric Jameson мегирад, ин аст, ки фарҳанги муосир баъзан нобудшавии комили ҷаҳонро аз тағйироти бунёдии низоми иҷтимоӣ ва иқтисодии мавҷуда осонтар тасаввур мекунад.

Даҳшати аналогӣ ин парадоксро бисёр мустақим месозад. Дар ҳоле ки нобуд шудани инсоният, дигаргун шудани сайёра, тасарруфи тамоми низом аз ҷониби мавҷуди кайҳонӣ ё пок шудани тамоми воқеият аз ҷиҳати ривоятӣ имконпазир менамояд, ҷомеаи беҳтар ва мушаххаси алтернативӣ аксаран дида намешавад.

Аз ин рӯ, хаёли қиёмат танҳо пессимизм нест; он ҳамчунин рамзи баста шудани қобилияти сохтани алтернатива аст.

Чаро симоҳои зомби ва revenant ба баҳс дохил мешаванд?

Мақола даҳшати аналогиро бо фарҳанги фарохтари даҳшати асри XXI мепайвандад. Зомби, ҷасади дубора зиндашуда, гибриди мошин-инсон ва инсоне, ки аз ҷониби қудрати кайҳонӣ дигаргун шудааст, метавонад канда шудани комили шахсро аз ҳувият ва уҳдадориҳои мавҷудааш ифода кунад.

Ин хаёл ду ҷиҳат дорад. Аз як тараф, аз даст додани инсоният даҳшатовар аст. Аз тарафи дигар, таҳқиқот баррасӣ мекунад, ки ҳолати “дигар ҳеҷ чиз кардан шарт нест”, ки дар он масъулиятҳо, фишорҳои иқтисодӣ ва буҳрони доимӣ ба поён мерасанд, метавонад хаёли тираи сабукӣ дошта бошад.

Ин сохтори дуҷониба ба баҳси ғаризаи марг мегузарад.

Ғаризаи Марг Дар Ин Таҳқиқот Чӣ Гуна Истифода Мешавад?

Ғаризаи марг дар ин мақола ҳамчун ташхиси клиникии он ки одамон ё бинандагон ба маънои мустақим мехоҳанд бимиранд, истифода намешавад; балки ҳамчун чорчӯбаи тафсири психоаналитикӣ ба кор меравад, ки шарҳ медиҳад чаро хаёлҳои тира дар бораи марг, нобудшавӣ, такрор ва ҳолате, ки дар он тамоми танишҳо ба охир мерасанд, метавонанд аз ҷиҳати фарҳангӣ ҷолиб бошанд.

Чаро чизе, ки лаззат намедиҳад, тамошо мешавад?

Парадокси асосие, ки Henty тавассути Freud баррасӣ мекунад, ҳамин аст. Ривояти даҳшат таҷрибаҳоеро нишон медиҳад, ки дар зиндагии рӯзмарра аз онҳо канорагирӣ мекунанд: дард, марг, пора-порашавӣ, фалокат ё нобудшавии инсоният; бо вуҷуди ин бинанда метавонад чунин ривоятҳоро бо хоҳиши худ истеъмол кунад.

Таҳқиқот бар он аст, ки инро танҳо бо ҷумлаи “одам тарсиданро дӯст медорад” шарҳ додан кофӣ нест. Осори тира метавонад ба коркарди изтиробҳое, ки дар зиндагии воқеӣ ҳал карданашон душвор аст, тавассути анҷоми ривоятии назоратшаванда имкон диҳад.

Нобудшавӣ чӣ гуна ба хаёли “сабукӣ” табдил меёбад?

Агар ҳалли масъалаҳои дохили поликризис дида нашавад, анҷоми мутлақе, ки ҳамаи масъалаҳоро аз байн мебарад, метавонад дар осори бадеӣ ба таври парадоксалӣ сабуккунанда намояд. Сухан аз ҳал шудани масъалаҳо нест, балки аз аз байн рафтани субъект ё ҷаҳоне меравад, ки метавонад масъала дошта бошад.

Сохторе, ки Henty бо мафҳуми “abatement” баррасӣ мекунад, дар ҳамин ҷо муҳим аст: хотимаи мубориза, хоҳиш, изтироб ва ҳаракат.

Вақте сенарияҳои қиёматии даҳшати аналогӣ бо эҳсоси “тағйирот имкон надорад”-и реализми капиталистӣ пайваст мешаванд, хаёли ғаризаи марг маънои фарҳангии дигар мегирад. Агар тағйир додан мумкин набошад, ривоят нестшавии комилро орзу мекунад.

Оё ин ченкунии воқеии равонӣ аст?

Не. Мақола ба бинандагон тестҳои равонӣ нагузаронидааст, ғаризаи маргро чен накардааст ва сабабҳои клиникӣ ё таҷрибавии рафтори тамошои даҳшати аналогиро таҳқиқ накардааст.

Ғаризаи марг дар ин ҷо мафҳуми психоаналитикиест, ки барои тафсири маҳсулоти фарҳангӣ истифода мешавад. Аз ин рӯ, хулосаи “одамоне, ки даҳшати аналогиро мебинанд, хоҳиши марг доранд” аз ҷониби манбаъ дастгирӣ намешавад.

Чаро The Nixonverse мавриди марказӣ аст?

The Nixonverse барои Henty мавриди муфид аст, зеро ишораҳои одатан ғайримустақими даҳшати аналогӣ ба таърих, сиёсат ва буҳронҳои муосирро хеле ошкор месозад.

Дар олами алтернативии силсила Richard Nixon ба симои илоҳии кайҳонӣ табдил меёбад. Ӯ ҷараёни таърихро мушоҳида мекунад ва дахолат мекунад; “фарзандони” фавқулодаи худро ба ҷаҳон мефиристад ва рафтори инсониятро арзёбӣ мекунад.

Ин ривоят Ҷанги дуюми ҷаҳон, Vietnam, Корея, барномаи ҳастаии Амрико, таърихи президентӣ, фарҳанги оммавӣ ва сабқати кайҳониро дар як маҷмӯи сюрреалӣ ба ҳам омехта мекунад.

Дар тафсири Henty ин сохтор таърихи асри XX-ро аз як раванди зинда берун карда, ба бойгонии расонаие табдил медиҳад, ки онро беохир аз нав тартиб додан мумкин аст.

Чаро Худо-Nixon “наҷотдиҳанда” нест?

God-Nixon қудрати мутлақи амал кардан дорад, ки қаҳрамонҳои оддӣ аз он маҳруманд. Аз ин рӯ, ӯ акси фантазиявии субъекте мебошад, ки дар реализми капиталистӣ худро нотавон ҳис мекунад: касе, ки воқеан метавонад ҷаҳонро тағйир диҳад.

Аммо ин қудрат барои сохтани ҷаҳони беҳтар истифода намешавад. Ҳалли ниҳоӣ аз байн бурдани коинот аст.

Пас ҳатто симои наҷотдиҳанда ҳам алтернативаи воқеӣ эҷод карда наметавонад. Тағйирот ва нобудшавӣ дар як нуқта якҷо мешаванд.

Пайванди Nixon ва Trump чӣ гуна сохта мешавад?

Henty истифодаи Richard Nixon аз ҷониби Casanasро тавассути таърихи рамзии хотираи сиёсии Амрико ва аз даст рафтани эътимод ба муассисаҳо мехонад. Симои фарҳангии Nixon, ки бо Watergate ҳаммаъно шудааст, дар мантиқи “таърихи вайроншуда”-и силсила ҳамчун аломати пурқувват амал мекунад.

Сипас мақола байни ин симо ва фарҳанги post-truth дар давраи Trump, баҳсҳои хабарҳои бардурӯғ ва беэътимодӣ ба воқеияти муштарак параллелҳои мавзӯӣ месозад.

Ин параллел модели сиёсатшиносӣ ё таҳлили рафтори интихобкунандагон нест. Он тафсири Henty дар доираи таҳқиқоти филм ва расона мебошад ва ба он марбут аст, ки сохтори рамзии The Nixonverse чӣ гуна хонда мешавад.

Дар The Nixonverse Таърихи Сохта ва Хастагии Воқеият Чӣ Гуна Кор Мекунанд?

The Nixonverse эстетикаи аксҳои воқеии таърихӣ, пахши телевизион ва сабти бойгониро бо рӯйдодҳои номумкин муттаҳид карда, муносибати эътимоди бинанда байни “ҳуҷҷат” ва “бадеият”-ро вайрон мекунад; Henty ин бойгонии сохта ва нооромкунандаро муодили эстетикии “хастагии воқеият” ва ҳамворшавии аффективӣ медонад, ки дар зери ҷараёни пайвастаи хабар, шабакаҳои иҷтимоӣ, маълумоти нодуруст ва тасвирҳои таърихӣ ташаккул меёбанд.

Figure 1: D-Day Knight

Аввалин тасвири марказии мақола аз бахши “THE D-DAY KNIGHT”-и The Nixonverse гирифта шудааст. Тасвир композитсияи сиёҳу сафедест, ки ба акси Ҷанги дуюми ҷаҳон монанд аст; аммо болои майдони таърихии ҷанг симои одаммонанде ҷой дорад, ки ба қонунҳои физика итоат намекунад.

Қувваи тасвир танҳо аз тарҳи ҳаюло намеояд. Забони умумии акс ба бинанда эҳсоси ҳуҷҷати таърихӣ медиҳад, аммо симои номумкин дар марказ ин эътимодро вайрон мекунад.

Ҳамзамон будани чизи ошно ва чизи номумкин дар як тасвир ҳисси ғарибу нооромро ба вуҷуд меорад.

Figure 2: Jesus in Vietnam

Тасвири асосии дуюм эстетикаи ҷанги Vietnamро бо иконографияи динӣ ва фантастикӣ бархӯрд медиҳад. Тасвир нисбат ба реализми таърихии назоратшудаи мисоли аввал серрангтар, хашинтар ва ошкоро сунъӣ аст.

Henty ин шикасти эстетикиро танҳо ҳамчун монтажи бад ё пастсифат арзёбӣ намекунад. Сунъияти нооромкунандаи тасвир эътимоди одатии бинандаро ба бойгонии таърихӣ вайрон карда, ҳам нороҳатии маъноӣ ва ҳам ҷисмониро ба вуҷуд меорад.

Мисоли Vietnam инчунин таърихи расонаро ба баҳс мекашад. Телевизион ва камераҳои сайёр имкон дода буданд, ки тасвирҳои ҷанг ба ҷомеаи Амрико нисбат ба ҷангҳои пешин ба шакли дигар расанд. The Nixonverse, дар тафсири Henty, ин шикасти расонаии кӯҳнаро дар паҳлуи пора-порашавии иттилоот, ки интернет ва шабакаҳои иҷтимоии муосир ба вуҷуд меоранд, мегузорад.

Figure 3: Nixon дар Моҳ

Тасвири асосии сеюм аксҳо ва сабтҳои кайҳонии давраи Apollo-ро тақлид карда, Richard Nixonро ба шакли сюрреалӣ дар сатҳи Моҳ нишон медиҳад.

Даҳшат дар ин ҷо танҳо аз дониши “Nixon наметавонад дар Моҳ бошад” ба вуҷуд намеояд. Муҳимтар аз ин, воқеият бо истифода аз забони бисёр ошнои сабти таърихӣ тағйир дода шудааст.

Бинанда ҳамзамон медонад, ки ин бадеият аст, ва ба нуфузи визуалии ҳуҷҷати таърихӣ вокуниш нишон медиҳад.

Бойгонии нооромкунанда чӣ гуна ба вуҷуд меояд?

The Nixonverse тасвирҳои кӯҳнаи таърихиро танҳо ҳамчун ишора истифода намебарад; тамоми силсиларо ҳамчун маводи гумшудаи расонаӣ/бойгонӣ аз воқеияти дигар чорчӯба мекунад.

Ин усул бо фарҳанги муосири “lost media” якҷо мешавад. Ҷустуҷӯҳои бойгонии рақамӣ аз ҷониби корбарони интернет барои ёфтани барномаҳои кӯҳнаи телевизион, рекламаҳо, бозиҳо ё сабтҳои гумшуда ба яке аз шаклҳои асосии ривоятии даҳшати аналогӣ табдил ёфтаанд.

Аммо он чизе, ки дар даҳшати аналогӣ пайдо мешавад, аксаран кӯдакии бехатар ё гузаштаи амн нест. Даҳшат аллакай ба дохили бойгонӣ роҳ ёфтааст.

Оё бойгонии рақамӣ воқеан ҷовидонӣ медиҳад?

Мақола хоҳиши бойгонии рақамиро бо хоҳиши инсон барои ҳифзи худ ва фарҳанги худ аз гузашти вақт мепайвандад. Акс, видео ва додаҳо доимӣ карда мешаванд; ҳамин тавр эҳсосе ба вуҷуд меояд, ки гузашта нобуд намешавад.

Дар финали The Nixonverse ин парадокс ба шакли ифротӣ мерасад. God-Nixon коинотро аз байн бурда, ҳамзамон онро дар воқеияти дигар ба достони бадеӣ табдил медиҳад ва бо ин ҳам нобуд мекунад, ҳам нигоҳ медорад.

Аммо барои Henty ин наҷоти воқеӣ нест. Ба ҷои худи зиндагӣ танҳо тасвирҳо ва сабтҳо мемонанд.

Ҳамворшавии аффективӣ чист?

“Affective flatness” дар мақола ҳамчун ташхиси клиникии равонпизишкӣ истифода намешавад, балки ба маънои кунд шудани вокуниши фарҳангӣ аз сабаби он аст, ки миқдори зиёди мундариҷаи такондиҳанда, фоҷиавӣ ва зиддунақиз дар ҷараёни оддии расонаҳо паҳлуи ҳам меоянд.

Агар баъд аз тасвири ҷанг фавран видеои фароғатӣ, реклама ё тасвири буҳрони дигар биёяд, вазни эҳсосии рӯйдодҳо метавонад баробар шавад. Henty бар он аст, ки монтажҳои пайдарпайи фалокатҳои таърихӣ дар The Nixonverse ҳамин сохтори ҷараёни шабакаҳои иҷтимоӣ ва даври беисти хабарро тақлид мекунанд.

Ҳамин тавр, даҳшат танҳо дар мундариҷаи тасвир нест, балки дар он аст, ки чизҳои даҳшатнок ба воҳидҳои маъмулии иттилоот табдил меёбанд.

Хастагии воқеият

“Reality fatigue” ё хастагии воқеият дар мақола барои шарҳ додани фарсудашавии маърифатӣ-эҳсосие истифода мешавад, ки муҳите ба вуҷуд меорад, ки дар он воқеияти муштарак пайваста мавриди баҳс аст, маълумоти дуруст ва нодуруст рақобат мекунад ва шахс пайваста ба ҷараёни расонаӣ дучор мешавад.

Дар даҳшати аналогӣ муҷрии телевизиони боэътимод, экрани ҳолати фавқулода ё бойгонии таърихӣ метавонад ногаҳон хатарнок ва фиребанда шавад. Ба манбаи таҳдид табдил ёфтани форматҳое, ки пештар амнияти иттилоотӣ медоданд, шакли жанрии буҳрони имрӯзаи эътимод ба расона мебошад.

Чаро носталгия гурези бехатар нест?

Технологияи аналогӣ дар аввал метавонад дар муқобили суръати аз ҳад зиёди ҷаҳони рақамӣ гузаштаи моддитар, маҳдудтар ва ошнотарро рамзӣ кунад. Аммо даҳшати аналогӣ ҳамин гузаштаро низ “олуда” мекунад.

Пахши кӯҳнаи телевизион паёми даҳшатнок меорад, кассетаи кӯҳнаи VHS таҳдиди кайҳониро дар бар мегирад, тасвири кӯдакие, ки дар бойгонӣ ҷустуҷӯ мешавад, бехатар нест ва акси таърихӣ мисли далели воқеияти дигар менамояд.

Аз ин рӯ, гурехтан ба гузашта имкон намедиҳад, ки воқеан аз имрӯз берун шавем. Тарсҳои имрӯза ба тасвирҳои гузашта аз нав навишта мешаванд.

Hauntology ва гузаштаи баргашта

Таҳқиқот бо истифода аз Derrida, Fisher ва дигар назарияпардозони фарҳанг муҳокима мекунад, ки фарҳанги муосир чӣ гуна аз ҷониби гузашта “haunt” мешавад. Гузашта ба охир нарасидааст; тавассути тасвирҳои расонаӣ, носталгия, бойгонӣ ва фарҳанги оммавӣ пайваста бармегардад.

Аммо он чизе, ки бармегардад, худи гузашта нест. Ин тасвирҳои гузаштаанд, ки аз ҷониби тарсҳои имрӯза аз нав шакл гирифтаанд.

Дар The Nixonverse Nixon, ҷанг, сабқати кайҳонӣ, иконографияи динӣ ва фарҳанги оммавии Амрико дар як сатҳ дубора муттаҳид мешаванд. Дар тафсири Henty ин фишурдани таърихӣ контексти зиндаи таърихро заиф карда, тасвирҳоро ба рамзҳои ҳамеша қобили истифода табдил медиҳад.

Чаро гузашта роҳи баромад намешавад?

Ин яке аз иддаоҳои асосии бахши хулосаи мақола аст. Даҳшати аналогӣ дар муқобили он ки чизи нав тарсонанда ва идоранашаванда менамояд, ба шаклҳои кӯҳна бармегардад; аммо шаклҳои кӯҳна аз масъалаҳои имрӯз ҷудо нестанд.

Пайваста зинда кардани гузашта метавонад пешрафт эҷод накунад. Баръакс, метавонад боис шавад, ки ҷомеа ба ҷои сохтани алтернативаҳои нав вариантҳои бештару бештари рамзҳои кӯҳнаро тавлид кунад.

Дар The Nixonverse он ки симои таърихии “наҷотдиҳанда” дар ниҳоят ҷаҳонро наҷот дода наметавонад, муодили ривоятии ҳамин бунбаст аст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот ҷамъоварии додаҳои таҷрибавӣ, пурсиш, мусоҳиба, ченкунии равонӣ, таҳлили ҳисоббарории мундариҷа ё моделсозии омориро истифода намекунад. Пажӯҳиш дар доираи таҳқиқоти филм ва расона ҳамчун хониши наздики назариявӣ ва таҳлили фарҳангӣ сохта шудааст.

Марҳилаи аввалини усул бунёди ду мафҳуми асосии назариявӣ мебошад: ғаризаи марги Freud ва реализми капиталистии Mark Fisher.

Сипас ин мафҳумҳо бо хусусиятҳои фарохтари жанрии даҳшати аналогӣ пайваст карда мешаванд. Намунаҳое мисли Local58TV, Gemini Home Entertainment, The Monument Mythos, The Walten Files ва The Mandela Catalogue муқоисаҳои дастгиркунанда медиҳанд.

Хониши наздики асосӣ ба силсилаи The Nixonverse-и Eve Casanas тамаркуз мекунад. Махсусан ҳуҷҷатҳои сохтаи таърихӣ, монтажҳои визуалӣ, қаҳрамонҳо, чорчӯбаи силсила, симои Nixon ва ҳаракати нобудкунӣ/ба бадеият табдил додан дар финал таҳлил мешаванд.

Нақши таҳлилии тасвирҳои манбаъ

Натиҷаи асосии якум: Технологияи аналогӣ танҳо носталгия нест

Гарчанде даҳшати аналогӣ гӯё технологияи кӯҳнаро ҳамчун воситаи бозгашт ба гузаштаи бехатар истифода мекунад, ин технология дар бисёр ривоятҳо ба ҳомили даҳшат табдил меёбад.

Аз ин рӯ, носталгия комил намешавад. Бинанда ба гузашта бармегардад, аммо мефаҳмад, ки гузашта низ бо нигарониҳои имрӯз вайрон шудааст.

Натиҷаи асосии дуюм: Мағлубнашавандагии ҳаюло метавонад бунбасти идеологиро ифода кунад

Таҳдидҳои кайҳонӣ, технологӣ ё биологии даҳшати аналогӣ аксаран дар миқёсе қарор доранд, ки шахс онро назорат карда наметавонад.

Henty ин сохтори ривоятиро бо эҳсоси беалтернативӣ дар реализми капиталистӣ мепайвандад: масъалаҳои ҷаҳони мавҷуда метавонанд равшан дида шаванд, аммо тасаввур ё амалӣ кардани ояндаи дигар тақрибан номумкин менамояд.

Натиҷаи асосии сеюм: Хаёли нобудшавӣ ду маъно дорад

Нобуд шудани ҷаҳон бузургтарин таҳдиди ривояти даҳшат аст; аммо ҳамзамон хаёли ҳалли мутлақест, ки дар он ҳамаи буҳронҳо, уҳдадориҳо ва муборизаҳо ба охир мерасанд.

Аз ин рӯ, қиёмат дар даҳшати аналогӣ ҳам чизест, ки аз он метарсанд, ва ҳам анҷоме, ки ба шакли тира орзу карда мешавад. Таҳқиқот ин дугонаро тавассути ғаризаи марг тафсир мекунад.

Натиҷаи асосии чорум: The Nixonverse таърихи сохтаро ба танқиди имрӯз табдил медиҳад

Силсилаи Casanas рӯйдодҳои асри XX-ро дар пайвастагии хронологӣ ва сабабӣ аз нав нақл намекунад. Nixon, Ҷанги дуюми ҷаҳон, Vietnam, образҳои оммавии қаҳрамонони фавқулода, барномаи Моҳ ва даҳшати кайҳонӣ дар як бойгонии сохта паҳлуи ҳам ҷой мегиранд.

Henty ин бенизомии таърихиро бештар усул медонад, на хато. Таърихи номумкин бинандаро маҷбур мекунад, ки ба таърихи воқеӣ бо чашми дигар нигарад.

Натиҷаи асосии панҷум: Изофабории расонаӣ ба худи даҳшат табдил меёбад

Даҳшати даҳшати аналогӣ танҳо аз ҳаюло намеояд. Халал, садои аз ҳад зиёд, монтажи тез, бойгонии вайроншуда ва тасвирҳои пайвастаи фалокат шакли истеъмоли расонаҳои муосирро тақлид мекунанд.

Бо ин роҳ, системаи расонаие, ки бояд иттилоот диҳад, аз ҷиҳати ҳиссӣ ва маъноӣ ба сохтори ҳамлагар табдил меёбад.

Натиҷаи асосии шашум: Ҳузури доимии гузашта метавонад ҳассосияти таърихиро ба ҷои тақвият додан коҳиш диҳад

Ба шарофати акс ва видео гузашта метавонад аз ҳарвақта бештар дастрас бошад. Аммо тасвирҳои таърихие, ки пайваста такрор мешаванд, бо мурури вақт оддӣ гардида, вазни инсонии рӯйдодҳоро коҳиш дода метавонанд.

Henty бар он аст, ки вайрон кардани тасвирҳои ошнои таърихӣ дар The Nixonverse ба шакли абсурд ва даҳшатнок ҳамин кундшавии эҳсосиро дубора намоён мекунад.

Натиҷаи асосии ҳафтум: Бойгонӣ тарси нобудшавиро ҳал намекунад

Бойгонии рақамӣ хаёли ҳифзи фарҳанги инсонро пешниҳод мекунад. Аммо боқӣ мондани танҳо тасвир ё дода ба ҳифз шудани ҷаҳони зиндаи инсон баробар нест.

Табдил додани коиноти нобудшудаи The Nixonverse ба ҳикоя дар воқеияти дигар ин парадоксро драмавӣ мекунад: коинот ҳам “мемирад” ва ҳам ҳамчун тасвир “ҷовидона” мешавад.

Натиҷаи асосии ҳаштум: Симои наҷотдиҳанда масъалаи беалтернативиро ҳал намекунад

God-Nixon бо вуҷуди доштани қудрати номаҳдуд ояндаи беҳтари иҷтимоӣ эҷод намекунад. Дар ниҳоят ё нобуд мекунад, ё ба бадеият табдил медиҳад.

Дар тафсири Henty ин нишон медиҳад, ки интизори аз берун анҷом додани тағйирот аз ҷониби як қудрати бузург ё “наҷотдиҳанда”-и таърихӣ низ бунбасти реализми капиталистиро пушти сар карда наметавонад.

Тафсире, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Таҳқиқот тафсири назариявиро дастгирӣ мекунад, ки даҳшати аналогӣ эстетикаи расонаҳои кӯҳнаро барои намояндагии технофобияи муосир, беэътимодӣ ба расона, носталгияи фарҳангӣ, поликризис ва масъалаҳои тасаввури оянда истифода мебарад.

Таҳқиқот инчунин муфассал бар он аст, ки хаёлҳои нобудшавӣ дар The Nixonverse метавонанд ҳамчун сохтори фарҳангие хонда шаванд, ки дар он реализми капиталистӣ ва ғаризаи марг ба ҳам мерасанд.

Тафсире, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот исбот намекунад, ки бинандагони даҳшати аналогӣ аз ҷиҳати равонӣ маргро мехоҳанд.

Таҳқиқот ба таври таҷрибавӣ нишон намедиҳад, ки капитализм мустақиман боиси ихтилолҳои муайяни равонӣ мешавад.

Таҳқиқот байни шабакаҳои иҷтимоӣ, сиёсати давраи Trump ё хабарҳои бардурӯғ ва рафтори мушаххаси инфиродӣ сабабияти миқдорӣ нишон намедиҳад.

Таҳқиқот ҳамчунин иддао намекунад, ки ҳамаи асарҳои даҳшати аналогӣ идеологияи сиёсии якхела доранд. Henty эътироф мекунад, ки самти сиёсии жанр аксаран номуайян буда метавонад ва The Nixonverse-ро маҳз барои ишораҳои сиёсӣ/таърихии равшантар интихоб мекунад.

Ҷиҳатҳои қавии методологӣ

Ҷиҳати қавии таҳқиқот муттаҳид кардани анъанаҳои гуногуни назариявӣ барои шарҳи як падидаи расонаист. Психоанализи Freud, реализми капиталистии Fisher, баҳси постмодернизми Jameson, равиши Derrida ба бозгашти гузашта ва андешаи гипервоқеияти Baudrillard на ҳамчун ишораҳои аз ҳам канда, балки ҳамчун қабатҳое истифода мешаванд, ки робитаи таърих, технология ва хаёли нобудшавиро дар даҳшати аналогӣ шарҳ медиҳанд.

Ҷиҳати қавии дуюм таҳлили муфассали робитаи шакл ва мундариҷа аст. Мақола на танҳо муҳокима мекунад, ки The Nixonverse “чӣ мегӯяд”, балки инчунин баррасӣ мекунад, ки акси сохта, вайроншавии аналогӣ, ранги сер, эстетикаи бойгонӣ ва формати расона чӣ гуна маъно эҷод мекунанд.

Ҷиҳати қавии сеюм пайваст кардани зернавъи нисбатан нави даҳшати зодаи интернет бо анъанаҳои тӯлонии готикӣ, даҳшати кайҳонӣ, found footage, зомби ва фарҳанги постмодерн аст.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Таҳқиқот таҳлили тафсирии расонаист, ки ба як мавриди асосӣ тамаркуз мекунад. Натиҷаҳоро ба ҳамаи офарандагон ё бинандагони асарҳои жанри даҳшати аналогӣ умумӣ кардан мумкин нест.

Татбиқи мафҳуми психоаналитикии “ғаризаи марг” ба матни фарҳангӣ хониши назариявӣ аст; ченкунии клиникӣ нест.

Робитаи байни реализми капиталистӣ ва даҳшати аналогӣ низ ҳамчун сабабияти миқдорӣ санҷида нашудааст. Сохторҳое, ки дар таҳқиқот ҳамчун “робита” ё “инъикос” хонда мешаванд, ба назарияи фарҳангӣ такя мекунанд.

Пайвандҳои Trump, Nixon, хабарҳои бардурӯғ ва ҳувияти амрикоӣ тафсири сиёсӣ ва таърихии як асари мушаххаси расонаӣ мебошанд. Ин бахш набояд ҳамчун таҳлили таҷрибавии низомҳои сиёсӣ ё интихобкунандагон хонда шавад.

Дар манбаъ маҷмӯи нави додаҳо, санҷиши оморӣ, намунаи таҷрибавӣ ё нақшаи расмии рамзгузорӣ гузориш нашудааст. Аз ин рӯ, параметрҳои классикии миқдории такрорпазирӣ барои ин навъи таҳқиқот бевосита татбиқшаванда нестанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Capitalist Realism and the Death Drive in Analog Horror and “The Nixonverse”

Муаллиф: Dylan Henty.

Муассиса: Film and Media Studies, York St John University, York YO31 7EX, UK.

Маҷалла: Humanities.

Ношир/платформа: MDPI.

Сабти библиографӣ: Humanities, 2026, 15(6), Article 78.

DOI: 10.3390/h15060078.

Раванди нашр: Қабул 25 Феврал 2026; бознигарӣ 14 Май 2026; пазируфта 3 Июн 2026; нашр 8 Июн 2026.

Навъи манбаъ: Мақолаи таҳқиқотии аз баррасии ҳамтоён гузашта ва нашршуда дар соҳаи таҳқиқоти филм ва расона / илмҳои гуманитарӣ.

Шумораи махсус: Media, Cultural Memory and Hauntology.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Объекти асосии таҳқиқ: Силсилаи YouTube-и даҳшати аналогии Eve Casanas аз соли 2022 The Nixonverse.

Намунаҳои дастгиркунандаи даҳшати аналогӣ: Local58TV, Gemini Home Entertainment, The Monument Mythos, The Walten Files, The Mandela Catalogue, Petscop ва дигар матнҳои даҳшатии зодаи интернет.

Чорчӯбаи асосии назариявӣ: Ғаризаи марги Freud; баҳсҳои Mark Fisher дар бораи реализми капиталистӣ ва фарҳанги hauntology; баҳсҳои Fredric Jameson дар бораи постмодернизм ва буҳрони таърихият; баҳсҳои Derrida дар бораи таърих, сохтор ва бозгашти арвоҳмонанд; равиши гипервоқеияти Baudrillard; адабиёти affect ва даҳшати муосири интернет.

Усули асосӣ: Таҳлили назариявии фарҳангӣ, хониши наздики матнӣ ва визуалӣ, таҳлили жанр ва муқоисаи таърихии расона.

Тасвирҳои манбаъ: Се тасвири марказии мақола кадрҳои собит аз The Nixonverse мебошанд: “THE D-DAY KNIGHT”, “Jesus in Vietnam” ва “NIXON IS GOD”. Онҳо графики додаҳо нестанд, балки объектҳои хониши наздики визуалӣ мебошанд.

Додаҳои нав: Мақола хабар медиҳад, ки додаҳои нав тавлид нашудаанд.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот маблағгузории беруна нагирифтааст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллиф бархӯрди манфиатҳоро гузориш накардааст.

Саҳми муаллиф: Дар манбаъ бахши ҷудогонаи Author Contributions ё CRediT вуҷуд надорад. Таҳқиқот якмуаллифӣ аст; тақсими вазифаҳое, ки дар манбаъ нестанд, сохта нашудаанд.

Марзи асосии методологӣ: Натиҷаҳо бозёфтҳои тафсирии таҳқиқоти филм ва расона мебошанд; далели сабабияти равонӣ, ҷомеашиносӣ ё сиёсӣ нестанд. Ғаризаи марг ва реализми капиталистӣ воситаҳои назариявие мебошанд, ки барои таҳлили маънои фарҳангии асарҳо истифода мешаванд.

Ёддошт оид ба ҳуқуқи муаллиф ва истифодаи дубора: Мақола бо иҷозатномаи CC BY нашр шудааст. Бо вуҷуди ин, матни Verianla тарҷумаи механикии тоҷикӣ аз параграфҳо ё бахши натиҷаи мақолаи манбаъ нест. Далелҳо ва ҳудудҳои манбаъ ҳифз шуда, дар сохтори мустақили омӯзишӣ аз нав баён шудаанд. Азбаски кадрҳои собит аз The Nixonverse маводи визуалии тарафи сеюм мебошанд, дар Verianla ба ҷои истифодаи айнан пиксел ба пиксел визуализатсияи аслӣ ва илмӣ-адабии аз манбаъ баромада афзал дониста мешавад.