Индекси таркибии антиоксидантҳои парҳезӣ (Composite Dietary Antioxidant Index, CDAI) нишондиҳандаи парҳезист, ки истеъмоли рӯзонаи стандартишудаи шаш антиоксиданти ғизоиро дар як холҳои муттаҳид ҷамъ мекунад; Индекси фитохимиявии парҳезӣ (Dietary Phytochemical Index, DPI) бошад фоизи энергияи умумии рӯзонаро, ки аз ғизоҳои бой аз фитохимикатҳо меояд, ифода мекунад. Ин таҳқиқоти буришӣ робитаҳои CDAI ва DPI-ро бо фаъолияти маърифатӣ ва ихтилоли сабуки маърифатӣ (MCI) дар 1845 нафар шахси синнашон 60 сол ва болотар, ки аз марказҳои саломатии ҷамъиятии Пекин ҷалб шудаанд, таҳқиқ кардааст. Фаъолияти маърифатӣ бо версияи Пекинии Montreal Cognitive Assessment (MoCA) арзёбӣ шуда, MCI аввал бо скрининги MoCA мувофиқи сатҳи таҳсил ва сипас бо арзёбии невролог муайян шудааст.

Дар таҳлили пурра ислоҳшуда ҳар 1 воҳид афзоиши CDAI бо 0,068 хол баланд шудани MoCA ва ҳар 1 воҳид афзоиши DPI бо 0,029 хол баланд шудани MoCA алоқаманд буд. CDAI ҳамчунин бо MCI робитаи баръакс дошт: дар иштирокчиёни квартилҳои баландтарини CDAI нисбат ба квартилҳои пасттарин odds-и MCI камтар буд. Гарчанде DPI бо холи MoCA робитаи мусбат нишон дод, робитаи мустақили он бо MCI аз ҷиҳати оморӣ маънонок набуд.

Вақте CDAI ва DPI ҳамзамон баланд буданд, равшантарин робитаи муштарак мушоҳида шуд. Дар иштирокчиёне, ки ҳар ду индекс дар квартилҳои баландтарин буданд, нисбат ба гурӯҳе, ки ҳар ду индекс дар квартилҳои пасттарин буданд, OR барои MCI 0,537 ҳисоб карда шуд. Бо вуҷуди ин, ин натиҷа робитаи мушоҳидавии буриширо нишон медиҳад; он исбот намекунад, ки парҳези бой аз антиоксидантҳо ё фитохимикатҳо MCI-ро ба андозаи %46,3 пешгирӣ мекунад.

Суръати метаболизми асосӣ (BMR) ва индекси системавии иммунӣ-илтиҳобӣ (SII) ҳамчун тағйирёбандаҳое муайян шуданд, ки мутаносибан %8,8 ва %5,9 робитаи CDAI–MoCA-ро тавассути миёнаравии оморӣ шарҳ медиҳанд. Аммо азбаски таъсиррасонӣ, тағйирёбандаи миёнарав ва маърифат дар як чаҳорчӯбаи буришии таҳлилӣ арзёбӣ шудаанд, тартиби вақт муайян карда намешавад ва ин натиҷаҳо далели механизми сабабии метаболикӣ ё илтиҳобӣ нестанд.

Натиҷаи муҳими таҳлили ҳассосият ин буд, ки вақте CDAI нисбат ба истеъмоли умумии энергия барои ҳар 1000 kcal аз нав ҳисоб карда шуд, робитаҳои асосӣ бо MoCA ва MCI аҳамияти омории худро аз даст доданд. Аз ин рӯ, натиҷаҳо набояд ҳамчун таъсири мустақили зичии антиоксидантҳои парҳезӣ шарҳ дода шаванд, балки бояд дар доираи таърифи аслии CDAI-и истифодашуда дар таҳқиқот фаҳмида шаванд.

Масъалаи асосии таҳқиқот

Бо афзоиши синну сол хатари пастшавии маърифат ва деменсия зиёд мешавад, бинобар ин нақши омилҳои тағйирпазири тарзи зиндагӣ ва ғизо самти муҳими таҳқиқотӣ мебошад. Гарчанде таҳқиқоти пешина нишон додаанд, ки намунаҳои ғизоии бой аз антиоксидантҳо ва фитохимикатҳо метавонанд бо саломатии маърифатӣ алоқаманд бошанд, робитаҳои мустақил ва муштараки CDAI, ки чанд антиоксиданти парҳезиро дар як холи таркибӣ муттаҳид мекунад, ва DPI, ки ҳиссаи энергияро аз манбаъҳои растанӣ нишон медиҳад, дар як популятсия камтар омӯхта шудаанд.

Ин таҳқиқот танҳо ба робитаи мустақими омории индексҳои парҳезӣ бо маърифат назар накардааст. Муҳаққиқон ҳамчунин арзёбӣ карданд, ки BMR ҳамчун нишондиҳандаи мубодилаи энергия ва SII ҳамчун нишондиҳандаи ҳолати системавии илтиҳобӣ метавонанд дар робитаи CDAI–маърифат тағйирёбандаҳои эҳтимолии шарҳдиҳанда бошанд ё не.

CDAI ва DPI Маҳз Чиро Месанҷанд?

CDAI холи нисбии антиоксидантӣ аст, ки истеъмоли селен, руҳ, каротиноидҳо, витамини A, витамини C ва витамини E-ро мутобиқи миёна ва инҳирофи стандартии намунаи таҳқиқот стандартӣ карда ҷамъ мекунад; DPI бошад фоизи энергияи умумии рӯзонаро, ки аз меваҳо, сабзавоти ғайрикартошкагӣ, лӯбиёгиҳо, маҳсулоти соя, чормағзҳо, тухмҳо ва ғалладонаҳои пурра меояд, месанҷад ва консентратсияи биохимиявии молекулаҳои алоҳидаи фитохимиявиро мустақим чен намекунад.

CDAI чӣ гуна ҳисоб карда шуд?

Истеъмоли рӯзонаи инфиродӣ барои ҳар антиоксидант мутобиқи миёна ва инҳирофи стандартии намунаи таҳқиқот стандартӣ карда шуд:

CDAI: \( \mathrm{CDAI}=\sum_{i=1}^{6}\frac{x_i-\bar{x}_i}{SD_i} \)

Дар ин ҷо \(x_i\) истеъмоли рӯзонаи шахсро барои антиоксиданти дахлдор, \(\bar{x}_i\) миёнаи намуна ва \(SD_i\) инҳирофи стандартиро ифода мекунад. Шаш ҷузъ селен, руҳ, каротиноидҳо, витамини A, витамини C ва витамини E мебошанд.

Аз ин рӯ, CDAI миқдори умумии антиоксидантҳо бо воҳиди миллиграмм ё микрограмм нест. Он индекси муштараки стандартишудаи шаш маводи ғизоӣ бо воҳидҳо ва тақсимотҳои гуногун мебошад.

DPI чӣ гуна ҳисоб карда шуд?

DPI: \( \mathrm{DPI}=\frac{\text{fitokimyasal açıdan zengin gıdalardan gelen günlük enerji}}{\text{toplam günlük enerji}}\times100 \)

Ба сурати DPI меваҳо, сабзавоти ғайрикартошкагӣ, лӯбиёгиҳо ва маҳсулоти соя, чормағзҳо, тухмҳо ва ғалладонаҳои пурра дохил карда шуданд. Картошка бо сабаби миқдори нисбатан ками фитохимикатҳо ба ҳисоб ворид карда нашуд.

Ғизо чӣ гуна чен карда шуд?

Истеъмоли маъмулӣ дар як соли гузашта тавассути саволномаи 28-бандии басомади истеъмоли ғизо дар мусоҳибаи рӯбарӯ арзёбӣ шуд. Басомади истеъмол ҳамчун рӯзона, ҳафтаина, моҳона ё солона сабт карда шуд; барои арзёбии андозаи порсия моделҳои ғизоӣ ва аксҳо истифода шуданд. Маҳсулоти мавсимӣ байни фаслҳо миёна карда шуданд.

Истеъмоли энергия ва маводи ғизоӣ бо истифода аз нашри 6-уми China Food Composition Database ҳисоб карда шуд. Азбаски иловаҳои ғизоӣ сабт нашудаанд, CDAI танҳо таъсиррасонии антиоксидантиро аз ғизо ифода мекунад.

Арзёбии маърифатӣ чӣ гуна гузаронида шуд?

Ба иштирокчиён MMSE ва версияи Пекинии MoCA гузаронида шуд. Шахсоне, ки MMSE <24 доштанд, бо гумони деменсия хориҷ карда шуданд. Дар ин скрининги аввалӣ ҳад мувофиқи сатҳи таҳсил тағйир дода нашуд ва қарор аз ҷониби кормандони омӯзонидашудаи таҳқиқот қабул шуд.

Ташхиси MCI ду марҳила дошт. Дар марҳилаи аввал ҳадҳои вобаста ба сатҳи таҳсил барои MoCA истифода шуданд: дар бесаводон 13/14, дар таҳсили 1–6 сола 19/20 ва дар ≥7 соли таҳсил 24/25. Дар марҳилаи дуюм невролог шикояти субъективӣ аз тағйири маърифат, осеб дар ҳадди ақал як соҳаи MoCA, нигоҳдории фаъолияти рӯзмарра ва набудани деменсияро арзёбӣ кард.

Намуна чӣ гуна ташаккул ёфт?

Синни медиании иштирокчиён 70 сол ва ҳиссаи занон %57,8 буд. Азбаски интихоби қулай дар марказҳои саломатии ҷамъиятии Пекин гузаронида шуд, намуна намояндаи эҳтимолии тамоми аҳолии пиронсоли Чин нест.

Илтиҳоби системавӣ чӣ гуна чен карда шуд?

Пас аз ҳадди ақал 12 соати гуруснагии шабона хун аз варид гирифта шуд. Шумораи тромбоцитҳо, нейтрофилҳо, лимфоцитҳо ва моноцитҳо, инчунин RDW, гемоглобин ва MCH чен карда шуданд.

SII: \( \mathrm{SII}=\frac{P\times N}{L} \)

SIRI: \( \mathrm{SIRI}=\frac{N\times M}{L} \)

Дар ин ҷо \(P\) шумораи тромбоцитҳо, \(N\) нейтрофилҳо, \(M\) моноцитҳо ва \(L\) лимфоцитҳоро ифода мекунад.

BMR чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Суръати метаболизми асосӣ бо анализатори биоэлектрикии импеданси InBody 720 тахмин карда шуд. Дастгоҳ BMR-ро аз таркиби ченшудаи бадан ва алгоритми хусусии истеҳсолкунанда ҳисоб кардааст.

Пеш аз ченкунӣ аз иштирокчиён талаб карда шуд, ки ҳадди ақал 12 соат машқи шадид накунанд, ҳадди ақал 4 соат хӯроки вазнин нахӯранд, масонаро холӣ кунанд, лавозимоти металлиро гиранд ва 5–10 дақиқа рост истода истироҳат кунанд.

Робитаи асосӣ байни CDAI, DPI ва MoCA

Коэффитсиенти β фарқи миёнаи холи MoCA-ро, ки бо тағйири як воҳиди индекс дар ҳолати собит будани дигар тағйирёбандаҳои модел алоқаманд аст, нишон медиҳад. Масалан, 0,068 барои CDAI “фоидаи табобатии 0,068 хол” нест; ин коэффитсиенти регрессияи мушоҳидавӣ мебошад.

Каҷҳои доза–посух чӣ нишон доданд?

Дар таҳлилҳои restricted cubic spline бо баланд шудани CDAI ва DPI тамоюли мувофиқ бо болоравии холи MoCA мушоҳида шуд. Азбаски тестҳои nonlinearity барои CDAI p=0,611 ва барои DPI p=0,883 буданд, манбаъ далели равшани робитаи ғайрихаттиро гузориш надод.

Дар таҳлили MCI низ қиматҳои p-и nonlinearity барои CDAI 0,927 ва барои DPI 0,873 буданд. Бо вуҷуди ин, фосилаи эътимоди каҷи DPI васеъ аст ва OR=1-ро ба андозаи зиёд дар бар мегирад; аз ин рӯ робитаи DPI–MCI мисли CDAI аз ҷиҳати оморӣ устувор нест.

Робитаи CDAI бо MCI

OR байни квартилҳои баландтарин ва пасттарини CDAI 0,669 аст. Ин association-и мушоҳидавӣ далели он нест, ки CDAI-и баланд MCI-ро мустақим пешгирӣ мекунад.

Чаро натиҷаи DPI бо MCI эҳтиёткорона шарҳ дода мешавад?

Таҳлили пайвастаи пурра ислоҳшудаи DPI OR=0,990 (95% CI: 0,979–1,001; p=0,088) дод. OR-и квартилҳои баландтарини DPI нисбат ба Q1 0,808 (95% CI: 0,612–1,068; p=0,134) буд ва аз ҳадди аҳамияти оморӣ нагузашт.

Аз ин рӯ, гарчанде таҳқиқот робитаи мусбати DPI бо холи маърифатиро дастгирӣ мекунад, барои робитаи мустақили DPI бо odds-и пасттари MCI далели кофии устувори оморӣ пешниҳод намекунад.

Вақте CDAI ва DPI Ҳамзамон Баланданд, Натиҷаи %46,3 Пасттари MCI Чӣ Гуна Шарҳ Дода Шавад?

Дар гурӯҳе, ки ҳар ду индекс дар сатҳи Q4 буданд, нисбат ба гурӯҳи истинодие, ки ҳар ду индекс дар сатҳи Q1 буданд, OR барои MCI 0,537 буд; ин натиҷаи регрессияи логистикии мушоҳидавӣ бо тақрибан %46,3 odds-и пасттар мувофиқ аст, вале аз сабаби тарҳи буришӣ гуфта намешавад, ки парҳез MCI-ро %46,3 пешгирӣ мекунад ё ин фарқ мустақиман аз антиоксидантҳо ва фитохимикатҳо бармеояд.

Ду гурӯҳбандии гуногун дар таҳлили муштараки парҳез

Дар таҳлили муштараки холи MoCA, CDAI ва DPI мувофиқи медианаҳо ба “паст” ва “баланд” ҷудо шуданд. Коэффитсиенти пурра ислоҳшудаи MoCA дар гурӯҳе, ки ҳам CDAI ва ҳам DPI баланд буданд, нисбат ба гурӯҳи паст–паст β=0,775 (95% CI: 0,180–1,370) буд.

Муқоисаи муштарак дар таҳлили MCI дигар буд: дар ин ҷо се категория — Q1/Q1, Q4/Q4 ва дигар таркибҳо — истифода шуданд. OR дар гурӯҳи Q4/Q4 0,537 ва дар гурӯҳи дигар таркибҳо 0,626 буд.

Аз ин рӯ, “баланд–баланд” дар таҳлили MoCA ва “Q4–Q4” дар таҳлили MCI як категорияи оморӣ нестанд.

BMR ва нишондиҳандаҳои гематологӣ бо маърифат чӣ гуна алоқаманд буданд?

Андозаи ин коэффитсиентҳо аз воҳидҳои худи тағйирёбандаҳо вобаста аст; масалан, қимати β-и BMR ва β-и SIRI-ро мустақиман ҳамчун “кадомаш муҳимтар аст?” муқоиса кардан мумкин нест.

CDAI бо кадом нишондиҳандаҳои эҳтимолии миёнарав алоқаманд буд?

Дар Model 3-и пурра ислоҳшуда CDAI-и баландтар бо BMR-и баландтар алоқаманд буд (β=2,254; 95% CI: 0,608–3,900; p=0,007). Байни CDAI ва SII робитаи баръакс ёфт шуд (β=−3,700; 95% CI: −7,237 – −0,164; p=0,040). Бо MCH низ робитаи мусбат ва дар ҳадди аҳамият вуҷуд дошт (β=0,263; 95% CI: 0,001–0,525; p=0,049).

DPI бошад дар таҳлилҳои пурра ислоҳшуда бо BMR, SII, SIRI, RDW, HGB ё MCH робитаи аз ҷиҳати оморӣ маънонок нишон надод.

Оё BMR ва SII Дарвоқеъ Байни Парҳез ва Маърифат Миёнравҳои Сабабӣ Ҳастанд?

Ин таҳқиқот инро исбот намекунад; дар моделҳои миёнаравӣ BMR %8,8 ва SII %5,9 робитаи умумии CDAI–MoCA-ро аз ҷиҳати оморӣ шарҳ доданд, вале тарҳи буришӣ тартиби вақтро байни таъсиррасонӣ, миёнарав ва натиҷа муайян карда наметавонад, бинобар ин ин қиматҳо фоизҳои миёнаравии биологии сабабӣ нестанд, балки натиҷаҳои омории таҳқиқотии миёнаравӣ мебошанд.

Сохтори миқдории модели миёнаравӣ

Аҳамияти таъсирҳои миёнаравӣ бо 5000 bootstrap намуна арзёбӣ шуд. Моделҳо барои синну сол, ҷинс, таҳсил, BMI, тамокукашӣ, машрубот, истеъмоли энергия, гипертония, диабет, сактаи мағзӣ ва бемории ишемикии дил ислоҳ шудаанд.

Бо вуҷуди ин, BMI метавонад ҳам омиле бошад, ки ба BMR таъсир мерасонад, ва ҳам ҷузъи занҷири эҳтимолии сабабӣ. Муаллифон махсус қайд мекунанд, ки ислоҳ барои BMI дар баъзе сенарияҳо метавонад overadjustment bias эҷод кунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот ва иштирокчиён

Таҳқиқот таҳлили буришии иштирокчиёни ибтидоии когорти EDNCS дар солҳои 2020–2023 мебошад. Иштирокчиён аз байни шахсони 60 сола ва калонтар, ки ба марказҳои саломатии ҷамъиятии Пекин барои муоинаи мунтазам ё нигоҳубини бемориҳои музмин меомаданд, бо интихоби қулай ҷалб шуданд.

Меъёрҳои дохилшавӣ ≥60 сол, қобилияти кофии муошират барои анҷоми мусоҳибаи муфассал ва ризоияти ихтиёрии хаттӣ буданд. Шахсони дорои ихтилоли маърифатӣ вобаста ба депрессия, осеби травматикии мағз ё дисфунксияи шадиди узвҳо; онҳое, ки аз иштирок даст кашиданд; ва шахсони дорои мушкилоти ислоҳнашудаи биноӣ ё шунавоӣ хориҷ шуданд.

Таҳлили оморӣ

Тағйирёбандаҳои пайвастаи ғайринормалӣ ҳамчун медиана ва фосилаи байни квартилҳо, тағйирёбандаҳои категориявӣ ҳамчун шумора ва фоиз пешниҳод шуданд. Гурӯҳҳо бо тести Kruskal–Wallis H ё тести хи-квадрат муқоиса шуданд.

Барои натиҷаҳои MoCA регрессияи хаттии бисёртағйирёбанда ва барои MCI регрессияи логистикии бисёртағйирёбанда истифода шуд.

Сохтори доза–посух бо регрессияи restricted cubic spline таҳқиқ шуд. Гиреҳҳо дар персентилҳои 5., 35., 65. ва 95.-и индексҳои дахлдор ҷойгир карда шуданд. Моделҳои RCS барои ҳамаи ковариатҳои Model 3 ислоҳ шуданд.

Аҳамияти оморӣ ҳамчун p<0,05-и дутарафа муайян шуд. Дар таҳлилҳо SPSS 25.0 ва R 4.5.0 истифода шуданд.

Таҳлили миёнаравӣ

Барои BMR ва SII як mediator model ва outcome model, ки ҳам таъсиррасонӣ ва ҳам тағйирёбандаи миёнаравро дар бар мегирифт, сохта шуданд. Таносуби миёнаравӣ ҳамчун нисбати таъсири ғайримустақим ба таъсири умумӣ ҳисоб шуда, аҳамият дар 5000 bootstrap такрор арзёбӣ шуд.

Модели пешгӯии LASSO чӣ гуна сохта шуд?

Регрессияи Least Absolute Shrinkage and Selection Operator (LASSO) барои коҳиш додан ва интихоби тағйирёбандаҳои номзад истифода шуд. Параметри λ бо санҷиши салибшакли 10-қабата арзёбӣ шуд; барои модели бештар parsimonious меъёри 1 хатои стандартӣ истифода гардид.

Модели ниҳоӣ ҳафт тағйирёбандаро дар бар гирифт:

1. Сатҳи таҳсил
2. Тамокукашӣ
3. Истеъмоли умумии энергия
4. CDAI
5. SIRI
6. RDW
7. MCH

Баъдан ин тағйирёбандаҳо дар як номограмма муттаҳид шуданд, ки эҳтимолияти MCI-ро ба таври визуалӣ нишон медиҳад.

Оё Номограммаи LASSO Барои Истифодаи Клиникӣ Омода Аст?

Не. Гарчанде AUC-и намоёни модел 0,731 ва optimism-corrected AUC пас аз 200 bootstrap такрор 0,728 буд, санҷиш танҳо дар дохили ҳамин намунаи таҳқиқот анҷом шуд; азбаски санҷиши мустақили берунии когорт вуҷуд надорад, моделро омода барои скрининг ё ташхиси клиникӣ ҳисоб кардан мумкин нест.

Дар таҳлили ROC фосилаи эътимоди %95 барои AUC-и намоён 0,706–0,756 буд. Decision curve analysis дар ҳудуди тақрибан %20–80 эҳтимолияти ҳаддӣ барои модел net benefit-и мусбат нишон дод. Ин натиҷа танҳо кори таҳлили қарорро дар намунаи таҳқиқот ифода мекунад.

Таҳлилҳои ҳассосият

Ҳангоми баррасии маълумоти гумшуда бо multiple imputation, робитаҳои CDAI, DPI, BMR ва SII бо натиҷаҳои маърифатӣ асосан ба таҳлили complete-case монанд боқӣ монданд.

Баръакс, вақте CDAI бо истеъмоли антиоксидантҳо нисбат ба энергияи умумӣ барои ҳар 1000 kcal ислоҳ ва аз нав ҳисоб карда шуд, робитаҳои CDAI–MoCA ва CDAI–MCI дигар аз ҷиҳати оморӣ маънонок набуданд.

Муаллифон мегӯянд, ки CDAI-и аслӣ ҳам миқдори мутлақи истеъмоли антиоксидантҳо ва ҳам ҷузъи зичии парҳезиро инъикос мекунад, дар ҳоле ки CDAI-и ислоҳшуда барои энергия бештар зичиро ҷудо мекунад. Бо вуҷуди ин, ин натиҷаи ҳассосият нишон медиҳад, ки натиҷаи асосии CDAI ба таърифи индекси истифодашуда ҳассос аст.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

Таҳқиқот CDAI ва DPI-ро дар як намуна ҳам алоҳида ва ҳам муштарак арзёбӣ кард, холи маърифатӣ ва MCI-ро ҷудо таҳлил намуд, тағйирёбандаҳои эҳтимолии метаболикӣ ва илтиҳобии шарҳдиҳандаро баррасӣ кард ва маълумоти парҳезиро дар баробари нишондиҳандаҳои гематологӣ истифода бурд.

Ин ки MCI танҳо аз рӯи як холи MoCA муайян нашуда, пас аз скрининг аз ҷониби невролог арзёбӣ шуд, хусусияти муҳими андозагирии натиҷа мебошад.

Таҳлили оморӣ танҳо ба як модели регрессия маҳдуд нашуд; ислоҳи марҳилавии ковариатҳо, RCS, таҳлили bootstrap-и миёнаравӣ, multiple imputation, LASSO, bootstrap optimism correction, калибровка ва DCA якҷоя истифода шуданд.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот

• Тарҳи буришӣ сабаб–натиҷа ё тартиби вақтро муайян карда наметавонад.
• Интихоби қулай умумисозии натиҷаҳоро ба аҳолии васеъ маҳдуд мекунад.
• FFQ-и 28-бандӣ ба ғалати хотир ва хатои андозагирии парҳез осебпазир аст.
• Азбаски иловаҳои ғизоӣ сабт нашудаанд, таъсиррасонии умумии антиоксидантӣ метавонад кам арзёбӣ шуда бошад.
• Деменсияи эҳтимолӣ бо MMSE <24 бе ислоҳ барои сатҳи таҳсил хориҷ карда шуд.
• Робитаи мустақили DPI бо MCI аз ҷиҳати оморӣ устувор нест.
• BMR мустақим бо калориметрияи ғайримустақим чен нашуда, бо алгоритми хусусии дастгоҳи InBody 720 BIA тахмин карда шуд.
• Омилҳои эҳтимолии омехтакунанда, аз ҷумла фаъолияти ҷисмонӣ, вазъи иҷтимоӣ-иқтисодӣ, депрессия, сифати хоб, генотипи APOE ва истифодаи доруҳо дастрас набуданд.
• Ислоҳ барои BMI дар моделҳои миёнаравӣ метавонад дар баъзе сохторҳои сабабӣ overadjustment bias ба вуҷуд орад.
• Аз даст рафтани аҳамияти робитаҳои асосӣ дар таҳлили CDAI-и ислоҳшуда барои энергия нишон медиҳад, ки натиҷаҳо ба усули ҳисобкунии индекс ҳассос буда метавонанд.
• Модели пешгӯии LASSO танҳо санҷиши дохилӣ гузаштааст; санҷиши мустақили беруна надорад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Таҳқиқот дастгирӣ мекунад, ки дар намунаи марказҳои саломатии ҷамъиятии Пекин CDAI ва DPI-и баландтар бо холи баландтари MoCA алоқаманд буданд.

CDAI-и баландтар бо odds-и пасттари MCI алоқаманд буд. Дар гурӯҳе, ки квартилҳои баландтарини CDAI ва DPI ҳамзамон мавҷуд буданд, нисбат ба гурӯҳи истинодие, ки ҳар ду индекс пасттарин буданд, odds-и MCI камтар мушоҳида шуд.

BMR ва SII дар робитаи CDAI–MoCA таъсирҳои ғайримустақими оморӣ доштанд. Ин натиҷа барои таҳқиқи ояндаи мубодилаи энергия ва илтиҳоби системавӣ бо тарҳҳои қавитар гипотеза пешниҳод мекунад.

Таҳқиқот ҳамчунин нишон медиҳад, ки номограммаи LASSO, ки парҳез, илтиҳоб, параметрҳои эритросит ва тағйирёбандаҳои демографиро якҷо истифода мебарад, дар намунаи таҳқиқот қобилияти миёнаи ҷудокуниро нишон додааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки парҳези бой аз антиоксидантҳо ё фитохимикатҳо пастшавии маърифатиро ҳатман пешгирӣ мекунад.

Он исбот намекунад, ки робитаи CDAI бо маърифат тавассути зиёд шудани BMR ё кам шудани SII ба таври сабабӣ ба вуҷуд меояд.

Он нишон намедиҳад, ки DPI танҳо хатари MCI-ро ба таври назаррас коҳиш медиҳад.

Натиҷаи OR=0,537 дар гурӯҳе, ки ҳар ду индекс баланд буданд, маънои онро надорад, ки парҳез пайдоиши MCI-ро бо таъсири табобатӣ ё пешгирикунанда ба андозаи %46,3 коҳиш медиҳад.

Номограммаи LASSO воситаи тасдиқшуда барои ташхиси клиникии MCI нест.

Таҳқиқот санҷиш накардааст, ки витамини муайян, минерал, фитохимикат, ғизо ё иловаи алоҳида муҳофизати маърифатӣ медиҳад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Associations of Dietary Antioxidant and Phytochemical Indices with Cognitive Function: Mediating Roles of Basal Metabolic Rate and Systemic Inflammation

Муаллифон: Yuebao Fu; Wenjing Wang; Junqiao You; Zijian Cheng; Yuhui Sun; Yijia Liu; Yongye Sun; Yuandi Xi.

Муаллифони масъул: Yongye Sun ва Yuandi Xi.

Муассисаҳо: School of Public Health, Qingdao University, Qingdao, China; School of Public Health, Capital Medical University, Beijing, China.

Маҷалла: Antioxidants.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Маълумоти нашр: 2026; ҷилди 15; шумораи 5; мақолаи 573. Санаи нашр: 1 May 2026.

DOI: 10.3390/antiox15050573

Навъи манбаъ: Мақолаи таҳқиқотии буришӣ ва мушоҳидавии ҳамтоарзёбишуда бо дастрасии кушода.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Манбаи таҳқиқот: Когорти Effect of Dietary Nutrition on the Cognitive Function and Sarcopenia in Middle-Aged and Elderly People (EDNCS); рақами сабт ChiCTR2100054969.

Давраи таҳлил: Иштирокчиёни ибтидоии 2020–2023.

Намуна: 1845 нафар аз 60 сола ва болотар, ки бо интихоби қулай аз марказҳои саломатии ҷамъиятии Пекин гирифта шудаанд.

Арзёбии ғизо: FFQ-и 28-бандӣ; истеъмоли маъмулии як соли гузашта; China Food Composition Database 6th Edition. Иловаҳои ғизоӣ дохил нашудаанд.

CDAI: Ҷамъи истеъмоли рӯзонаи стандартишудаи селен, руҳ, каротиноидҳо, витамини A, витамини C ва витамини E.

DPI: Таносуби энергияи рӯзона аз ғизоҳои бой аз фитохимикатҳо ба энергияи умумии рӯзона ×100.

Арзёбии маърифатӣ: MMSE ва версияи Пекинии MoCA. Скрининги MMSE <24 барои деменсияи эҳтимолӣ; скрининги MoCA мувофиқи сатҳи таҳсил барои MCI ва сипас тасдиқи невролог.

BMR: Бо анализатори биоэлектрикии импеданси InBody 720 ва алгоритми хусусии истеҳсолкунанда тахмин карда шуд.

Нишондиҳандаҳои хун: RDW, HGB, MCH, нейтрофил, тромбоцит, лимфоцит ва моноцит. SII=(P×N)/L; SIRI=(N×M)/L.

Омор: Тести Kruskal–Wallis H, хи-квадрат, регрессияи хаттии бисёртағйирёбанда, регрессияи логистикӣ, restricted cubic spline, таҳлили bootstrap-и миёнаравӣ, LASSO, ROC/AUC, калибровка, decision curve analysis ва multiple imputation. Аҳамияти оморӣ p<0,05-и дутарафа.

Нармафзор: SPSS 25.0 ва R 4.5.0.

LASSO: Санҷиши салибшакли 10-қабата; санҷиши дохилӣ бар асоси 200 bootstrap такрор барои optimism-и кори модел.

Маводи иловагӣ: Table S1 маҳсулоти фитохимиявӣ; S2 коэффитсиентҳои LASSO ва OR-ҳо; S3 шумораи маълумоти гумшуда; S4–S6 таҳлилҳои multiple imputation; S7 натиҷаҳои CDAI-и ислоҳшуда барои энергия.

Маблағгузорӣ: National Natural Science Foundation of China, Grant No. 82273620.

Тасдиқи этикӣ: Capital Medical University Ethics Committee; Z2019SY052, 15 October 2019 ва 2022SY044, 9 March 2022.

Ризоияти огоҳона: Аз ҳамаи иштирокчиён ризоияти хаттии огоҳона гирифта шуд.

Дастрасии маълумот: Бо сабабҳои махфият ва этикӣ маълумотро метавон бо дархост аз муаллифони масъул гирифт.

Тазоди манфиатҳо: Муаллифон тазоди манфиатҳоро гузориш надодаанд.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия Yuebao Fu, Yongye Sun ва Yuandi Xi; методология Yuebao Fu, Wenjing Wang, Zijian Cheng, Yongye Sun ва Yuandi Xi; таҳлили расмӣ Yuebao Fu ва Wenjing Wang; куратсияи маълумот Yuebao Fu, Junqiao You ва Yuandi Xi; тарҳи аввал Yuebao Fu; назорат Yongye Sun ва Yuandi Xi; идоракунии лоиҳа ва таъмини маблағгузорӣ аз ҷониби Yuandi Xi анҷом дода шуд.

Маҳдудияти асосии методологӣ: Бо сабаби тарҳи буришӣ тартиби вақт байни парҳез, BMR/SII ва маърифат муайян карда намешавад. Натиҷаҳо робитаро нишон медиҳанд, на роҳи сабабиро.

Ёддошти муҳими ҳассосият: Ҳангоми истифодаи CDAI-и ислоҳшуда барои энергия, робитаҳои CDAI бо MoCA ва MCI аҳамияти омории худро аз даст доданд. Бояд равшан нигоҳ дошта шавад, ки натиҷаҳои асосӣ танҳо ба таърифи аслии CDAI такя мекунанд.

Ҳади модели пешгӯӣ: Номограмма танҳо санҷиши дохилӣ гузаштааст. Бе санҷиши беруна дар популятсияи мустақил онро набояд ҳамчун воситаи клиникии скрининг ё қарор қабул кард.

Усули баёни Verianla: Ин матн танҳо тарҷумаи abstract ё conclusion-и мақолаи аслӣ нест. Интихоби намуна, ҳисобкунии CDAI ва DPI, арзёбии MCI, ченкунии BMR ва илтиҳоб, тамоми қабатҳои регрессия, натиҷаҳои RCS, сохтори миёнаравии Figure 4, раванди таҳияи LASSO–номограмма, натиҷаҳои ROC/калибровка/DCA, таҳлилҳои ҳассосият ва маҳдудиятҳо ба қабатҳои ҷудогонаи илмӣ тақсим шуда, дар сохтори омӯзишии тоҷикӣ аз нав ташкил карда шудаанд.

Ҳади шарҳи клиникӣ/ғизоӣ: Таҳқиқот барои шахси алоҳида витамин, иловаи антиоксидантӣ ё парҳези муайяни табобатиро тавсия намедиҳад. Натиҷаҳо робитаҳои оморӣ байни индексҳои парҳезӣ ва маърифат дар намунаи буришии ҷамъиятӣ мебошанд.