Bu kesitsel anket çalışması, İtalyan diş hekimlerinin pediatrik hastalarda enfektif endokardit profilaksisine ilişkin bilgilerini ve antibiyotik tercihlerini inceleyen gözlemsel bir araştırmadır. Enfektif endokardit profilaksisi, yüksek risk taşıyan belirli hastalarda ve belirli invaziv dental işlemlerden önce geçici bakteriyemiyi azaltmak amacıyla kılavuzlarda tanımlanan antibiyotik uygulamasıdır. Çalışmaya 242 diş hekimi katılmıştır. Katılımcıların büyük bölümü penisilin alerjisi olmayan çocuklarda ilk seçenek antibiyotiği doğru tanımlarken doz, uygulama zamanı ve bazı klinik endikasyonlarda belirgin bilgi boşlukları görülmüştür. Bulgular gerçek reçete kayıtlarını veya klinik sonuçları değil, anket yanıtlarını göstermektedir; kolayda örnekleme, tahmini %34,6 yanıt oranı ve resmî olarak valide edilmemiş anket sonuçların bütün İtalyan diş hekimlerine genellenmesini sınırlar.

Penisilin alerjisi olmayan pediatrik hastalar için katılımcıların %93'ü amoksisilini ilk seçenek olarak belirtmiştir. Bununla birlikte amoksisilin dozunu doğru tanımlayanların oranı kaynakta %50, profilaksinin tek doz halinde dental işlemden 30–60 dakika önce verilmesi gerektiğini belirtenlerin oranı %68 olarak raporlanmıştır. Penisilin alerjisi bulunan gruba ilişkin soruda katılımcıların %48'i azitromisin veya klaritromisini, %28'i klindamisini seçmiştir. Makale, kullandığı AHA referansına göre klindamisinin artık önerilmediğini özellikle vurgulamaktadır.

Araştırmanın temel mesajı yalnız hangi antibiyotiğin adının bilindiğine odaklanmamaktadır. Diş hekiminin hangi kardiyak durumda profilaksinin gerekli olduğunu, hangi dental işlemin profilaksi kapsamına girdiğini ve seçilen ilacın doz ile zamanlamasını doğru biçimde bilmesi birbirinden ayrı bilgi basamaklarıdır. Çalışmada bu basamakların başarı düzeyleri aynı değildir.

Araştırmanın problemi

Antibiyotiklerin diş hekimliğinde gereksiz, yanlış endikasyonla veya yanlış rejimle kullanılması hem bireysel advers etki riski hem de antibiyotiklerin uygun kullanımına ilişkin daha geniş antimikrobiyal yönetim problemi açısından önemlidir. Pediatrik dental uygulamada bu karar daha da katmanlıdır: antibiyotik yalnız bir ilacın seçilmesi değildir; hastanın tıbbi öyküsü, enfektif endokardit açısından risk kategorisi, gerçekleştirilecek dental işlemin niteliği, ilaç alerjisi ve profilaksi rejiminin zamanlaması birlikte değerlendirilir.

Kaynak çalışma bu problemin klinik sonuç tarafını değil, diş hekimlerinin kılavuz bilgisi tarafını araştırmıştır. Dolayısıyla araştırma, “profilaksi enfektif endokarditi ne kadar azaltır?” sorusunu deneysel olarak test etmez. Bunun yerine “diş hekimleri kılavuzda tanımlanan profilaksi kararlarını ne ölçüde doğru biliyor?” sorusuna odaklanır.

Pediatrik Diş Hekimliğinde Enfektif Endokardit Profilaksisi Nedir?

Enfektif endokardit profilaksisi, enfektif endokardit açısından yüksek risk grubunda değerlendirilen belirli hastalarda, bakteriyemi oluşturabilen seçilmiş dental işlemlerden önce kılavuzlara göre antibiyotik verilmesini ifade eden koruyucu yaklaşımdır; kaynak çalışma profilaksinin etkinliğini yeniden test etmek yerine İtalyan diş hekimlerinin bu kılavuz temelli karar yapısını ne kadar doğru bildiğini ölçmüştür.

Çalışmanın kullandığı karar mantığı

Anketteki enfektif endokardit profilaksisi sorularının doğruluğu, araştırmacıların seçtiği uluslararası ve ulusal referanslara göre değerlendirilmiştir. Kullanılan referans çerçevesi American Heart Association (AHA), American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD), European Academy of Pediatric Dentistry (EAPD) ve İtalya İlaç Ajansının AWaRe antibiyotik kaynağını içermektedir.

Bu karar yapısında üç ayrı soru birbirinden ayrılmalıdır:

1. Hastanın kardiyak durumu profilaksi gerektiren risk kategorilerinden biri midir?
2. Planlanan dental işlem profilaksi kapsamındaki invaziv işlemlerden biri midir?
3. Profilaksi gerekiyorsa antibiyotik, doz ve zamanlama doğru mudur?

Kaynak sonuçları, katılımcıların bu üç katmanda eşit düzeyde bilgi göstermediğini ortaya koymaktadır.

Örneklemin yapısı

Anket başlangıçta 700 diş hekiminden oluşan bir posta listesine elektronik olarak gönderilmiştir. Toplam 242 tamamlanmış yanıt elde edilmiş ve araştırmacılar %34,6 yanıt oranı hesaplamıştır. Bununla birlikte anket bağlantısının ilk liste dışındaki kişilere de gönderilmiş olabileceği dışlanamadığından, makale bu yanıt oranının tahmini olduğunu belirtmektedir.

Bu dağılım, sonuçların yorumunda önemlidir. Örneğin pediatrik diş hekimliği uzmanları yalnızca 24 kişidir. Ayrıca örneklemin %70'inin Kuzey İtalya'dan gelmesi, araştırmanın coğrafi açıdan İtalya'nın bütün diş hekimi nüfusunun dengeli bir örneği olarak görülmesini engeller.

Kardiyak durumların doğru tanınması

Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, profilaksi gereken ve gerekmeyen kardiyak durumların her zaman doğru ayrıştırılamamasıdır. Kaynakta kullanılan AHA referansına göre protez kalp kapakları, önceki enfektif endokardit öyküsü, belirli konjenital kalp hastalıkları ve yapısal olarak anormal bir kapaktan kaynaklanan regürjitasyonu bulunan kalp nakli alıcıları profilaksi açısından ilgili yüksek risk kategorileri arasında değerlendirilmiştir.

Örneğin çalışma, mitral kapak prolapsusu için yalnız %40'ın; kalp nakli tek başına sorulduğunda ise yalnız %26'nın çalışmanın referans standardıyla uyumlu yanıt verdiğini bildirmektedir. Buna karşılık önceki enfektif endokardit için katılımcıların %90'ı, protez kardiyak kapaklar için %95'i “evet” yanıtını vermiştir. Bu dağılım, bilgi eksikliğinin bütün klinik durumlarda aynı olmadığını gösterir.

Dental işlemlerin doğru sınıflandırılması

AHA referansına göre çalışma, diş eti dokusunun manipülasyonunu, dişlerin periapikal bölgesine müdahaleyi veya oral mukozanın perforasyonunu içeren dental girişimleri profilaksi kararında ilgili işlemler olarak değerlendirmiştir.

Katılımcıların %74'ü diş eti dokusu manipülasyonu için, %59'u periapikal bölge manipülasyonu için ve %71'i oral mukoza perforasyonu için “evet” yanıtı vermiştir. Buna karşılık enfekte olmayan dokudan rutin lokal anestezi enjeksiyonunda katılımcıların %90'ı “hayır” demiştir. Süt dişinin doğal düşmesi ve çıkarılabilir protetik/ortodontik aparey yerleştirilmesi için %99 oranında “hayır” yanıtı alınmış; ortodontik aparey ayarlaması ve braket yerleştirilmesinde bütün katılımcılar “hayır” seçeneğini işaretlemiştir.

Bu sonuçlar, dental işlemler hakkındaki bilginin kardiyak endikasyon bilgisine kıyasla genel olarak daha iyi olduğunu düşündürmektedir. Ancak periapikal manipülasyon veya bazı sınır durumlarında hatalı ya da kararsız yanıtlar devam etmektedir.

Çalışmada En Belirgin Bilgi Açıkları Neredeydi?

En belirgin bilgi açıkları yalnız doğru antibiyotik adının seçilmesinde değil, hangi kardiyak durumun profilaksi gerektirdiğinin ayrıştırılmasında, uygun dozun bilinmesinde ve profilaksinin doğru zamanda uygulanmasında ortaya çıkmıştır; penisilin alerjisi olmayan çocuklarda amoksisilin büyük ölçüde doğru tanınırken doz ve zamanlama bilgisi daha düşük kalmış, penisilin alerjisi bulunan hastalarda ise klindamisin kayda değer oranda seçilmeye devam etmiştir.

Penisilin alerjisi olmayan pediatrik hastalar

Oral ilaç alabilen ve penisilin alerjisi bulunmayan pediatrik hastalar için 226 katılımcı, yani bütün örneklemin %93'ü amoksisilini ilk seçenek olarak belirtmiştir. Buna karşılık ilacın adını doğru seçmek, doz ve zamanlama bilgisinin aynı düzeyde olduğu anlamına gelmemiştir.

Kaynak Tablo 4'te doz ve zamanlama satırlarındaki ham sayılar toplam 226'dır. Bu sayı amoksisilini seçenlerin sayısıyla aynıdır. Dolayısıyla bu alt sonuçların bütün 242 katılımcıdan bağımsız biçimde okunmaması gerekir.

Penisilin alerjisi bulunan pediatrik hastalar

Penisilin alerjisi bulunan ve oral ilaç alabilen pediatrik hasta senaryosunda yanıtlar daha heterojendir. Katılımcıların %48'i azitromisin veya klaritromisin, %28'i klindamisin, %6'sı sefalosporin seçmiş ve %17'si yanıtı bilmediğini belirtmiştir.

Makalenin kullandığı AHA referansında klindamisin artık önerilen profilaksi seçeneklerinden biri değildir. Yazarlar bu nedenle katılımcıların %28'inin klindamisin seçmesini güncel kılavuz bilgisindeki önemli boşluklardan biri olarak değerlendirmiştir.

Kaynak Tablo 5, seçilen doğru antibiyotiğe ilişkin doz bilgisinde %25 doğru, %41 düşük, %13 yüksek ve %21 “bilmiyorum” dağılımı; zamanlama için ise %68 işlemden 30–60 dakika önce tek doz yanıtı bildirmektedir. Bununla birlikte bu iki alt bölümün ham sayıları bütün 242 katılımcıyı toplamamaktadır ve tablo alt paydanın nasıl oluşturulduğunu ayrıca açıklamamaktadır. Bu nedenle burada kaynağın yüzdeleri aynen aktarılmış, eksik payda hakkında varsayım yapılmamıştır.

Kılavuz rejimi ile anket bilgisinin ayrılması

Aşağıdaki bilgiler araştırmanın AHA 2021 referansından kullandığı bilimsel karşılaştırma standardını göstermektedir; bireysel hasta için reçete önerisi değildir. Klinik uygulamada güncel kılavuz, hastanın alerji öyküsü, kardiyak durumu ve diğer klinik özellikleri yetkili sağlık profesyoneli tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.

Makalenin kullandığı zamanlama standardı, profilaksi dozunun dental işlem başlamadan 30–60 dakika önce tek doz halinde uygulanmasıdır. Verianla tablosunun amacı bu tarihli referans standardını ve çalışmanın ölçtüğü bilgi alanını doğru aktarmaktır; güncel klinik reçeteleme talimatı oluşturmak değildir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı

Araştırma, yapılandırılmış çevrim içi bir anket kullanılarak yürütülen kesitsel bir çalışmadır. Anket Google Forms üzerinde hazırlanmış ve İtalyan diş hekimlerine elektronik olarak dağıtılmıştır. Katılım gönüllüdür ve kolayda örnekleme uygulanmıştır.

Anket hesabı başına tek yanıt kabul edecek şekilde yapılandırılarak yinelenen gönderim riski azaltılmaya çalışılmıştır. Araştırma amaçlı anonim yanıtların kullanılmasına onay vermeyen kişilerin anketi sürdürmesine izin verilmemiş; sorular zorunlu tutulmuştur.

Anketin üç bölümü

• Demografik bilgiler: yaş/yıl bilgileri, cinsiyet, mesleki deneyim, akademik yeterlilik, ağırlıklı tedavi edilen hasta grubu ve çalışma ortamı.
• Pediatrik diş hekimliğinde genel antibiyotik bilgisi: antibiyotik reçetelenmesinin endike olduğu klinik durumlar ve kullanım uygulamaları.
• Enfektif endokardit profilaksisi: profilaksi önerilen anamnestik/kardiyak durumlar, dental işlemler ve reçeteleme uygulamaları.

Anket validasyonu

Araştırma ekibi anketi mevcut klinik kılavuzlara dayanarak geliştirmiş ve pediatrik diş hekimliğinde antibiyotik reçeteleme konusunda deneyimli meslektaşlardan anketin açıklığı ve içerik uygunluğu konusunda gayriresmî değerlendirme almıştır. Bununla birlikte pilot test, iç tutarlılık analizi veya test-tekrar test güvenilirliği gibi resmî validasyon işlemleri yapılmamıştır.

Bu ayrıntı önemlidir. Bir anketin hangi bilgi alanını ölçmek istediği ile bunu ne kadar güvenilir ve tekrarlanabilir biçimde ölçtüğü aynı soru değildir. Resmî validasyonun bulunmaması, katılımcıların gerçek bilgi düzeyi ile anket puanları arasındaki ilişkinin yorumunda ek belirsizlik oluşturur.

İstatistiksel analiz

Kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak özetlenmiştir. Sürekli değişkenler için medyan ve çeyrekler arası aralık kullanılmıştır. Kategorik grup karşılaştırmalarında ki-kare testi; ki-kare varsayımlarının karşılanmadığı, özellikle beklenen hücre sayılarının 5'in altında kaldığı durumlarda Fisher kesin testi uygulanmıştır.

Bütün testler iki yönlüdür ve istatistiksel anlamlılık eşiği p < 0,05 olarak belirlenmiştir. Analizler R sürüm 4.3 ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma keşifsel olduğu için çoklu karşılaştırmalara yönelik düzeltme uygulanmamıştır.

Çoklu karşılaştırma düzeltmesinin yapılmaması, çeşitli alt gruplarda bulunan tekil p-değerlerinin ihtiyatla yorumlanmasını gerektirir. Kaynak da sonuçların genelinde mesleki deneyim, uzmanlık veya ağırlıklı hasta grubu ile sürekli ve tek yönlü bir bilgi üstünlüğü göstermemiştir.

Alt grup bulguları

Pediatrik diş hekimliği uzmanları bazı sorularda biraz daha yüksek doğruluk göstermiş olsa da yanlış cevaplar bu grupta da görülmüştür. Benzer biçimde mesleki deneyimin artmasının bütün soru kümelerinde daha yüksek bilgiyle tutarlı biçimde ilişkili olduğu gösterilmemiştir.

Dental işlemlerde bazı alt grup farklılıkları istatistiksel anlamlılığa ulaşmıştır. Örneğin dişlerin periapikal bölgesinin manipülasyonunu içeren işlemlerde belirli deneyim gruplarında ve kamu/karma çalışma ortamlarında daha yüksek doğruluk görülmüştür. Oral mukoza perforasyonu konusunda ağırlıklı olarak pediatrik hasta tedavi edenlerin daha yüksek doğruluk göstermesi de raporlanmıştır. Ancak bu farklılıklar bütün sorulara yayılan düzenli bir örüntü oluşturmamıştır.

Ana sonuçların birlikte okunması

Bu Anket Sonuçları Tüm İtalyan Diş Hekimlerine Genellenebilir mi?

Hayır; çalışma bütün İtalyan diş hekimlerini temsil eden olasılıklı bir ulusal örnekleme dayanmamaktadır. Kolayda örnekleme kullanılması, yanıt oranının yaklaşık %34,6 olması ve anket bağlantısının ilk posta listesi dışına iletilmiş olabilmesi, resmî anket validasyonunun bulunmaması, örneklemin coğrafi olarak Kuzey İtalya ağırlıklı olması ve pediatrik diş hekimliği uzmanlarının küçük bir alt grup oluşturması sonuçların genellenebilirliğini sınırlar.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

Çalışma, ankete katılan 242 İtalyan diş hekimi içinde enfektif endokardit profilaksisine ilişkin bilgi düzeyinin konuya göre değiştiğini desteklemektedir. Özellikle doz, zamanlama, bazı kardiyak endikasyonlar ve penisilin alerjisi durumundaki antibiyotik tercihleri eğitim gereksinimi bulunan alanlar olarak ortaya çıkmıştır.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

Bu çalışma yanlış bir anket yanıtının gerçek klinikte mutlaka yanlış reçeteye dönüştüğünü kanıtlamaz. Gerçek reçete veri tabanları incelenmemiştir. Hastalarda bakteriyemi, enfektif endokardit gelişimi, profilaksinin klinik etkinliği, advers olay sıklığı veya antibiyotik direnci ölçülmemiştir. Çalışma herhangi bir eğitim müdahalesinin bilgi düzeyini artırdığını da deneysel olarak test etmemiştir.

Aynı nedenle sonuçlar nedensel değildir. Mesleki deneyim, uzmanlık alanı veya çalışma ortamı ile belirli yanıtlar arasında görülen farklılıklar, bu özelliklerin bilgi düzeyindeki farkın nedeni olduğunu göstermez.

Gelecek araştırma yönü

Yazarlar, İtalya'daki pediatrik diş hekimliği uzmanlarının sayısı arttıkça araştırmanın tekrarlanmasını ve daha büyük, çok merkezli örneklemlerde farklı akademik kurumların iş birliğiyle yürütülmesini önermektedir. Daha geniş örneklem ve daha güçlü örnekleme tasarımı, mevcut çalışmanın temsil gücü sınırlılığını azaltabilir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Antibiotics for Prophylaxis of Infective Endocarditis in Pediatric Patients: Knowledge and Prescribing Practices Between Italian Dentists

Yazarlar: Martina Barone; Giovanni Bruno; Christian Bacci; Michele Basilicata; Patrizio Bollero; Raffaella Docimo; Antonio Gracco; Alberto De Stefani; Filippo Cavallari.

Corresponding author: Giovanni Bruno.

Son yazarlık notu: Alberto De Stefani ve Filippo Cavallari son yazarlığı paylaşmaktadır.

Kurumlar: University of Padova; University of Roma Tor Vergata; UniCamillus-Saint Camillus International University of Health Sciences bünyesindeki ilgili diş hekimliği, nörobilim, farmakolojik bilimler, cerrahi bilimler ve mühendislik birimleri.

Dergi: Antibiotics.

Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland.

Yayın bilgisi: 2026; 15; makale 460. Yayımlanma tarihi: 1 Mayıs 2026.

DOI: 10.3390/antibiotics15050460

Kaynak türü: Hakemli bilimsel dergi makalesi; kesitsel anket araştırması.

Lisans: Kaynak PDF, makaleyi Creative Commons Attribution (CC BY) lisansı altında açık erişim olarak tanımlamaktadır.

Örneklem: 242 İtalyan diş hekimi; kolayda örnekleme.

Anket dağıtımı: Başlangıçta 700 diş hekiminden oluşan e-posta listesi; bildirilen yaklaşık yanıt oranı %34,6.

Referans standartları: Araştırmacılar yanıtların doğruluğunu değerlendirmek için AAPD, EAPD, AIFA AWaRe ve AHA kılavuzlarını kullanmıştır.

İstatistik: Kategorik değişkenlerde frekans/yüzde; sürekli değişkenlerde medyan ve çeyrekler arası aralık; kategorik karşılaştırmalarda ki-kare veya Fisher kesin testi; iki yönlü test; p < 0,05; R 4.3. Çalışmanın keşifsel niteliği nedeniyle çoklu karşılaştırma düzeltmesi yapılmamıştır.

Etik bilgi: Makalede Institutional Review Board Statement “not applicable” olarak verilmiştir. Katılımcılardan araştırmada anonim yanıtların kullanımı için bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Finansman: Dış finansman alınmamıştır.

Veri erişilebilirliği: Verilerin corresponding author'a yapılacak talep üzerine sağlanabileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Martina Barone, Giovanni Bruno ve Alberto De Stefani; metodoloji Antonio Gracco, Christian Bacci, Alberto De Stefani ve Filippo Cavallari; araştırma Martina Barone; veri kürasyonu Martina Barone, Giovanni Bruno, Alberto De Stefani, Christian Bacci ve Filippo Cavallari; biçimsel analiz Alberto De Stefani ve Christian Bacci tarafından yürütülmüştür. Makale ayrıca validasyon, ilk taslak, gözden geçirme/düzenleme ve süpervizyon görevlerini diğer yazarlar arasında ayrıntılandırmaktadır.

Temel sınırlılıklar: kolayda örnekleme; görece düşük ve kesinliği sınırlı yanıt oranı; olası yanıt yanlılığı; anketin resmî olarak valide edilmemiş olması; pediatrik diş hekimliği uzmanlarının örneklemde yaklaşık %10 ile sınırlı olması; uzun ve karmaşık anket nedeniyle olası katılımcı kaybı; örneklemin bütün İtalyan diş hekimlerini temsil ettiğinin gösterilmemiş olması.

Verianla anlatım yöntemi: Bu içerik özgün makalenin abstract, discussion veya conclusion bölümlerinin cümle cümle çevirisi değildir. Kaynaktaki araştırma problemi, yöntem, sayısal sonuçlar, tablolar, istatistiksel yaklaşım ve sınırlılıklar bilimsel bilgi öğelerine ayrılmış; ardından bağımsız Türkçe öğretici yapı içinde yeniden düzenlenmiştir. Kaynaktaki tablo tasarımları kopyalanmamış, gerekli veriler yeni tablo kompozisyonlarıyla aktarılmıştır.

Tıbbi yorum sınırı: Makalede yer alan antibiyotik ve doz bilgileri kaynak çalışmanın kullandığı kılavuz referanslarının bilimsel aktarımıdır; bireysel hasta için tanı veya reçete önerisi değildir. Klinik kararlar güncel kılavuzlar ve hastaya özgü değerlendirme temelinde yetkili sağlık profesyonellerince verilmelidir.