Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

13 октябрь 2026, Шейшемби
VERİANLA Көз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Коомдук илимдер / Билим берүү / Жасалма Интеллект Колдоосундагы Окууда Эмоцияга Сезимтал Кайтарым Байланышты Студенттер Кантип Чечмелешет? Класстык Изилдөөдөн Далилдер
Билим берүү

Жасалма Интеллект Колдоосундагы Окууда Эмоцияга Сезимтал Кайтарым Байланышты Студенттер Кантип Чечмелешет? Класстык Изилдөөдөн Далилдер

Эмоцияга сезимтал жасалма интеллект кайтарым байланышы — студенттин эмоционалдык абалы тууралуу чыгарылган жоромол окутуучу билдирүүнүн мазмунуна же аны берүү формасына кошулган кайтарым байланыш ыкмасы.

11/10/2026  Veri Anla  171 көрүү
Жасалма Интеллект Колдоосундагы Окууда Эмоцияга Сезимтал Кайтарым Байланышты Студенттер Кантип Чечмелешет? Класстык Изилдөөдөн Далилдер

Эмоцияга сезимтал жасалма интеллект кайтарым байланышы — студенттин эмоционалдык абалы тууралуу чыгарылган жоромол окутуучу билдирүүнүн мазмунуна же аны берүү формасына кошулган кайтарым байланыш ыкмасы. Бул изилдөөчү мүнөздөгү класстык иш мындай эмоционалдык жоромолдун техникалык тактыгын өлчөөнүн ордуна студенттер үч башка сунуштоо стратегиясын кандай баалаганын изилдеди: негиздемеси жана ой жүгүртүүгө түрткү берген суроосу бар түшүндүрүлгөн эмоционалдык жоромол, ошол эле эмоционалдык дооматтын түшүндүрмөсүз берилиши жана такыр эмоционалдык жоромол жасалбаган нейтралдуу кайтарым байланыш. Түштүк Кореядагы бир университетте 78 бакалавр студенти 90 мүнөттүк сабак ишмердигинде үч шарттын бирине кокусунан бөлүштүрүлдү. Студенттер тапшырмаларды бүткөндөн кийин кабыл алынган тактык, түшүндүрмөлүүлүк, эмоционалдык ыңгайлуулук, кайра колдонуу каалоосу, кабыл алынган пайдалуулук жана ишеним деген алты өлчөмдү 7 баллдык Likert шкаласы менен баалашты.

Алты көрсөткүчтүн баарында бир эле иреттүүлүк байкалды: түшүндүрүлгөн жоромол эң жогорку, эмоционалдык жоромол жасалбаганы орточо, түшүндүрмөсүз жоромол эң төмөнкү баллдарды алды. Жалпы сүрөттөөчү индекс түшүндүрүлгөн жоромол үчүн 6,28 ± 0,20, эмоционалдык жоромол жасалбаганы үчүн 4,52 ± 0,26 жана түшүндүрмөсүз жоромол үчүн 2,51 ± 0,23 болду. Алты негизги натыйжа үчүн бир багыттуу ANOVA анализдеринин баары p < 0,001 деңгээлинде маанилүү болду жана η² маанилери 0,84–0,91 аралыгында билдирилди. Tukey HSD салыштырууларында бардык жуптук айырмачылыктар оңдолгон p < 0,001 деңгээлинде болду.

Изилдөөнүн көңүл бурарлык жыйынтыктарынын бири — эмоция жөнүндө эч кандай жоромол жасабаган нейтралдуу ыкма түшүндүрмөсүз эмоционалдык доомат берүүгө караганда алты өлчөмдүн баарында оңураак бааланганы. Бул жыйынтык билим берүүчү жасалма интеллект системаларында “эмоцияны ар дайым болжолдоо” ордуна доомат студентке кантип негизделгенин жана зарыл учурда жоромол жасабоо да дизайн чечими катары каралышы керектигин көрсөтөт.

Ошол эле учурда тажрыйбада реалдуу убакыттагы автоматтык эмоция таануу системасы колдонулган эмес. Эмоционалдык билдирүүлөр Wizard-of-Oz түзүлүшү аркылуу алдын ала даярдалган шаблондордон көзөмөлдүү түрдө көрсөтүлгөн. Мындан тышкары, түшүндүрүлгөн шарт негиздемени гана эмес, ой жүгүртүүгө түрткү берген суроону да камтыгандыктан жана жоромол шарттарындагы студенттер кийинчерээк экинчи эмоционалдык панелди да алгандыктан, жыйынтыктарды “түшүндүрүүнүн өз алдынча таасири” деп чечмелөөгө болбойт. Натыйжа өзгөрмөлөрү студенттердин кабылдоосу жана кабыл алуусу тууралуу баалоолору; изилдөө окуудагы ийгиликтин же узак мөөнөттүү жүрүм-турумдун жакшырганын далилдебейт.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү

Билим берүү технологияларында эмоцияны таануу боюнча изилдөөлөр көп убакыт “система студенттин эмоциясын канчалык так классификациялай алат?” деген суроого көңүл буруп келди. Бирок техникалык жактан түзүлгөн эмоционалдык белги студентке көрсөтүлгөн учурдан тартып жөн гана моделдин чыгышы болбой калат; студент үчүн жеке, социалдык жана педагогикалык билдирүүгө айланат.

Система студент “чыңалууда”, “өзүнө ишенет”, “зерикти” же “кыйынчылык тартып жатат” деген дооматты сунуш кылганда, студент натыйжанын туура же туура эместигине гана эмес, система бул жыйынтыкка эмне үчүн келгенине, билдирүү кийлигишүүчү сезилеби жана өзү тууралуу туура чагылдырылганбы деген нерселерге да реакция кылышы мүмкүн.

Ошондуктан изилдөөнүн негизги илимий боштугу эмоцияны аныктоонун тактыгынан көбүрөөк, чыгарылган эмоционалдык маалыматтын студентке кандай берилгени кандай кабылданарына байланыштуу.

Изилдөө суроолору

Изилдөө эки негизги суроого көңүл бурду:

  1. Студенттер түшүндүрүлгөн жоромол, түшүндүрмөсүз жоромол жана атайылап жоромол жасабоо стратегияларын студентке багытталган алты баалоо өлчөмү боюнча кандай салыштырышат?
  2. Эмоционалдык жоромол жасабоо студенттер тарабынан түшүндүрмөсүз эмоционалдык жоромолго караганда оңураак бааланабы?

Wizard-of-Oz Ыкмасы Бул Изилдөөдө Эмнени Билдирет?

Бул изилдөөдө Wizard-of-Oz ыкмасы кайтарым байланыш панелдери реалдуу убакыттагы эмоция таануу алгоритми тарабынан түзүлбөстөн, алдын ала даярдалган шаблондор белгиленген өз ара аракеттенүү чекиттеринде көзөмөлдүү түрдө көрсөтүлгөнүн билдирет; ошондуктан изилдөө автоматтык эмоция аныктоонун тактыгын эмес, бир эле класстык чөйрөдө ар кандай кайтарым байланыш берүү стратегияларын студенттер кандай чечмелегенин салыштырган.

Бул айырма жыйынтыктарды чечмелөө үчүн борбордук мааниге ээ. Изилдөө “AI-supported learning” контекстинде жүргүзүлгөнү тажрыйба маалында өз алдынча модель студенттин жүзүн, үнүн же физиологиялык сигналдарын талдап, анын эмоциясын реалдуу убакытта чыгарган дегенди билдирбейт.

Wizard-of-Oz түзүлүшү изилдөөчүлөргө кайтарым байланыштын убактысын жана тилдик рамкасын стандартташтырууга мүмкүнчүлүк берди. Ошентип, тажрыйбанын басымы эмоцияны жоромолдоо технологиясынын техникалык иштешинен студенттин тажрыйбасына жылдырылды.

Үч кайтарым байланыш шарты

ШартЭмоционалдык дооматНегиздемеОй жүгүртүүчү сурооНегизги функция
A — Түшүндүрүлгөн жоромолБарБарБарЭмоционалдык гипотезаны байкалуучу тапшырма белгилери менен байланыштырууга жана студентти ой жүгүртүүгө багыттоого
B — Түшүндүрмөсүз жоромолБарЖокЖокОшол эле эмоционалдык гипотезаны негиздебестен берүү
C — Эмоционалдык жоромол жасалбашыЖокЖокЖокЭмоционалдык баалоо жүргүзбөстөн киргизилген маалыматты нейтралдуу түрдө кабыл алуу

Биринчи кайтарым байланыш чекитинде панелдер мүмкүн болушунча окшош визуалдык түзүлүштө көрсөтүлдү. Жоромол жасалбаган панелдин бийиктиги да жөнөкөй узундук таасирин азайтуу үчүн дал келтирилди.

Бирок тажрыйба толугу менен симметриялуу болгон жок. A жана B шарттарындагы студенттер кийинки өз ара аракеттенүү чекитинде экинчи эмоционалдык панелди алышкан, ал эми C шартындагылар алышкан жок. Ошондуктан тажрыйбаны эң туура түрдө “студентке багытталган үч башка кайтарым байланыш стратегиясынын көзөмөлдүү салыштыруусу” деп сүрөттөө керек.

Sensible AI деген эмне?

Макаладагы Sensible AI бул изилдөөдө үйрөтүлгөн жаңы машиналык үйрөнүү модели же техникалык системанын архитектурасы эмес. Авторлор аны түшүндүрүлүүчү жасалма интеллект, үйрөнүүдөгү эмоция жана кайтарым байланыш изилдөөлөрү менен жоопкерчиликтүү жасалма интеллект адабиятындагы учурдагы түшүнүктөрдү бириктирген эвристикалык чечмелөөчү линза катары колдонушат.

ӨлчөмМакаладагы аналитикалык ролу
Emotion DecodingЭмоционалдык жоромолду студенттин ички абалы тууралуу так өкүм эмес, контекстке байланышкан жана убактылуу чечмелөө катары кароо.
Socio-Emotional ScaffoldingКайтарым байланыштын тону, рамкасы жана убактысы студенттин билдирүүнү колдоочу же кийлигишүүчү катары кабыл алышына таасир этиши мүмкүн экенин эске алуу.
Diversity AdaptationЭмоционалдык билдирүү формалары маданиятка, үйрөнүү тажрыйбасына жана нейрокогнитивдик өзгөчөлүктөргө жараша айырмаланышы мүмкүн экенин эске алуу.
Educator–AI PartnershipЭмоционалдык кайтарым байланышты автоматтык системанын чечими катары гана эмес, мугалимдин баамы жана контексттик көзөмөлү менен бирге кароо керектигин баса белгилөө.
Ethical SafeguardsКупуялуулук, макулдук, бир жактуулук, кийлигишүүчүлүк жана студенттин жоромолго каршы чыга алышы сыяктуу маселелерди бардык өлчөмдөрдү кесип өткөн жалпы коопсуздук принциптери катары баалоо.

Булактагы Figure 1 дин илимий милдети бул түшүнүктөрдү программалык агым катары көрсөтүү эмес, тажрыйба жыйынтыктарын этикалык жана педагогикалык жактан кайсы түшүнүктөр аркылуу чечмелөөгө болорун иреттөө.

Эмоционалдык жоромол эмне үчүн сезимтал AI көйгөйү?

Эмоционалдык абалдар түздөн-түз байкалган физикалык өзгөрмөлөр эмес. Бет кыймылы, үн, өз ара аракеттенүүнүн ылдамдыгы же жүрүм-турум үлгүсү сыяктуу белгилерден чыгарылган жоромолдор маданияттан, контексттен, нейротүрдүүлүктөн жана жеке билдирүү формасынан таасир алышы мүмкүн.

Ошондуктан система “студент муну сезип жатат” деген түрдөгү белги техникалык белгисиздикти жашырса, студенттин өз тажрыйбасы менен карама-каршы келиши мүмкүн. Изилдөөнүн чечмелөө алкагы эмоционалдык жоромолду ички абалды так аныктоо катары эмес, баалоого ачык гипотеза катары рамкалоону жактаган адабият менен байланыштырылган.

Эмоционалдык Жоромол Жасабоо Эмне Үчүн Түшүндүрмөсүз Жоромолдон Оңураак Бааланды?

Бул класстык тажрыйбада студенттер негиздемеси берилбеген эмоционалдык дооматка салыштырмалуу нейтралдуу жана эмоционалдык жоромолсуз билдирүүнү кабыл алынган тактык, түшүндүрмөлүүлүк, эмоционалдык ыңгайлуулук, кайра колдонуу каалоосу, пайдалуулук жана ишеним өлчөмдөрүнүн баарында жогору баалашты; бул натыйжа эмоционалдык доомат студент баалай ала турган контексттик негизсиз берилсе, такыр эмоционалдык доомат жасабаганга караганда азыраак кабыл алынары мүмкүн экенин көрсөтөт.

Изилдөө бул жыйынтыкты “эмоцияны аныктоону толугу менен токтотуу керек” деп чечмелебейт. Чектелүү жыйынтык мындай: эгер эмоционалдык дооматтын негизи студентке түшүнүктүү түрдө көрсөтүлө албаса, non-inference, башкача айтканда эмоция жөнүндө өкүм чыгарбоо, мыйзамдуу дизайн стратегиясы болушу мүмкүн.

Бул ыкма жасалма интеллекттин көбүрөөк маалымат чыгаруусун автоматтык түрдө жакшыраак билим берүү колдоосу менен теңебейт. Кээ бир учурларда артка чегинүү белгисиз же кийлигишүүчү психологиялык доомат түзгөнгө караганда ылайыктуураак болушу мүмкүн.

Түшүндүрүү эмне үчүн күчтүү айырма жараткан болушу мүмкүн?

Түшүндүрүлгөн шарттагы студенттер система эмоционалдык гипотезаны кайсы байкалуучу тапшырма белгилери менен байланыштырганын көрө алышкан. Ошентип, кайтарым байланыш “система сен эмне сезип жатканыңды билет” деген доомат гана болбой, студент баалай ала турган сунуш болуп калган.

Бирок булактагы маалыматтардан “түшүндүрүүнүн өзү” бул жыйынтыкты пайда кылды деп айтууга болбойт. A шарты негиздеме менен бирге кыска ой жүгүртүүчү суроону да камтыган. Демек, изилдөө түздөн-түз сынаган нерсе такыраак айтканда түшүндүрүлгөн жана ой жүгүртүүгө багыттаган сунуштоо стратегиясы.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Катышуучулар жана класстык чөйрө

Изилдөө Түштүк Кореядагы бир университетте “Introduction to Data Analysis” бакалавр курсунун 90 мүнөттүк сабагында жүргүзүлдү.

ӨзгөчөлүкБулакта берилген маалымат
Жалпы катышуучу78 бакалавр студенти
Жаш19–26
Жыныс бөлүштүрүлүшүБулакта тең салмактуу деп сүрөттөлгөн
Катышуучулардын контекстиКореялык бакалавр студенттери
Иш-аракеттин тилиАнглис тили
Сабак сессиясы90 мүнөт
Тажрыйба түзүлүшүТоптор аралык; үч кайтарым байланыш стратегиясына кокус бөлүштүрүү

Булак жалпы 78 катышуучу үч шартка кокус бөлүштүрүлгөнүн билдирет, бирок ыкма бөлүмүндө ар бир шарт үчүн өзүнчө n саны ачык берилген эмес. Ошондуктан Verianla жалпы санды үчкө бөлүп, шарт башына катышуучу санын чыгарбайт.

Тажрыйбанын агымы

БаскычТапшырмаЭмоционалдык кайтарым байланыш
1Беш суроолук көп варианттуу түшүнүк quizЖок; тактык тууралуу гана маалымат
2Студенттин quiz ыкмасын 2–4 сүйлөм менен түшүндүрүшүДароо артынан A, B же C шартына тиешелүү панель
3Titanic сыяктуу маалымат топтомунда визуалдаштыруу жана чечмелөө камтылган 10 суроолук колдонмо маалымат талдоо тапшырмасыТапшырманын аягында бардык студенттерге бирдей нейтралдуу аткаруу жыйынтыгы
Акыркы18 пункттан турган баалоо сурамжылоосуАлты курама кабылдоо/кабыл алуу көрсөткүчү бааланды

A жана B шарттарындагы катышуучулар биринчи шартка тиешелүү панелден кийин сабактын кийинчерээк бөлүгүндө экинчи эмоционалдык панелди да алышты. C шартында экинчи панель болгон жок.

Өлчөө куралы

Тажрыйбадан кийин 18 пункттан турган сурамжылоо жүргүзүлдү. Ар бир пункт 1 = “такыр макул эмесмин” менен 7 = “толук макулмун” ортосунда бааланды.

Ар бир конструкция үч пункттан турду жана үч пункттун орточосу курама балл катары колдонулду.

ӨзгөрмөӨлчөнгөн студенттик баалоо
Кабыл алынган тактыкКайтарым байланыш студенттин чыныгы тажрыйбасын канчалык деңгээлде чагылдырганы тууралуу кабылдоо
ТүшүндүрмөлүүлүкСтудент билдирүү эмне үчүн берилгенин түшүнө алышы
Эмоционалдык ыңгайлуулукКайтарым байланыш колдоочу, урматтаган жана кийлигишпеген деп кабылдануусу
Кайра колдонуу каалоосуОкшош системаны кайра колдонуу же башкаларга сунуштоо каалоосу
Кабыл алынган пайдалуулукКайтарым байланыш үйрөнүүгө жана кийинки тапшырмаларга жардам берет деген кабылдоо
ИшенимСистеманын бааларын ишенимдүү жана таянууга боло турган деп табуу

Алты курама шкаланын ички ырааттуулугу жогору болду; Cronbach's α маанилери 0,88–0,90 аралыгында билдирилди.

Статистикалык ыкма

Үч кайтарым байланыш шартынын айырмачылыктары ар бир натыйжа үчүн бир багыттуу ANOVA менен талданды. Андан кийин кайсы шарттардын ортосунда айырма бар экенин баалоо үчүн Tukey HSD post hoc салыштыруулары жүргүзүлдү.

Булакта алты негизги натыйжа үчүн F(2,75) маанилери 195,44 маанисинен 368,90 маанисине чейин, бардык p маанилери p < 0,001 жана η² маанилери 0,84 маанисинен 0,91 маанисине чейин деп билдирилген.

Үч стратегиянын негизги сандык салыштыруусу

ӨлчөмТүшүндүрүлгөн жоромолЭмоционалдык жоромол жокТүшүндүрмөсүз жоромол
Кабыл алынган тактык6,44 ± 0,374,49 ± 0,522,33 ± 0,55
Түшүндүрмөлүүлүк6,56 ± 0,394,35 ± 0,592,65 ± 0,53
Эмоционалдык ыңгайлуулук5,93 ± 0,824,54 ± 0,422,49 ± 0,62
Кайра колдонуу каалоосу6,20 ± 0,534,54 ± 0,612,47 ± 0,64
Кабыл алынган пайдалуулук6,31 ± 0,294,55 ± 0,622,51 ± 0,62
Ишеним6,24 ± 0,544,65 ± 0,652,62 ± 0,64

Алты өлчөмдүн баарында бирдей иреттүүлүктүн болушу жалпы үлгү бир гана натыйжа өзгөрмөсүнөн чыкпаганын көрсөтөт.

Кабыл алынган тактык

Түшүндүрүлгөн жоромол орточо 6,44 ± 0,37 менен эң жогорку, жоромол жасалбаганы 4,49 ± 0,52 менен орточо, түшүндүрмөсүз жоромол 2,33 ± 0,55 менен эң төмөнкү балл алды.

Шарттын таасири F(2,75) = 368,90, p < 0,001 жана η² = 0,91 деп билдирилди.

Түшүндүрмөлүүлүк

Түшүндүрүлгөн жоромолдун түшүндүрмөлүүлүк баллы 6,56 ± 0,39 болду. Жоромол жасалбаганы 4,35 ± 0,59, түшүндүрмөсүз жоромол 2,65 ± 0,53 балл алды.

Шарттын таасири F(2,75) = 293,35, p < 0,001 жана η² = 0,89 деп билдирилди.

Эмоционалдык ыңгайлуулук

Орточо баллдар түшүндүрүлгөн жоромолдо 5,93 ± 0,82, жоромол жасалбаганда 4,54 ± 0,42 жана түшүндүрмөсүз жоромолдо 2,49 ± 0,62 болду.

Шарттын таасири F(2,75) = 196,82, p < 0,001 жана η² = 0,84 деп билдирилди.

Кайра колдонуу каалоосу

Түшүндүрүлгөн жоромол 6,20 ± 0,53; жоромол жасалбаганы 4,54 ± 0,61; түшүндүрмөсүз жоромол 2,47 ± 0,64 балл алды.

Шарттын таасири F(2,75) = 217,07, p < 0,001 жана η² = 0,85 болду.

Кабыл алынган пайдалуулук

Түшүндүрүлгөн жоромол 6,31 ± 0,29; жоромол жасалбаганы 4,55 ± 0,62; түшүндүрмөсүз жоромол 2,51 ± 0,62 балл алды.

Шарттын таасири F(2,75) = 254,18, p < 0,001 жана η² = 0,87 деп билдирилди.

Ишеним

Ишенимдин орточо мааниси түшүндүрүлгөн жоромолдо 6,24 ± 0,54, жоромол жасалбаганда 4,65 ± 0,65 жана түшүндүрмөсүз жоромолдо 2,62 ± 0,64 болду.

Шарттын таасири F(2,75) = 195,44, p < 0,001 жана η² = 0,84 деп билдирилди.

Tukey HSD: түшүндүрүлгөн жана түшүндүрмөсүз жоромол айырмачылыктары

ӨлчөмОрточо айырмаОңдолгон p
Кабыл алынган тактык+4,11< 0,001
Түшүндүрмөлүүлүк+3,91< 0,001
Эмоционалдык ыңгайлуулук+3,44< 0,001
Кайра колдонуу каалоосу+3,73< 0,001
Кабыл алынган пайдалуулук+3,80< 0,001
Ишеним+3,62< 0,001

Tukey HSD: эмоционалдык жоромол жасабоо менен түшүндүрмөсүз жоромол айырмачылыктары

ӨлчөмОрточо айырмаОңдолгон p
Кабыл алынган тактык+2,16< 0,001
Түшүндүрмөлүүлүк+1,70< 0,001
Эмоционалдык ыңгайлуулук+2,05< 0,001
Кайра колдонуу каалоосу+2,07< 0,001
Кабыл алынган пайдалуулук+2,04< 0,001
Ишеним+2,03< 0,001

Бул таблица изилдөөнүн эң маанилүү жыйынтыктарынын бирин түз көрсөтөт: түшүндүрмөсүз эмоционалдык доомат түшүндүрүлгөн стратегиядан гана эмес, эч кандай эмоционалдык доомат жасабаган нейтралдуу стратегиядан да төмөн бааланган.

Жалпы сүрөттөөчү индекс

Авторлор алты курама баллдын орточосунан кошумча түшүндүрмөлүү “overall index” түзүшкөн. Бул индекс алты өз алдынча шкаланын ордун баскан жаңы текшерилген психометрикалык түзүлүш катары берилбеши керек; булак аны сүрөттөөчү жыйынтык катары аныктайт.

ШартОрточо ± SD
Түшүндүрүлгөн жоромол6,28 ± 0,20
Эмоционалдык жоромол жасалбашы4,52 ± 0,26
Түшүндүрмөсүз жоромол2,51 ± 0,23

Бул жыйынтык индекс үчүн F(2,75) = 1462,21, p < 0,001 жана η² = 0,97 деп билдирилген. Бул сан алты негизги шкаланын байкалган иреттүүлүгүн бир сүрөттөөчү мааниге жыйынтыктайт.

Ачык суроолордогу студенттик комментарийлер

Ачык суроолордогу комментарийлер өзүнчө кеңири сапаттык талдоо катары колдонулган эмес; алар сандык жыйынтыктарга түшүндүрмөчү контекст берген.

Түшүндүрүлгөн жоромол тобундагы студенттер кайтарым байланышты көбүнчө түшүнүктүү, негиздүү же маанилөөгө жардам берген деп сүрөттөшкөн. Түшүндүрмөсүз жоромол шартында кайтарым байланыш көбүрөөк башаламан, негизсиз же ишенүүгө кыйын деп айтылган. Жоромол жасалбаган шарттагы жооптор аралаш болгон: айрым студенттер нейтралдуу ыкманы оң кабыл алышса, башкалары түшүндүрмө менен көбүрөөк кайтарым байланыш пайдалуу болушу мүмкүн экенин белгилешкен.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

  • Бир эле класстык контекстте студентке багытталган үч башка эмоционалдык кайтарым байланыш стратегиясын түз салыштырышы.
  • Катышуучуларды үч шартка кокус бөлүштүрүшү.
  • Эмоционалдык жоромолдун техникалык тактыгынан айырмаланып, студенттин чечмелөөсүн түздөн-түз натыйжа өзгөрмөсүнө айлантышы.
  • Кабыл алынган тактыкты, түшүндүрмөлүүлүктү, ыңгайлуулукту, пайдалуулукту, ишенимди жана кайра колдонуу каалоосун өз-өзүнчө өлчөшү.
  • Алты шкаланын жогорку ички ырааттуулукту көрсөтүшү.
  • Wizard-of-Oz колдонуп билдирүүлөрдүн убактысын жана берилишин көзөмөлдө кармашы.
  • Эмоционалдык жоромол жасабоо да мыйзамдуу дизайн стратегиясы болушу мүмкүн экенин эксперименттик салыштырууга кошушу.
  • Купуялуулук, макулдук, студенттин агенттүүлүгү жана кайтарым байланыштын кийлигишүүчү болушу сыяктуу этикалык маселелерди тажрыйба дизайнынын борборунда кармашы.

Изилдөөнүн чектөөлөрү

  • Бир университет, бир курс жана бир 90 мүнөттүк сессия менен чектелген.
  • Бардык катышуучулар кореялык бакалавр студенттери.
  • Изилдөө толугу менен англис тилинде жүргүзүлгөн, англис тили катышуучулардын эне тили эмес.
  • Wizard-of-Oz колдонулгандыктан реалдуу автоматтык эмоционалдык жоромолдо пайда болушу мүмкүн болгон классификация катасы, кечигүү жана реалдуу убакыттагы туруксуздук текшерилген эмес.
  • Түшүндүрүлгөн шарт түшүндүрмө менен ой жүгүртүүчү суроону бир убакта камтыгандыктан бул эки компоненттин таасири ажыратылбайт.
  • Жоромол шарттары гана экинчи эмоционалдык панелди алгандыктан кайталап таасирленүүнүн салымы өзүнчө бөлүнгөн эмес.
  • Негизги жыйынтыктар тажрыйбадан кийинки өзүн-өзү билдирүү баллдары.
  • Окуу көрсөткүчү, жардам издөө, сакталуу жана узак мөөнөттүү жүрүм-турум өзгөрүүсү түздөн-түз натыйжа катары текшерилген эмес.
  • Изилдөө бардык маданияттар, билим берүү деңгээлдери же автоматтык эмоция аныктоо системалары үчүн универсалдуу стратегия иретин далилдебейт.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

  • Бул класстык тажрыйбада түшүндүрмө жана ой жүгүртүүчү багыттоо камтылган эмоционалдык кайтарым байланыш студенттик баалоонун алты өлчөмүндө эң жогорку баллдарды алды.
  • Түшүндүрмөсүз эмоционалдык жоромол алты өлчөмдүн баарында эң төмөнкү баллдарды алды.
  • Эмоция тууралуу жоромол жасабаган нейтралдуу стратегия түшүндүрмөсүз жоромолго караганда бардык өлчөмдөрдө оңураак бааланды.
  • Студент эмоционалдык дооматты түшүнүп жана баалай ала турган контекстти берүү эмоцияга сезимтал билим берүү AI сын кабыл алууда маанилүү дизайн өзгөрмөсү.
  • Non-inference, башкача айтканда ылайыктуу шарттарда эмоционалдык доомат жасабоо, билим берүү AI сында мыйзамдуу жооп стратегиясы катары изилдөөгө татыктуу.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

  • Түшүндүрмө автоматтык эмоция таануу тактыгын жогорулатары көрсөтүлгөн эмес.
  • Тажрыйба реалдуу убакыттагы бет, үн же физиологиялык эмоция таануу системасын текшерген эмес.
  • Түшүндүрүлгөн эмоционалдык кайтарым байланыш студенттердин окуу баллдарын жогорулатары далилденген эмес.
  • Эмоционалдык жоромол жасабоо бардык билим берүү чөйрөлөрүндө автоматтык эмоция системаларынан жогору экени далилденген эмес.
  • Түшүндүрүүнүн өз алдынча таасири өзүнчө өлчөнгөн эмес; түшүндүрмө жана ой жүгүртүүчү суроо бир шартта бириктирилген.
  • Sensible AI нин төрт өлчөмү эксперименттик түрдө өз-өзүнчө текшерилген эмес.
  • Diversity Adaptation жана Educator–AI Partnership өлчөмдөрүнүн себептик таасирин бул изилдөөдөн чыгарууга болбойт.
  • Жыйынтыктар узак мөөнөттүү жүрүм-турум, академиялык жетишкендик же окуунун сакталуусу тууралуу далил бербейт.

Келечектеги изилдөөлөр

Авторлор жыйынтыктарды ар түрдүү мекемелерде, билим берүү деңгээлдеринде, маданий контексттерде жана эне тил чөйрөлөрүндө узак мөөнөттүү жана көп борборлуу изилдөөлөр менен текшерүүнү сунушташат.

Дагы бир маанилүү багыт — Wizard-of-Oz түзүлүшүнөн реалдуу автоматтык эмоционалдык жоромол системаларына өтүү. Мындай изилдөөлөр реалдуу убакыттагы классификация каталары, белгисиздик, кечигүү жана туруксуздук пайда болгондо түшүндүрүлгөн кайтарым байланыштын артыкчылыгы сакталабы, ошону изилдей алат.

Келечектеги тажрыйбаларда негиздеме, ой жүгүртүүчү суроо жана кайталап таасирленүү өзүнчө факторлорго бөлүнүп, учурдагы A шартындагы бириккен таасир кайсы компоненттерден чыкканын ажыратууга болот.

Булак ошондой эле студент же мугалим эмоционалдык жоромолду тастыктай, оңдой же четке кага ала турган human-in-the-loop системаларды; көз караш, бет кыймылы, дене турушу, просодия жана өз ара аракеттенүү темпи сыяктуу multimodal белгилерди; ошондой эле белгисиздикти билдирүүнү жана non-inference чечимдерин изилдөөнү сунуштайт.

Этикалык коопсуздук ыкмасы

Катышуучуларга изилдөөнүн максаты, кандай өз ара аракеттенүү маалыматтары чогултулары жана өз маалыматтарын өчүртүү же изилдөөдөн чыгуу укуктары түшүндүрүлгөн. Эмоционалдык жана өз ара аракеттенүү маалыматтары анонимдештирилип, коопсуз сакталган.

Жоромол шарттарындагы эмоционалдык билдирүүлөр убактылуу жана диагноздук эмес гипотезалар катары рамкаланган. Жоромол жасалбашы болсо техникалык системанын катасы катары эмес, жарактуу стратегия катары каралган.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: How Learners Interpret Emotion-Aware Feedback in AI-Supported Learning: Evidence from a Classroom Study.

Авторлор: Hyeji Kim; Jongyoul Park.

Жооптуу автор: Jongyoul Park.

Мекеме 1: AI Convergence and Open Sharing System, Seoul National University of Science and Technology, Seoul, Republic of Korea.

Мекеме 2: Department of Applied Artificial Intelligence, Seoul National University of Science and Technology, Seoul, Republic of Korea.

Журнал: AI in Education.

Басма: MDPI, Basel, Switzerland.

Том / сан / макала: 2(2), 16.

DOI: 10.3390/aieduc2020016.

Макаланын түрү: Рецензияланган Article; топтор аралык рандомдоштурулган, Wizard-of-Oz негизиндеги изилдөөчү класстык иш.

Даталар: Кабыл алынган 16 Апрель 2026; ревизия 08 Май 2026; кабыл алынган 11 Май 2026; жарыяланган 20 Май 2026.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Үлгү: 78 бакалавр студенти; 19–26 жаш; булакта жыныс боюнча тең салмактуу деп сүрөттөлгөн.

Сабак чөйрөсү: Түштүк Кореядагы бир университетте 90 мүнөттүк “Introduction to Data Analysis” сессиясы.

Тил: Бардык тапшырма көрсөтмөлөрү, интерфейс билдирүүлөрү жана жазуу түрүндөгү студенттик жооптор англис тилинде болгон; катышуучулардын баары кореялык бакалавр студенттери.

Тажрыйба шарттары: Түшүндүрүлгөн эмоционалдык жоромол; түшүндүрмөсүз эмоционалдык жоромол; эмоционалдык жоромол жасалбаган нейтралдуу кайтарым байланыш.

Эксперименттик колдонуу: Алдын ала аныкталган билдирүүлөр туруктуу өз ара аракеттенүү чекиттеринде көрсөтүлгөн Wizard-of-Oz түзүлүшү. Реалдуу убакыттагы автоматтык эмоция классификациясынын көрсөткүчү текшерилген эмес.

Натыйжа өзгөрмөлөрү: Кабыл алынган тактык, түшүндүрмөлүүлүк, эмоционалдык ыңгайлуулук, кайра колдонуу каалоосу, кабыл алынган пайдалуулук жана ишеним.

Шкала: 18 пункт; ар бир конструкция үчүн үч пункт; 1–7 Likert шкаласы.

Ишенимдүүлүк: Cronbach's α = 0,88–0,90.

Статистика: Бир багыттуу ANOVA жана Tukey HSD post hoc салыштыруулары.

Таасир көлөмү: Алты негизги натыйжа үчүн η² = 0,84–0,91.

Этикалык кеңеш: Seoul National University of Science and Technology Institutional Review Board; IRB No. 2025-0021-01.

Макулдук: Изилдөөгө катышкан бардык адамдардан маалымдалган макулдук алынган.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Адам катышуучуларынын купуялуулугу жана этикалык чектөөлөрдөн улам маалыматтар ачык эмес; негиздүү өтүнүч боюнча жооптуу автордон алууга болору билдирилген.

Каржылоо: Изилдөө жарым-жартылай Korea government (MSIT) каржылаган Institute of Information & communications Technology Planning & Evaluation (IITP) RS-2026-25518137 гранты менен (%50) жана Korea government (MCST) каржылаган Korea Creative Content Agency (KOCCA) RS-2024-00340342 гранты менен (%50) колдоого алынган.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес. Каржылоочулардын изилдөө дизайнында, маалымат чогултууда, талдоодо, чечмелөөдө, макала жазууда же жарыялоо чечиминде ролу болбогону айтылган.

Авторлордун салымы: Hyeji Kim концептуалдаштыруу, методология, программалык камсыздоо, валидация, формалдуу талдоо, изилдөө, маалыматтарды курациялоо, баштапкы кол жазманы даярдоо жана визуалдаштырууну; Jongyoul Park ресурстарды, көзөмөлдү жана каржылоону алууну аткарган. Карап чыгуу жана түзөтүү эки автор тарабынан жүргүзүлгөн.

Негизги методологиялык чектөө: Бир курс жана бир сессия, негизинен өзүн-өзү билдирүүгө таянган жыйынтыктар, Wizard-of-Oz ордуна реалдуу автоматтык эмоция таануунун текшерилбегени, түшүндүрмө менен ой жүгүртүүчү суроонун бир шартта бириктирилгени жана экинчи панелге таасирленүүнүн A/B менен C ортосунда симметриялуу болбогону жыйынтыктарды чечмелөө чөйрөсүн чектейт.

Sensible AI эскертүүсү: Булак бул түшүнүктү жаңы техникалык архитектура же өз алдынча тастыкталган теория катары эмес, жыйынтыктарды түшүндүрүлүүчү AI, үйрөнүү илими жана жоопкерчиликтүү AI адабиятынын жарыгында чечмелөө үчүн колдонулган эвристикалык аналитикалык линза катары аныктайт.

Figure 1 эскертүүсү: Төрт аналитикалык өлчөм жана аларды кесип өткөн Ethical Safeguards түзүмү концептуалдык схема; система архитектурасы эмес.

Figure 2 эскертүүсү: Quiz, reflection, үч шартка тиешелүү кайтарым байланыш, applied task жана post-task evaluation агымын көрсөтөт. Экинчи эмоционалдык панелдин жоромол шарттарында гана болушу булак дизайнынын чыныгы асимметриясы.

Figure 3 / Table 2 эскертүүсү: Алты баалоо өлчөмүнүн булакта так орточо ± SD маанилери берилгендиктен Verianla да сандык графикти кайра тартууга ылайыктуу.

Verianla кайра баяндоо эскертүүсү: Бул мазмун түпнуска басылманын толук котормосу же абзац-абзац кайра жазылышы эмес. Изилдөө көйгөйү, үч эксперименттик шарт, Wizard-of-Oz ыкмасы, Sensible AI чечмелөө линзасы, статистикалык жыйынтыктар, этикалык чектөөлөр жана методологиялык белгисиздиктер сакталуу менен өз алдынча жана үйрөтүүчү кыргызча илимий өзөк түзүлдү.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат. Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген