Бул эмгек Кытайда 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам менен ачык түрдө күн тартибине чыккан корпоративдик парданы алып салуу доктринасын колдонууда келип чыгышы мүмкүн болгон негизги укуктук жана процесстик көйгөйлөрдү талдаган, 2006-жылы жазылган укуктук комментарий болуп саналат. Корпоративдик парданы алып салуу — компаниянын катышуучусу карыздардан качуу максатында компаниянын өз алдынча юридикалык жак макамын жана чектелген жоопкерчилик берген коргоону кыянаттык менен пайдаланган өзгөчө учурларда, белгилүү бир талаш боюнча компания менен катышуучунун ортосундагы укуктук бөлүнүүнү эске албай коюуну билдирген корпоративдик укуктун механизми. Junhai Liu-нун негизги мамилеси эки багыттан турат: компаниянын юридикалык жак макамы жана катышуучулардын чектелген жоопкерчилиги инвестициянын жана корпоративдик укуктун негизги эрежеси катары корголууга тийиш; бирок компаниянын формасы ак ниетсиз колдонулган өзгөчө учурларда кредиторду коргоо үчүн сот корпоративдик парданы алып сала алышы керек.

Автор доктрина теориялык жактан жалгыз катышуучусу бар компаниялар менен гана чектелбестигин; кыянаттык менен пайдалануунун зарыл шарттары түзүлгөндө капиталдык коомдорго, ал тургай ачык акционердик компанияларга да колдонулушу мүмкүн экенин жактайт. Ошол эле учурда ал доктринанын жоопкерчиликке тартуунун кеңири жайылган же кадимки куралына айланышына каршы чыгат. Булакка ылайык, чектелген жоопкерчилик эреже, ал эми корпоративдик парданы алып салуу өзгөчө учур болууга тийиш.

Макала ошондой эле өзгөчө процесстик мамилени сунуштайт: корпоративдик парданы алып салуу аткаруу баскычында жөнөкөй сот буйругу менен эмес, тараптардын процесстик укуктары корголгон жалпы тартиптеги сот өндүрүшү аркылуу жана сот чечими менен чечилүүгө тийиш. Ошол эле учурда мүлктү кредиторлордон жашырып алып кетүү же жашыруу коркунучу болгондо доо коюлганга чейинки камсыздоо чараларына уруксат берилиши керектиги жакталат. Акыркы бөлүмдө катышуучу жеке карызынан качуу үчүн өз мүлкүн өзү көзөмөлдөгөн компанияга акысыз өткөрүп берген учурда корпоративдик парданы тескери багытта алып салуу мамилесин колдонууга болору айтылат.

Тарыхый чек: Бул талдоо 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам күчүнө киргенден кийинки, 2006-жылдын апрелиндеги укуктук чөйрөнү чагылдырат. Булактын англисче нускасында кийинки соттук чечмелөөлөр, соттук практика жана Кытайдын Компаниялар жөнүндө мыйзамынын реформалары текстке артка карай кошулбаганы атайын белгиленет. Ошондуктан төмөнкү мазмун азыркы Кытай укугун толук түшүндүргөн колдонмо эмес, 2006-жылкы укуктук жүйөнүн окутуучу талдоосу болуп саналат.

Корпоративдик парданы алып салуу доктринасы деген эмне?

Корпоративдик парданы алып салуу доктринасы — катышуучу карыздардан же жоопкерчиликтен качуу үчүн компаниянын юридикалык жак макамын кыянаттык менен пайдаланган өзгөчө талашта, компаниянын өз алдынча юридикалык жак макамы жана катышуучунун чектелген жоопкерчилиги адатта камсыз кылган укуктук бөлүнүүнү эске албай коюуга мүмкүндүк берген корпоративдик укуктун механизми. Junhai Liu-нун 2006-жылкы мамилесинде бул механизм компаниянын юридикалык жак макамын жалпысынан жоюу эмес, кыянаттык менен пайдалануунун кесепеттерин белгилүү бир окуя боюнча оңдоого багытталган өзгөчө кийлигишүү болуп саналат.

Чектелген жоопкерчилик менен парданы алып салуу эмне үчүн чогуу каралат?

Компаниянын өз алдынча юридикалык жак макамы кадимки шарттарда компаниянын карыздарынын катышуучулардын жеке карыздарына айланышына жол бербейт. Чектелген жоопкерчилик катышуучунун экономикалык тобокелдигин анын инвестициясынын же мыйзамда белгиленген жоопкерчилик чөйрөсүнүн чегинде кармап, инвестиция салууга болгон каалоосун колдогон корпоративдик укуктун негизги институттарынын бири.

Корпоративдик парданы алып салуу болсо бул коргоону кыянаттык менен пайдаланууга каршы оңдоочу механизм болуп саналат. Демек, бул эки институт бир караганда бири-бирине карама-каршы көрүнгөнү менен, автор аларды заманбап компаниялар тутумунун бири-бирин толуктаган бөлүктөрү катары карайт:

Доктрина кайсы компанияларга колдонулушу мүмкүн?

Автордун теориялык көз карашына ылайык, компаниянын юридикалык жак макамын кыянаттык менен пайдалануу компаниянын белгилүү бир түрүндө гана пайда боло турган көйгөй эмес. Ошондуктан зарыл шарттар түзүлгөндө доктрина компаниялардын ар кандай түрлөрүнө колдонулууга тийиш.

Макалада өзгөчө үч категорияга көңүл бурулат:

• Жалгыз катышуучусу бар компаниялар: Автор 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзамдын 64-беренесиндеги далилдөө мамилесинен улам мындай компаниялар практикада башка компания түрлөрүнө караганда парданы алып салуу талаштарына көбүрөөк туш болушу мүмкүн деп болжолдойт.
• Companies limited by shares: Акционер карыздардан качуу үчүн компаниянын юридикалык жак макамын кыянаттык менен пайдаланса, кредитор парданы алып салууну талап кыла алары жакталат.
• Ачык акционердик компаниялар: Ачык акционердик компаниянын юридикалык жак макамы кара ниет катышуучу тарабынан компаниянын өз алдынчалыгын иш жүзүндө жоготушуна алып келгидей колдонулса жана зарыл шарттар түзүлсө, доктрина теориялык жактан бул жерде да колдонулушу мүмкүн экени айтылат.

Автордун ачык акционердик компанияларга карата мамилеси өзгөчө этият: кийлигишүү чечкиндүү да, сак да болууга тийиш. Себеби парданы алып салуу кредитор менен кыянаттык кылган катышуучунун ортосундагы мамилеге гана эмес, инвесторлордун жана рыноктун кыйла кеңири түзүмүнө да таасир этиши мүмкүн.

Корпоративдик парданы алып салуу эмне үчүн өзгөчө учур болушу керек?

Junhai Liu-нун пикиринде, чектелген жоопкерчиликтин чегинен системалуу түрдө чыгуу катышуучулардын инвестиция салуу каалоосун алсыратышы мүмкүн болгондуктан, соттор негизинен компаниянын өз алдынча юридикалык жак макамын урматтап, парданы алып салуу доктринасын зарыл шарттар так жана толук аткарылган өзгөчө учурларда гана колдонууга тийиш. Доктринанын максаты чектелген жоопкерчилик тутумун жок кылуу эмес, аны кыянаттык менен пайдаланууга бөгөт коюу.

Бул мамиле тең салмактуулук көйгөйүн жаратат. Өтө тар колдонуу катышуучуларга компаниянын формасын мүлктү кредиторлордон жашырып алып кетүү үчүн пайдаланууга жол бериши мүмкүн. Өтө кеңири колдонуу болсо компаниянын өз алдынчалыгына жана чектелген жоопкерчиликтин экономикалык функциясына зыян келтириши мүмкүн.

Булактын нормативдик тыянагы ачык: сот биринчи кезекте компаниянын юридикалык жак макамын жана чектелген жоопкерчиликти коргоп, парданы алып салууну кыянаттык менен пайдалануунун шарттары чындап түзүлгөндө гана өзгөчө оңдоочу курал катары колдонууга тийиш.

Жалгыз катышуучусу бар компаниялардагы далилдөө көйгөйү

Булакта 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам жалгыз катышуучусу бар компаниялар үчүн өзгөчө далилдөө мамилесин киргизгени белгиленет. Автор бул жөнгө салуу кредитордун далилдөө жүгүн олуттуу жеңилдеткендиктен, келечекте жалгыз катышуучусу бар компаниялар парданы алып салуу практикасында көбүрөөк кездешет деп болжолдогон.

Бул сүйлөм — автордун 2006-жылы келечек жөнүндө айткан божомолу. Жүктөлгөн булак кийинки жылдарда чындыгында канча иш жалгыз катышуучусу бар компанияларга байланыштуу болгондугу тууралуу эмпирикалык маалымат бербейт.

Парданы алып салуу юридикалык жак макамын толугу менен жок кылууну билдиреби?

Булактын мамилеси мындай эмес. Доктрина компаниянын бүтүндөй укуктук жашоосун жалпы жана туруктуу түрдө жок кылуу катары каралбайт. Кеп белгилүү бир кыянаттык менен пайдалануу жана белгилүү бир талап мамилеси боюнча чектелген жоопкерчилик пардасынан чыгуу жөнүндө болуп жатат. Ошондуктан “компаниянын юридикалык жак макамын эске албай коюу” деген сөз айкашы контексттен ажыратылып, компания бардык укуктук мамилелеринде юридикалык жак макамын жоготот деп түшүнүлбөшү керек.

Кредиторду коргоо менен инвестицияны шыктандыруунун ортосундагы тең салмактуулук

Макаланын негизги ой өзөгү — ушул тең салмактуулук. Чектелген жоопкерчилик инвесторго белгилүү бир тобокелдик чегин берет. Бирок катышуучу бул коргоону компанияны өзүнүн жеке карыздарынан же милдеттенмелеринен качуу куралына айландыргандай колдонсо, ошол эле укук тутуму кредиторго оңдоочу коргоону камсыз кылууга тийиш.

Ошондуктан автор парданы алып салууну корпоративдик укукка каршы механизм катары эмес, чектелген жоопкерчиликти ак ниет пайдаланууну коргогон толуктоочу өзгөчө чара катары карайт.

Эмгектин методу жана жыйынтыктары

Эмгектин методу

Бул булак сандык же эмпирикалык укуктук изилдөө эмес. Автор 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам жаңыдан күчүнө кирген мезгилде доктринаны колдонууда болушу мүмкүн болгон көйгөйлөрдү нормативдик укуктук талдоо аркылуу талкуулап, соттор карманууга тийиш деп эсептеген айрым процесстик чечимдерди сунуштайт.

Текстте беш негизги суроо каралат:

1. Компаниялардын кайсы түрлөрүнүн пардасы алынышы мүмкүн?
2. Парданы алып салуу кадимки көрүнүш болушу керекпи же өзгөчө учур болушу керекпи?
3. Бул иштер кайсы процесстик алкакта каралышы керек?
4. Сот аткаруу баскычында буйрук менен парданы алып сала алабы?
5. Катышуучунун жеке кредитору парданы тескери багытта алып салууну талап кыла алабы?

Автор сунуштаган өзгөчө сот өндүрүшүнүн түзүмү

Булак корпоративдик парданы алып салуу иштерин кадимки жарандык процесстин кепилдиктери астында кароону жактайт. Автор ошондой эле чечимдердин ырааттуулугун арттыруу үчүн соттук караштуулуктун өзгөчө моделин сунуштайт.

Автор Supreme People's Court же провинциянын жогорку соту деңгээлинде караштырган filing механизми текстте учурдагы милдеттүү укуктук эреже катары эмес, келечекке багытталган сунуш катары берилет.

Доо мөөнөтүнө байланыштуу сунуш

Автор кредитордун корпоративдик парданы алып салуу талабы өзүнчө жана чексиз мөөнөткө ээ болбошу керектигин; бул талап компанияга карата негизги талапка колдонулуучу доо мөөнөтү менен байланыштуу болушу керектигин жактайт.

Мунун укуктук логикасы — парданы алып салуу талабы өз алдынча экономикалык талап жаратуудан көрө, кыянаттык менен пайдалануудан улам компаниянын учурдагы карызын катышуучуга багыттоого байланыштуу толуктоочу механизм экендиги.

Сот корпоративдик парданы аткаруу баскычында жөнөкөй буйрук менен алып салышы керекпи?

Junhai Liu-нун жообу терс. Автор чектелген жоопкерчиликтин коргоосу талашка түшкөн катышуучунун коргонуу жана процесстик укуктарын сактоо үчүн парданы алып салуу талабы жалпы тартиптеги сот өндүрүшүндө каралып, сот чечими менен чечилүүгө тийиш деп эсептейт; аткаруу баскычында буйрук же процесстик аныктама менен гана катышуучунун жоопкерчилигин кеңейтүүнү туура көрбөйт.

Эмне үчүн жалпы тартиптеги сот өндүрүшү?

Парданы алып салуу жөнүндө чечим кадимки шарттарда компаниянын карызы үчүн жеке жооп бербеген катышуучунун мүлкүнө түздөн-түз таасир этиши мүмкүн. Ошондуктан автор катышуучу дооматтар менен таанышып, далилдерге каршы пикир билдирип, өз далилдерин көрсөтө алышы жана чечим соттук текшерүүдөн өтүшү үчүн толук сот өндүрүшүнүн кепилдиктери зарыл деп эсептейт.

Бул мамиледе кредитордун материалдык-укуктук коргоосу менен процесстик адилеттүүлүк бири-биринен ажырагыс. Кредиторду коргоо максаты катышуучунун коргонуу укуктарын жок кылуунун жүйөсүнө айланбашы керек.

Доо коюлганга чейин мүлктү коргоо

Ошол эле учурда автор жалпы тартиптеги сот өндүрүшүнүн убакыт алышы кара ниет катышуучуга мүлкүн өткөрүп берүүгө же жашырууга мүмкүнчүлүк түзүшү ыктымал экенин моюнга алат. Ошондуктан кредитордун тиешелүү шарттарда доо коюлганга чейинки камсыздоо чараларын талап кыла алышын колдойт.

Ошентип, макала эки башка укуктук муктаждыкты бир учурда канааттандырууга аракет кылат:

• Негизги жоопкерчилик боюнча толук сот өндүрүшү жана сот чечими.
• Мүлктү кредиторлордон жашырып алып кетүү коркунучуна каршы ыкчам убактылуу коргоо.

Бул айырмалоо мүлктү убактылуу коргоо жоопкерчилик жөнүндө акыркы чечим менен бирдей эмес экенин ачык сактайт.

Корпоративдик парданы тескери багытта алып салуу деген эмне?

Корпоративдик парданы тескери багытта алып салуу — кадимки парда алып салуунун багытын тескери бурган мамиле: компаниянын карызы үчүн катышуучунун мүлкүнө жетүүнүн ордуна, катышуучу өзүнүн жеке карызынан качуу үчүн мүлкүн өзү көзөмөлдөгөн компанияга акысыз өткөрүп бергенде, белгилүү шарттарда компаниянын мүлкүн катышуучунун кредитору алдындагы жоопкерчилик чөйрөсүнө тартууну билдирет. Junhai Liu 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам бул маселеде так эмес экенин белгилеп, кыянаттык менен пайдалануунун айрым учурларында мындай мамилени таанууну жактайт.

Кадимки жана тескери парда алып салуунун багыттарынын айырмасы

Автор парданы тескери багытта алып салуу үчүн көрсөткөн шарт

Макаладагы мисалда катышуучу милдеттенмеден же укуктук жоопкерчиликтен качуу максатында өз мүлкүн өзү көзөмөлдөгөн компанияга акысыз өткөрүп берет. Автор мындай учурда компания катышуучунун жеке кредитору алдында толук жана чексиз жоопкерчилик тартууга эмес, акысыз алган мүлктүн наркынын чегинде жооп берүүгө тийиш болушу мүмкүн деп сунуштайт.

Бул чектөө маанилүү. Булактагы сунуш компаниянын бардык карыздарды өз мойнуна алышын эмес, кыянаттык менен пайдалануу аркылуу компанияга өткөрүлгөн нарктын кредитордон жашырылышын болтурбоону көздөйт.

“Арык ата – семиз уул” салыштыруусунун укуктук мааниси

Булак тескери парда алып салууну түшүндүрүү үчүн 2006-жылкы түпнуска текстте салыштырууну колдонот: жеке мүлкүн компанияга өткөргөн катышуучу экономикалык жактан “арык”, ал эми компания өткөрүлгөн мүлктөн улам “семиз” болуп калат. Verianla үчүн маанилүүсү салыштыруунун өзү эмес, ал көрсөткөн укуктук мамиле: карызкор катышуучунун жеке мүлкү сыртынан жок болуп көрүнгөнү менен, нарк ал көзөмөлдөгөн компаниянын ичинде сакталат.

Бул сөз айкашы булактын тарыхый педагогикалык баяндоосуна таандык; ал заманбап укуктук тест же өз алдынча критерий катары колдонулбашы керек.

Эмгектин негизги сунуштары

Эмгек колдогон жана колдобогон чечмелөөлөр

Эмгектин тарыхый жана методологиялык чектөөлөрү

Макала 2006-жылдын апрелинде, 2005-жылкы Компаниялар жөнүндө мыйзам жаңыдан күчүнө кирген мезгилде жазылган. Демек, автордун айрым билдирүүлөрү келечектеги соттук практикага байланыштуу божомол же реформа сунушу болуп саналат. Эмгек кийинки сот чечимдерин, соттук чечмелөөлөрдү же корпоративдик укук реформаларын изилдебейт.

Булакта иштердин тандалмасы, сот чечимдеринин маалымат топтому, иштердин саны, статистикалык талдоо же салыштырма эмпирикалык жыйынтык жок. “Келечекте парданы алып салуу учурларынын эң көбү жалгыз катышуучусу бар компанияларга тиешелүү болот” деген сыяктуу билдирүүлөр эмпирикалык табылга эмес, 2006-жылкы укуктук божомол болуп саналат.

Ошондуктан булак азыркы Кытайдын корпоративдик укугунда корпоративдик парданы алып салуу бүгүн кайсы шарттарда колдонуларын өз алдынча аныктоо үчүн пайдаланылбашы керек. Булактын илимий баалуулугу доктрина Кытайдын корпоративдик укугуна жаңыдан кирген мезгилде пайда болгон негизги теориялык жана процесстик көйгөйлөрдү ачык көрсөтүүсүндө.

Булак жана метод жөнүндө эскертүү

Англисче нускасынын аталышы: Practical Challenges in Applying the Corporate Veil-Piercing Doctrine

Кытайча түпнуска аталышы: 揭开公司面纱制度的实践难点

Автор: Junhai Liu.

Жүктөлгөн англисче нускадагы учурдагы мекемелик таандыктык: Professor of Law, Renmin University of China Law School.

2006-жылкы түпнуска жарыялоодогу мекемелик таандыктык: Research Fellow, Institute of Law, Chinese Academy of Social Sciences.

Түпнуска жарыяланган басылма: China Securities Journal (Zhongguo Zhengquan Bao / 中国证券报).

Түпнуска жарыяланган күн: 2006-жылдын 22-апрели.

Бет: A07.

Булактын түрү: Укуктук комментарий / гезиттеги укуктук макала; жүктөлгөн документ англисче котормо нускасы болуп саналат.

Рецензиялоо макамы: Булак рецензияланган академиялык журналдын макаласы катары сунушталган эмес.

DOI: Жүктөлгөн булакта DOI берилген эмес.

Лицензия: Жүктөлгөн нускада кайра пайдалануу лицензиясы так көрсөтүлгөн эмес.

ЖИ жөнүндө билдирүү: Жүктөлгөн англисче нускада генеративдик жасалма интеллект котормого жана англис тилиндеги тилдик оңдоолорго жардам берүү үчүн колдонулганы; негизги жүйөлөр, түзүм жана авторлук түпнуска авторго таандык экени белгиленет.

Тарыхый терминология жөнүндө эскертүү: Англисче нускада 揭开公司面纱 сөз айкашы “piercing the corporate veil”, 否认公司人格 / 否定公司法人资格 сөз айкаштары контекстке жараша “disregard of corporate personality / legal personality”, ал эми 逆向否认公司法人资格 сөз айкашы “reverse veil piercing” деп которулат.

Булактын тарыхый чеги: Булак 2006-жылкы контекстти атайылап сактап, кийинки соттук практиканы, соттук чечмелөөлөрдү же Компаниялар жөнүндө мыйзамдын реформаларын текстке артка карай кошпойт. Verianla макаласы да ошол чекти сактайт.

Метод: Корпоративдик укуктун жана жарандык процесстин нормативдик талдоосу; компаниянын юридикалык жак макамы, чектелген жоопкерчилик, кредиторду коргоо жана парданы тескери багытта алып салуунун ортосундагы укуктук тең салмактуулук жөнүндө автордун көз караштары.

Чечмелөөнүн негизги чеги: Тексттеги соттун ыйгарым укуктарына, filing/review механизмине жана парданы тескери багытта алып салууга байланышкан айрым түзүмдөр — автордун 2006-жылкы сунуштары; аларды Кытайдын учурдагы милдеттүү укуктук нормалары катары баалоого болбойт.