Shankhapushpi vasitəsilə sintez edilmiş sink oksid nanoçiçəkləri (ZnO-NFs-Skp), Convolvulus pluricaulis kimi müəyyən edilən Shankhapushpi bitkisinin sulu ekstraktından istifadə edilərək çökdürmə üsulu ilə sintez olunan sink oksid nanostrukturlarıdır. Bu tədqiqatda ZnO-NFs-Skp-nin fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri xarakterizə edilmiş, PC12 hüceyrələrində və zebra balığı embrionlarında biouyğunluğu qiymətləndirilmiş və əvvəlcədən formalaşdırılmış insulin amyloid (IA) fibrilləri üzərində parçalanma təsiri Thioflavin T (ThT) flüoresans ölçümü və skanedici elektron mikroskopiyası ilə araşdırılmışdır.

Hazırlanmış nanoçiçəklərin dinamik işıq səpilməsi ilə ölçülən hidrodinamik diametri 181 ± 22 nm, polidisperslik indeksi 0,2288 ± 0,11 və zeta potensialı −17,7 ± 1,3 mV olaraq bildirilmişdir. SEM görüntülərində strukturların qərənfil çiçəyinə bənzədiyi və yarpaqvari nanoçiçək hissələrinin orta qalınlığının 30 ± 5 nm olduğu bildirilmişdir. Rentgen şüalarının difraksiyası analizi strukturun vurtsit heksaqonal ZnO ilə uyğun olduğunu; mənbənin xam XRD məlumatlarının isə %68,7 kristallik və %31,3 amorf struktur göstərdiyini bildirir.

PC12 hüceyrələrində ZnO-NFs-Skp tətbiqindən 24 saat sonra müxtəlif dozalarda təxminən %80–100 hüceyrə canlılığı bildirilmişdir. Sınaqdan keçirilən ən yüksək 160 µg/mL dozada canlılıq %80 ± 3,1, işlənməmiş nəzarətdə isə %100 ± 2,2 olaraq verilmiş və bu fərq mənbədə əhəmiyyətli kimi təsvir edilmişdir. Buna baxmayaraq, tədqiqatçılar sonrakı təcrübələrində ZnO-NFs-Skp dozasını 80 µg/mL ilə məhdudlaşdırmışdır. Zebra balığı embrionlarında ətraflı nəticələr 20, 40 və 80 µg/mL qruplarını göstərir və 80 µg/mL-yə qədər aydın inkişaf qüsuru bildirilməmişdir.

Amiloid təcrübəsinin mərkəzində insan xəstələrindən birbaşa götürülmüş Alzheimer lövhəsi deyil, laboratoriyada Huminsulin istifadə edilərək yaradılmış insulin amyloid modeli vardır. İşlənməmiş IA-nın ThT flüoresans intensivliyi 4 saatda 394, 8 saatda 507, 12 saatda 653 və 24 saatda 810 olaraq bildirilmişdir. 24 saatın sonunda 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp ilə inkubasiya edilən IA üçün flüoresans intensivliyi 504-ə enmiş və tədqiqatçılar bunu təxminən %38 azalma olaraq bildirmişdir.

12 saatlıq müqayisədə 80 µg/mL kimyəvi üsulla sintez edilmiş ZnO nanohissəcikləri üçün IA flüoresansındakı azalma %18, eyni konsentrasiyada Shankhapushpi vasitəsilə sintez edilmiş ZnO nanoçiçəkləri üçün isə %35 olaraq bildirilmişdir. Bu nəticə tədqiqatın təcrübə şəraitində nanoçiçək strukturunun standart ZnO nanohissəcikləri ilə müqayisədə daha böyük ThT flüoresans azalması ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Lakin bu tapıntı klinik müalicə uğuru deyil; insanlarda Alzheimer amiloidlərinin birbaşa təmizləndiyini və ya neyrodegenerativ xəstəliklərin müalicə edildiyini göstərmir.

Amiloid nədir və tədqiqatda niyə insulin amyloid istifadə edildi?

Amiloid müəyyən zülalların normal həll olmuş vəziyyətdən çıxaraq yanlış qatlanması və β-təbəqə ilə zəngin, aşağı həllolma qabiliyyətli fibrillər və ya aqreqatlar yaratması nəticəsində meydana çıxan zülal strukturları üçün işlədilən ümumi termindir. Mənbə tədqiqat Alzheimer xəstəliyində Aβ1-42-ni, Parkinson xəstəliyində α-sinukleini, Creutzfeldt–Jakob xəstəliyində prion zülallarını və tip 2 diabetlə əlaqələndirilən insulin amyloidlərini müxtəlif amiloid nümunələri kimi nəzərdən keçirir.

Tədqiqatçılar bu işdə birbaşa Aβ1-42 istifadə etməmişdir. Bunun əvəzinə insulin amyloid (IA) eksperimental model kimi seçilmişdir. Mənbə insulin amyloidlərinin digər amiloid strukturlarla yüksək β-təbəqə məzmunu, həllolmazlıq və aqreqasiya xüsusiyyətlərini paylaşdığı üçün amiloidoz tədqiqatlarında model amiloidogen zülal kimi istifadə oluna bildiyini bildirir.

Bu fərq nəticələrin şərhi baxımından kritikdir. Materialın laboratoriyada hazırlanmış insulin amyloidlərini parçalaması həmin materialın Alzheimer xəstəsində Aβ1-42 lövhələrini, Parkinson xəstəliyində α-sinuklein aqreqatlarını və ya prion zülallarını eyni şəkildə parçalayacağı demək deyil. Tədqiqatçılar da Aβ1-42 və prion zülalları üzərində təsirin gələcəkdə ayrıca araşdırılmalı olduğunu açıq şəkildə bildirirlər.

Shankhapushpi nədir?

Tədqiqatda Shankhapushpi adı ilə istifadə olunan bitki Convolvulus pluricaulis-dir. Tədqiqatçılar bitkinin sulu ekstraktını yalnız bioloji sınaq maddəsi kimi deyil, eyni zamanda ZnO nanostrukturlarının sintezində bitki vasitəli və ya “yaşıl sintez” yanaşmasının komponenti kimi istifadə etmişdir.

Fitokimyəvi skrininqdə Shankhapushpi sulu ekstraktında alkaloidlər, kumarinlər və qlikozidlər aşkar edildiyi bildirilmişdir. GC-MS analizində mənbə Dodecanoic acid, 1,2,3-propanetriyl ester birləşməsini %93,52 və Octadecanoic acid, 2,3-bis[(1-oxotetradecyl)oxy]propyl ester birləşməsini %6,48 nisbətində bildirir. Bu dəyərlər mənbə tədqiqatın GC-MS nəticələridir; müşahidə olunan amiloid təsirinin səbəbinin bu birləşmələrin təkbaşına olması bu təcrübə ilə sübut edilməmişdir.

Bitki ekstraktı necə hazırlandı?

1. 0,3 g qurudulmuş Shankhapushpi çiçəyi 100 mL distillə edilmiş suya əlavə edildi.
2. Qarışıq 70 °C-də maqnit qarışdırıcı ilə 2 saat qarışdırıldı.
3. Daha sonra ümumilikdə 1 saat ultrasəs vannasında saxlanıldı; mənbə bunu 15 dəqiqəlik dörd tətbiq kimi göstərir.
4. Ekstrakt Whatman filtrindən keçirildi.
5. Növbəti istifadəyə qədər 4 °C-də saxlanıldı.
6. Mənbədə ekstrakt çıxımı %25 olaraq bildirilmişdir.

ZnO nanoçiçəklər necə sintez edildi?

ZnO-NFs-Skp istehsalında çökdürmə üsulundan istifadə edilmişdir. Sink asetat dihidrat prekursoru üçün mənbə 0,4 M konsentrasiya verir. Bu prekursor 100 mL Shankhapushpi ekstraktında 3 M NaOH ilə birləşdirilmiş və otaq temperaturunda intensiv şəkildə 2 saat qarışdırılmışdır.

Daha sonra pH 1 M NaOH istifadə edilərək 12,5-ə tənzimlənmiş və qarışıq 100 °C-də daha 2 saat qarışdırılmışdır. Beher alüminium folqa ilə örtülərək məhlul otaq temperaturunda gecə boyu çökməyə buraxılmışdır.

Əmələ gələn çöküntü reaksiyaya girməmiş komponentləri uzaqlaşdırmaq üçün üç dəfə distillə edilmiş su ilə yuyulmuşdur. Sentrifuqa şərti 5000 rpm, 10 dəqiqə kimi verilmişdir. Çöküntü qurudulmuş, 300 °C-də kalsinə edilmiş və həvəngdə üyüdülərək ZnO-NFs-Skp tozu əldə edilmişdir.

Müqayisə üçün standart ZnO nanohissəcikləri necə hazırlanmışdır?

Tədqiqatçılar nanoçiçəklərin amiloid parçalama qabiliyyətini yalnız öz daxilində qiymətləndirməmiş, kimyəvi üsulla sintez edilmiş ZnO nanohissəcikləri ilə də müqayisə etmişdir. Bunun üçün 50 mL etanolda 20 mM sink asetat dihidrat məhlulu hazırlanmış, 15 dəqiqə qarışdırılmış və sonra 0,5 g NaOH tədricən əlavə edilmişdir.

Qarışıq 2 saat qarışdırılmış və otaq temperaturunda gecə boyu saxlanılmışdır. Əmələ gələn ağ ZnO çöküntüsü 5000 rpm-də 10 dəqiqə sentrifuqalanaraq toplanmış, iki dəfə distillə edilmiş su ilə yuyulmuş, 300 °C-də 1 saat kalsinə edilmiş və üyüdülmüşdür.

Bir “nanoçiçəyin” ölçüsü niyə tək bir rəqəm deyil?

Tədqiqatda iki fərqli ölçü anlayışı vardır və bunları bir-biri ilə qarışdırmaq olmaz. DLS ilə ölçülən 181 ± 22 nm dəyəri hidrodinamik diametrdir. Bu dəyər mayedəki hissəciyin və ya aqreqatın hərəkətinə bağlı effektiv ölçünü ifadə edir. Bunun əksinə, SEM-də bildirilən 30 ± 5 nm dəyəri bütöv nanoçiçəyin diametri deyil, çiçəyə bənzər strukturu yaradan yarpaqvari hissələrin qalınlığıdır.

Zeta potensialı nəyi göstərir?

Zeta potensialı mayedəki hissəciklərin elektrokinetik səth davranışı ilə əlaqəli ölçüdür və nanohissəcik dispersiyalarının bir-birini itələmə və ya aqreqasiya meylini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Tədqiqatda ZnO-NFs-Skp üçün −17,7 ± 1,3 mV müəyyən edilmişdir.

Mənfi işarə ölçmə şəraitində hissəciklərin elektrokinetik səth potensialının mənfi istiqamətdə olduğunu göstərir. Mənbə müəllifləri bu böyüklüyü əvvəlki ədəbiyyata əsaslanaraq orta səviyyəli sabitlik kimi şərh edirlər. Bu dəyər “hissəciklər heç vaxt aqreqasiya etmir” demək deyil; müəlliflər nanoçiçək strukturunun qruplar halında qala bilməsini də müzakirə edirlər.

XRD analizi strukturun nə olduğunu necə dəstəkləyir?

Rentgen şüalarının difraksiyası (XRD) kristal strukturlardakı atom müstəvilərinin düzülüşündən asılı difraksiya naxışlarını ölçür. ZnO-NFs-Skp üçün mənbədə bildirilən 2θ pikləri aşağıdadır:

Müəlliflər bu piklərin JCPDS 36-1451 standart məlumatları ilə oxşarlıq göstərdiyini və nəticələrin vurtsit heksaqonal ZnO strukturunu dəstəklədiyini bildirirlər. Kəskin piklər kristallik struktur göstəricisi kimi şərh edilmiş və mənbədə xam məlumatlardan %68,7 kristallik, %31,3 amorf struktur nisbəti verilmişdir.

FTIR niyə istifadə edildi?

Furye çevrilməli infraqırmızı spektroskopiya (FTIR) molekulyar rabitələrin müəyyən infraqırmızı tezlik sahələrindəki titrəyişlərindən istifadə edir. Buna görə təkbaşına molekulun bütün strukturunu müəyyən etməkdən çox müəyyən funksional qruplar və ya rabitə titrəyişləri barədə məlumat verir.

EDAX nəyi göstərdi?

Enerji-dispersiv rentgen spektroskopiyası (EDAX/EDX) elektron mikroskopunda həyəcanlandırılmış nümunədən çıxan xarakterik rentgen şüalarından istifadə etməklə element tərkibini araşdırır. Mənbənin Şəkil 2-sində ZnO-NFs-Skp nümunəsində əsasən Zn və O elementləri, həmçinin daha aşağı səviyyədə karbon və natrium izləri göstərilmişdir. Müəlliflər karbon və natrium izlərinin Shankhapushpi ekstraktı ilə əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər; bu şərh ehtimal səviyyəsindədir.

Thioflavin T Testi Amiloid Parçalanmasını Necə Göstərir?

Thioflavin T (ThT), β-təbəqə ilə zəngin amiloid fibrillərinə bağlandıqda flüoresansı nəzərəçarpacaq dərəcədə artan boyadır. Buna görə eyni təcrübə şəraitində yüksək ThT flüoresansı daha çox ThT-bağlana bilən amiloid strukturla, flüoresansın azalması isə bu strukturların azalması və ya dəyişməsi ilə əlaqələndirilə bilər. Bununla belə, ThT siqnalı təkbaşına bütün molekulyar parçalanma mexanizmini sübut etmir; buna görə tədqiqatda SEM görüntüləri də tamamlayıcı sübut kimi istifadə edilmişdir.

Insulin amyloid necə yaradıldı?

Huminsulin 65 °C-də 24 saat inkubasiya edilərək insulin amyloid hazırlanmışdır. Daha sonra əvvəlcədən yaradılmış IA ZnO-NFs-Skp ilə 37 °C-də müxtəlif müddətlərdə inkubasiya edilmişdir.

Mənbənin metod bölməsində ZnO-NFs-Skp konsentrasiyaları 40, 60 və 80 µg/mL olaraq verilmişdir. Buna qarşılıq nəticələr bölməsində və müvafiq qrafik izahlarında sıra 20, 40 və 80 µg/mL kimi təqdim edilir. Mənbə daxilində bu iki sıra uyğun gəlmədiyi üçün burada biri digərinin yerinə “düzəldilməmişdir”.

Flüoresans ölçümü necə aparıldı?

1. IA ilə ZnO-NFs-Skp 37 °C-də inkubasiya edildi.
2. Nümunələr 4, 8, 12 və 24 saat nöqtələrində götürüldü.
3. 10 µL IA nümunəsi 190 µL 20 µM ThT məhlulu ilə qarışdırıldı.
4. ThT məhlulunun pH dəyəri 7,2 olaraq verilmişdir.
5. Bu qarışıqdan 100 µL 3 mL distillə edilmiş suya əlavə edildi.
6. Həyəcanlandırma dalğa uzunluğu 412 nm olaraq istifadə edildi.
7. Flüoresans emissiyası 420–560 nm aralığında ölçüldü.

ThT nəticələrinin rəqəmsal oxunuşu

%38 azalma necə başa düşülməlidir?

Mənbədə işlənməmiş IA üçün 24 saatda flüoresans intensivliyi 810, 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp ilə işlənmiş IA üçün isə 504 olaraq bildirilmişdir. Bu iki dəyər arasındakı fərq 306 vahiddir. Başlanğıc müqayisə dəyəri olan 810-a nisbətən bu fərq təxminən %37,8-dir və məqalə bunu yuvarlaqlaşdıraraq %38 azalma kimi bildirir.

Bu hesab tədqiqatın verdiyi iki ədədin arifmetik izahıdır; yeni təcrübə nəticəsi deyil:

\[ \text{Göreli floresans azalması} = \frac{I_{\mathrm{kontrol}}-I_{\mathrm{işlem}}}{I_{\mathrm{kontrol}}}\times 100 \]

Burada \(I_{\mathrm{kontrol}}\) eyni müqayisə kontekstində işlənməmiş IA flüoresansını; \(I_{\mathrm{işlem}}\) isə ZnO-NFs-Skp ilə işlənmiş IA flüoresansını təmsil edir. Bildirilmiş 24 saatlıq dəyərlərə tətbiq edildikdə:

\[ \frac{810-504}{810}\times100 \approx 37{,}8\% \]

Bu faiz ThT flüoresansındakı nisbi azalmanı ifadə edir. Bunu “amiloid molekullarının dəqiq %38-i kimyəvi olaraq məhv edildi” kimi daha güclü molekulyar iddiaya çevirmək düzgün deyil. Məqalə bu flüoresans dəyişməsini amiloid parçalanmasının göstəricisi kimi şərh etmiş və SEM-də fibril parçalanması müşahidələri ilə dəstəkləmişdir.

ZnO Nanoçiçəklər Standart ZnO Nanohissəciklərindən Daha Effektiv idimi?

Mənbə tədqiqatın öz 12 saatlıq müqayisəsində bəli. 80 µg/mL konsentrasiyada kimyəvi ZnO nanohissəcikləri üçün təxminən %18, ZnO-NFs-Skp üçün isə təxminən %35 IA parçalanması bildirilmişdir. Hər iki müqayisədə konsentrasiya və inkubasiya müddətinin eyni saxlandığı göstərilmişdir.

Müəlliflər bu fərqi nanoçiçək morfologiyasının yüksək səth sahəsi və çıxıntılı yarpaqvari səthləri ilə əlaqələndirirlər. Lakin bu tədqiqatda səth sahəsinin müstəqil kəmiyyət ölçümü ilə amiloid parçalanması arasında səbəbiyyət analizi verilməmişdir. Buna görə “nanoçiçək geometriyasının dəqiq olaraq ikiqat effektivliyin səbəbi olduğu” ifadəsi mənbə məlumatlarının icazə verdiyindən daha güclü olar.

SEM görüntüləri nə əlavə edir?

ThT testi flüoresans əsaslı dolayı ölçmə olduğuna görə tədqiqatçılar amiloid morfologiyasını SEM ilə də araşdırmışdır. Əvvəlcədən yaradılmış IA nümunəsində daha uzun fibrilyar strukturlar görüldüyü halda, ZnO-NFs-Skp ilə 24 saatlıq işləmədən sonra daha kiçik hissələrin müşahidə edildiyi bildirilmişdir. Müəlliflər bu morfoloji dəyişikliyi iri fibrillərin daha kiçik strukturlara parçalanmasını dəstəkləyən vizual sübut kimi şərh etmişdir.

SEM görüntüsünün özü eksperimental müşahidə olduğundan burada süni “mikroskop görüntüsü” yaradılmamışdır. Mənbənin real mikroskop görüntüsünü təqlid etmək əvəzinə, müşahidənin elmi mesajı mətnlə izah edilmişdir.

PC12 Hüceyrələri ilə Aparılan Biouyğunluq Təcrübəsi Nəyi Göstərir?

PC12 siçovul feoxromositomasından törədilmiş və neyrobiologiya tədqiqatlarında istifadə olunan hüceyrə xəttidir. Tədqiqatda PC12 hüceyrələrinin vəzifəsi ZnO-NFs-Skp-nin insan beynində amiloidləri təmizləyib-təmizləmədiyini göstərmək deyil, nanostrukturların hüceyrələrə mümkün toksik təsirini qiymətləndirməkdir.

96 quyulu lövhənin hər quyusuna 5 × 10³ eksponensial böyümə mərhələsində olan PC12 hüceyrəsi əlavə edilmişdir. Hüceyrələr tam DMEM mühitində 24 saat yapışdıqdan sonra 10, 20, 40, 80 və 160 µg/mL ZnO-NFs-Skp ilə işlənmişdir. Təcrübələr üçlü təkrarlarla aparılmış və hüceyrələr daha 24 saat inkubasiya edilmişdir.

MTT məhlulu üçün 5 mg/mL stokdan 10 µL əlavə edilmiş, hüceyrələr qaranlıqda 4 saat inkubasiya edilmiş, yaranan formazan kristalları DMSO-da həll edilmiş və absorbans 570 nm-də ölçülmüşdür.

Diqqətlə oxunmalı məqam budur: 160 µg/mL-də canlılıq təxminən %80-ə düşür və mənbə bu azalmanı nəzarət qrupu ilə müqayisədə statistik əhəmiyyətli kimi təsvir edir. Tədqiqatçılar əvvəlki ədəbiyyatda %80 hüceyrə sağqalımının biouyğunluq sərhədi kimi istifadə edilməsinə əsasən bu dozanı yenə də biouyğun hesab etmiş, lakin sonrakı təcrübələrini 80 µg/mL ilə məhdudlaşdırmışdır.

Canlı-ölü ikili boyama nə etdi?

Akridin narıncısı (AO) və etidium bromid (EtBr) birlikdə istifadə edilmişdir. Tədqiqatın izahına görə AO canlı hüceyrələri yaşıl, EtBr ölü hüceyrələri qırmızı rəngdə işarələyir. Müalicədən 24 saat sonra hüceyrələr 3 µM AO və 1,9 µM EtBr ilə boyanmış və flüoresans mikroskopunda görüntülənmişdir.

Mənbə yalnız insulin amyloid ilə işlənmiş hüceyrələrdə əsasən qırmızı boyanma, ZnO-NFs-Skp tətbiq olunan qruplarda isə 80 µg/mL-yə qədər aydın hüceyrə öldürmə əlaməti olmadığını bildirir.

Zebra Balığı Təcrübəsi Müalicə Effektivliyini, yoxsa Biouyğunluğu Sınaqdan Keçirdi?

Biouyğunluğu sınaqdan keçirdi. Zebra balığı embrionlarında amiloid xəstəliyi yaradılaraq ZnO-NFs-Skp-nin bunu müalicə edib-etmədiyi araşdırılmadı. Embrionlar nanostrukturun inkişaf toksikliyi yaradıb-yaratmadığını müşahidə etmək üçün istifadə edildi.

Tədqiqatçılar mayalanmadan 8 saat sonrakı (8 hpf) embrionları satın almış, sağlam embrionları mikroskop altında seçmiş və 24 quyulu lövhələrdə hər quyuya 10 embrion olmaqla E3 mühitinə yerləşdirmişdir. Embrionlar 14 saatlıq işıq-qaranlıq şəraitində saxlanmış; inkişaf mərhələləri, ölüm və yumurtadan çıxma vaxtı işıq mikroskopu ilə izlənmişdir.

Araşdırılan inkişaf qüsurları arasında perikardial ödem, əyilmiş quyruq, əyilmiş onurğa, sarılıq kisəsi ödemi, göz deformasiyası və üzgəc qüsurları olmuşdur. Ətraflı nəticələrdə 20, 40 və 80 µg/mL qrupları göstərilir və aydın inkişaf deformasiyası bildirilmir.

40 və 80 µg/mL qruplarında yumurtadan çıxmanın bir qədər gecikdiyi, lakin fərqin işlənməmiş nəzarətlə müqayisədə statistik əhəmiyyətli olmadığı bildirilmişdir. Tədqiqatçılar ətraflı nəticələr bölməsində ZnO-NFs-Skp-nin 80 µg/mL-yə qədər yaxşı tolere edildiyi nəticəsinə gəlmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Bu iş eksperimental nanomaterial və amiloid parçalanması tədqiqatıdır. Dizaynın əsas mərhələləri bunlardır:

1. Shankhapushpi sulu ekstraktının hazırlanması və fitokimyəvi/GC-MS analizi.
2. Bitki ekstraktı vasitəsilə ZnO nanoçiçəklərin sintezi.
3. Müqayisə məqsədilə kimyəvi ZnO nanohissəciklərinin sintezi.
4. DLS, zeta potensialı, FTIR, XRD, SEM və EDAX ilə xarakterizasiya.
5. PC12 hüceyrələrində MTT və AO/EtBr ikili boyama ilə in vitro biouyğunluq.
6. Zebra balığı embrionlarında inkişaf biouyğunluğunun qiymətləndirilməsi.
7. Laboratoriyada insulin amyloid yaradılması.
8. IA-nın ZnO-NFs-Skp ilə müxtəlif vaxt və konsentrasiyalarda inkubasiyası.
9. ThT flüoresansı ilə amiloid siqnalındakı dəyişikliyin ölçülməsi.
10. SEM ilə işlənməmiş və işlənmiş IA morfologiyasının müqayisəsi.
11. 12 saatda standart ZnO-NP və ZnO-NFs-Skp amiloid təsirinin müqayisəsi.

Statistik metod

Mənbə təcrübələrin üçlü təkrar şəklində aparıldığını və məlumatların orta ± ortanın standart xətası (SEM) kimi ifadə edildiyini bildirir. Müalicə qrupları ilə işlənməmiş nəzarət arasında statistik əhəmiyyət üçün cütləşdirilməmiş Student t-testi istifadə edilmişdir.

Statistik metod bölməsində p < 0,001 əhəmiyyət həddi yazılmışdır. Buna qarşılıq hüceyrə canlılığını göstərən Şəkil 3 izahında ulduz işarəsi üçün * p < 0,01 məlumatı verilmişdir. Mənbə bu iki fərqli həddi necə uzlaşdırdığını izah etmədiyindən Verianla anlatımı onları tək bir dəyərə çevirmir.

Əsas xarakterizasiya nəticələri

• Shankhapushpi ekstraktında alkaloidlər, kumarinlər və qlikozidlər aşkar edildi.
• ZnO-NFs-Skp hidrodinamik diametri 181 ± 22 nm olaraq ölçüldü.
• PDI 0,2288 ± 0,11 olaraq bildirildi.
• Zeta potensialı −17,7 ± 1,3 mV müəyyən edildi.
• SEM-də qərənfil çiçəyinə bənzər nanoçiçək morfologiyası müşahidə edildi.
• Yarpaqvari strukturların qalınlığı 30 ± 5 nm olaraq ölçüldü.
• EDAX əsasən Zn və O göstərdi; C və Na izləri də bildirildi.
• XRD pikləri vurtsit heksaqonal ZnO strukturu ilə uyğun kimi şərh edildi.
• Kimyəvi üsulla sintez edilmiş ZnO-NP-lər üçün əlavə materialda təxminən 40 ± 7 nm hissəcik ölçüsü və əsasən sferik morfologiya bildirilmişdir.

Əsas biouyğunluq nəticələri

• PC12 hüceyrə canlılığı sınaqdan keçirilən dozalar boyunca ümumilikdə %80–100 aralığında bildirilmişdir.
• 160 µg/mL-də canlılıq %80 ± 3,1-ə düşdü; nəzarət %100 ± 2,2 idi.
• Tədqiqatçılar sonrakı təcrübələri ən çox 80 µg/mL ilə apardılar.
• AO/EtBr testində ZnO-NFs-Skp üçün 80 µg/mL-yə qədər aydın hüceyrə öldürmə əlaməti bildirilmədi.
• Zebra balığı embrionlarında ətraflı qiymətləndirmədə 80 µg/mL-yə qədər aydın morfoloji inkişaf qüsuru bildirilmədi.
• 40 və 80 µg/mL-də yumurtadan çıxmada yüngül gecikmə görüldü, lakin mənbə bunu əhəmiyyətli hesab etmədi.

Əsas amiloid nəticələri

• İşlənməmiş IA ThT flüoresansı 4–24 saat arasında 394-dən 810-a yüksəldi.
• 24 saatda 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp qrupunda flüoresans 504 olaraq ölçüldü.
• Mənbə bu fərqi təxminən %38 IA parçalanması kimi şərh etdi.
• 12 saat və 80 µg/mL şəraitində kimyəvi ZnO-NP təxminən %18, ZnO-NFs-Skp isə təxminən %35 IA parçalanması göstərdi.
• SEM müşahidələrində işlənmədən əvvəl uzun amiloid fibrilləri, işlənmədən sonra isə daha kiçik hissələrin göründüyü bildirilmişdir.

Mənbə daxilində mühüm uyğunsuzluqlar

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Shankhapushpi vasitəsilə çiçəkəbənzər ZnO nanostrukturları sintez edilə bilmişdir.
• Hazırlanan material DLS, zeta potensialı, FTIR, XRD, SEM və EDAX üsulları ilə xarakterizə edilmişdir.
• PC12 və zebra balığı embrion təcrübələrinin istifadə olunan şəraitində ZnO-NFs-Skp üçün müəyyən biouyğunluq pəncərəsi müşahidə edilmişdir.
• Əvvəlcədən hazırlanmış insulin amyloid modeli ZnO-NFs-Skp ilə inkubasiyadan sonra daha aşağı ThT flüoresansı göstərmişdir.
• 24 saat və 80 µg/mL şəraitində mənbə təxminən %38 ThT flüoresans azalmasını amiloid parçalanması kimi bildirmişdir.
• Eyni 12 saat və 80 µg/mL müqayisəsində ZnO-NFs-Skp kimyəvi ZnO-NP-dən daha böyük ThT flüoresans azalması göstərmişdir.
• SEM görüntüləri uzun IA fibrillərindən daha kiçik parçalı strukturlara keçidi dəstəkləyən morfoloji müşahidə təmin etmişdir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• ZnO-NFs-Skp-nin Alzheimer xəstəliyini müalicə etdiyi göstərilməmişdir.
• İnsanlarda təhlükəsiz doza müəyyən edilməmişdir.
• Qan-beyin baryerindən keçid göstərilməmişdir.
• İnsan beynində Aβ1-42 lövhələrinin parçalandığı göstərilməmişdir.
• Parkinson xəstəliyində α-sinuklein aqreqatlarında birbaşa təsir sınaqdan keçirilməmişdir.
• Bu tədqiqatda prion zülalları üzərində birbaşa parçalanma təcrübəsi aparılmamışdır.
• Zebra balığı təcrübəsində amiloid xəstəliyinin müalicə edildiyi göstərilməmişdir; bu bölmə biouyğunluq üçündür.
• %38 ThT azalması insan bədənində amiloid yükünün %38 azalacağı demək deyil.
• Nanoçiçək morfologiyasının müşahidə olunan üstünlüyün yeganə səbəb mexanizmi olduğu eksperimental olaraq ayrılmamışdır.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Müəlliflər klinik istifadə baxımından tam amiloid parçalanmasının lazım olacağını və öz təcrübələrində %100 parçalanmaya çatılmadığını açıq şəkildə məhdudiyyət kimi bildirirlər. Daha uzun inkubasiyanın daha çox parçalanma verə biləcəyini təklif edirlər; lakin bu təklif mövcud təcrübənin birbaşa sübut etdiyi nəticə deyil.

Ən mühüm bioloji məhdudiyyət amiloid parçalanma sınaqlarının insulin amyloid modeli ilə aparılmış olmasıdır. Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli Aβ1-42 və ya prion peptidləri bu təcrübənin hədəf zülalı deyil. Tədqiqatçılar bu amiloid növlərinin gələcəkdə ayrıca sınaqdan keçirilməsini təklif edirlər.

Bundan əlavə, amiloid parçalanmasının real xəstəlik orqanizmində effektivliyi qiymətləndirilməmişdir. Müəlliflər ZnO-NFs-Skp-nin amiloid parçalama qabiliyyətinin gələcəkdə heyvan xəstəlik modelində araşdırılmalı olduğunu bildirirlər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Spectrofluorimetric Analysis of Amyloid Degradation Using Shankhapushpi Extract/Zinc Oxide Nanoflower—An In Vitro Study

Müəlliflər: Tharun Asaithambi; Naga Snigdha Syamala Bandhakavi; Pavithra Arikrishnan; Sarvesh Sridharan; Sania Ullas; Saranya Udayakumar; Agnishwar Girigoswami; Koyeli Girigoswami.

Məsul müəlliflər: Mənbə PDF Agnishwar Girigoswami və Koyeli Girigoswami-ni correspondence işarəsi ilə göstərir.

Qurum 1: Medical Bionanotechnology Lab, Department of Obstetrics and Gynaecology, Saveetha Medical College and Hospital, Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences, Thandalam, Chennai 602105, Tamilnadu, India.

Qurum 2: Department of Pharmacology, Saveetha Medical College and Hospital, Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences, Thandalam, Chennai 602105, Tamilnadu, India.

Qurum 3: Faculty of Allied Health Sciences, Chettinad Hospital and Research Institute, Chettinad Academy of Research and Education, Chettinad Health City, Kelambakkam, Chennai 603103, Tamilnadu, India.

Jurnal: Chemistry.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

İl: 2026.

Cild / say / məqalə nömrəsi: 8(7), 98.

DOI: 10.3390/chemistry8070098.

Təqdim tarixi: 9 iyun 2026.

Reviziya tarixi: 10 iyul 2026.

Qəbul tarixi: 14 iyul 2026.

Nəşr tarixi: 15 iyul 2026.

Mənbə növü: Orijinal eksperimental tədqiqat məqaləsi.

Rəyçilik statusu: Jurnalda dərc edilmiş, resenziyalı məqalə.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Maliyyələşdirmə: Müəlliflər tədqiqatın xarici maliyyələşdirmə almadığını bildirmişdir.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşmasının olmadığını bəyan etmişdir.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbəyə görə məlumatlar əsaslandırılmış sorğu əsasında məsul müəlliflərdən əldə edilə bilər.

Əlavə material: Əlavə materialda kimyəvi sintez edilmiş ZnO nanohissəciklərinin SEM görüntüsü, 12 saatlıq ZnO-NP insulin amyloid parçalanması ThT müqayisəsi və Shankhapushpi ekstraktının GC-MS komponentlərini ehtiva edən Cədvəl S1 vardır.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma K.G.; metodologiya K.G., T.A., N.S.S.B., S.S. və A.G.; doğrulama K.G. və A.G.; tədqiqat və məlumat toplama T.A., N.S.S.B., P.A., S.S., S.U. (Sania Ullas), S.U. (Saranya Udayakumar), A.G. və K.G.; ilkin layihə A.G. və K.G.; nəzərdən keçirmə, vizuallaşdırma və superviziya A.G. və K.G. tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Mənbədaxili uyğunsuzluq qeydi: ThT konsentrasiya sırası metod və nəticə bölmələrində fərqli verilmişdir; BSA nəzarəti metod hissəsində “positive”, nəticə hissəsində “negative” adlandırılmışdır; statistik metodda p < 0,001 həddi göstərildiyi halda Şəkil 3 izahında *p < 0,01 yazılmışdır. Xülasənin 160 µg/mL-yə qədər “in vitro və in vivo” biouyğunluq ifadəsi ilə ətraflı zebra balığı nəticələrinin 80 µg/mL sərhədi də eyni deyil. Bu fərqlər Verianla anlatımında səssizcə düzəldilməmişdir.

Elmi şərh sərhədi: Tədqiqatın amiloid parçalanması nəticələri laboratoriyada hazırlanmış insulin amyloid modeli üzərindədir. Nəticələr Alzheimer, Parkinson, prion xəstəliyi və ya digər insan amiloidozlarında klinik müalicə effektivliyi kimi şərh edilə bilməz.