Shankhapushpi ekstrakti yordamida sintez qilingan rux oksidi nanogullari (ZnO-NFs-Skp), Convolvulus pluricaulis deb aniqlangan Shankhapushpi o‘simligining suvli ekstrakti yordamida cho‘ktirish usuli bilan sintez qilingan rux oksidi nanostrukturalaridir. Ushbu tadqiqotda ZnO-NFs-Skp ning fizik-kimyoviy xususiyatlari tavsiflangan, PC12 hujayralari va zebra baliq embrionlarida biouyg‘unligi baholangan hamda oldindan hosil qilingan insulin amyloid (IA) fibrillari ustidagi parchalanish ta’siri Thioflavin T (ThT) fluoresans o‘lchovi va skanerlovchi elektron mikroskopiya orqali o‘rganilgan.

Hosil qilingan nanogullarning dinamik yorug‘lik sochilishi bilan o‘lchangan gidrodinamik diametri 181 ± 22 nm, polidisperslik indeksi 0,2288 ± 0,11 va zeta potensiali −17,7 ± 1,3 mV deb xabar qilingan. SEM tasvirlarida tuzilmalar chinnigul guliga o‘xshashi va bargimon nanogul qismlarining o‘rtacha qalinligi 30 ± 5 nm ekani bildirilgan. Rentgen nurlari difraksiyasi tahlili tuzilmaning vurtsit geksagonal ZnO bilan mosligini; manbaning xom XRD ma’lumotlari esa %68,7 kristall va %31,3 amorf tuzilmani ko‘rsatishini bildiradi.

PC12 hujayralarida ZnO-NFs-Skp qo‘llangandan 24 soat o‘tib turli dozalarda taxminan %80–100 hujayra hayotchanligi bildirilgan. Sinovdan o‘tkazilgan eng yuqori 160 µg/mL dozada hayotchanlik %80 ± 3,1, ishlov berilmagan nazoratda esa %100 ± 2,2 deb berilgan va bu farq manbada ahamiyatli deb tavsiflangan. Shunga qaramay, tadqiqotchilar keyingi tajribalarida ZnO-NFs-Skp dozasini 80 µg/mL bilan cheklagan. Zebra baliq embrionlaridagi batafsil natijalar 20, 40 va 80 µg/mL guruhlarini ko‘rsatadi va 80 µg/mL gacha yaqqol rivojlanish nuqsoni qayd etilmagan.

Amiloid tajribasining markazida inson bemorlaridan bevosita olingan Alzheimer blyashkasi emas, laboratoriyada Huminsulin yordamida hosil qilingan insulin amyloid modeli mavjud. Ishlov berilmagan IA ning ThT fluoresans intensivligi 4 soatda 394, 8 soatda 507, 12 soatda 653 va 24 soatda 810 deb xabar qilingan. 24 soat oxirida 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp bilan inkubatsiya qilingan IA uchun fluoresans intensivligi 504 gacha kamaygan va tadqiqotchilar buni taxminan %38 kamayish deb xabar qilgan.

12 soatlik taqqoslashda 80 µg/mL kimyoviy usulda sintez qilingan ZnO nanozarrachalari uchun IA fluoresansidagi kamayish %18, xuddi shu konsentratsiyadagi Shankhapushpi yordamida tayyorlangan ZnO nanogullari uchun esa %35 deb bildirilgan. Bu natija tadqiqot sharoitida nanogul tuzilmasi standart ZnO nanozarrachalariga nisbatan kattaroq ThT fluoresans kamayishi bilan bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. Biroq bu topilma klinik davolash muvaffaqiyati emas; insondagi Alzheimer amiloidlari bevosita tozalanganini yoki neyrodegenerativ kasalliklar davolanganini ko‘rsatmaydi.

Amiloid nima va tadqiqotda nega insulin amyloid ishlatilgan?

Amiloid ayrim oqsillarning normal eruvchan holatidan chiqib, noto‘g‘ri buklanishi va β-qatlamga boy, eruvchanligi past fibrillalar yoki agregatlar hosil qilishi natijasida yuzaga keladigan oqsil tuzilmalari uchun ishlatiladigan umumiy atamadir. Manba tadqiqot Alzheimer kasalligida Aβ1-42, Parkinson kasalligida α-sinuklein, Creutzfeldt–Jakob kasalligida prion oqsillari va 2-tip diabet bilan bog‘liq insulin amyloidlarini turli amiloid misollari sifatida ko‘rib chiqadi.

Tadqiqotchilar bu ishda bevosita Aβ1-42 ishlatmagan. Buning o‘rniga insulin amyloid (IA) eksperimental model sifatida tanlangan. Manba insulin amyloidlar boshqa amiloid tuzilmalari bilan yuqori β-qatlam miqdori, erimaslik va agregatsiya xususiyatlarini bo‘lishgani sababli amiloidoz tadqiqotlarida model amiloidogen oqsil sifatida ishlatilishi mumkinligini bildiradi.

Bu farq natijalarni talqin qilish uchun juda muhim. Material laboratoriyada tayyorlangan insulin amyloidlarini parchalashi, o‘sha material Alzheimer bemoridagi Aβ1-42 blyashkalarini, Parkinson kasalligida α-sinuklein agregatlarini yoki prion oqsillarini ayni tarzda parchalashini anglatmaydi. Tadqiqotchilar ham Aβ1-42 va prion oqsillari ustidagi ta’sir kelajakda alohida o‘rganilishi kerakligini aniq ta’kidlaydi.

Shankhapushpi nima?

Tadqiqotda Shankhapushpi nomi bilan ishlatilgan o‘simlik Convolvulus pluricaulis hisoblanadi. Tadqiqotchilar o‘simlikning suvli ekstraktini faqat biologik sinov moddasi sifatida emas, balki ZnO nanostrukturalarini sintez qilishda o‘simlik vositasidagi yoki “yashil sintez” yondashuvining tarkibiy qismi sifatida ham ishlatgan.

Fitokimyoviy skriningda Shankhapushpi suvli ekstraktida alkaloidlar, kumarinlar va glikozidlar aniqlangani bildirilgan. GC-MS tahlilida manba Dodecanoic acid, 1,2,3-propanetriyl ester birikmasini %93,52 va Octadecanoic acid, 2,3-bis[(1-oxotetradecyl)oxy]propyl ester birikmasini %6,48 miqdorda bildiradi. Bu qiymatlar manba tadqiqotning GC-MS natijalaridir; kuzatilgan amiloid ta’sirining aynan shu birikmalar sababli ekani bu tajriba bilan isbotlanmagan.

O‘simlik ekstrakti qanday tayyorlangan?

1. 0,3 g quritilgan Shankhapushpi guli 100 mL distillangan suvga qo‘shildi.
2. Aralashma 70 °C da magnit aralashtirgich bilan 2 soat aralashtirildi.
3. Keyin jami 1 soat ultratovush vannasida saqlandi; manba buni 15 daqiqalik to‘rtta qo‘llash deb ko‘rsatadi.
4. Ekstrakt Whatman filtridan o‘tkazildi.
5. Keyingi foydalanishgacha 4 °C da saqlandi.
6. Manbada ekstrakt chiqishi %25 deb bildirilgan.

ZnO nanogullari qanday sintez qilingan?

ZnO-NFs-Skp tayyorlashda cho‘ktirish usuli qo‘llangan. Rux asetat dihidrat prekursor uchun manba 0,4 M konsentratsiya keltiradi. Ushbu prekursor 100 mL Shankhapushpi ekstraktida 3 M NaOH bilan birlashtirilgan va xona haroratida kuchli tarzda 2 soat aralashtirilgan.

Keyin pH 1 M NaOH yordamida 12,5 ga sozlangan va aralashma 100 °C da yana 2 soat aralashtirilgan. Stakan alyuminiy folga bilan yopilib, eritma xona haroratida tun bo‘yi cho‘kish uchun qoldirilgan.

Hosil bo‘lgan cho‘kma reaksiyaga kirmagan tarkibiy qismlarni olib tashlash uchun uch marta distillangan suv bilan yuvilgan. Sentrifugalash sharti 5000 rpm, 10 daqiqa deb berilgan. Cho‘kma quritilgan, 300 °C da kalsinatsiya qilingan va hovonchada maydalab ZnO-NFs-Skp kukuni olingan.

Taqqoslash uchun standart ZnO nanozarrachalari qanday tayyorlangan?

Tadqiqotchilar nanogullarning amiloid parchalanish qobiliyatini faqat o‘z ichida baholamagan, balki kimyoviy usulda sintez qilingan ZnO nanozarrachalari bilan ham taqqoslagan. Buning uchun 50 mL etanolda 20 mM rux asetat dihidrat eritmasi tayyorlangan, 15 daqiqa aralashtirilgan va so‘ng 0,5 g NaOH bosqichma-bosqich qo‘shilgan.

Aralashma 2 soat aralashtirilib, xona haroratida tun bo‘yi qoldirilgan. Hosil bo‘lgan oq ZnO cho‘kmasi 5000 rpm da 10 daqiqa sentrifugalab yig‘ilgan, ikki marta distillangan suv bilan yuvilgan, 300 °C da 1 soat kalsinatsiya qilingan va maydalangan.

Bir “nanogul” o‘lchami nega bitta son emas?

Tadqiqotda ikki xil o‘lcham tushunchasi bor va ularni aralashtirib yubormaslik kerak. DLS bilan o‘lchangan 181 ± 22 nm qiymat gidrodinamik diametrdir. Bu qiymat suyuqlikdagi zarracha yoki agregatning harakatiga bog‘liq samarali o‘lchamni anglatadi. Aksincha, SEM da bildirilgan 30 ± 5 nm qiymat butun nanogul diametri emas, gulga o‘xshash tuzilmani hosil qiluvchi bargimon qismlarning qalinligidir.

Zeta potensiali nimani anglatadi?

Zeta potensiali suyuqlikdagi zarrachalarning elektrokinetik sirt xulqi bilan bog‘liq o‘lchov bo‘lib, nanozarracha dispersiyalarining bir-birini itarishi yoki to‘planishga moyilligini baholashda ishlatiladi. Tadqiqotda ZnO-NFs-Skp uchun −17,7 ± 1,3 mV aniqlangan.

Manfiy belgi o‘lchash sharoitida zarrachalarning elektrokinetik sirt potensiali manfiy yo‘nalishda ekanini ko‘rsatadi. Manba mualliflari bu kattalikni oldingi adabiyotlarga tayangan holda o‘rtacha darajadagi barqarorlik deb talqin qiladi. Bu qiymat “zarrachalar umuman to‘planmaydi” degani emas; mualliflar nanogul tuzilmasining klasterlar holida qolishi mumkinligini ham muhokama qiladi.

XRD tahlili tuzilmaning nima ekanini qanday qo‘llab-quvvatlaydi?

Rentgen nurlari difraksiyasi (XRD) kristall tuzilmalardagi atom tekisliklarining tartibiga bog‘liq difraksiya naqshlarini o‘lchaydi. ZnO-NFs-Skp uchun manbada berilgan 2θ cho‘qqilar quyidagicha:

Mualliflar ushbu cho‘qqilar JCPDS 36-1451 standart ma’lumotlariga o‘xshashligini va natijalar vurtsit geksagonal ZnO tuzilmasini qo‘llab-quvvatlashini bildiradi. O‘tkir cho‘qqilar kristall tuzilma ko‘rsatkichi sifatida talqin qilingan va manbada xom ma’lumotlardan %68,7 kristall, %31,3 amorf tuzilma ulushi berilgan.

FTIR nega ishlatilgan?

Furye o‘zgartirishli infraqizil spektroskopiya (FTIR) molekulyar bog‘larning ma’lum infraqizil chastota sohalaridagi tebranishlaridan foydalanadi. Shu sababli u molekulaning butun tuzilmasini mustaqil aniqlashdan ko‘ra muayyan funksional guruh yoki bog‘ tebranishlari haqida ma’lumot beradi.

EDAX nimani ko‘rsatdi?

Energiya dispersiv rentgen spektroskopiyasi (EDAX/EDX) elektron mikroskopda qo‘zg‘atilgan namunadan chiqadigan xarakterli rentgen nurlaridan foydalanib element tarkibini tekshiradi. Manbaning 2-rasmida ZnO-NFs-Skp namunasida asosan Zn va O elementlari, shuningdek kamroq miqdorda uglerod va natriy izlari ko‘rsatilgan. Mualliflar uglerod va natriy izlari Shankhapushpi ekstrakti bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini aytadi; bu talqin ehtimol darajasidadir.

Thioflavin T Testi Amiloid Parchalanishini Qanday Ko‘rsatadi?

Thioflavin T (ThT), β-qatlamga boy amiloid fibrillalariga bog‘langanda fluoresansi sezilarli oshadigan bo‘yoqdir. Shu sababli bir xil tajriba sharoitida yuqori ThT fluoresansi ko‘proq ThT bog‘lay oladigan amiloid tuzilma bilan, fluoresansning kamayishi esa ushbu tuzilmalar kamayishi yoki o‘zgarishi bilan bog‘lanishi mumkin. Biroq ThT signali o‘z-o‘zidan butun molekulyar parchalanish mexanizmini isbotlamaydi; shu bois tadqiqotda SEM tasvirlari ham qo‘shimcha dalil sifatida ishlatilgan.

Insulin amyloid qanday hosil qilingan?

Huminsulin 65 °C da 24 soat inkubatsiya qilinib insulin amyloid tayyorlangan. So‘ng oldindan hosil qilingan IA ZnO-NFs-Skp bilan 37 °C da turli muddatlarda inkubatsiya qilingan.

Manbaning usul bo‘limida ZnO-NFs-Skp konsentratsiyalari 40, 60 va 80 µg/mL deb berilgan. Bunga qarshi natijalar bo‘limi va tegishli grafik izohlarida qator 20, 40 va 80 µg/mL deb keltiriladi. Manba ichida ushbu ikki qator mos kelmagani uchun bu yerda ulardan biri ikkinchisining o‘rniga “tuzatilmagan”.

Fluoresans o‘lchovi qanday bajarilgan?

1. IA va ZnO-NFs-Skp 37 °C da inkubatsiya qilindi.
2. Namunalar 4, 8, 12 va 24 soat nuqtalarida olindi.
3. 10 µL IA namunasi 190 µL 20 µM ThT eritmasi bilan aralashtirildi.
4. ThT eritmasining pH qiymati 7,2 deb berilgan.
5. Ushbu aralashmadan 100 µL 3 mL distillangan suvga qo‘shildi.
6. Qo‘zg‘atish to‘lqin uzunligi 412 nm sifatida ishlatildi.
7. Fluoresans emissiyasi 420–560 nm oralig‘ida o‘lchandi.

ThT natijalarini son jihatdan o‘qish

%38 kamayish qanday tushunilishi kerak?

Manbada ishlov berilmagan IA uchun 24 soatda fluoresans intensivligi 810, 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp bilan ishlov berilgan IA uchun esa 504 deb bildirilgan. Bu ikki qiymat orasidagi farq 306 birlikdir. Boshlang‘ich taqqoslash qiymati 810 ga nisbatan bu farq taxminan %37,8 bo‘lib, maqola uni yaxlitlab %38 kamayish deb xabar qiladi.

Bu hisob tadqiqot bergan ikki sonning arifmetik izohidir; yangi tajriba natijasi emas:

\[ \text{Göreli floresans azalması} = \frac{I_{\mathrm{kontrol}}-I_{\mathrm{işlem}}}{I_{\mathrm{kontrol}}}\times 100 \]

Bu yerda \(I_{\mathrm{kontrol}}\) ayni taqqoslash kontekstidagi ishlov berilmagan IA fluoresansini; \(I_{\mathrm{işlem}}\) esa ZnO-NFs-Skp bilan ishlov berilgan IA fluoresansini ifodalaydi. 24 soatlik bildirilgan qiymatlarga qo‘llanganda:

\[ \frac{810-504}{810}\times100 \approx 37{,}8\% \]

Bu foiz ThT fluoresansidagi nisbiy kamayishni bildiradi. Buni “amiloid molekulalarining aniq %38 i kimyoviy ravishda yo‘q qilindi” degan kuchliroq molekulyar da’voga aylantirish to‘g‘ri emas. Maqola ushbu fluoresans o‘zgarishini amiloid parchalanishi ko‘rsatkichi sifatida talqin qilgan va SEM dagi fibrilla parchalanishi kuzatuvlari bilan qo‘llab-quvvatlagan.

ZnO Nanogullari Standart ZnO Nanozarrachalaridan Samaraliroq Edimi?

Manba tadqiqotning o‘z 12 soatlik taqqoslashida ha. 80 µg/mL konsentratsiyada kimyoviy ZnO nanozarrachalari uchun taxminan %18, ZnO-NFs-Skp uchun esa taxminan %35 IA parchalanishi bildirilgan. Har ikki taqqoslashda konsentratsiya va inkubatsiya muddati bir xil saqlangani ko‘rsatilgan.

Mualliflar ushbu farqni nanogul morfologiyasining yuqori sirt maydoni va chiqib turgan bargimon yuzalari bilan bog‘laydi. Biroq bu tadqiqotda sirt maydonining mustaqil miqdoriy o‘lchovi bilan amiloid parchalanishi o‘rtasida sababiy tahlil berilmagan. Shu sababli “nanogul geometriyasi aynan ikki baravar samaradorlikning sababi” degan jumla manba ma’lumotlari imkon berganidan kuchliroq bo‘ladi.

SEM tasvirlari nimani qo‘shadi?

ThT testi fluoresansga asoslangan bilvosita o‘lchov bo‘lgani sababli tadqiqotchilar amiloid morfologiyasini SEM bilan ham tekshirgan. Oldindan hosil qilingan IA namunasida uzunroq fibrillyar tuzilmalar ko‘rilgan bo‘lsa, ZnO-NFs-Skp bilan 24 soat ishlovdan keyin kichikroq qismlar kuzatilgani bildirilgan. Mualliflar ushbu morfologik o‘zgarishni yirik fibrillalarning kichikroq tuzilmalarga parchalanishini qo‘llab-quvvatlovchi vizual dalil sifatida talqin qilgan.

SEM tasvirining o‘zi eksperimental kuzatuv bo‘lgani uchun bu yerda sun’iy “mikroskop tasviri” yaratilmagan. Manbaning haqiqiy mikroskop tasvirini taqlid qilish o‘rniga, kuzatuvning ilmiy mazmuni matn bilan tushuntirilgan.

PC12 Hujayralari bilan O‘tkazilgan Biouyg‘unlik Tajribasi Nimani Ko‘rsatadi?

PC12 kalamush feoxromotsitomasidan kelib chiqqan va neyrobiologiya tadqiqotlarida ishlatiladigan hujayra liniyasidir. Tadqiqotda PC12 hujayralarining vazifasi ZnO-NFs-Skp inson miyasida amiloidlarni tozalaydimi-yo‘qmi ko‘rsatish emas, balki nanostrukturalarning hujayralarga mumkin bo‘lgan toksik ta’sirini baholashdir.

96 quduqli plastinkaning har bir qudug‘iga 5 × 10³ eksponensial o‘sish bosqichidagi PC12 hujayrasi qo‘shilgan. Hujayralar to‘liq DMEM muhitida 24 soat yopishgandan keyin 10, 20, 40, 80 va 160 µg/mL ZnO-NFs-Skp bilan ishlov berilgan. Tajribalar uch martalik takror bilan bajarilgan va hujayralar yana 24 soat inkubatsiya qilingan.

MTT eritmasi uchun 5 mg/mL stokdan 10 µL qo‘shilgan, hujayralar qorong‘ida 4 soat inkubatsiya qilingan, hosil bo‘lgan formazan kristallari DMSO da eritilgan va absorbans 570 nm da o‘lchangan.

Tadqiqotni ehtiyotkor o‘qishda muhim jihat shuki: 160 µg/mL da hayotchanlik taxminan %80 gacha tushadi va manba bu pasayishni nazorat guruhiga nisbatan statistik ahamiyatli deb tavsiflaydi. Tadqiqotchilar oldingi adabiyotlarda %80 hujayra yashab qolishi biouyg‘unlik chegarasi sifatida ishlatilganiga tayangan holda bu dozani baribir biouyg‘un deb tasniflagan, ammo keyingi tajribalarini 80 µg/mL bilan cheklagan.

Tirik-o‘lik ikki tomonlama bo‘yash nima qildi?

Akridin to‘q sariq (AO) va etidiy bromid (EtBr) birgalikda ishlatilgan. Tadqiqot izohiga ko‘ra AO tirik hujayralarni yashil, EtBr o‘lik hujayralarni qizil rangda belgilaydi. Davolashdan 24 soat o‘tib hujayralar 3 µM AO va 1,9 µM EtBr bilan bo‘yalgan va fluoresans mikroskopida tasvirlangan.

Manba faqat insulin amyloid bilan ishlov berilgan hujayralarda asosan qizil bo‘yalish, ZnO-NFs-Skp qo‘llangan guruhlarda esa 80 µg/mL gacha yaqqol hujayra o‘ldirish belgisi bo‘lmaganini bildiradi.

Zebra Baliq Tajribasi Davolash Samaradorligini yoki Biouyg‘unlikni Sinadimi?

Biouyg‘unlikni sinadi. Zebra baliq embrionlarida amiloid kasalligi hosil qilinib, ZnO-NFs-Skp uni davolaydimi-yo‘qmi tekshirilmagan. Embrionlar nanostruktura rivojlanish toksikligini keltirib chiqaradimi-yo‘qmi kuzatish uchun ishlatilgan.

Tadqiqotchilar urug‘lanishdan 8 soat keyingi (8 hpf) embrionlarni sotib olgan, sog‘lom embrionlarni mikroskop ostida tanlagan va 24 quduqli plastinkalarda har quduqqa 10 embriondan E3 muhitiga joylashtirgan. Embrionlar 14 soatlik yorug‘lik-qorong‘ilik sharoitida saqlangan; rivojlanish bosqichlari, o‘lim va tuxumdan chiqish vaqti yorug‘lik mikroskopida kuzatilgan.

Tekshirilgan rivojlanish nuqsonlari orasida perikardial shish, egilgan dum, egilgan umurtqa, sariq xaltacha shishi, ko‘z deformatsiyasi va suzgich nuqsonlari bor. Batafsil natijalarda 20, 40 va 80 µg/mL guruhlari ko‘rsatilgan va yaqqol rivojlanish deformatsiyasi bildirilmagan.

40 va 80 µg/mL guruhlarida tuxumdan chiqish biroz kechikgani, ammo farq ishlov berilmagan nazoratga nisbatan statistik ahamiyatli bo‘lmagani bildirilgan. Tadqiqotchilar batafsil natijalar bo‘limida ZnO-NFs-Skp 80 µg/mL gacha yaxshi ko‘tarilgan degan xulosaga kelgan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizayni

Bu ish eksperimental nanomaterial va amiloid parchalanish tadqiqotidir. Dizaynning asosiy bosqichlari quyidagilar:

1. Shankhapushpi suvli ekstraktini tayyorlash va fitokimyoviy/GC-MS tahlili.
2. O‘simlik ekstrakti yordamida ZnO nanogullarini sintez qilish.
3. Taqqoslash uchun kimyoviy ZnO nanozarrachalarini sintez qilish.
4. DLS, zeta potensiali, FTIR, XRD, SEM va EDAX bilan tavsiflash.
5. PC12 hujayralarida MTT va AO/EtBr ikki tomonlama bo‘yash bilan in vitro biouyg‘unlik.
6. Zebra baliq embrionlarida rivojlanish biouyg‘unligini baholash.
7. Laboratoriyada insulin amyloid hosil qilish.
8. IA ni ZnO-NFs-Skp bilan turli vaqt va konsentratsiyalarda inkubatsiya qilish.
9. ThT fluoresansi bilan amiloid signalidagi o‘zgarishni o‘lchash.
10. SEM bilan ishlov berilmagan va ishlov berilgan IA morfologiyasini taqqoslash.
11. 12 soatda standart ZnO-NP va ZnO-NFs-Skp amiloid ta’sirini taqqoslash.

Statistik usul

Manba tajribalar uch martalik takror ko‘rinishida bajarilganini va ma’lumotlar o‘rtacha ± o‘rtachaning standart xatosi (SEM) tarzida ifodalanganini bildiradi. Davolash guruhlari bilan ishlov berilmagan nazorat orasidagi statistik ahamiyat uchun juftlashtirilmagan Student t-testi ishlatilgan.

Statistik usul bo‘limida p < 0,001 ahamiyat chegarasi yozilgan. Bunga qarshi hujayra hayotchanligini ko‘rsatuvchi 3-rasm izohida yulduzcha belgisi uchun * p < 0,01 ma’lumoti berilgan. Manba bu ikki turli chegarani qanday moslashtirishini tushuntirmagani sababli Verianla bayoni ularni bitta qiymatga aylantirmaydi.

Asosiy tavsiflash natijalari

• Shankhapushpi ekstraktida alkaloidlar, kumarinlar va glikozidlar aniqlangan.
• ZnO-NFs-Skp gidrodinamik diametri 181 ± 22 nm deb o‘lchangan.
• PDI 0,2288 ± 0,11 deb bildirilgan.
• Zeta potensiali −17,7 ± 1,3 mV aniqlangan.
• SEM da chinnigulga o‘xshash nanogul morfologiyasi kuzatilgan.
• Bargimon tuzilmalar qalinligi 30 ± 5 nm deb o‘lchangan.
• EDAX asosan Zn va O ni ko‘rsatgan; C va Na izlari ham qayd etilgan.
• XRD cho‘qqilari vurtsit geksagonal ZnO tuzilmasiga mos deb talqin qilingan.
• Kimyoviy sintez qilingan ZnO-NP lar uchun qo‘shimcha materialda taxminan 40 ± 7 nm zarracha o‘lchami va asosan sferik morfologiya bildirilgan.

Asosiy biouyg‘unlik natijalari

• PC12 hujayra hayotchanligi sinov dozalari davomida umuman %80–100 oralig‘ida bildirilgan.
• 160 µg/mL da hayotchanlik %80 ± 3,1 gacha tushgan; nazorat %100 ± 2,2 bo‘lgan.
• Tadqiqotchilar keyingi tajribalarni eng ko‘pi 80 µg/mL bilan o‘tkazgan.
• AO/EtBr testida ZnO-NFs-Skp uchun 80 µg/mL gacha yaqqol hujayra o‘ldirish belgisi bildirilmagan.
• Zebra baliq embrionlarida batafsil baholashda 80 µg/mL gacha yaqqol morfologik rivojlanish nuqsoni bildirilmagan.
• 40 va 80 µg/mL da tuxumdan chiqishning yengil kechikishi ko‘rilgan, ammo manba buni ahamiyatli deb topmagan.

Asosiy amiloid natijalari

• Ishlov berilmagan IA ThT fluoresansi 4–24 soat orasida 394 dan 810 gacha oshgan.
• 24 soatda 80 µg/mL ZnO-NFs-Skp guruhida fluoresans 504 deb o‘lchangan.
• Manba bu farqni taxminan %38 IA parchalanishi deb talqin qilgan.
• 12 soat va 80 µg/mL sharoitida kimyoviy ZnO-NP taxminan %18, ZnO-NFs-Skp taxminan %35 IA parchalanishini ko‘rsatgan.
• SEM kuzatuvlarida ishlovdan oldin uzun amiloid fibrillalari, ishlovdan keyin esa kichikroq qismlar ko‘ringani bildirilgan.

Manba ichidagi muhim nomuvofiqliklar

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Shankhapushpi yordamida gulga o‘xshash ZnO nanostrukturalari sintez qilinishi mumkin bo‘lgan.
• Hosil qilingan material DLS, zeta potensiali, FTIR, XRD, SEM va EDAX usullari bilan tavsiflangan.
• PC12 va zebra baliq embrioni tajribalarining ishlatilgan sharoitlarida ZnO-NFs-Skp uchun muayyan biouyg‘unlik oynasi kuzatilgan.
• Oldindan tayyorlangan insulin amyloid modeli ZnO-NFs-Skp bilan inkubatsiyadan keyin pastroq ThT fluoresansini ko‘rsatgan.
• 24 soat va 80 µg/mL sharoitida manba taxminan %38 ThT fluoresans kamayishini amiloid parchalanishi sifatida xabar qilgan.
• Xuddi shu 12 soat va 80 µg/mL taqqoslashida ZnO-NFs-Skp kimyoviy ZnO-NP ga qaraganda kattaroq ThT fluoresans kamayishini ko‘rsatgan.
• SEM tasvirlari uzun IA fibrillalaridan kichikroq parchalangan tuzilmalarga o‘tishni qo‘llab-quvvatlovchi morfologik kuzatuv bergan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

• ZnO-NFs-Skp Alzheimer kasalligini davolashi ko‘rsatilmagan.
• Odamlarda xavfsiz doza aniqlanmagan.
• Qon-miya to‘sig‘idan o‘tish ko‘rsatilmagan.
• Inson miyasidagi Aβ1-42 blyashkalari parchalanganligi ko‘rsatilmagan.
• Parkinson kasalligida α-sinuklein agregatlarida bevosita ta’sir sinovdan o‘tkazilmagan.
• Bu tadqiqotda prion oqsillari ustida bevosita parchalanish tajribasi bajarilmagan.
• Zebra baliq tajribasida amiloid kasalligi davolangani ko‘rsatilmagan; bu bo‘lim biouyg‘unlik uchun.
• %38 ThT kamayishi inson tanasidagi amiloid yuki %38 kamayadi degani emas.
• Nanogul morfologiyasi kuzatilgan ustunlikning yagona sababiy mexanizmi ekani eksperimental ravishda ajratib ko‘rsatilmagan.

Tadqiqotning asosiy cheklovlari

Mualliflar klinik qo‘llash uchun to‘liq amiloid parchalanishi zarur bo‘lishini va o‘z tajribalarida %100 parchalanishga erishilmaganini ochiq cheklov sifatida qayd etadi. Ular uzoqroq inkubatsiya ko‘proq parchalanish berishi mumkinligini taklif qiladi; biroq bu taklif mavjud tajriba bevosita isbotlagan natija emas.

Eng muhim biologik cheklov amiloid parchalanish testlarining insulin amyloid modeli bilan bajarilganidir. Alzheimer kasalligi bilan bog‘liq Aβ1-42 yoki prion peptidlari bu tajribaning nishon oqsili emas. Tadqiqotchilar ushbu amiloid turlari kelajakda alohida sinovdan o‘tkazilishi kerakligini taklif qiladi.

Bundan tashqari, amiloid parchalanishining haqiqiy kasallik organizmidagi samaradorligi baholanmagan. Mualliflar ZnO-NFs-Skp ning amiloid parchalanish qobiliyati kelajakda hayvon kasallik modelida o‘rganilishi kerakligini bildiradi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Spectrofluorimetric Analysis of Amyloid Degradation Using Shankhapushpi Extract/Zinc Oxide Nanoflower—An In Vitro Study

Mualliflar: Tharun Asaithambi; Naga Snigdha Syamala Bandhakavi; Pavithra Arikrishnan; Sarvesh Sridharan; Sania Ullas; Saranya Udayakumar; Agnishwar Girigoswami; Koyeli Girigoswami.

Mas’ul mualliflar: Manba PDF Agnishwar Girigoswami va Koyeli Girigoswami ni correspondence belgisi bilan ko‘rsatadi.

Muassasa 1: Medical Bionanotechnology Lab, Department of Obstetrics and Gynaecology, Saveetha Medical College and Hospital, Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences, Thandalam, Chennai 602105, Tamilnadu, India.

Muassasa 2: Department of Pharmacology, Saveetha Medical College and Hospital, Saveetha Institute of Medical and Technical Sciences, Thandalam, Chennai 602105, Tamilnadu, India.

Muassasa 3: Faculty of Allied Health Sciences, Chettinad Hospital and Research Institute, Chettinad Academy of Research and Education, Chettinad Health City, Kelambakkam, Chennai 603103, Tamilnadu, India.

Jurnal: Chemistry.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Yil: 2026.

Jild / son / maqola raqami: 8(7), 98.

DOI: 10.3390/chemistry8070098.

Yuborilgan sana: 9 iyun 2026.

Qayta ko‘rib chiqilgan sana: 10 iyul 2026.

Qabul qilingan sana: 14 iyul 2026.

Nashr sanasi: 15 iyul 2026.

Manba turi: Asl eksperimental tadqiqot maqolasi.

Taqriz holati: Jurnalda chop etilgan taqrizdan o‘tgan maqola.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Moliyalashtirish: Mualliflar tadqiqot tashqi moliyalashtirish olmaganini bildirgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini e’lon qilgan.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Manbaga ko‘ra ma’lumotlar asosli so‘rov bo‘yicha mas’ul mualliflardan olinishi mumkin.

Qo‘shimcha material: Qo‘shimcha materialda kimyoviy sintez qilingan ZnO nanozarrachalarining SEM tasviri, 12 soatlik ZnO-NP insulin amyloid parchalanishi ThT taqqoslanishi va Shankhapushpi ekstraktining GC-MS tarkibiy qismlarini o‘z ichiga olgan S1-jadval mavjud.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish K.G.; metodologiya K.G., T.A., N.S.S.B., S.S. va A.G.; tasdiqlash K.G. va A.G.; tadqiqot va ma’lumot yig‘ish T.A., N.S.S.B., P.A., S.S., S.U. (Sania Ullas), S.U. (Saranya Udayakumar), A.G. va K.G.; dastlabki qoralama A.G. va K.G.; ko‘rib chiqish, vizuallashtirish va nazorat A.G. va K.G. tomonidan bajarilgan.

Manba ichidagi nomuvofiqlik haqida izoh: ThT konsentratsiya qatori usul va natijalar bo‘limlarida turlicha berilgan; BSA nazorati usul qismida “positive”, natijalar qismida “negative” deb atalgan; statistik usulda p < 0,001 chegarasi ko‘rsatilgan bo‘lsa, 3-rasm izohida *p < 0,01 yozilgan. Xulosadagi 160 µg/mL gacha “in vitro va in vivo” biouyg‘unlik ifodasi bilan batafsil zebra baliq natijalaridagi 80 µg/mL chegarasi ham bir xil emas. Bu farqlar Verianla bayonida sukut bilan tuzatilmagan.

Ilmiy talqin chegarasi: Tadqiqotning amiloid parchalanish topilmalari laboratoriyada tayyorlangan insulin amyloid modeli ustidadir. Natijalarni Alzheimer, Parkinson, prion kasalligi yoki boshqa inson amiloidozlarida klinik davolash samaradorligi sifatida talqin qilib bo‘lmaydi.