Akademik tədqiqatlar, aydın dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

13 oktyabr 2026, çərşənbə axşamı
VERİANLA Müstəqil elmi yayımçılıq
Menyunu açın və ya bağlayın
...
Home / Sosial Elmlər / Qadın və Gender Araşdırmaları / Hind chick-lit ədəbiyyatında koqnitiv narahatlıq və qadın rekreasiya çatışmazlığı: Göstərici Əsaslı Kəmiyyət Məzmun Təhlili (IB-QCA) ilə mətnlərarası araşdırma
Ədəbiyyat

Hind chick-lit ədəbiyyatında koqnitiv narahatlıq və qadın rekreasiya çatışmazlığı: Göstərici Əsaslı Kəmiyyət Məzmun Təhlili (IB-QCA) ilə mətnlərarası araşdırma

Göstərici Əsaslı Kəmiyyət Məzmun Təhlili (Indicator-Based Quantitative Content Analysis, IB-QCA) bu tədqiqatda ədəbi nəqllərdəki psixoloji və davranış nümunələrini əvvəlcədən müəyyən edilmiş göstəricilər vasitəsilə fəsil səviyyəsində kodlaşdırmaq üçün hazırlanmış qarışıq məzmun təhlili metodudur.

10/10/2026  Veri Anla  101 baxış
Hind chick-lit ədəbiyyatında koqnitiv narahatlıq və qadın rekreasiya çatışmazlığı: Göstərici Əsaslı Kəmiyyət Məzmun Təhlili (IB-QCA) ilə mətnlərarası araşdırma

Göstərici Əsaslı Kəmiyyət Məzmun Təhlili (Indicator-Based Quantitative Content Analysis, IB-QCA) bu tədqiqatda ədəbi nəqllərdəki psixoloji və davranış nümunələrini əvvəlcədən müəyyən edilmiş göstəricilər vasitəsilə fəsil səviyyəsində kodlaşdırmaq üçün hazırlanmış qarışıq məzmun təhlili metodudur. Tədqiqatçılar yeddi hind chick-lit romanının ümumilikdə 157 fəslini 45 maddəlik Koqnitiv Narahatlıq (Cognitive Restlessness, CR) və 30 maddəlik Qadın Rekreasiya Çatışmazlığı (Female Recreational Deficit, FRD) şkalaları ilə araşdırmışlar. Korpus üzrə orta CR %70,3, orta FRD %73,1 olaraq bildirilmiş və bütün romanlarda fəsil səviyyəsində CR ilə FRD arasında müsbət və statistik baxımdan əhəmiyyətli Pearson korrelyasiyaları tapılmışdır. Lakin bu nəticələr real qadınların psixoloji vəziyyəti və ya rekreasiya səviyyəsi haqqında prevalens məlumatı deyil; tədqiqat bədii personajların mətndə təmsil olunan təcrübələrini ölçür.

Romanlar arasında nəzərəçarpan fərqlər vardır. Trust Me ən yüksək orta CR (%79,7) və FRD (%92,3) göstəricilərini verərkən, Battle for Bittora CR–FRD arasında ən güclü korrelyasiyanı göstərmişdir (r = 0,98; p < 0,001). Ən aşağı korrelyasiya Trust Me-də müşahidə olunmuşdur (r = 0,54; p < 0,05); müəlliflər bunu FRD-nin roman boyu tavana yaxın qalması ilə bağlı ceiling effect ilə əlaqələndirirlər. Tədqiqatın əsas tezisi seçilmiş nəqllərdə koqnitiv həddindən artıq fəallıq ilə bərpaedici, avtonom boş vaxta çıxış məhdudiyyətlərinin birlikdə meydana çıxan struktur bir nümunə yaratmasıdır.

IB-QCA nədir və bu tədqiqatda nəyi ölçür?

IB-QCA ədəbi personajların real klinik vəziyyətini diaqnoz edən psixometrik test deyil; sabit göstərici siyahıları, fəsil səviyyəsində ikili kodlaşdırma və açıq mətn sübutu qaydalarından istifadə etməklə nəqldə təmsil olunan koqnitiv, emosional, davranış və rekreasiya nümunələrini müqayisə edilə bilən rəqəmsal ballara çevirən ədəbi məzmun təhlili çərçivəsidir.

Tədqiqatın ele aldığı boşluq

Tədqiqat hind chick-lit və ya populyar qadın ədəbiyyatı üzrə əvvəlki araşdırmaların gender, müasirlik, sinif, evlilik, neoliberal subyektləşmə və qadın kimliyi kimi mövzuları geniş şəkildə araşdırdığını; bununla yanaşı qadın personajların davamlı zehni məşğulluğu ilə həqiqətən bərpaedici boş vaxta çıxışı arasındakı əlaqənin sistemli və müqayisəli şəkildə daha az tədqiq edildiyini irəli sürür.

Bu boşluğu doldurmaq üçün tədqiqatçılar iki inteqrativ anlayış müəyyənləşdirirlər: Koqnitiv Narahatlıq (CR) və Qadın Rekreasiya Çatışmazlığı (FRD). Hər iki anlayış mövcud psixologiya, feminist psixologiya, boş vaxt tədqiqatları və gender ədəbiyyatından faydalanır; lakin tədqiqatçılar onları seçilmiş ədəbi korpusda müşahidə olunan nümunələri eyni analitik dil daxilində araşdırmaq üçün ayrıca ədəbi-analitik konstruksiyalar kimi istifadə edirlər.

Koqnitiv Narahatlıq (CR) nə deməkdir?

Koqnitiv Narahatlıq tədqiqatda insanın zehni olaraq istirahət vəziyyətinə keçə bilmədiyi və davamlı koqnitiv fəallığın sürdüyü təmsil nümunəsi kimi müəyyənləşdirilir. Anlayış rəqabət aparan və ya dövri düşüncələr, ruminasiya, gələcəklə bağlı daimi narahatlıq, özünü qiymətləndirmə, qərar vermə çətinliyi, emosional dalğalanma, həddindən artıq planlaşdırma və stress amillərindən zehni olaraq uzaqlaşa bilməmə kimi elementləri əhatə edir.

CR ruminasiya, worry, cognitive anxiety, cognitive overload və mental fatigue ilə əlaqəli olsa da, bunların heç biri ilə tam eyni hesab edilmir. Tədqiqatçıların tərifində ruminasiya əsasən keçmişə yönəlmiş təkrarlanan düşüncə dövrlərini, worry gələcək təhlükələrə dair verbal narahatlığı, koqnitiv həddindən artıq yük müəyyən bir tapşırığın emal imkanlarını aşmasını və mental fatigue koqnitiv performansın azalmasını ifadə edir. CR isə bunları kəsişə bilən daha geniş “zehni olaraq dayana bilməmə” vəziyyətini tutmağı hədəfləyir.

Tədqiqatın ilkin kodlaşdırma mərhələlərində bu konstruksiya Mental Hyperactivity (MH) adı ilə istifadə edilmişdir. Məqalənin nəzəri müzakirəsində sonradan Cognitive Restlessness (CR) adı qəbul edilmişdir. Mənbə bəzi köhnə cədvəl və vizuallarda MH qısaltmasının qala biləcəyini xüsusilə qeyd edir. Bu Verianla mətnində anlayış ardıcıllığı üçün CR adı istifadə edilmişdir.

CR şkalasının 45 maddəsi necə təşkil olunub?

CR şkalası beş sahə üzrə 45 göstəricidən ibarətdir. Koqnitiv sahə 1–12 nömrəli maddələri və rəqabət aparan düşüncələr, ruminasiya, həddindən artıq düşünmə, intrusive ideation və qərar çətinliyi kimi nümunələri əhatə edir. Emosional sahə 13–25 nömrəli maddələrdə mood swings, frustration, anxiety, guilt və emotional exhaustion kimi halları əhatə edir. Davranış sahəsi 26–31 nömrəli maddələrdə qaçınma, həddindən artıq yüklənmə, multitasking və stress vərdişlərini nəzərdən keçirir. Somatik sahə 32–37 nömrəli maddələrdə gərginlik, sinədə sıxılma, ürəkbulanma və yuxu pozuntusu kimi mətn əlamətlərini əhatə edir. Münasibət-kontekstual sahə isə 38–45 nömrəli maddələrdə iş–həyat balanssızlığı, sosial geri çəkilmə və sərhədlərin aşınması kimi kontekstual göstəriciləri kodlaşdırır.

Qadın Rekreasiya Çatışmazlığı (FRD) nədir?

Qadın Rekreasiya Çatışmazlığı (FRD) tədqiqatda qadın personajın yalnız boş vaxtının az olmasını deyil, mövcud boş vaxtın iş, qayğı yükü, sosial nəzarət, günahkarlıq və ya zehni məşğulluq səbəbindən həqiqətən avtonom və bərpaedici rekreasiya təcrübəsinə çevrilə bilməməsini müəyyənləşdirən ədəbi-analitik konstruksiyadır.

FRD niyə yalnız “boş vaxt azlığı” deyil?

Tədqiqatın nəzəri çərçivəsi FRD-ni leisure constraints, work-life imbalance, burnout, time poverty və role overload anlayışlarından fərqləndirir. Personajın texniki baxımdan sərbəst vaxtı ola bilər; lakin bu vaxt günahkarlıq, vəzifə hissi, iş düşüncələri və ya sosial qiymətləndirilmə narahatlığı ilə zehni olaraq işğal edilirsə, tədqiqatçılar bunu FRD çərçivəsində qiymətləndirə bilərlər.

Beləliklə, FRD həm struktur, həm də təcrübəvi anlayışdır. Struktur ölçü şəxsi vaxtı məhdudlaşdıran iş, qayğı, ev işi və sosial gözləntilərə; təcrübəvi ölçü isə rekreasiya baş verdikdə belə istirahətin psixoloji baxımdan tamamlana bilməməsinə fokuslanır.

FRD şkalasının 30 maddəsi

FRD şkalası dörd sahədə 30 göstəricidən ibarətdir. İlk səkkiz maddə rekreasiyaya çıxış maneələrini; 9–16 nömrəli maddələr boş vaxt zamanı davam edən zehni məşğulluğu; 17–22 nömrəli maddələr qiymətləndirilmə narahatlığı, məhsuldar olmaq təzyiqi və istirahət zamanı hiss edilən günahkarlıq kimi sosial və qiymətləndirici məhdudiyyətləri; 23–30 nömrəli maddələr isə iş ilə boş vaxt sərhədlərinin çökməsi, fasilələrin buraxılması və əvvəllər zövq alınan fəaliyyətlərdən uzaqlaşma kimi struktur aşınmanı əhatə edir.

CR və FRD bir-birindən necə ayrılır?

CR zehnin dayana bilməməsi və stress amillərindən koqnitiv olaraq ayrıla bilməməsi ilə, FRD isə bərpaedici rekreasiyanın struktur və ya psixoloji baxımdan əlçatmaz hala gəlməsi ilə əlaqədardır. Tədqiqatın nəzəri hipotezi iki konstruksiyanın bir-birini qidalandıra bilməsidir: yüksək koqnitiv narahatlıq istirahəti çətinləşdirə bilər; qeyri-kafi bərpaedici rekreasiya da zehni toparlanmanın qarşısını alaraq narahatlığın davam etməsi ilə müşayiət oluna bilər.

Lakin tədqiqat müşahidəvi mətn kodlaşdırma dizaynına əsaslandığı üçün fəsil səviyyəsindəki müsbət korrelyasiyalar CR-nin FRD-yə və ya FRD-nin CR-yə səbəb olduğunu göstərmir.

İntensivlik sinifləri

BalMənbə təsnifatıAnalitik məna
%0–30LowAşağı göstərici sıxlığı
%31–50ModerateOrta göstərici sıxlığı
%51–65Moderate–HighOrta-yüksək göstərici sıxlığı
%66–79HighYüksək göstərici sıxlığı
%80–100Very HighÇox yüksək göstərici sıxlığı

Bu diapazonlar klinik hədlər deyil. Tədqiqatçılar onları ədəbi mətnlər arasında müqayisə aparmağa və bir romanın nəql boyu artım, azalma və ya dalğalanma göstərib-göstərmədiyini görünən etməyə imkan verən analitik heuristics kimi müəyyənləşdirirlər.

Araşdırılan yeddi roman

RomanMüəllifİlAraşdırılan fəsil
Piece of CakeSwati Kaushal200638
The Zoya FactorAnuja Chauhan200822
Those Pricey Thakur GirlsAnuja Chauhan201315
Battle for BittoraAnuja Chauhan201013
Trust MeRajashree200716
Almost SingleAdvaita Kala200725
Tea for Two and a Piece of CakePreeti Shenoy201228

Ümumi analiz vahidi 157 roman deyil, 157 roman fəslidir. Bir fəsildə CR və FRD göstəriciləri ayrı-ayrılıqda qiymətləndirildiyi üçün fəsil iki şkaladan fərqli intensivlik dəyərləri ala bilər.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

IB-QCA kodlaşdırma prosesi necə tətbiq olundu?

Hər fəsil əvvəlcə konteksti tam qoruyan yaxından oxumadan keçirilmiş, sonra CR-yə fokuslanan ikinci xülasə hazırlanmış, 45 CR göstəricisi sübut əsaslı şəkildə kodlaşdırılmış, eyni proses 30 FRD göstəricisi üçün tətbiq edilmiş və son mərhələdə göstərici sayları faiz ballarına çevrilərək Excel və SPSS 26.0 ilə statistik olaraq müqayisə edilmişdir.

Mərhələ 1 — Yaxından oxuma və nəql xülasəsi

Hər fəsil kodlaşdırmadan əvvəl tamamilə oxunmuşdur. Hadisələr, personaj hərəkətləri, dialoqlar və daxili düşüncələr psixoloji məzmun baxımından əvvəlcədən filtrdən keçirilmədən ətraflı xülasə edilmişdir. Bunun məqsədi sonrakı kodların ayrı-ayrı cümlələrdən qopuq deyil, fəslin bütöv konteksti daxilində qiymətləndirilməsidir.

Mərhələ 2 — CR-yə fokuslanan ikinci oxuma

İkinci oxumada koqnitiv narahatlıq, emosional nizamsızlıq və ruminativ məzmun hədəflənmişdir. Bu mərhələdə hazırlanmış fokuslanmış xülasə 45 maddəlik CR kodlaşdırmasının əsas istinad mənbəyinə çevrilmişdir.

Mərhələ 3 — 45 CR maddəsinin ikili kodlaşdırılması

Hər CR maddəsi fəsil mətninə qarşı ayrıca qiymətləndirilmişdir. Göstərici yalnız birbaşa mətn sübutu və ya açıq şəkildə müəyyən edilə bilən davranış/koqnitiv hadisə olduqda Present = 1 kimi kodlaşdırılmışdır. Müəyyən mətn dayağı olmadan ümumi tema təəssüratı kifayət hesab edilməmişdir.

Mərhələ 4 — FRD-yə fokuslanan xülasə və 30 maddəlik kodlaşdırma

Eyni yanaşma FRD üçün tətbiq edilmiş; rekreasiyaya çıxış, rekreasiya zamanı zehni məşğulluq, istirahət günahkarlığı, sosial qiymətləndirmə və iş–boş vaxt sərhədlərinin aşınması kimi göstəricilər yenə fəsil səviyyəsində ikili formada kodlaşdırılmışdır.

Mərhələ 5 — Bal və statistika

CR faizi mənbə metoduna görə:

\[ CR(\%)=\frac{\text{bölümde bulunan CR göstergesi sayısı}}{45}\times100 \]

FRD faizi isə:

\[ FRD(\%)=\frac{\text{bölümde bulunan FRD göstergesi sayısı}}{30}\times100 \]

Bu ballar fərdin klinik simptom şiddəti deyil. Surət müvafiq fəsildə kodlaşdırılan göstərici sayını; məxrəc isə tədqiqatçıların müəyyən etdiyi ümumi CR və ya FRD maddələrinin sayını göstərir.

Ortalamalar, diapazonlar və standart sapmalar Microsoft Excel-də hesablanmışdır. Fəsil səviyyəsində CR% ilə FRD% arasındakı Pearson korrelyasiya əmsalları Excel-də hesablanmış və SPSS 26.0 ilə təsdiqlənmişdir. Mənbə SPSS 26.0 ilə xətti reqressiya və fəsil ardıcıllığına görə trend təhlili də aparıldığını bildirir; lakin əsas nəticə təqdimatında ayrıca reqressiya əmsalları və ya R² dəyərləri verilmir.

Kodlaşdırma etibarlılığı

Tədqiqat tək kodlayıcı dizaynına malikdir. Üç təsadüfi fəsil iki həftəlik fasilədən sonra yenidən kodlaşdırılmış və ilkin kodlaşdırma ilə təkrar kodlaşdırma arasındakı uyğunluq %95–100 olaraq bildirilmişdir. Bu nəticə intra-coder consistency haqqında məlumat verir; müxtəlif tədqiqatçıların eyni maddələri eyni cür kodlaşdırıb-kodlaşdırmayacağını ölçən inter-rater reliability isə sınaqdan keçirilməmişdir.

CR ilə FRD arasındakı korrelyasiya nə deməkdir?

Yeddi romanın hamısında müsbət Pearson korrelyasiyasının tapılması araşdırılan korpusda CR göstəricilərinin daha sıx olduğu fəsillərdə adətən FRD göstəricilərinin də daha sıx olduğunu göstərir; bu əlaqə istiqamətli səbəbiyyət sübut etmir və bədii personajlardan kənardakı real populyasiyalara birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Yeddi romanın müqayisəli nəticələri

RomanFəsilOrt. CROrt. FRDCR diapazonuFRD diapazonuPearson rp
Piece of Cake38%63,5%56,8%27–100%17–1000,84<0,001
The Zoya Factor22%69,2%63,9%53–84%43–770,71<0,001
Those Pricey Thakur Girls15%67,8%73,6%53–84%20–1000,68<0,01
Battle for Bittora13%73,0%79,7%49–96%57–1000,98<0,001
Trust Me16%79,7%92,3%51–100%73–1000,54<0,05
Almost Single25%71,0%68,4%53–84%47–800,65<0,001
Tea for Two and a Piece of Cake28%68,0%77,2%38–96%57–1000,77<0,001

Korpus üzrə orta CR %70,3 və FRD %73,1-dir. Hər iki orta göstərici tədqiqatın öz təsnifatına görə High intensivlik diapazonuna düşür.

Piece of Cake

38 fəsildən ibarət Piece of Cake-də CR %27–100 diapazonunda və orta %63,5; FRD %17–100 diapazonunda və orta %56,8-dir. İlk 10 fəsildə CR təxminən %52, FRD təxminən %35 səviyyəsində olduğu halda, 25-ci fəsildən sonra hər iki göstəricinin bir çox fəsildə %80–100 diapazonuna yüksəldiyi bildirilmişdir. Pearson r = 0,84 və p < 0,001-dir.

Bu roman korpus daxilində başlanğıcda nisbətən aşağı ballar göstərə bilməsi və daha sonra aydın şəkildə yüksəlməsi səbəbilə inkişaf edən psixoloji nəql qövsü kimi şərh olunur.

The Zoya Factor

22 fəsildə CR ortalaması %69,2, FRD ortalaması %63,9-dur. CR-nin %53–84 arasında qalması tədqiqatda korpusun ən dar CR diapazonu kimi şərh edilmişdir. Hər iki dəyişən 19-cu fəslə qədər ümumilikdə yüksəlir, son üç fəsildə isə nəqlin həlli ilə birlikdə azalır. Pearson r = 0,71; p < 0,001-dir.

FRD-nin digər bəzi romanlardakı qədər tez-tez Very High diapazonuna çıxmaması müəlliflər tərəfindən personajın sosial fəaliyyətlərə və interpersonal zövq anlarına nisbətən daha çox çıxış əldə etməsi ilə əlaqələndirilir; lakin bu anlar peşə narahatlığı və sosial özünənəzarət tərəfindən kəsilir.

Those Pricey Thakur Girls

15 fəsildə CR ortalaması %67,8, FRD ortalaması %73,6-dır. FRD %20 ilə %100 arasında dəyişir və 1-ci fəsildəki %20 səviyyəsindən 12-ci fəsildə %100-ə qədər yüksəlir. Pearson r = 0,68; p < 0,01-dir.

Tədqiqat bu geniş FRD dəyişimini personajın nisbətən təhlükəsiz ev mühitindən ictimai və peşəkar qiymətləndirməyə daha çox məruz qaldığı nəqlə keçməsi ilə əlaqələndirir.

Battle for Bittora

13 fəsildə orta CR %73,0, orta FRD %79,7-dir. Pearson r = 0,98; p < 0,001 olub yeddi roman arasındakı ən güclü CR–FRD əlaqəsini təşkil edir. Müəlliflərin şərhinə görə seçki kampaniyası personajın şəxsi və bərpaedici vaxtını getdikcə aradan qaldırarkən koqnitiv yükü də paralel şəkildə artırır.

Mənbədaxili uyğunsuzluq: Eyni bölmədə CR diapazonu %49–96 kimi verilsə də, mətn 12-ci və 13-cü fəsillərdə hər iki şkalanın %100-ə çatdığını bildirir. Xam fəsil məlumatı görünən şəkildə təqdim olunmadığından bu iki ifadə Verianla tərəfindən uzlaşdırılmamışdır.

Trust Me

Trust Me korpusda ən yüksək orta CR (%79,7) və FRD (%92,3) göstəricilərini verir. FRD %73–100 diapazonunda davamlı çox yüksək qaldığı üçün Pearson korrelyasiyası digər romanlarla müqayisədə daha aşağı, r = 0,54-dür; buna baxmayaraq p < 0,05 ilə müsbət və əhəmiyyətli kimi bildirilmişdir.

Mənbə bunu ceiling effect ilə izah edir: FRD artıq tavana yaxın olduqda CR-də fəsildən fəslə dəyişikliklərlə paralel hərəkət etməsi üçün məhdud rəqəmsal sahə qalır. Romanın cinsi hücum, travma, iqtisadi güvənsizlik və abortdan sonrakı dövr kimi ağır mövzularına görə tədqiqat burada müşahidə olunan CR nümunələrinin digər romanlardakı daha xroniki sosial təzyiq nümunələrindən keyfiyyətcə fərqli olduğunu bildirir.

Almost Single

25 fəsildə CR ortalaması %71,0, FRD ortalaması %68,4-dür. Hər iki dəyişən fəsillərin böyük hissəsində High diapazonunda qalır və Pearson r = 0,65; p < 0,001 kimi bildirilir.

Tədqiqat bu romanı “sabit” kimi xarakterizə edərkən psixoloji sağlamlıq baxımından rifah halını nəzərdə tutmur; balların nəql boyu digər romanlarla müqayisədə daha dar diapazonda qaldığını bildirir.

Tea for Two and a Piece of Cake

28 fəsildə CR ortalaması %68,0, FRD ortalaması %77,2-dir. İlk 21 fəsil böhran mərhələsi kimi qiymətləndirilmiş və bu dövrdə orta CR təxminən %76 kimi verilmişdir. 22–28-ci fəsillərdə personajın peşə müstəqilliyi və yeni həyat düzeni qurması ilə orta CR təxminən %51-ə düşür.

FRD də azalır, lakin CR qədər aydın geriləmir. Tədqiqat bunu evdaxili məsuliyyət və tək valideynliklə əlaqəli struktur boş vaxt məhdudiyyətlərinin psixoloji toparlanmadan daha davamlı ola bilməsi kimi şərh edir. Pearson r = 0,77; p < 0,001-dir.

Korpusun ortaq CR imzası

Tədqiqatın romanlararası müqayisəsində yeddi CR nümunəsi bütün yeddi mətndə görülür: rəqabət aparan və ya dövri düşüncələr, davamlı narahatlıq, işdən zehni olaraq ayrıla bilməmə, mood swings və ya irritability, fiziki narahatlıq, intrusive thoughts və guilt/inadequacy.

GöstəriciKorpus vəziyyəti
Rəqabət aparan / dövri düşüncələr7/7 romanda
Davamlı narahatlıq7/7 romanda
İşdən zehni olaraq ayrıla bilməmə7/7 romanda
Əhval dalğalanması / irritability7/7 romanda
Fiziki narahatlıq7/7 romanda
Intrusive thoughts7/7 romanda
Günahkarlıq / yetərsizlik hissi7/7 romanda

FRD-nin dörd ortaq mexanizmi

Korpus boyu FRD dörd təkrarlanan formada ortaya çıxır. Birincisi iş–boş vaxt sərhədinin aşınmasıdır; peşə tələbləri şəxsi vaxta daşır. İkincisi evdaxili məsuliyyətlərin vaxtı udmasıdır; qayğı və ev işi avtonom rekreasiya üçün ayrıla biləcək vaxtı azaldır. Üçüncüsü günahkarlıqla çirklənmiş istirahətdir; fiziki fasilə baş versə də, personaj zehni olaraq rahatlaya bilmir. Dördüncüsü sosial nəzarətdir; ailənin, iş mühitinin və ya cəmiyyətin qiymətləndirmə gözləntisi insanın istirahət edərkən belə özünü izləməsinə səbəb olur.

Mənbə mətndəki “beş roman” uyğunsuzluğu

Mənbə müzakirəsi FRD ortalamasının yeddi romandan beşində CR ortalamasını keçdiyini və yalnız The Zoya Factor ilə Almost Single-ın istisna olduğunu bildirir. Lakin mənbə Cədvəl 1-də Piece of Cake üçün CR %63,5 və FRD %56,8-dir. Beləliklə cədvəldəki rəqəmlər FRD-nin CR-dən yüksək olduğu dörd romanı göstərir: Those Pricey Thakur Girls, Battle for Bittora, Trust Me və Tea for Two and a Piece of Cake. Bu fərq mənbədaxili arifmetik uyğunsuzluqdur.

Bu nəticələr real hind qadınlarının psixi sağlamlığını göstərirmi?

Xeyr. Təhlil əhali nümunəsi, klinik qiymətləndirmə və ya psixoloji sorğu tədqiqatı deyil; yeddi ədəbi əsərdəki bədii personajların mətn təmsillərini kodlaşdırır və buna görə nəticələr hind qadınlarında CR və ya FRD prevalensi, klinik diaqnoz, səbəb mexanizmi və ya real həyat psixi sağlamlıq riski kimi şərh edilə bilməz.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticə

Mənbə məlumatları seçilmiş yeddi romanda CR və FRD göstəricilərinin sıx şəkildə mövcud olduğunu və iki balın fəsil səviyyəsində hər romanda müsbət korrelyasiya göstərdiyini dəstəkləyir. Tədqiqat həmçinin IB-QCA-nın sabit göstəricilər və açıq sübut qaydalarından istifadə etməklə müxtəlif ədəbi mətnləri kəmiyyətcə müqayisə etmək üçün tətbiq edilə bilən tədqiqat çərçivəsi təqdim etdiyini göstərir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticə

Məlumatlar real qadınlarda psixoloji pozuntu prevalensi, bütün Hindistan cəmiyyətinə ümumiləşdirmə, CR ilə FRD arasında səbəb istiqaməti, müəyyən sosial şəraitin klinik xəstəlik yaratdığı iddiası və ya IB-QCA-nın müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş klinik/psixometrik şkala olduğu nəticəsini dəstəkləmir.

Tək kodlayıcı dizaynının təsiri

Üç fəsildə %95–100 yenidən kodlaşdırma uyğunluğu yüksək intra-coder stability göstərir; lakin eyni mətni müstəqil tədqiqatçıların oxşar şəkildə kodlaşdırıb-kodlaşdırmayacağı hələ sınaqdan keçirilməyib. Buna görə növbəti doğrulama mərhələsi müstəqil kodlayıcılarla Cohen's Kappa və bənzər inter-rater reliability ölçülərinin istifadəsidir.

Korpus sərhədi

Korpus ingilisdilli hind chick-lit/populyar qadın ədəbiyyatından yeddi romana və 2006–2013 dövrünə fokuslanır. Mənbə öz məhdudiyyət bölməsində regional dillərdə ədəbiyyatın, kənd kontekstlərinin, fəhlə sinfi təcrübələrinin və ya fərqli sosial qrupların başqa nümunələr göstərə biləcəyini qəbul edir.

Müəllif niyyəti və oxucu reaksiyası ölçülməyib

IB-QCA personajların nəqldə necə təmsil olunduğunu kodlaşdırır. Roman müəlliflərinin bu nümunələri şüurlu şəkildə layihələndirib-layihələndirmədiyi və ya oxucuların mətnləri eyni psixoloji çərçivədə qəbul edib-etmədiyi tədqiqat çərçivəsində ölçülməyib.

Xətti reqressiyanın hesabat məhdudiyyəti

Metod bölməsi roman üzrə xətti reqressiya tətbiq edildiyini desə də, əsas nəticə təqdimatında reqressiya meylləri, etibar intervalları və ya R² dəyərləri verilmir. Buna görə Verianla qiymətləndirməsi yalnız mənbədə açıq şəkildə bildirilən Pearson korrelyasiyalarını və təsviri statistikaları rəqəmsal nəticə kimi istifadə edir.

Tədqiqatın gələcək araşdırma təklifləri

Müəlliflər IB-QCA-nın regional dil ədəbiyyatına genişləndirilməsini, qadın və kişi protagonistli bədii əsərlərin müqayisəsini, CR və FRD təmsillərində zaman üzrə dəyişikliklərin araşdırılmasını, müstəqil kodlayıcılarla etibarlılıq tədqiqatları aparılmasını və metodun ədəbiyyatdan kənar digər təhlil sahələrinə uyğunlaşdırıla bilməsinin araşdırılmasını təklif edirlər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Cognitive Restlessness and Female Recreational Deficit in Indian Chick-Lit: A Cross-Textual Study Using Indicator-Based Quantitative Content Analysis (IB-QCA).

Müəlliflər: Abinaya Aranganathan və V. Vidya.

Məsul müəllif: V. Vidya.

Mənbə PDF-dəki qurum: Department of English, SASHE, SASTRA Deemed to be University, Thanjavur, Tamil Nadu, India.

ORCID: Abinaya Aranganathan — 0009-0002-6320-2921; V. Vidya — 0000-0001-5167-6340.

Platforma: SSRN.

SSRN qeydiyyat nömrəsi: 7269174.

Göndərilmə tarixi: 14 avqust 2026.

Nəzərdən keçirildiyi jurnal: SSRN qeydində Social Sciences & Humanities Open.

Nəşr vəziyyəti: Under Review; resenziyadan keçmiş dərc olunmuş məqalə deyil.

DOI: Yüklənmiş PDF və təsdiqlənmiş SSRN qeydində tədqiqat üçün görünən və doğrulana bilən DOI göstərilmədiyi üçün əlavə edilməyib.

Lisenziya: SSRN qeyd səhifəsi müəllif hüquqları sahibinin SSRN-ə lisenziya verdiyini, bütün hüquqların qorunduğunu və icazəsiz təkrar istifadəyə icazə verilmədiyini bildirir. Buna görə mənbə cədvəl və vizuallarını olduğu kimi çoxaltmaq əvəzinə rəqəmsal məlumatlardan orijinal Verianla yenidənçəkimləri istifadə edilməlidir.

Mənbə növü: Feminist ədəbiyyat tədqiqatlarını, psixoloji ədəbi təhlili və kəmiyyət məzmun təhlilini birləşdirən metodoloji və müqayisəli preprint tədqiqatı.

Korpus: Beş qadın müəllifin 2006–2013 arasında nəşr olunmuş yeddi hind chick-lit romanı; ümumilikdə 157 fəsil.

Əsas metod: Indicator-Based Quantitative Content Analysis (IB-QCA).

CR şkalası: Beş sahədə 45 fəsil-səviyyəli ikili göstərici.

FRD şkalası: Dörd sahədə 30 fəsil-səviyyəli ikili göstərici.

Statistik proqram: Microsoft Excel və SPSS 26.0.

Statistik təhlil: Təsviri statistikalar, fəsil səviyyəsində Pearson korrelyasiyası, mənbədə bildirildiyi kimi xətti reqressiya və fəsil ardıcıllığına əsaslanan trend təhlili.

Etibarlılıq: Üç təsadüfi fəsil iki həftə sonra yenidən kodlaşdırılmış və %95–100 intra-coder agreement bildirilmişdir; müstəqil inter-rater reliability testi aparılmamışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Fəsil səviyyəsində IB-QCA kodlaşdırma qeydlərinin məsul müəllifdən əsaslandırılmış sorğu əsasında əldə edilə biləcəyi bildirilir.

Maliyyələşdirmə: Dövlət, kommersiya və ya qeyri-kommersiya maliyyələşdirmə təşkilatlarından xüsusi qrant alınmadığı bildirilmişdir.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər rəqabətli maraqların olmadığını bəyan ediblər.

Etika: Tədqiqat dərc olunmuş ədəbi mətnləri təhlil etdiyi; insan iştirakçısı, insan məlumatı, insan toxuması və ya heyvan istifadə etmədiyi üçün etik komitə təsdiqinin tələb olunmadığı bildirilmişdir.

Müəllif töhfələri: Abinaya Aranganathan — konseptuallaşdırma, metod, çərçivənin hazırlanması, məlumat toplama, kodlaşdırma və təhlil, nəticələrin şərhi, ilkin layihə, nəzərdən keçirmə/redaktə və yekun təsdiq. V. Vidya — məsləhətçilik/nəzarət.

Mühüm mənbədaxili uyğunsuzluq 1: Battle for Bittora CR diapazonu %49–96 kimi bildirilərkən mətndə 12-ci və 13-cü fəsillərdə CR və FRD-nin birlikdə %100-ə çatdığı göstərilir.

Mühüm mənbədaxili uyğunsuzluq 2: Müzakirə FRD ortalamasının beş romanda CR-dən yüksək olduğunu deyərkən mənbə Cədvəl 1-in dəyərləri bunu dörd roman üçün dəstəkləyir.

Mühüm hesabat məhdudiyyəti: Xətti reqressiya metodda göstərilsə də, əsas mətndə ayrıca reqressiya əmsalları və ya R² dəyərləri görünən şəkildə bildirilmir.

Əsas şərh məhdudiyyəti: Nəticələr real qadınların psixoloji vəziyyətini deyil, seçilmiş bədii əsərlərdə təmsil olunan koqnitiv və rekreasiya nümunələrini ifadə edir.


Paylaşın:

Şərhlər yoxlandıqdan sonra yayımlanır. Şərhiniz təsdiq prosesinə daxil ediləcək və uyğun hesab olunduqda görünəcək.

Şərh yazın

E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib