Letrozol + yuqori yogʻli parhez yordamida yaratilgan polikistik tuxumdon sindromi kalamush modeli, letrozol keltirib chiqargan PCOSga oʻxshash reproduktiv buzilishlarni yuqori yogʻli parhezning metabolik stressi bilan bir eksperimental tizimda birlashtiruvchi preklinik hayvon modelidir. Tadqiqotda 24 ta urgʻochi Sprague-Dawley kalamushi uch guruhga ajratilgan: nazorat guruhi (CON), normal parhezda letrozol berilgan guruh (LV) va letrozolga qoʻshimcha ravishda yuqori yogʻli parhez berilgan guruh (HLV). Tadqiqotchilar tana vazni, glyukoza tolerantligi, och qoringa glyukoza, serum lipidlari, jigar, visseral yogʻ toʻqimasi, oshqozon osti bezi, tuxumdon va bachadon gistologiyasini; oshqozon osti bezi va tuxumdon immunoflyuorestsensiyasini hamda metabolik toʻqimalardagi gen ekspressiyasini birgalikda baholaganlar.

Tadqiqotning asosiy xulosasi shuki, yuqori yogʻli parhez letrozol modelidagibarchabuzilishlarni bir xil darajada ogʻirlashtirmagan; aksincha, muayyan metabolik va gistopatologik xususiyatlarni tanlab kuchaytirgan. HLV guruhida LV guruhiga nisbatan jigar yogʻlanishi yaqqolroq, visseral adipotsitlar kattaroq, gepatik PEPCK va G6Pase ekspressiyasi yuqoriroq, yogʻ toʻqimasida SREBP-1c va ACC ekspressiyasi yuqoriroq, tuxumdonlarda CYP19A1 va AMH oʻzgarishlari yaqqolroq boʻlgan. Aksincha, tana vazni, och qoringa qon glyukozasi, serum lipidlari, oshqozon osti bezidagi insulin immunoflyuorestsensiya signali, pankreatik TUNEL pozitivligi va ko‘plab asosiy insulin-signal genlari boʻyicha LV bilan HLV oʻrtasida qoʻshimcha sezilarli yomonlashuv koʻrsatilmagan.

Bu farq ayniqsa muhim. Tadqiqot “yuqori yogʻli parhez PCOSdagi har bir metabolik va reproduktiv koʻrsatkichni yanada yomonlashtiradi” degan xulosani qoʻllab-quvvatlamaydi. Toʻgʻriroq ifoda shuki, yuqori yogʻli parhez letrozol bilan yaratilgan PCOSga oʻxshash muhitdaayrim glyukoza ishlab chiqarish, lipogenez, yogʻ toʻqimasi gipertrofiyasi, jigar gistopatologiyasi va tuxumdon koʻrsatkichlarini tanlab ogʻirlashtirgan.

Tadqiqot insonlarda davolash tadqiqoti emas. Serum insulini, aylanib yuruvchi androgen konsentratsiyalari va HOMA-IR toʻgʻridan-toʻgʻri oʻlchanmagan. Shu sababli kompensator giperinsulinemiyadan giperandrogenizmgacha choʻzilgan mexanistik zanjir ushbu tajriba bilan bevosita tasdiqlanmagan. Bundan tashqari, kalamushlarning estrus sikli, tuxumdon fiziologiyasi va yogʻ taqsimoti odamlarnikidan farq qiladi. Natijalar PCOSning metabolik-reproduktiv oʻqini oʻrganish uchun preklinik modelni taqdim etadi; bu bevosita klinik davolash samaradorligini yoki insonlarda ayni ta’sirlar yuzaga kelishini anglatmaydi.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Letrozol aromataza fermentini ingibitsiya qiluvchi birikmadir. Aromataza androgenlarning estrogenlarga aylanishida qatnashadigan fermentativ tizim bo‘lib, CYP19A1 tomonidan kodlanadigan aromataza oqsili ushbu jarayon markazida turadi. Letrozol qoʻllanadigan kemiruvchi modellar androgen ortiqligi va ovulyatsiya buzilishi kabi PCOSning muhim reproduktiv xususiyatlarini yuzaga keltirishi mumkin. Biroq tadqiqotchilar nuqtai nazaridan, faqat letrozol beriladigan modellar semizlik bilan bogʻliq PCOSda kuzatiladigan metabolik buzilishlarning barchasini yoki ogʻirligini yetarli darajada ifodalamasligi mumkin.

Shu sababli tadqiqot letrozol keltirib chiqargan endokrin/reproduktiv stressga yuqori yogʻli parhezning metabolik stressini qoʻshib, kengroq PCOSga oʻxshash fenotip yaratishni maqsad qilgan. Bu yerda asosiy eksperimental savol shunchaki “PCOS yuzaga keldimi?” emas. Muhimroq savol,yuqori yogʻli parhez letrozol foniga qoʻshilganda qaysi a’zo, molekula va gistologik koʻrsatkichlar qoʻshimcha ravishda buzilishidir.

Letrozol + Yuqori Yogʻli Parhez Modeli Nimani Ifodalaydi?

Letrozol + yuqori yogʻli parhez modeli letrozol keltirib chiqargan PCOSga oʻxshash reproduktiv/endokrin buzilishlarni yuqori yogʻli parhez keltirib chiqargan metabolik yuk bilan bir kalamushda birlashtirib, jigar, visseral yogʻ toʻqimasi, oshqozon osti bezi va tuxumdonlar oʻrtasidagi metabolik-reproduktiv aloqalarni oʻrganish uchun ishlatiladigan preklinik eksperimental modeldir; bu model inson PCOSining aynan nusxasi yoki klinik diagnostika modeli emas.

Nega uchta guruh kerak?

Ushbu dizaynning eng muhim taqqoslashiLV bilan HLV oʻrtasidadir. CON bilan HLV oʻrtasidagi katta farqning oʻzi “yuqori yogʻli parhez bu oʻzgarishni keltirib chiqardi” degani emas; chunki HLV guruhida ham letrozol, ham yuqori yogʻli parhez mavjud. Yuqori yogʻli parhezning letrozolga qoʻshimcha ta’sirini koʻrish uchun HLVning LVdan farq qilishi yoki qilmasligiga qarash kerak.

Yuqori yogʻli parhez aniq nimani anglatadi?

HLV guruhiga berilgan D12492 parhezining energiya tarkibining%60-i yogʻdan, %20-i uglevodlardan va %20-i oqsildanta’minlangan. Parhezning umumiy energiya zichligi 5,24 kcal/g deb berilgan. Bu yerdagi “%60 kcal yogʻ” ifodasi yem ogʻirligining %60-i yogʻ degani emas; umumiy metabolik energiyaning %60-i yogʻ manbalaridan kelishini anglatadi. Manba CON va LV guruhlariga berilgan normal parhezning batafsil makronutrient tarkibini xuddi shu darajada bermaydi.

Nega insulin signali markazda?

Insulin hujayraga yetib kelganda metabolik javob faqat bitta molekulaga bogʻliq emas. Tadqiqot kuzatgan asosiy oʻqINSR → IRS → PI3K → AKTsignal zanjiridir. INSR insulin retseptoridir. IRS-1 va IRS-2 retseptordan kelgan signalni hujayra ichiga uzatuvchi adaptor oqsillar genlaridir. PI3K va AKT esa signalning metabolik javobga uzatilishida ishtirok etadigan asosiy oraliq bosqichlardir. GLUT4 ayniqsa insulin javob beradigan toʻqimalarda glyukozaning hujayra ichiga tashilishi bilan bogʻliq.

Biroq ushbu tadqiqotda qPCR bilan oʻlchangan qiymatlar asosanmRNA ekspressiyasiekanini unutmaslik kerak. Gen mRNA miqdorining kamayishi tegishli signal yoʻlida buzilish borligiga mos kelishi mumkin; ammo bu oʻz-oʻzidan oqsil miqdori, fosforillanish holati yoki fermentativ faollikni toʻgʻridan-toʻgʻri oʻlchamaydi. Tadqiqotchilar ham p-AKT va p-INSR kabi fosforillanishga xos markerlar bilan qoʻshimcha tasdiqlash zarurligini ta’kidlaydi.

Jigar nuqtai nazaridan yana bir nozik jihat bor. Gepatotsitlarning asosiy ikki yoʻnalishli glyukoza tashuvchisi GLUT2 hisoblanadi. Manba jigarda kuzatilgan GLUT4 mRNA kamayishi past darajadagi gepatotsit ekspressiyasini yoki gepatik noparenximal hujayralar hissasini aks ettirishi mumkinligini alohida qayd etadi. Shu sababli jigar GLUT4 natijasi “gepatotsitlarning asosiy glyukoza tashuvchisi GLUT4 va u toʻgʻridan-toʻgʻri yopildi” deb talqin qilinmasligi kerak.

Glyukoneogenez, lipogenez va yogʻ kislotalari oksidlanishi nimani anglatadi?

PEPCKvaG6Pase, jigarning yangi glyukoza ishlab chiqarish jarayoni boʻlgan glyukoneogenez bilan bogʻliq ikki muhim gendir. Ushbu genlar ekspressiyasining oshishi manba tadqiqot talqinida endogen glyukoza ishlab chiqarishning ortishi tomon metabolik siljishga mos keladi.

SREBP-1c,FASvaACCyogʻ sintezi/lipogenez bilan bogʻliq regulyatorlardir. SREBP-1c lipogen gen dasturini boshqarishda qatnashadi; ACC yogʻ kislotasi sintezining dastlabki bosqichlaridan birini boshqaradi; FAS yogʻ kislotasi sintez kompleksini ifodalaydi. Manbaning primer jadvali va Figure 6 “FAS” atamasini ishlatadi, muhokama matnida esa ba’zan “FASN” yozuvi qoʻllangan; bu yerda manba jadval va grafiklaridagi nomlash saqlanib, FAS ishlatilgan.

CPT1avaACOX1esa yogʻ kislotalarining oksidativ foydalanilishi bilan bogʻliq genlardir. Ikkalasining ham LV va HLV guruhlarida nazoratdan past boʻlishi yogʻ kislotalari oksidlanishi tomonida oʻzgarish bilan mos keladi; biroq LV bilan HLV oʻrtasida qoʻshimcha sezilarli farq qayd etilmagan.

Tuxumdonlarda qaysi tuzilmalar baholandi?

Korpus luteum, ovulyatsiyadan keyin follikulning oʻzgarishi natijasida hosil boʻladigan va reproduktiv sikl faoliyatini koʻrsatuvchi muhim gistologik tuzilmadir. Korpus luteum sonining kamayishi normal ovulyator sikl buzilishi bilan mos keladi.

Antral follikul, rivojlanishning keyingi bosqichiga yetgan, suyuqlik bilan toʻlgan antrumga ega follikuldir.Kistik follikullarkengaygan va normal follikul rivojlanishidan chetlashgan tuzilmalarni anglatadi.Atretik follikulesa rivojlanishini davom ettira olmay degeneratsiyaga kirgan follikuldir. Tadqiqotda LV va HLV guruhlarida korpus luteum va antral follikul soni kamaygan, kistik follikullar esa ko‘paygan; atretik follikullar soni HLV guruhida LV guruhidan ham yuqori boʻlgan.

CYP19A1 va AMH nimani koʻrsatadi?

CYP19A1, aromataza fermentining gen/oqsil nomlanishi bilan bogʻliq asosiy markerdir.AMH, anti-Müllerian gormoni, tuxumdon follikul muhiti va follikulyar rivojlanish bilan bogʻliq koʻrsatkichdir. Tadqiqotda ikkala marker ham immunoflyuorestsensiya bilan baholangan va HLV guruhida LVga nisbatan kuchliroq oʻzgarishlar kuzatilgan.

Bu yerda muhim oʻlchov chegarasi bor: CYP19A1 flyuorestsensiya signalining ortishi aromataza fermenti faolligi yoki estrogen ishlab chiqarish oshganining bevosita dalili emas. Letrozol allaqachon aromatazani farmakologik ravishda ingibitsiya qiladi va ushbu tadqiqotda aylanib yuruvchi androgen/estrogen darajalari bevosita oʻlchanmagan. Xuddi shuningdek, AMH flyuorestsensiyasidagi oʻzgarishning oʻzi butun tuxumdon funksiyasini tushuntiruvchi oʻlchov emas.

Oshqozon osti bezida nima oʻlchandi?

Oshqozon osti bezi orolchalarida insulin immunoflyuorestsensiyasi va TUNEL boʻyash ishlatilgan. Insulin signalining pasayishi orolcha tuzilishidagi insulin-musbat hujayra maydoni/signali oʻzgarishini koʻrsatadi, TUNEL testi esa DNA parchalanishiga mos apoptotik yadro signalini aniqlashga urinadi.

TUNEL tahlili oshqozon osti bezi orolchasi uchun belgilangan ROI ichida DAPI-musbat yadrolarni baholagan. Shu sababli TUNEL natijasi “aylanib yuruvchi insulin miqdori” yoki “oshqozon osti bezi qancha insulin ajratadi” degani emas. Bundan tashqari, TUNEL boʻyash insulin bilan ikki karra belgilangan har bir yadro albatta β-hujayra ekanini oʻzi isbotlamagani uchun natijani eng ehtiyotkor tarzdaorolcha hududidagi apoptotik signalsifatida oʻqish kerak.

Tadqiqot bevosita qoʻllab-quvvatlaydigan va qoʻllab-quvvatlamaydigan natijalar

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Hayvon tajribasining batafsil dizayni

Tadqiqotda yetti haftalik urgʻochi Sprague-Dawley kalamushlari ishlatilgan. Hayvonlar sotib olingandan keyin bir hafta adaptatsiya qilingan; soʻng har birida sakkiztadan hayvon boʻlgan uch guruhga randomizatsiya qilingan. Shunday qilib umumiy namuna 24 ta kalamushdan iborat.

Saqlash sharoiti 23±2 °C harorat, %50±10 nisbiy namlik va 12 soat yorugʻlik/12 soat qorongʻilik sikli boʻlgan. Hayvonlar yem va suvga erkin ega boʻlgan.

CON guruhiga yetti hafta davomida kuniga bir marta ogʻiz orqali distillangan suv berilgan. LV va HLV guruhlariga letrozol 1 mg/kg dozada, %1 karboksimetilsellyuloza ichida suspenziya qilinib, kuniga bir marta ogʻiz orqali yetti hafta qoʻllangan. HLV guruhi shu davrda D12492 kodli yuqori yogʻli parhezni iste’mol qilgan. Manba normal parhezning batafsil energiya taqsimotini bermaydi.

Tajriba oxirida CO₂konsentratsiyasi bosqichma-bosqich %30 gacha oshirilgan, hush yoʻqolgandan keyin yurak punksiyasi bilan qon olingan va servikal dislokatsiya orqali evtanaziya yakunlangan. Tuxumdon, bachadon, jigar, oshqozon osti bezi va visseral yogʻ toʻqimasi yigʻilgan. Serum ajratish uchun qon 12.000 × g da 15 daqiqa sentrifugalangan va serum −80 °C da saqlangan.

Tana vazni har hafta qayd etilgan. Maqoladagi tana vazni grafigi 8-haftagacha davom etadi; metod esa bir haftalik adaptatsiyadan soʻng yetti haftalik qoʻllashni ta’riflaydi. Shu sababli grafik umumiy adaptatsiya + qoʻllash vaqt chizigʻini qamrab olganga oʻxshaydi, ammo manba grafikda adaptatsiya haftasini alohida belgilamagan.

Ogʻiz orqali glyukoza tolerantlik testi qanday oʻtkazildi?

Ogʻiz orqali glyukoza tolerantlik testi (OGTT) organizm berilgan glyukoza yukini vaqt davomida qanchalik tez boshqara olishini tekshiradigan dinamik testdir. Kalamushlar 12 soat och qoldirilgach, 2 g/kg D-glyukoza ogʻiz orqali berilgan; dum venasidan qon glyukozasi 0, 30, 60, 90 va 120-daqiqalarda oʻlchangan. Nekropsiyadan oldingi och qoringa glyukoza ham 12 soat ochlikdan keyin ko‘chma glyukometr bilan oʻlchangan.

Serum biokimyosi

AST, ALT, triglitserid (TG), umumiy xolesterin (TC) va HDL-xolesterin tijorat Fujifilm toʻplamlari bilan oʻlchangan; LDL-xolesterin ishlab chiqaruvchi koʻrsatmasiga koʻra hisoblangan. Absorbans DRI-CHEM NX500 qurilmasida oʻqilgan. AST va ALT metod boʻlimida oʻlchangan oʻzgaruvchilar qatorida boʻlsa-da, manba maqolaning asosiy natija bayonida ular uchun alohida sonli natijalar berilmaydi; shu sababli bu yerda qiymat uydirilmagan.

Gistologiya qanday bajarildi?

Jigar, oshqozon osti bezi, visseral yogʻ toʻqimasi, tuxumdon va bachadon %10 neytral buferlangan formalinda fiksatsiya qilingan, parafinga oʻrnatilgan va HM325 Micro-Tome bilan 4 µm qalinlikda kesilgan. Har bir hayvondan har bir toʻqima uchun uchta kesim tekshirilgan. Kesimlar gematoksilin-eozin (H&E) bilan boʻyalgan va Nikon Eclipse Ci-L Plus yorugʻlik mikroskopida baholangan.

Tuxumdon kesimlarida korpus luteum, kistik follikul va atretik follikullar baholangan; tegishli morfometrik oʻlchovlar bajarilgan. Visseral yogʻ toʻqimasida adipotsit diametri ×200 kattalashtirishda oʻlchangan.

Jigar shikastlanish skori qanday tuzildi?

Manba Kleiner asosidagi NAFLD faollik yondashuvini zamonaviy MASLD terminologiyasi bilan ishlatgan va toʻrtta gistologik komponentni jamlagan. Ushbu tadqiqot uchun umumiy skor 0–12 oraligʻida.

Manba ichidagi hisobot ogohlantirishi:Statistik metodda ushbu ordinal skor median va kvartillar oraligʻi (IQR) sifatida berilishi aytiladi; Figure 3 izohi ham box plotni median va IQR deb ta’riflaydi. Aksincha, natija matnida CON, LV va HLV skorlari 2,60±1,58; 4,60±1,53 va 6,67±0,52 ko‘rinishida “±” bilan yozilgan. Manba bu ko‘rsatish farqini tushuntirmagani uchun bu qiymatlar bu yerda o‘rtacha±SD deb qayta belgilab qoʻyilmagan.

Immunoflyuorestsensiya usuli

Parafinga oʻrnatilgan oshqozon osti bezi va tuxumdon toʻqimalari insulin, AMH va CYP19A1 antitanalari bilan 1:500 suyultirishda inkubatsiya qilingan; keyin Alexa Fluor 488/594 belgilangan ikkilamchi antitanalar 1:1.000 suyultirishda qoʻllangan. Yadrolar DAPI saqlovchi montaj muhiti bilan ko‘rinadigan qilingan. Tasvirlar EVOS M5000 Imaging System yordamida bir xil ekspozitsiya sharoitida olingan va ImageJ yordamida fon chiqarilgach flyuorestsensiya intensivligi tahlil qilingan.

ROI (region of interest), tasvirda miqdoriy tahlil qilinadigan chegaralangan hududdir. Oshqozon osti bezi orolchalari qoʻlda ROI sifatida belgilangan va turli tasvirlarda bir xil ekspozitsiya sharoitlari saqlangan. Bu turli guruhlar orasida flyuorestsensiya intensivligini taqqoslashda kamera/ekspozitsiya oʻzgarishining oʻlchovga sun’iy ta’sirini kamaytirishni maqsad qiladi.

TUNEL testi va ishlatilgan formula

TUNEL testi DNA parchalanishi bilan bogʻliq yadro signalini belgilab, apoptotik hujayralarni aniqlashda ishlatiladigan usuldir. Manbada DeadEnd Fluorometric TUNEL System ishlatilgan. Kesimlar ksilenda deparafinlangan, 20 µg/ml proteinaza K bilan 37 °C da 20 daqiqa ishlov berilgan va aniqlash aralashmasi bilan 37 °C da qorongʻida 60 daqiqa inkubatsiya qilingan.

Manbada ishlatilgan foiz hisob-kitobi:

\[ \text{TUNEL-pozitif hücre (\%)}= \frac{\text{TUNEL-pozitif DAPI çekirdek sayısı}} {\text{adacık ROI içindeki toplam DAPI-pozitif çekirdek sayısı}} \times 100 \]

Surat TUNEL chegarasidan oshgan yadrolar sonidir. Maxraj esa shu oshqozon osti bezi orolchasi ROIdagi jami DAPI-musbat yadrolar sonidir. Natija foizda ifodalanadi. Bir xil chegara bir xil ekspozitsiya sharoitida olingan barcha tasvirlarga qoʻllangan. Har bir hayvon uchun ustma-ust tushmaydigan orolcha maydonlari baholangan va oʻrtacha foiz qiymati hayvonning vakillik qiymati sifatida ishlatilgan.

qPCR usuli

Jigar va visseral yogʻ toʻqimasidan jami RNA ajratib olingan. Har bir namunada 50 mg toʻqima muz ustida 1 ml Easy Blue Reagent ichida gomogenizatsiya qilingan va 12.000 × g da 15 daqiqa, 4 °C da sentrifugalangan. Har bir namunadan 5 µg RNA Prime Script RT Reagent Kit yordamida cDNAga aylantirilgan, miqdoriy PCR TB Green PCR Master Mix bilan bajarilgan. β-aktin ichki nazorat/referens geni sifatida ishlatilgan, CON guruhi kalibrator sifatida qabul qilingan.

2^−ΔΔCqUsuli Nimani Hisoblaydi?

2^−ΔΔCqusuli qPCRda maqsad gen ekspressiyasini avval referens genga, keyin nazorat guruhiga normallashtirib, namunadagi nisbiy mRNA darajasini hisoblaydi; ushbu tadqiqotda referens gen β-aktin, kalibrator esa CON guruhidir va natija mutlaq mRNA molekulalari soni emas, nazoratga nisbatan nisbiy ekspressiyadir.

Usulning matematik ketma-ketligi quyidagicha:

\[ \Delta C_q=C_{q,\text{hedef gen}}-C_{q,\beta\text{-aktin}} \]

Birinchi bosqichda maqsad gen bilan β-aktin orasidagi Cq farqi olinadi. Shu tariqa boshlangʻich material kabi namunalararo texnik oʻzgaruvchilarning bir qismi referens genga nisbatan normallashtiriladi.

\[ \Delta\Delta C_q=\Delta C_{q,\text{örnek}}-\Delta C_{q,\text{CON}} \]

Ikkinchi bosqichda tajriba namunasining normallashtirilgan qiymati nazorat guruhining normallashtirilgan qiymati bilan taqqoslanadi.

\[ \text{Göreli ekspresyon}=2^{-\Delta\Delta C_q} \]

Oxirgi bosqich nisbiy katlam oʻzgarishini beradi. Shu sababli nazorat guruhi qiymatining taxminan 1 boʻlishi kutiladi. Masalan, nisbiy qiymat taxminan 0,5 boʻlsa, usul farazlari ostida maqsad mRNA nazorat darajasining taxminan yarmi atrofida ekanini; taxminan 2 boʻlsa, nazoratning taxminan ikki baravar darajasida ekanini anglatadi. Bu qiymatlar oqsil miqdori yoki oqsil faolligi bilan bir xil emas.

Manba primer ketma-ketliklarini batafsil beradi. qPCR metod bayonidagi maqsad-gen roʻyxatida TNF, IL-1β va IL-18 aniq sanab oʻtilmagan boʻlsa-da, manba primer jadvalida bu uch gen mavjud va Figure 6Dda ularning natijalari berilgan. Shu sababli yalligʻlanish genlari manbada haqiqatan oʻlchangan deb qabul qilinadi, biroq metod paragrafidagi ushbu nomlash kamchiligi alohida qayd etilishi kerak.

Statistik tahlil qanday oʻtkazildi?

Tahlillar GraphPad Prism 9.0 yordamida bajarilgan. Koʻpchilik miqdoriy natijalar oʻrtacha ± standart ogʻish sifatida bildirilgan. Uch guruhning bir vaqt nuqtasidagi taqqoslashlarida bir yoʻnalishli ANOVA ishlatilgan, keyin barcha juft taqqoslashlar uchun Tukey post hoc testi qoʻllangan.

Tana vazni va OGTT kabi bir hayvon vaqt davomida qayta oʻlchangan ma’lumotlar uchun guruh × vaqt tuzilishiga ega ikki yoʻnalishli aralash dizayn ANOVA ishlatilgan; har bir vaqt nuqtasidagi juft taqqoslashlar Tukey testi bilan bajarilgan.

Jigar gistopatologiya skori ordinal deb qabul qilingani uchun Kruskal-Wallis testi, soʻng Dunn koʻp taqqoslash testi ishlatilgan. Statistik ahamiyatlilik chegarasiP<0,05deb belgilangan. P qiymatining ushbu chegaradan kichik boʻlishi guruhlar orasida kuzatilgan farq belgilangan nol gipoteza ostida statistik jihatdan kutilmagan darajada ekanini koʻrsatadi; P qiymati biologik ta’sir kattaligi yoki klinik ahamiyatini oʻzi koʻrsatmaydi.

Metabolik natijalar

Tana vazni uchinchi haftadan boshlab LV va HLV guruhlarida nazoratdan yuqori boʻlgan va farq toʻrtinchi haftadan keyin yaqqollashgan. Shunga qaramay, tajriba oxirida HLVning LVdan ogʻirroq boʻlishi statistik jihatdan ahamiyatli emas. Shu sababli “yuqori yogʻli parhez letrozol guruhida tana vaznini sezilarli ravishda yanada oshirdi” deb boʻlmaydi.

OGTT yanada batafsil manzarani koʻrsatgan. Boshlangʻichda LV va HLV glyukoza darajalari nazoratdan yuqori. 30-daqiqada HLV LVdan sezilarli ravishda yuqori topilgan (P<0,05). 60-daqiqada ham HLV LVdan yuqori ekani qayd etilgan (P<0,01). Aksincha, 90 va 120-daqiqalarda LV bilan HLV oʻrtasidagi farq endi ahamiyatli emas. Demak, yuqori yogʻli parhez ta’siri vaqt egri chizigʻining barcha nuqtalarida bir xil emas.

Estrus sikli vaginal smear bilan baholangan. CON guruhida sikl muntazam boʻlgan, LV va HLV guruhlarining koʻpchiligida esa buzilgan. Biroq manba Materials and methods boʻlimida vaginal smear namuna olish, boʻyash va fazalarni tasniflashning batafsil protsedurasini alohida tushuntirmaydi; shu sababli natija manbada qayd etilgan darajada berilgan.

Tuxumdon va bachadon natijalari

Ushbu natijalarning muhim jihati shuki, HLV guruhi har bir reproduktiv koʻrsatkichda LVdan yomonroq emas. Masalan, bachadon diametri HLVda LVdan kattaroq; ya’ni letrozol guruhidagi kichrayish HLVda kamroq yaqqol. Aksincha, atretik follikul soni HLVda sezilarli ravishda yuqoriroq.

Korpus luteum hajmi ham e’tibor talab qiladi. Manba natija matni LV nazoratdan past ekanini va HLV 339,12±212,65 mm³ gacha “qisman oshish” koʻrsatganini bildiradi. Manba Figure 2 da LV–HLV taqqoslanishi ustida † belgisi ko‘rinadi. Matn bu juft taqqoslashning P qiymatini alohida izohlamagani uchun bu yerda figura va matn oʻrtasidagi hisobot farqi saqlangan.

Jigar, oshqozon osti bezi va visseral yogʻ toʻqimasi gistologiyasi

Nazorat jigarida lobulyar tuzilma saqlangan. LV guruhida yengil gepatotsit vakuolizatsiyasi va mahalliy lipid tomchilari kuzatilgan, HLV guruhida esa kengroq yogʻ toʻplanishi, gepatotsit ballonlanishi va yaqqolroq yalligʻlanish hujayralari infiltratsiyasi kuzatilgan.

Manba natija matnida jigar faollik skorlari CON uchun 2,60±1,58, LV uchun 4,60±1,53 va HLV uchun 6,67±0,52 deb yozilgan. LV va HLV nazoratdan yuqori; HLV shuningdek LVdan yuqori deb qayd etilgan (P<0,05). Biroq yuqorida tushuntirilganidek, skorni taqdim etish shaklida median/IQR bilan “±” yozuvi oʻrtasida manba ichki nomuvofiqlik borligi sababli bu qiymatlar qayta statistik tasnif qilinmagan.

Visseral yogʻ toʻqimasida oʻrtacha adipotsit diametri CONda 45,71±5,10 µm, LVda 57,38±7,50 µm va HLVda 79,09±6,80 µm. HLV LVdan ham sezilarli darajada kattaroq (P<0,0001). Bu yuqori yogʻli parhez letrozol foniga qoʻshgan eng yaqqol gistomorfometrik ta’sirlardan biridir.

Mualliflar yetti haftalik yuqori yogʻli parhez davrini, asosan, erta visseral yogʻ toʻqimasi qayta tuzilishini — ayniqsa adipotsit gipertrofiyasi va lipogen gen faollashuvini — tutib oladigan davr sifatida talqin qiladilar. Barqaror yalligʻlanish hujayralari infiltratsiyasi uzoqroq HFD ta’sirida rivojlanishi mumkinligi haqidagi baho esa tadqiqot muhokamasida oldingi adabiyotlarga asoslanadi; bu tajribaning bevosita vaqt qatori natijasi emas.

Oshqozon osti bezi immunoflyuorestsensiyasi va TUNEL natijalari

Har ikki PCOS guruhi nazorat guruhiga nisbatan pastroq pankreatik insulin flyuorestsensiya signali va yuqoriroq TUNEL pozitivligini koʻrsatgan. Ammo HLV bilan LV oʻrtasida qoʻshimcha sezilarli farq topilmagan. Demak, ushbu yetti haftalik protokolda yuqori yogʻli parhez oshqozon osti bezi orolcha shikastlanish koʻrsatkichlarini letrozol yuzaga keltirgan darajadan oshirgani koʻrsatilmagan.

Manba natija matni 61,79/31,24/30,98 qiymatlarini “insulin-musbat maydon nisbati” deb ta’riflaydi, Figure 4 ning y oʻqi esa “relative insulin fluorescence intensity” ifodasini ishlatadi. Ushbu terminologik farq sababli qiymatlar bu yerda fizik foiz birligi berilmasdan “immunoflyuorestsensiya oʻlchovi” sifatida saqlangan.

Tuxumdon CYP19A1 va AMH immunoflyuorestsensiyasi

CYP19A1 signali nazorat guruhida koʻproq korpus luteum hududida boʻlgan, LV va HLV guruhlarida esa follikulyar hududda kengroq tarqalgan. AMH signali ham LV va HLV guruhlarida oshgan, eng kuchli oʻzgarish HLVda kuzatilgan. Ushbu natijalar birgalikdagi metabolik va endokrin stress sharoitida follikulyar mikromuhit oʻzgargani talqiniga mos keladi; biroq gormon sintezi yoki aylanib yuruvchi gormon konsentratsiyasi bevosita oʻlchanmagani uchun qoʻshimcha gormonal xulosalar chiqarib boʻlmaydi.

Jigar va yogʻ toʻqimasi gen ekspressiyasi

Bu jadval tadqiqotning “tanlab ogʻirlashish” xulosasini aniq koʻrsatadi. Asosiy insulin-signal komponentlarining koʻpi LV guruhida allaqachon yaqqol kamaygan va HLVda son jihatidan yanada past ko‘rinsa ham, manba matniga koʻra LV–HLV farqlarining koʻpi ahamiyatli emas. Aksincha, PEPCK, G6Pase, SREBP-1c va ACC kabi glyukoza ishlab chiqarish/lipogenez bilan bogʻliq ayrim koʻrsatkichlar HLVda LVdan ham yuqoriga koʻtarilgan.

Yalligʻlanish genlari ham bir yoʻnalishda harakat qilmagan. TNF-α va IL-1β HLVda LVdan yuqori; IL-18 esa teskari yoʻnalishda oʻzgargan va HLVda LVdan sezilarli ravishda past topilgan. Shunga qaramay HLVning IL-18 darajasi nazoratdan yuqori boʻlib qolgan. Shu sababli “yuqori yogʻli parhez barcha yalligʻlanish markerlarini yanada oshirdi” degan xulosa manba tomonidan qoʻllab-quvvatlanmaydi.

INSR boʻyicha manba ichki nomuvofiqlik:natija bayoni va xulosa LV bilan HLV oʻrtasida INSR, jumladan INSR/IRS-1/IRS-2/AKT/PI3K/GLUT4 koʻrsatkichlarida sezilarli farq yoʻqligini aytadi. Biroq manba Figure 6Adagi INSR grafikida LV–HLV oʻrtasida † belgisi mavjud va figura izohida † P<0,05 LV–HLV taqqoslanishini anglatadi. Ushbu ikki manba elementi bir-biriga mos kelmagani uchun Verianla bu yerda INSR uchun LV–HLV farqini qat’iy ilmiy natija sifatida tanlamaydi.

Bundan tashqari, metod boʻlimida RNA ham jigar, ham VATdan ajratib olingani aytiladi va muhokama jigar hamda VATdagi insulin-signal oʻzgarishlarini birgalikda talqin qiladi. Shunga qaramay, manba Figure 6 ning sonli A–D panellari jigar, E paneli esa adipose lipogenez markerlari sifatida belgilangan. VAT uchun INSR/IRS/PI3K/AKT/GLUT4ning alohida sonli qiymatlari PDFda mustaqil panel sifatida berilmagan. Shu sababli bu yerda VAT insulin-signal genlari uchun manbada koʻrsatilmagan alohida sonli natijalar yaratilmagan.

Yuqori Yogʻli Parhez Letrozol Guruhidagi Barcha Buzilishlarni Yanada Oshirdimi?

Yoʻq. Yuqori yogʻli parhez ta’siri tanlab namoyon boʻladi: HLV guruhida LVga nisbatan PEPCK, G6Pase, SREBP-1c, ACC, TNF-α, IL-1β, adipotsit diametri, ayrim tuxumdon koʻrsatkichlari, CYP19A1 va AMH kabi oʻlchovlarda qoʻshimcha oʻzgarishlar kuzatilgan; tana vazni, och qoringa glyukoza, serum lipidlari, pankreatik insulin flyuorestsensiyasi, TUNEL pozitivligi, FAS, CPT1a, ACOX1 va koʻplab asosiy insulin-signal markerlarida esa LV–HLV oʻrtasida qoʻshimcha sezilarli farq koʻrsatilmagan.

Tadqiqotning asosiy ilmiy talqini

Model letrozol keltirib chiqargan reproduktiv/endokrin buzilishlarni yuqori yogʻli parhezning metabolik stressi bilan bir tajribada birlashtirib, jigar, visseral yogʻ toʻqimasi, oshqozon osti bezi va tuxumdonlardagi bir vaqtdagi oʻzgarishlarni namoyon qilgan. Eng kuchli qoʻshimcha HFD ta’sirlari ayniqsa jigar steatozi, visseral adipotsit gipertrofiyasi, gepatik glyukoneogenez bilan bogʻliq genlar, yogʻ toʻqimasi lipogenezi va ayrim tuxumdon koʻrsatkichlarida kuzatiladi.

Biroq tadqiqot ma’lumotlari ma’lum bir chiziqli mexanizmni boshidan oxirigacha isbotlamaydi. Masalan, “insulin rezistentligi → kompensator giperinsulinemiya → tuxumdon androgen ishlab chiqarishining ortishi → follikulyar buzilish” zanjiri biologik jihatdan muhokama qilingan; ammo ushbu tajribada serum insulini, serum androgenlari yoki HOMA-IR oʻlchanmagan. Demak, bu zanjir ushbu kalamushlarda haqiqatda qaysi ketma-ketlikda sodir boʻlishi eksperimental tarzda aniqlanmagan.

Asosiy cheklovlar

Birinchi cheklov bu kemiruvchi model ekanidir. Kalamush va inson oʻrtasida estrus/menstrual sikl, tuxumdon fiziologiyasi va yogʻ toʻqimasi taqsimoti boʻyicha muhim farqlar mavjud. Natijalarni insonlarga toʻgʻridan-toʻgʻri koʻchirish toʻgʻri emas.

Ikkinchi cheklov insulin-signal baholashining muhim qismi mRNA ekspressiyasiga asoslanganidir. Tadqiqotchilar p-AKT va p-INSR kabi fosforillanishga xos markerlar va qoʻshimcha immunogistokimyoviy tasdiqlash zarurligini qayd etgan.

Uchinchi cheklov serum insulini, androgen konsentratsiyalari va HOMA-IR oʻlchanmaganidir. Bu kamchilik giperinsulinemiya-giperandrogenizm aloqasini ushbu tajribada bevosita isbotlashga toʻsqinlik qiladi.

Toʻrtinchi cheklov vaqt oʻlchamidir. Tadqiqot yetti haftalik HFD qoʻllash oxirida toʻqimalarni baholagan. Bu PCOSga oʻxshash fenotip qaysi ketma-ketlikda rivojlanishini, qaytuvchan yoki qaytmasligini va uzoqroq ta’sirda qanday oʻzgarishini aniqlaydigan longitudinal dizayn emas.

Mualliflar kelajakda gormonal profillar, fertillik natijalari, AMH kabi tuxumdon rezervi markerlari va ichak mikrobial jamoalarini vaqt davomida kuzatishni tavsiya qiladilar.

Manba va Usul Haqida Izoh

Original sarlavha:High-fat diet exacerbates hepatic and adipose insulin signaling impairment and ovarian lesions in a rat model of letrozole-induced polycystic ovary syndrome

Mualliflar:Sunju So, Sujin Kwon, La Yoon Choi, Dae Yong Kim, Mi Hye Kim.

Teng hissa:Manba PDFda teng birinchi muallif/teng hissa bayonoti aniqlanmagan.

Mas’ul muallif:Mi Hye Kim.

Muassasa:College of Korean Medicine, Woosuk University, Jeonju, Jeonbuk State 54986, Republic of Korea.

Jurnal:Molecular Medicine Reports.

Nashriyot:Spandidos Publications.

Jild / son / maqola:34 / 5 / Article 308.

DOI:10.3892/mmr.2026.14019.

Qabul qilish uchun olingan sana:22 Iyun 2026.

Qabul qilingan sana:28 Avgust 2026.

Onlayn nashr:15 Sentabr 2026.

Manba turi:Original tadqiqot maqolasi; nazoratli in vivo hayvon tajribasi. Inson klinik tadqiqoti emas.

Taqriz:Molecular Medicine Reportsning rasmiy nashr siyosati maqolalar qabul qilinishidan oldin taqrizdan oʻtishini va kamida ikki akademik taqrizchi tomonidan koʻrib chiqilishini bildiradi.

Litsenziya:Manba PDF va PMC qaydi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) litsenziyasini bildiradi. Shu sababli manba gistologiya, immunoflyuorestsensiya va original sxema tasvirlari aynan yoki yaqin vizual moslashtirish bilan qayta nashr qilinmagan. Verianla ichidagi sxema faqat manbada aniq qayd etilgan ilmiy aloqalarning mustaqil vizual bayonidir.

Tajriba etikasi:Woosuk University Institutional Animal Care and Use Committee, tasdiq no. WS-2024-04.

Moliyalashtirish:National Research Foundation of Korea (NRF), Koreya hukumati MSIT; grant no. RS-2024-00338574.

Ma’lumotlar mavjudligi:Tadqiqotda hosil qilingan ma’lumotlarni mas’ul muallifdan soʻrash mumkinligi qayd etilgan.

Manfaatlar toʻqnashuvi:Mualliflar manfaatlar toʻqnashuvi yoʻqligini bildirgan.

Muallif hissalari:MHK tadqiqotni konseptuallashtirish va dizayniga hissa qoʻshgan. SS, SK va LYC ma’lumotlar tahlili va tadqiqotda ishtirok etgan. LYC, DYK va MHK gistopatologik baholash va eksperimental ma’lumotlarni talqin qilishga hissa qoʻshgan; LYC, DYK va MHK xom ma’lumotlarning asl ekanini tasdiqlaganliklarini bildirgan. SS dastlabki maqola loyihasini tayyorlagan; MHK va DYK qayta koʻrib chiqish va nazoratni ta’minlagan. Barcha mualliflar yakuniy matnni oʻqib, tasdiqlagan.

Manba ichidagi hisobot ogohlantirishlari:(1) MASLD skori metod va figura izohida median/IQR sifatida ta’riflangan, natija matni esa qiymatlarni “±” shaklida beradi. (2) INSR uchun natija matni LV–HLV farqini ahamiyatsiz deb hisoblagan, Figure 6A esa LV–HLV oʻrtasida † belgisini koʻrsatadi. (3) Bachadon diametri LV–HLV farqi natija matnida P<0,05 deb berilgan, Figure 2 grafikida esa ††† belgisi mavjud. (4) qPCR metod paragrafida TNF, IL-1β va IL-18 maqsad-gen roʻyxatida sanalmaganiga qaramay, primer jadvali va natija grafigi ushbu genlarni oʻz ichiga oladi. (5) Manba ham jigar, ham VAT insulin-signal buzilishini muhokama qilsa-da, Figure 6 da VAT INSR/IRS/PI3K/AKT/GLUT4 uchun alohida sonli panel taqdim etilmaydi. Ushbu nuqtalar Verianla tomonidan jim tuzatilmagan, noaniqlik saqlangan.

Asosiy talqin chegarasi:Tadqiqot HFD+LET kalamush modeli semizlik bilan bogʻliq PCOSning ayrim metabolik va reproduktiv xususiyatlarini birgalikda aks ettira olishini qoʻllab-quvvatlaydi. Insonlarda klinik samaradorlik, davolash muvaffaqiyati yoki giperinsulinemiya-giperandrogenizm vaqt ketma-ketligining bevosita dalili emas.