HT-LM1004, kimchidan ajratib olingan Lactiplantibacillus plantarum LM1004 shtammidan ishlab chiqarilgan, fermentatsiyadan soʻng issiqlik bilan inaktivatsiya qilinib quritilgan va tirik bakteriyalarni saqlamasligi koʻzda tutilgan mikrobial preparatdir. Tadqiqot HT-LM1004 ning immunitetga taʼsirini 8 haftalik randomizatsiyalangan, ikki tomonlama ko‘r, platsebo nazoratli inson sinovi orqali; ichak mikrobiomiga mumkin bo‘lgan taʼsir mexanizmlarini esa alohida Simulated Human Intestinal Microbiome Ecosystem (SHIME®) tizimi orqali o‘rgangan. Klinik sinovda 120 kishi 1:1 nisbatda randomizatsiya qilingan va birlamchi yakuniy nuqta bo‘lgan tabiiy killer hujayra, yaʼni natural killer (NK) hujayra faolligi, HT-LM1004 guruhida platseboga nisbatan kovariat bo‘yicha tuzatilgan tahlillarda sezilarli darajada ko‘proq oshgan. Bunga qarshi ravishda, SHIME tajribalari kam miqdordagi ayrim mikrob taksonlari boyiganini, yo‘g‘on ichak hududiga qarab o‘zgaradigan mikrob xilma-xilligi, o‘t kislotalari va qisqa zanjirli yog‘ kislotalari o‘zgarishlari yuz berganini ko‘rsatgan.

Inson sinovidagi eng kuchli dalil NK hujayra sitotoksikligidir. ITT tahlilida HT-LM1004 bilan platsebo o‘rtasidagi tuzatilgan boshlang‘ichdan keyingi o‘zgarish farqi E:T 6,25:1 uchun 4,1883 (p=0,0136), 12,5:1 uchun 5,0487 (p=0,0139), 25:1 uchun 4,0441 (p=0,0465) va 50:1 uchun 4,1829 (p=0,0319) deb xabar qilingan. PP tahlilida ham to‘rtta nisbatning barchasida sezilarli farq kuzatilgan. Shunday qilib, birlamchi yakuniy nuqta turli NK hujayra/nishon hujayra nisbatlarida va ikki tahlil populyatsiyasida bir xil yo‘nalishda natija bergani ko‘rinadi.

Biroq tadqiqot “HT-LM1004 infeksiya yoki saratonning oldini oladi” degan xulosani bevosita ko‘rsatmaydi. Klinik sinov infeksiya chastotasini, saraton insidensiyasini yoki uzoq muddatli kasallik xavfini birlamchi klinik yakuniy nuqta sifatida o‘lchamagan. O‘lchangan asosiy natija laboratoriyada baholangan NK hujayra sitotoksikligidir. NK hujayralarining antiviral va o‘sma kuzatuvidagi biologik roli sababli mualliflar potensial himoya maʼnosini muhokama qiladilar; biroq bu biologik maʼno bilan kasallikning real oldini olish natijasi bir-biridan ajratilishi kerak.

SHIME qismi ham klinik ishtirokchilarning o‘z ichak mikrobiomini kuzatadigan inson mexanizmi tadqiqoti emas. Simulyator alohida sog‘lom najas donorlaridan yaratilgan mikrob hamjamiyatlarini nazorat qilinadigan in vitro yo‘g‘on ichak bo‘lmalarida ishlatgan. Shu sababli SHIMEda kuzatilgan kam miqdordagi bakteriyalar, o‘t kislotalari va SCFA o‘zgarishlarining klinik ishtirokchilarda kuzatilgan NK oshishiga bevosita sabab bo‘lgani ushbu tadqiqot tomonidan isbotlanmagan. Mualliflar ham mikrobiomning qayta tuzilishi, metabolit o‘zgarishlari va NK faolligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni korrelyatsion va mexanistik jihatdan mumkin bo‘lgan aloqa sifatida baholaydilar va bevosita sababiy tasdiqqa ehtiyoj borligini qayd etadilar.

Xavfsizlik nuqtai nazaridan 8 haftalik davrda davolash guruhida bildirilgan yengil nafas tizimi shikoyatlari %8,47 (5 kishi), nazorat guruhida %6,67 (4 kishi) bo‘lgan; o‘rta yoki og‘ir nojo‘ya hodisa bildirilmagan. Manba bu hodisalar vaqtinchalik bo‘lganini va tadqiqot mahsuloti bilan bog‘liq deb hisoblanmaganini bildiradi. Shunga qaramay, bu topilma faqat tadqiqotning 8 haftalik davomiyligi va tanlangan katta yoshli namuna uchun talqin qilinishi kerak; uzoq muddatli xavfsizlik yoki keksa va immun yetishmovchiligi bo‘lgan shaxslar uchun xavfsizlik bevosita sinovdan o‘tkazilmagan.

HT-LM1004 Probiotikmi yoki Postbiotikmi?

Manbaning ishlab chiqarish tavsifiga ko‘ra HT-LM1004 tirik probiotik preparat emas, fermentatsiya orqali ko‘paytirilgandan keyin issiqlik bilan to‘liq inaktivatsiya qilinishi ko‘zda tutilgan L. plantarum LM1004 hujayralari va ularning saqlanib qolgan hujayraviy tuzilmalaridan iborat preparatdir; maqola kirish qismida bu biologik holat “postbiotic” tushunchasi bilan izohlanadi, biroq ayrim rasm va muhokama iboralarida “probiotic supplementation” atamasi ham ishlatiladi.

Probiotik atamasi klassik tarzda yetarli miqdorda berilganda mezbon organizmga sog‘liq uchun foyda beradigan tirik mikroorganizmlar uchun ishlatiladi. Postbiotik esa tirik bo‘lmagan mikroorganizmlar va/yoki ularning tarkibiy qismlaridan mezbon organizmga sog‘liq uchun foyda beradigan preparat ko‘rinishida foydalanish g‘oyasini anglatadi.

HT-LM1004 ishlab chiqarilishida maqsad bakteriyani tirik holda ichakda kolonizatsiya qilish emas. Manba fermentatsiyadan keyin biomassa yig‘ilganini, issiqlik bilan ishlov berish orqali yashovchanlik yo‘qotilganini va quritilganini bildiradi. Hujayra devori va hujayra qobig‘idagi peptidoglikan, lipoteyxoy kislotalar va sirt oqsillari kabi tuzilmalar esa butunlay yo‘qolib ketmasligi mumkin. Bunday mikrob tuzilmalari microbe-associated molecular patterns (MAMPs) deb ataladi va immun hujayralaridagi pattern recognition receptors (PRRs), masalan Toll-like receptor 2 (TLR2), tomonidan tanilishi mumkin.

Bu biologik mexanizm “o‘lik bakteriya hech narsa qila olmaydi” degan sodda fikr nega to‘g‘ri emasligini tushuntiradi. Mikroorganizm ko‘payishi uchun tirik bo‘lishi kerak; biroq immun tizimi mikroorganizmning hujayra devori yoki sirt molekulalarini aniqlashi uchun uning tirik bo‘lishi shart emas.

LM1004 qanday tayyorlangan?

Manbada LM1004 kimchidan ajratib olingani va shtamm identifikatsiyasi 16S rRNA gen sekvenslash orqali tasdiqlangani ko‘rsatilgan. Ishlab chiqarish nazoratli fermentatsiya, biomassani yig‘ish, issiqlik bilan inaktivatsiya va quritish bosqichlaridan iborat bo‘lgan. Klinik tadqiqotda ishlatilgan partiya 20OTF8, SHIME tajribasida ishlatilgan partiya esa 10PTF6 deb xabar qilingan. Turli platformalardagi materialning kuzatuvchanligi uchun bu partiya raqamlari alohida saqlangani qayd etilgan.

Muhokama bo‘limidagi batafsil ishlab chiqarish tavsifida avval glyukoza, soya peptoni va xamirturush ekstrakti bo‘lgan muhitda 34 ± 0,5°C da 6–8 soatlik urug‘ kulturasi tayyorlangan; keyin 1.800 L bioreaktorda %6,6 glyukoza, %1,3 soya peptoni, %1,5 xamirturush ekstrakti va mineral tuzlar saqlovchi muhitda 34 ± 0,5°C da 15–18 soat asosiy fermentatsiya o‘tkazilgan. Asosiy fermentatsiyada anaerob muhitni saqlash uchun azot gazidan foydalanilgan.

Bakteriya konsentratsiyasi taxminan 1,6 × 10¹⁰ CFU/mL darajasiga yetganda biomassa 12.000 rpm sentrifugalash orqali yig‘ilgan, krioprotektorlar bilan aralashtirilgan va manbada xabar qilinganidek 90°C da 30 daqiqa issiqlik bilan ishlov berilgan. Yakuniy mahsulot muzlatib quritilgan va standartlashtirilgan.

Doza maʼlumotidagi manba ichidagi farq

Doza va kapsula tarkibi bo‘yicha manbaning ikki bo‘limi mutlaqo bir xil taʼrifdan foydalanmaydi. Usul bo‘limi tadqiqot mahsulotini 500 mg/kun HT-LM1004 kukuni saqlovchi bir kapsula deb taʼriflaydi va faol kapsulada qo‘shimcha faol modda yoki neytral to‘ldiruvchi yo‘qligini aytadi. Muhokamadagi ishlab chiqarish tafsilotida esa kukun 2 × 10¹¹ hujayra/g darajasida standartlashtirilgani, kunlik HT-LM1004 faol komponent miqdori 0,1 g = 2 × 10¹⁰ hujayra ekvivalenti ekani va bu maltodekstrin hamda magniy stearat kabi yordamchi moddalar bilan kapsulaning umumiy og‘irligigacha to‘ldirilgani bayon qilingan.

Manba ushbu ikki formulatsiya tavsifi o‘rtasidagi farqni alohida izohlamaydi. Shu sababli Verianla matni ulardan birini ikkinchisining o‘rniga jim tarzda “to‘g‘ri doza” deb tanlamaydi.

NK Hujayra Faolligi Qanday O‘lchandi?

Tadqiqotning birlamchi yakuniy nuqtasi ishtirokchilar qonidan ajratilgan NK hujayralarining K562 nishon hujayralarini o‘ldirish qobiliyatidagi o‘zgarishni ⁵¹Cr-release sitotoksiklik usuli bilan o‘lchashdir; bu usul NK hujayrasining faqat sonini emas, balki nishon hujayra ustidagi funksional o‘ldirish qobiliyatini baholashni maqsad qiladi.

NK hujayrasi nima?

Natural killer (NK) hujayralari, tug‘ma immun tizimining sitotoksik limfotsitlaridir. Ayniqsa virus bilan zararlangan yoki malign transformatsiyaga uchragan hujayralarni tanib o‘ldira oladi. NK hujayrasining nishon hujayrani o‘ldirish mexanizmlariga perforin va granzim kabi sitotoksik molekulalarning chiqarilishi kiradi.

Bu tadqiqot NK hujayralari sonidagi oddiy o‘zgarishni birlamchi natija sifatida ishlatmagan. Asosiy maqsad NK hujayralarining sitotoksik faolligidagi o‘zgarishni o‘lchashdir.

Nega K562 nishon hujayralari ishlatiladi?

K562 NK hujayra sitotoksiklik testlarida keng qo‘llanadigan nishon hujayra liniyasidir. Tajribada ishtirokchilarning periferik qon mononuklear hujayralari avval Lymphoprep™ bilan ajratilgan, keyin NK hujayralari MojoSort™ Human NK Cell Isolation Kit yordamida izolyatsiya qilingan.

Nishon K562 hujayralarining NK hujayralari tomonidan parchalanishi ⁵¹Cr-release usuli bilan baholangan. Manba ushbu tadqiqotga xos hisoblash formulasini alohida bermaydi, avval chop etilgan protokolga havola qiladi; shu sababli Verianla manbada berilmagan sitotoksiklik formulasini tadqiqot formulasi sifatida qo‘shmaydi.

E:T nisbati nimani anglatadi?

E:T, “effector-to-target”, yaʼni effektor hujayra/nishon hujayra nisbatidir. Bu yerda effektor NK hujayrasi, nishon esa K562 hujayrasidir.

Masalan, 6,25:1 nisbati muayyan assay tartibida har bir nishon hujayraga nisbatan kamroq NK effektor hujayralari mavjud bo‘lgan sharoitni; 50:1 esa ancha yuqori effektor/nishon nisbatini bildiradi. Hujayrani turli E:T nisbatlarida sinash sitotoksik faollik faqat bitta eksperimental hujayra zichligida namoyon bo‘ladimi-yo‘qmi, tushunishga yordam beradi.

Manbaning usul bo‘limi 6,25:1, 12,5:1 va 25:1 nisbatlarini sanab o‘tadi, natija jadvallari esa 50:1 nisbatini ham o‘z ichiga oladi. Shu sababli 50:1 natijasi jadval maʼlumoti sifatida saqlanadi, biroq usul bo‘limida bu nisbat nega alohida ko‘rsatilmagani haqida taxmin qilinmaydi.

Klinik sinov kimlarda o‘tkazildi?

Tadqiqotga 19–75 yosh oralig‘idagi ayollar va erkaklar kiritilgan. Biroq “sog‘lom kattalar” iborasi umumiy populyatsiyadan mutlaqo tasodifiy tanlangan shaxslar degani emas. Ishtirok etish uchun Perceived Stress Scale (PSS) balli kamida 16 bo‘lishi, periferik WBC soni 3 × 10³ dan 10 × 10³ hujayra/µL gacha bo‘lishi va oldingi yil davomida kamida ikki marta yuqori nafas yo‘llari infeksiyasi tarixi bo‘lishi talab qilingan.

Mualliflar bu mezonlar nisbatan zaiflashgan immun boshlang‘ich holati yoki fiziologik immun tebranishlariga yuqoriroq sezuvchanligi bo‘lgan shaxslarni tanlash maqsadida qo‘llanganini tushuntiradi. Shu sababli natijalar hech qanday stress yoki takroriy yuqori nafas yo‘llari infeksiyasi tarixi bo‘lmagan barcha sog‘lom kattalarga avtomatik ravishda bir xil kattalikda tatbiq etilishi mumkin deb faraz qilib bo‘lmaydi.

Asosiy chiqarib tashlash mezonlari BMI ≥30 kg/m², so‘nggi ikki oyda emlash, so‘nggi ikki oyda COVID-19 infeksiyasi, immun tizimiga taʼsir qilishi mumkin bo‘lgan tizimli kasallik, so‘nggi to‘rt haftada immunomodulyator dori yoki probiotik ishlatish, homiladorlik/emizish va tadqiqot mahsulotiga allergiya sifatida bildirilgan.

Randomizatsiya va ko‘r qilish

Jami 120 kishi kompyuter yaratgan randomizatsiya ketma-ketligi bilan 60 HT-LM1004 va 60 platsebo bo‘lib 1:1 taqsimlangan. Faol va platsebo kapsulalari tashqi ko‘rinish, og‘irlik va qadoqlash jihatidan moslashtirilgan, ham ishtirokchilar, ham tadqiqotchilar guruh tayinlanishidan bexabar qoldirilgan.

ITT va PP o‘rtasidagi farq nima?

Intention-to-treat (ITT) tahlili randomizatsiyadan keyin tadqiqot mahsulotini kamida bir marta olgan va boshlang‘ichdan keyingi kamida bir samaradorlik o‘lchovi mavjud bo‘lgan shaxslarni tahlil qilishni maqsad qiladi. Randomizatsiya taʼminlagan guruh taqqoslash tuzilishini imkon qadar saqlashi sababli klinik tadqiqotlarda muhimdir.

Per-protocol (PP) tahlili esa jiddiy protokol buzilishi bo‘lmagan va manbada ko‘rsatilgan kamida %80 muvofiqlik shartini bajargan ishtirokchilarni o‘z ichiga oladi. PP tahlili aralashuvni protokolga ko‘proq muvofiq yakunlagan guruhga qaratilgan bo‘lsa, ITT real klinik tadqiqot oqimiga yaqinroq tahlil doirasini beradi.

Ushbu tadqiqotda birlamchi NK faolligi natijasi ham ITT, ham PP tahlilida bir xil umumiy yo‘nalishda topilgan.

LOCF nima?

ITT tahlilidagi yetishmayotgan maʼlumotlar uchun manba last observation carried forward (LOCF) yondashuvidan foydalanganini bildiradi. LOCF ishtirokchining keyingi o‘lchovi yetishmasa mavjud so‘nggi kuzatuv qiymatini oldinga ko‘chirish yondashuvidir. Bu usul yetishmayotgan maʼlumot tufayli shaxsning tahlildan butunlay chiqarilishining oldini olishi mumkin; biroq haqiqiy biologik qiymat o‘zgarmagan deb faraz qiladigan kuchli yondashuv bo‘lgani uchun, yetishmayotgan maʼlumotlar usulining o‘zi ham natijalarni talqin qilishning bir qismidir.

Nega ANCOVA ishlatilgan?

Davolash guruhining boshlang‘ichda boshqa guruhdan biroz farq qilishi mumkin bo‘lgan qiymatlarini statistik jihatdan hisobga olish uchun analysis of covariance (ANCOVA) ishlatilishi mumkin. Manba shuningdek ITT boshlang‘ich xususiyatlarida giperlipidemiya chastotasida kichik farq bo‘lganligi sababli HLD holatini kovariat sifatida modelga qo‘shgan.

Manba 1-jadvalda quyidagi modelni aniq beradi:

\[ \mathrm{CHANGE}=\alpha+\beta\cdot\mathrm{HLD}+\delta\cdot\mathrm{GROUP}+\varepsilon \]

CHANGE, shaxsning aralashuvdan keyingi qiymati bilan boshlang‘ich qiymati o‘rtasidagi farqdir.

α, regressiya konstantasi; boshqa o‘zgaruvchilarning referens qiymatida modelning boshlang‘ich darajasini ifodalaydi.

HLD, giperlipidemiya holatidir: giperlipidemiya bo‘lsa 1, bo‘lmasa 0 deb kodlangan.

β, giperlipidemiya holatining CHANGE ustidagi model koeffitsiyentidir.

GROUP, HT-LM1004 guruhida 1, platsebo/nazorat guruhida 0 deb kodlangan.

δ, modelning asosiy davolash taqqoslashini ifodalaydi. Manba ifodasiga ko‘ra δ, kovariat bo‘yicha tuzatilgan boshlang‘ichdan keyingi o‘zgarishning davolash minus nazorat farqidir.

ε, model tushuntirmagan qoldiq o‘zgaruvchanlikni ifodalovchi xato hadidir.

Manba ayrim yakuniy nuqtalarda ordinary regression, ayrim o‘zgaruvchilarda esa robust regression ishlatgan. Robust regression oddiy chiziqli modelning chet qiymatlar yoki taqsimot xususiyatlaridan ortiqcha taʼsirlanishini kamaytirishga qaratilgan regressiya yondashuvidir.

NK faolligining kovariat bo‘yicha tuzatilgan natijalari

Jadvalning eng muhim jihati to‘rtta NK E:T sharoitining barchasida PP va ITT taqqoslashlari p<0,05 bo‘lishidir. Shu sababli tadqiqotning asosiy klinik natijasi bitta E:T nisbatiga yoki faqat protokolni to‘liq yakunlagan PP populyatsiyasiga asoslanmaydi.

WBC uchun ham PP va ITT tahlillarida tuzatilgan davolash–nazorat farqi sezilarli. IL-12 esa ITT modelida p=0,0425 bo‘lsa, PP tahlilida p=0,1724; demak IL-12 uchun “barcha tahlillarda izchil sezilarli farq” degan ibora to‘g‘ri bo‘lmaydi.

Nega sitokin natijalari ehtiyotkorroq talqin qilinishi kerak?

Serum TNF-α, IFN-γ, IL-1β, IL-2, IL-6, IL-12 va IL-15 darajalari qo‘llab-quvvatlovchi mexanistik biomarkerlar sifatida o‘lchangan. Mualliflar shaxslararo sitokin o‘zgaruvchanligi yuqori ekanini va bu natijalar birlamchi samaradorlik natijasi sifatida ko‘rilmasligi kerakligini bildiradilar.

Bundan tashqari, sitokin p qiymatlari uchun formal ko‘p taqqoslash tuzatishi amalga oshirilmagan. Ko‘p sonli mustaqil statistik test o‘tkazilganda faqat p<0,05 chegarasidan qayta-qayta foydalanish tasodifan sezilarli natija olish ehtimolini oshirishi mumkin. Mualliflar tuzatish kiritmaslik qarorini sog‘lom kohortda mumkin bo‘lgan biologik tendensiyalarni o‘tkazib yubormaslik va II tur xato xavfini kamaytirish maqsadi bilan tushuntiradi; shu sababli sitokin topilmalarini eksplorativ va qo‘llab-quvvatlovchi sifatida taqdim etadi.

SHIME Inson Ichagi bilan Bir Xilmi?

Yo‘q. SHIME® haqiqiy inson yo‘g‘on ichagining turli bo‘lmalaridagi pH, harorat, anaerob muhit va mikrobial fermentatsiya sharoitlarini nazoratli tarzda taqlid qiluvchi in vitro ichak ekotizimi modelidir; tirik insonning ichak epiteliysi, qon aylanishi, immun tizimi, gormonal tizimi va barcha mezbon–mikrob o‘zaro taʼsirlarini to‘liq o‘z ichiga olmaydi.

SHIME qurilmasi qanday tashkil etilgan?

Tadqiqotda ikkita parallel SHIME birligi ishlatilgan. Bir birlik davolanmagan nazorat, ikkinchi birlik HT-LM1004 qo‘llangan tajriba birligidir. Har bir tizim yo‘g‘on ichakning uch hududini ifodalovchi idishlarga ega:

• AC: ascending colon — ko‘tariluvchi/proksimal yo‘g‘on ichak.
• TC: transverse colon — ko‘ndalang yo‘g‘on ichak.
• DC: descending colon — tushuvchi/distal yo‘g‘on ichak.

Tizim 37°C da ushlab turilgan, pH doimiy nazorat qilingan va anaerob gaz yordamida kislorodsiz ichak muhiti taqlid qilingan. Standart oziqa muhitida arabinogalaktan, pektin, ksilan, kraxmal, glyukoza, xamirturush ekstrakti, pepton, musin va L-sistein HCl kabi komponentlar bo‘lgan. Pankreatik eritma NaHCO₃, pankreatin va oxgall saqlagan.

Najas inokulumi sog‘lom ayol va erkak donorlar materialining 1:1 nisbatidan tayyorlangan; AC, TC va DC bo‘lmalarining ish hajmining %5-i miqdorida inokulyatsiya qilingan.

Tajriba uch davrga bo‘lingan: 1 hafta stabilizatsiya, 4 hafta HT-LM1004 aralashuvi va 1,5 hafta aralashuvdan keyingi kuzatuv/yuvish davri.

SHIMEda HT-LM1004 dozasi 0,1 g, yaʼni manbada 2 × 10¹⁰ hujayra ekvivalenti deb ko‘rsatilgan; 10 mL steril distillangan suvda suspenziya qilinib, haftasiga besh kun soat 10:30 da davolash birligining AC2 bo‘lmasiga berilgan.

Namunalar Pre, Mid, End va Post bo‘yicha to‘rtta vaqt nuqtasida yig‘ilgan. Manba namuna olish kunlik dozadan oldin soat 10:00 da amalga oshirilishi faqat qisqa muddatli darhol-keyingi taʼsirni emas, balki yig‘iluvchi ekotizim taʼsirini baholashni maqsad qilganini bildiradi.

SHIME tajribasining manba oqimini ko‘rsatuvchi mustaqil sxema

16S rRNA tahlili nimani o‘lchaydi?

16S rRNA genining o‘zgaruvchan hududlari bakteriyalarning taksonomik tasnifi uchun ishlatilishi mumkin. Tadqiqotda V4 gipero‘zgaruvchan hudud nishonga olingan va 515–806 hududini qamrab oluvchi praymerlar ishlatilgan. Manba kutilgan amplikon uzunligini 359 bp deb xabar qiladi.

DNA QIAamp DNA Mini Kit bilan ajratilgan, Qubit 4 bilan miqdori o‘lchangan, 0,8% agaroz gel elektroforezi bilan yaxlitligi tekshirilgan va A260/A280 nisbati bilan sofligi baholangan.

Kutubxonalar Illumina Nextera XT adapterlari bilan tayyorlangan, AMPure XP bilan tozalangan, %10 PhiX qo‘shilgan va manbada Illumina iSeq100 platformasida paired-end sekvenslash o‘tkazilgani bildirilgan. Sekvenslar QIIME 2 asosidagi pipeline orqali demultiplekslash, sifat filtrlash, xatoni tuzatish va taksonomik tasnifdan o‘tkazilgan.

Alfa va beta xilma-xillik nimani anglatadi?

Alfa xilma-xillik, bitta namuna yoki ekotizim bo‘lmasining ichki mikrob xilma-xilligini ifodalaydi. Tadqiqotda observed features/OTU, ACE, Chao1, Jackknife, Shannon, Simpson, NPShannon va filogenetik xilma-xillik kabi metrikalar ishlatilgan.

Richness, yaʼni boylik, nechta turli xususiyat/takson borligiga ko‘proq eʼtibor qaratadi. Shannon va shunga o‘xshash xilma-xillik indekslari esa faqat nechta tur borligini emas, hamjamiyatdagi taqsimot qanchalik muvozanatli ekanini ham hisobga olishi mumkin.

Filogenetik xilma-xillik, faqat taksonlar sonini emas, mikroorganizmlar evolyutsion jihatdan bir-biridan qanchalik farq qilishini ham hisobga oladi.

Beta xilma-xillik esa ikki hamjamiyat bir-biriga qanchalik o‘xshash yoki farq qilishini baholaydi. Manba weighted UniFrac dan foydalangan va hamjamiyatlarning ko‘p o‘lchovli farqlarini vizual tarzda umumlashtirish uchun Principal Coordinate Analysis (PCoA) qo‘llagan.

Mikrobiom xilma-xilligida nima bo‘ldi?

ACda richness o‘lchovlari bo‘ylab sezilarli o‘zgarish kuzatilmagan. Bunga qarshi, TCda aralashuv oxirida va DCda Post vaqtida richness oshishi kuzatilgan.

Shannon, Simpson, NPShannon va filogenetik xilma-xillik bo‘yicha ACda barqarorroq oshish tendensiyasi kuzatilgan bo‘lsa, TC va DCdagi xilma-xillik indekslari vaqt davomida bir xil tarzda o‘zgarmagan.

Qo‘shimcha tahlilda to‘rt haftalik aralashuv oxirida AC filogenetik xilma-xilligi HT-LM1004 guruhida nazoratga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo‘lgan (p=0,0099). PCoA tahlili nazorat va HT-LM1004 mikrob hamjamiyatlari ajralganini ko‘rsatgan, manba beta-set tahlilida p<0,05 deb xabar qilgan.

Mualliflar ushbu naqshni proksimal yo‘g‘on ichakda avval xilma-xillik/tenglik o‘zgarishlari, yanada distal TC va DCda esa kam miqdordagi taksonlarning keyinroq boyishi tarzida talqin qiladi. Biroq bu “proksimaldan distalga gradient” talqini SHIME tizimiga tegishli ekanini va inson ichagida xuddi shu yo‘nalish bevosita o‘lchanmaganini unutmaslik kerak.

Nega kam miqdordagi bakteriyalar muhim bo‘lishi mumkin?

Bakteriyaning ichakda kam ulushda bo‘lishi biologik jihatdan ahamiyatsiz degani emas. Kam miqdordagi ayrim taksonlar muayyan metabolik o‘zgarishlarda yoki ekotizim tarmoqlarida funksional rolga ega bo‘lishi mumkin.

Manba TCda Clostridia, Dialisteraceae va Lentilactobacillus; DCda Bacteroidales, Rikenellaceae, Lactonifactor va Christensenella kabi kam miqdordagi taksonlarning boyishini muhokama qiladi. Bu taksonlarning “foydali” funksiyalari ushbu tajribada alohida bevosita sinovdan o‘tkazilmagan; mualliflar ularning sog‘liq, baryer, SCFA ishlab chiqarish yoki metabolik funksiyalar bilan bog‘liqligini avvalgi adabiyotlarga tayangan holda talqin qiladilar.

Metabolomika qanday bajarilgan?

Metabolomik tahlilda yo‘g‘on ichak bo‘lmalaridan olingan kultura suyuqligi Ultra-High Performance Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (UHPLC-MS/MS) bilan tahlil qilingan.

Metabolit signallari umumiy ion xromatogrammasiga (TIC) nisbatan normallashtirilgan. Kimyoviy tasniflashda NPClassifier va ClassyFire ishlatilgan, NPClassifier natijasiga ustuvorlik berilgan va tasnif ishonchliligi uchun ehtimollik ≥0,8 sharti ishlatilgan.

Metabolik o‘zgarishlarni baholash uchun mixed-design ANOVA qo‘llangan. Vaqt, yaʼni Pre–Mid–End–Post, takroriy/within faktor; nazorat–HT-LM1004 sharti esa between faktor sifatida ishlatilgan. Manba p<0,05 bilan birga yuqori partial eta squared (η_p²) qiymatlarini ham dispersiyaga taʼsir ko‘rsatkichi sifatida baholagan.

Metabolomikada nechta xususiyat aniqlandi?

Bu yerdagi “feature” soni to‘g‘ridan-to‘g‘ri xuddi shuncha aniq identifikatsiyasi tasdiqlangan mustaqil metabolit borligini anglatmaydi. LC-MS/MS maʼlumotlarini qayta ishlashda maʼlum massa/zaryad, retention time va signal xususiyatlariga ega analitik signallar ajratib olinadi; ularning bir qismi standart kutubxonalar bilan moslashtiriladi, qolgan ayrim xususiyatlarning kimyoviy sinfi esa taxmin vositalari bilan annotate qilinadi.

O‘t kislotalarida nima o‘zgardi?

ACda xolik kislota va ayrim chenodeoxycholic acid signallari kabi birlamchi o‘t kislotalarida oshishlar xabar qilingan.

TCda aniqroq metabolik qayta tuzilish kuzatilgan va 3-oxocholate hamda turli ikkilamchi o‘t kislotasi/tegishli hosila signallarida oshish qayd etilgan. Ayrim birlamchi o‘t kislotasi signallari esa nisbatan kamaygan.

DCdagi o‘zgarish faqat o‘t kislotalari bilan cheklanmaydi. Ayrim ikkilamchi o‘t kislotalari bilan birga turli o‘t kislotasiga kirmaydigan metabolitlarda ham oshish kuzatilgan.

Mualliflar ayniqsa birlamchi–ikkilamchi o‘t kislotalari muvozanatidagi o‘zgarishlar ichak mikrob metabolizmi qayta tashkil etilganini ko‘rsatishi mumkinligini muhokama qiladi. O‘t kislotalarining FXR va TGR5 kabi retseptorlar orqali immun funksiyalar bilan bog‘liq bo‘lishi ushbu metabolik natijalarning NK topilmasi bilan ehtimoliy mexanistik aloqasi asosini tashkil qiladi. Biroq bu retseptor yo‘llari hozirgi inson sinovida bevosita o‘lchanmagan.

SCFA nima?

Short-chain fatty acids (SCFAs), ichak mikroorganizmlari fermentatsiya jarayonlarida hosil qilishi mumkin bo‘lgan qisqa zanjirli organik kislotalardir. Tadqiqot to‘rtta SCFAni miqdoriy baholagan: sirka kislotasi, propion kislotasi, butir kislotasi va valer kislotasi.

SCFA tahlili headspace GC-MS bilan bajarilgan. Namunalar NaCl va %2 sulfat kislota bilan tayyorlangan; sirka, propion, butir va valer kislotalari uchun 1–100 mg/L standart eritmalardan foydalanib kalibrlash egri chiziqlari tuzilgan. Metabolit identifikatsiyasi retention time va massa spektrini autentik standartlar bilan taqqoslash orqali aniqlangan.

SCFAlarda qanday vaqt naqshi kuzatildi?

ACda SCFA darajalari Mid nuqtasida pasaygan, End va Post nuqtalarida boshlang‘ichga yaqin yoki boshlang‘ichdan yuqori darajalarga qaytgan.

TCda SCFA konsentratsiyalari Mid va End davrlarida oshgan, aralashuv to‘xtatilgandan keyingi Post bosqichida boshlang‘ichga yaqinlashish tendensiyasini ko‘rsatgan.

DCda ham xuddi shunday Mid va End davrlarida oshish, Post davrida esa qisman qaytish kuzatilgan.

Bu natijalarni “HT-LM1004 butun yo‘g‘on ichakda SCFAni doimiy oshirdi” deb soddalashtirish mumkin emas. Taʼsir yo‘g‘on ichak hududi va vaqtga bog‘liq; ayniqsa ACning o‘rta davrdagi yo‘nalishi TC va DCdan farq qiladi.

Klinik NK Oshishi bilan SHIME Mikrobiom O‘zgarishlari O‘rtasida Sababiylik Isbotlandimi?

Yo‘q. Inson sinovida NK faolligi o‘lchangan, mikrobiom va metabolit mexanizmi esa alohida in vitro SHIME ekotizimida o‘rganilgan; bir xil klinik ishtirokchilarda mikrobiom o‘zgarishi → metabolit o‘zgarishi → NK faolligi tarzidagi individual vositachilik zanjiri o‘lchanmagani sababli SHIME topilmalari klinik NK oshishining bevosita sababi sifatida qabul qilinishi mumkin emas.

Bu farq maqolaning ilmiy talqinida markaziy ahamiyatga ega. Manba mexanistik modelni taklif qiladi: HT-LM1004 ning issiqlik bilan saqlanib qolgan hujayraviy komponentlari bevosita PRR/TLR signallanishiga taʼsir qilishi mumkin; bir vaqtning o‘zida ichak mikrob hamjamiyati va mikrob metabolit ishlab chiqarishi o‘zgarishi mumkin; o‘t kislotalari va SCFAlar immun tizim bilan o‘zaro taʼsirlashishi mumkin. Biroq hozirgi tadqiqot bu zanjirning barcha bosqichlarini bitta sababiy tajribada ko‘rsatmaydi.

Manba mikrobiom va metabolomika maʼlumot to‘plamlari o‘rtasida ham bevosita mexanistik bog‘lanish o‘rnatilmaganini, muayyan taksonlarning boyishi bilan SCFA va o‘t kislotasi yo‘llaridagi o‘zgarishlar immun oshishi bilan potensial aloqa borligini ko‘rsatishini ochiq bildiradi.

Shuning uchun to‘g‘ri ilmiy ifoda “HT-LM1004 klinik sinovda NK hujayra faolligini oshirdi va alohida SHIME modelida bunga biologik izoh berishi mumkin bo‘lgan mikrobiom/metabolit o‘zgarishlari kuzatildi” ko‘rinishidadir. “HT-LM1004 NK faolligini aynan shu bakteriyalarni ko‘paytirish orqali aniq oshirdi” degan ibora mavjud tajriba dizaynining dalil chegarasidan oshadi.

Bevosita hujayraviy mexanizm o‘lchandimi?

Manba issiqlik bilan inaktivatsiya qilingan hujayralarning peptidoglikan, lipoteyxoy kislota va sirt oqsillari PRR/TLR tuzilmalari bilan o‘zaro taʼsirlashib, MAPK, AP-1 va NF-κB kabi yo‘llarni faollashtirishi mumkinligini; bu perforin, granzyme B va IFN-γ kabi sitotoksik effektorlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini muhokama qiladi.

Biroq mualliflar ushbu tadqiqot bu signal yo‘llarini bevosita tekshirmaganini alohida qayd etadi. Shu sababli TLR2/MAPK/NF-κB mexanizmi mavjud tadqiqotning bevosita o‘lchangan klinik mexanizmi emas, balki oldingi tadqiqotlar qo‘llab-quvvatlaydigan ehtimoliy biologik tushuntirishdir.

NK oshishi keng tizimli yallig‘lanishni anglatadimi?

Tadqiqotda NK sitotoksikligi sezilarli oshganiga qaramay, IFN-γ va TNF-α kabi serum sitokinlarida sezilarli davolash–nazorat oshishlari kuzatilmagan. Mualliflar buni NK effektor funksiyasining oshishi qondagi barcha yallig‘lanish sitokinlarida keng tizimli ko‘tarilish bo‘lishini shart qilmaydi, deb talqin qiladilar.

Bu natijani “HT-LM1004 hech qanday yallig‘lanish taʼsirini qilmaydi” degan qatʼiy umumlashtirishga aylantirmaslik kerak. O‘lchov muayyan serum sitokinlari va sakkiz haftalik tajriba sharoitlari bilan cheklangan.

Xavfsizlik natijalari

Yengil hodisalar yo‘tal va rinoreya kabi odatiy shamollash belgilaridan iborat bo‘lgani, vaqtinchalik bo‘lgani va tadqiqot mahsuloti bilan bog‘liq deb hisoblanmagani bildirilgan. Gematologiya, biokimyo, lipid, elektrolit, buyrak indekslari, CRP/ESR va hayotiy ko‘rsatkichlar umuman klinik jihatdan muhim davolashga bog‘liq muammoni ko‘rsatmagan.

Ayrim laboratoriya qiymatlarida guruh ichidagi statistik o‘zgarishlar kuzatilgan bo‘lsa-da, ular klinik belgilar bilan bog‘liq bo‘lmagani va davolash–nazorat o‘rtasida sezilarli farq hosil qilmagani xabar qilingan. Statistik ahamiyatlilik bilan klinik ahamiyatlilik bir xil narsa emasligi shu nuqtada muhim.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Tanlangan katta yoshli namunada 8 haftalik HT-LM1004 qo‘llash birlamchi yakuniy nuqta bo‘lgan NK hujayra sitotoksikligida platseboga nisbatan kattaroq oshish bilan bog‘liq.
• NK natijasi xabar qilingan to‘rtta E:T nisbatida va ITT hamda PP tuzatilgan tahlillarida sezilarli.
• WBC o‘zgarishida ham PP va ITT tuzatilgan davolash–nazorat farqi sezilarli.
• 8 haftalik klinik tadqiqot davomida tadqiqot mahsulotiga tegishli deb topilgan jiddiy xavfsizlik signali bildirilmagan.
• Alohida SHIME tizimida HT-LM1004 mikrob xilma-xilligi, kam miqdordagi taksonlarning taqsimoti, o‘t kislotasi profillari va SCFA ishlab chiqarishini yo‘g‘on ichak hududi va vaqtga bog‘liq tarzda o‘zgartirgan.
• Bu in vitro topilmalar klinik NK natijasi bilan mos kelishi mumkin bo‘lgan mexanistik gipotezalarni beradi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

• HT-LM1004 insonlarda virus infeksiyalarining oldini olishi bu tajribada ko‘rsatilmagan.
• Saraton rivojlanishini yoki o‘sma qaytalanishini kamaytirishi ko‘rsatilmagan.
• Keksa yoki immun yetishmovchiligi bo‘lgan shaxslarda samaradorlik va xavfsizlik bevosita sinovdan o‘tkazilmagan.
• Uzoq muddat foydalanish xavfsizligi sakkiz haftalik tadqiqotdan chiqarib bo‘lmaydi.
• SHIMEda kuzatilgan mikrobiom o‘zgarishlari klinik ishtirokchilarda aynan shunday sodir bo‘lishi ko‘rsatilmagan.
• Inson najasida mikrobiom yoki SCFA o‘zgarishlari ushbu klinik tadqiqotning mexanistik yakuniy nuqtasi sifatida ko‘rsatilmagan.
• Muayyan bakteriyalarning boyishi NK oshishiga bevosita sabab bo‘lishi isbotlanmagan.
• O‘t kislotasi yoki SCFA o‘zgarishlari NK faolligi oshishini vositachilik tahlili bilan tushuntirishi ko‘rsatilmagan.
• Eksplorativ sitokin natijalari birlamchi NK natijasi bilan bir xil dalil darajasida emas.
• Tadqiqot mahsuloti kasallik davosi yoki tasdiqlangan immunoterapiya sifatida baholanmasligi kerak.

Tadqiqotning asosiy cheklovlari

Birinchi cheklov: Klinik populyatsiya tanlangan sog‘lom kattalardan iborat. Keksa, immun tizimi bostirilgan yoki jiddiy surunkali kasalligi bo‘lgan populyatsiyalarga umumlashtirib bo‘lmaydi.

Ikkinchi cheklov: SHIME fizik-kimyoviy va mikrobial ichak sharoitlarini taqlid qiladi, biroq haqiqiy inson ichagidagi epiteliy, immun tizimi, qon aylanishi, asab tizimi va mezbon metabolizmining barcha o‘zaro taʼsirlarini o‘z ichiga olmaydi.

Uchinchi cheklov: Klinik NK natijasi bilan in vitro mikrobiom/metabolit natijasi bevosita sababiy bog‘lanmagan.

To‘rtinchi cheklov: Sakkiz haftalik klinik aralashuv va 1,5 haftalik SHIME aralashuvdan keyingi kuzatuv uzoq muddatli taʼsirning saqlanishini ko‘rsatmaydi.

Beshinchi cheklov: Sitokin tahlillari eksplorativ bo‘lib, formal ko‘p taqqoslash tuzatishi qo‘llanmagan.

Oltinchi cheklov: SHIME tizimida kuzatilgan SCFA va mikrobiom naqshlarini inson najasi yoki inson ichak namunalarida tasdiqlash zarur.

Yettinchi cheklov: Manba ichida kapsula dozasi/formulatsiyasi va xabar qilingan NK E:T nisbatlari bo‘yicha bo‘limlararo farq mavjud; ushbu tafsilotlar reproduksiya yoki klinik qo‘llash maqsadida ishlatilishidan oldin asl protokol/supplementary material bilan alohida tekshirilishi kerak.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Klinik tadqiqot dizayni

Statistik testlar

Uzluksiz o‘zgaruvchilar o‘rtacha ± standart og‘ish, kategorik o‘zgaruvchilar son va foiz sifatida taqdim etilgan. Normal taqsimotni baholashda Shapiro–Wilk testi ishlatilgan.

Guruh ichidagi boshlang‘ich–8-hafta taqqoslashlari normal taqsimlangan o‘zgaruvchilarda paired t-test, normal bo‘lmagan o‘zgaruvchilarda Wilcoxon signed-rank test bilan bajarilgan.

Guruhlararo taqqoslashlar ANCOVA/regressiya modellari bilan amalga oshirilgan va boshlang‘ich farqlarning taʼsiri kovariatlar bilan nazorat qilinishiga harakat qilingan.

Manba ayrim o‘zgaruvchilarda ordinary regression, boshqalarida robust regression ishlatgan. p<0,05 statistik ahamiyatlilik chegarasi sifatida qabul qilingan.

SHIME tadqiqot dizayni

16S rRNA natijalari

Manba ACda ayrim xilma-xillik indekslarida uzluksiz oshish, TCda End va DCda Post vaqtlarida richness oshishini bildiradi. To‘rt haftalik aralashuv oxirida AC filogenetik xilma-xilligi farqi HT-LM1004 foydasiga sezilarli (p=0,0099). PCoA va beta-set tahlillari ham nazorat va davolash hamjamiyatlari tuzilishida ajralishni ko‘rsatgan.

Metabolomik natijalar

Metabolomik natijalar yo‘g‘on ichak hududiga xos. ACda birlamchi o‘t kislotasi o‘zgarishlari ko‘proq; TCda ikkilamchi o‘t kislotasi o‘zgarishlari ko‘proq; DCda esa o‘t kislotasidan tashqari metabolitlarni ham qamrab oluvchi kengroq metabolik qayta tuzilish xabar qilingan.

Ushbu hududiy farq HT-LM1004 ichak bo‘ylab bir xil metabolik taʼsir hosil qilmasligini ko‘rsatadi.

SCFA natijalari

ACda Mid davridagi pasayishdan so‘ng End/Post davrida tiklanish; TC va DCda esa aralashuv paytida oshish va Post davrida boshlang‘ichga tomon qisman qaytish kuzatilgan. Shunday qilib, SCFA javobi ham vaqtga, ham yo‘g‘on ichak hududiga bog‘liq ekani aniqlangan.

Klinik va in vitro natijalarni birgalikda talqin qilish

Klinik sinov HT-LM1004 bilan NK hujayra faolligi oshganini ko‘rsatadi. SHIME esa ayni preparat nazorat qilinadigan ichak ekotizimida mikrob hamjamiyati va metabolit profillarini o‘zgartira olishini ko‘rsatadi.

Bu ikki natija birgalikda HT-LM1004 ham mikrob hujayra tarkibiy qismlari orqali bevosita immun tanish yo‘llariga, ham mikrobiom–metabolit o‘qiga taʼsir qilishi mumkin degan gipotezani qo‘llab-quvvatlaydi. Biroq manba tadqiqot dizayni bu ikki yo‘lning insonlarda qaysi nisbatda hissa qo‘shishini yoki biri ikkinchisiga vositachilik qilish-qilmasligini hisoblay olmaydi.

Kelajakdagi tadqiqotlar

Manba yanada xilma-xil ishtirokchi guruhlarini, uzoqroq aralashuv va kuzatuv davrlarini hamda bevosita sababiylik testlarini tavsiya qiladi. Ayniqsa SHIMEda kuzatilgan SCFA va mikrobiom o‘zgarishlarini klinik ishtirokchilarning najas yoki ichak namunalarida taqqoslash simulyator topilmalarining fiziologik haqiqiyligini tasdiqlash uchun muhimdir.

Mualliflar shuningdek immun hujayra fenotiplash va transkriptomika kabi usullar TLR/MAPK/NF-κB kabi taklif etilgan bevosita hujayraviy mexanizmlarni tasdiqlashda ishlatilishi mumkinligini muhokama qiladilar.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Microbiome-Modulating Effects of Heat-Treated Lactiplantibacillus plantarum LM1004 and Its Enhancement of NK Cell Activity: Evidence from a Clinical Trial and a Simulated Human Intestinal Microbiome Ecosystem

Mualliflar: Sukyung Kim; Hoonhee Seo; Tae-Rahk Kim; Md Abdur Rahim; Hanieh Tajdozian; Youjin Yoon; Sujin Jo; Md Sarower Hossen Shuvo; Indrajeet Barman; Chaeeun Park; Saebim Lee; Sangwon Lee; Min Hyung Cho; Jangho Ha; Hansol Hong; Sohee An; SungJune Chu; Minn Sohn; Yoo Kyung Ahn; Yoon Ju So; Sungsue Rheem; Seong-Ho Han; Ho-Yeon Song.

Teng hissa: Sukyung Kim va Hoonhee Seo manbada teng hissa qo‘shgan mualliflar sifatida belgilangan.

Corresponding authors: Seong-Ho Han va Ho-Yeon Song.

Muassasalar: LactoMason Co., Ltd.; Department of Microbiology and Immunology, School of Medicine, Soonchunhyang University; K-Microbiome Institute, Soonchunhyang University; Department of Family Medicine, College of Medicine, Dong-A University; Bioinformatics and Molecular Design Research Center (BMDRC), Yonsei University; Division of Big Data Science, Korea University.

Institutsional manfaat konteksti: Manbada ayrim mualliflar tadqiqot preparatini ishlab chiqaruvchi LactoMason Co., Ltd. bilan afiliatsiyaga ega ekani ko‘rinadi. Maqola ayni paytda “authors have no financial conflicts of interest to declare” bayonotini beradi. Bu ikki maʼlumot birgalikda va o‘zgartirilmasdan saqlanishi kerak.

Jurnal: Journal of Microbiology and Biotechnology.

Jild / maqola raqami: Volume 36, e2604046.

DOI: 10.4014/jmb.2604.04046

Manba turi: Jurnalda chop etilgan eksperimental tadqiqot; randomizatsiyalangan nazoratli inson sinovi bilan alohida in vitro SHIME ekotizim tajribasini birlashtiradi. PDFning birinchi sahifasidagi yuqori tur yorlig‘i “Review” ko‘rinishida; bu yorliq hujjatdagi yangi eksperimental Methods/Results tuzilmasiga mos kelmaydigan bibliografik tafsilot sifatida saqlangan.

Qabul qilingan: 17 Aprel 2026.

Tasdiqlangan: 28 Iyun 2026.

Nashr sanasidagi farq: PDF birinchi sahifada “Published: July 23, 2026” maʼlumotini beradi. PubMed/Crossref e-nashr metadata qaydi 3 Iyul 2026 sanasini ko‘rsatadi. Ikki sana o‘rtasidagi farq jim tarzda bartaraf etilmagan.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). PDF maqola ochiq kirishli ekanini va CC BY shartlari ostida tarqatilishini bildiradi.

Moliyalashtirish: National Research Foundation of Korea tomonidan MSIT moliyalashtirishi (RS-2023-00219563); MOTIE industrial innovation infrastructure construction project (P0021516); Ministry of SMEs and Startups Korea Technology Development Program for SMEs (S3373174) va Soonchunhyang University Research Fund yordami bildirilgan.

Maʼlumotlar mavjudligi: Maqolada taqdim etilgan maʼlumotlar va tadqiqotni qo‘llab-quvvatlovchi asosiy maʼlumot to‘plamlarini corresponding author dan asosli so‘rov bo‘yicha olish mumkinligi ko‘rsatilgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Manba moliyaviy manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini eʼlon qiladi.

Etika va ro‘yxatdan o‘tkazish: Klinik tadqiqot Dong-A University Hospital IRB tasdig‘i DAUHIRB-23-152 ostida o‘tkazilgan va ClinicalTrials.gov da NCT07433855 sifatida ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Najas namunalari uchun Seoul National University Bundang Hospital IRB No. B-1810-497-308; genom/metabolom va sunʼiy hazm tizimi tadqiqotlari uchun Soonchunhyang University loyiha/etika qaydi 202406-SB-067 / 202406-SB-067-01 bildirilgan.

Ongli rozilik: Klinik ishtirokchilardan yozma ongli rozilik olingan.

Birlamchi klinik yakuniy nuqta: Boshlang‘ichdan 8-haftagacha NK hujayra faolligi o‘zgarishi.

Statistik tahlil: SPSS 26 va SAS 9.4; paired t-test yoki Wilcoxon signed-rank test; ANCOVA/regressiya; p<0,05; ITT va PP tahlillari; ITT yetishmayotgan maʼlumotlarida LOCF.

Manba ichidagi E:T farqi: Usul bo‘limi 6,25:1, 12,5:1 va 25:1 nisbatlarini ko‘rsatgan bo‘lsa, klinik natija jadvallari 50:1 nisbatini ham xabar qiladi.

Manba ichidagi doza/formulatsiya farqi: Usul bo‘limi 500 mg/kun HT-LM1004 kukuni va to‘ldiruvchi modda yo‘qligini aytadi, muhokamadagi batafsil ishlab chiqarish tavsifi esa 0,1 g standart HT-LM1004 faol komponenti yordamchi moddalar bilan umumiy kapsula og‘irligigacha to‘ldirilishini bildiradi. Manba bu farq sababini izohlamaydi.

Klinik mexanizm chegarasi: Klinik ishtirokchilarda SHIMEdagi mikrobiom va metabolomik zanjir bevosita o‘lchanmagan. Mikrobiom/metabolit o‘zgarishlari bilan NK faolligi oshishi o‘rtasida bevosita sababiylik isbotlanmagan.

SHIME chegarasi: Tizim inson yo‘g‘on ichagining mikrobial va fizik-kimyoviy sharoitlarini modellashtiruvchi in vitro ekotizimdir; haqiqiy inson immun tizimi va barcha mezbon fiziologiyasini qayta yaratmaydi.

Sitokin tahlili chegarasi: Sitokinlar eksplorativ/qo‘llab-quvvatlovchi biomarkerlardir va formal ko‘p test tuzatishi qo‘llanmagan.

Muallif hissalari: Conceptualization: T.-R.K., S.-H.H., H.-Y.S.; birinchi qoralama: S.K. va H.S.; review/editing: S.K., H.S., M.A.R., T.-R.K., S.-H.H., H.-Y.S.; supervision: T.-R.K., S.-H.H., H.-Y.S.; funding acquisition: T.-R.K. va H.-Y.S. Manba shuningdek metodologiya, tadqiqot, formal tahlil, resurslar, vizualizatsiya va loyiha boshqaruvi hissalarini batafsil CRediT shaklida beradi.