Karboksimetil sellyuloza/rux oksidi/dolchin efir moyi kompozit plyonkasi (CMC/ZnO/CEO) — karboksimetil sellyuloza plyonka hosil qiluvchi polimer matritsa sifatida qoʻllanadigan, rux oksidi nanozarrachalari (ZnO NPs) va dolchin efir moyi (cinnamon essential oil, CEO) bir xil qadoqlash tuzilmasiga kiritilgan faol oziq-ovqat qadoqlash materialidir. Tadqiqotda besh xil CMC/ZnO/CEO formulatsiyasi tayyorlangan; kimyoviy tuzilma, optik xususiyatlar, fotolyuminessensiya, sirt morfologiyasi, elementlarning taqsimlanishi, termik xatti-harakat, suv bugʻi oʻtkazuvchanligi, mexanik xususiyatlar va antibakterial faollik laboratoriya usullari bilan oʻrganilgan. Bundan tashqari, ishlab chiqilgan plyonkalar konservantsiz non bo'laklarini qadoqlashda va tuproqqa koʻmish sinovida dastlabki baholashdan oʻtkazilgan.

Kompozit plyonkalar qoʻshimchasiz CMC_0 plyonkasiga nisbatan suv bugʻi oʻtkazuvchanligini pasaytirgan; ZnO va CEO miqdoriga qarab mexanik xatti-harakat, optik oʻtkazuvchanlik va termik xususiyatlar oʻzgargan. Antibakterial sinovlarda Escherichia coli ATCC 25922 va Staphylococcus aureus ATCC 25923 ishlatilgan. Kompozit plyonkalar uchun ingibitsiya zonalari 21–38 mm orasida boʻlgan; CEO miqdori eng yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_3 formulatsiyasida 33 mm E. coli va 38 mm S. aureus ingibitsiya zonasi oʻlchangan. ZnO miqdori eng yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_5 esa 2 soatlik plankton hujayra tajribasida ayniqsa kuchli taʼsir koʻrsatgan. Toʻrt, sakkiz va yigirma toʻrt soatlik kontaktlarda har ikki bakteriya uchun qayta ajratib olingan tirik hujayralar miqdori usulning aniqlash chegarasidan past, yaʼni <100 CFU/mL deb xabar qilingan. Bu ifoda mutlaq sterillik yoki muhitda birorta ham tirik hujayra yoʻqligini anglatmaydi; qoʻllangan kultivatsiya usuli aniqlay oladigan chegaradan past natija olinganini bildiradi.

Konservantsiz non bilan oʻtkazilgan dastlabki qadoqlash tajribasida polietilen (PE) va qoʻshimchasiz CMC_0 bilan qadoqlangan namunalarda 7-kunda koʻrinadigan mogʻor paydo boʻlgan, 14-kunda yaqqollashgan va 28-kunda keng tarqalgan buzilish kuzatilgan. Besh xil CMC/ZnO/CEO kompozit plyonkasi bilan qadoqlangan non bo'laklarida esa 28 kunlik kuzatuv davomida koʻrinadigan mogʻor xabar qilinmagan. Shunga qaramay, tadqiqot kichik non bo'laklari bilan, taxminan 25 °C va %30 nisbiy namlikda oʻtkazilgan, koʻrinadigan mogʻorni kuzatishga asoslangan laboratoriya miqyosidagi dastlabki tajribadir. Natijalar tijoriy butun nonning umumiy saqlash muddati 28 kunga uzayganini, sensor sifat saqlanganini yoki real tarqatish sharoitida ayni samaradorlik taʼminlanishini oʻzi alohida isbotlamaydi.

Tuproqqa koʻmish tajribasida kompozit plyonka bo'laklari dastlabki ikki kun ichida tezda yaxlitligini yoʻqotgan va ikkinchi kunda tuproqdan qayta olinmagan. Biroq bu kuzatuv standartlashtirilgan biodegradatsiya oʻlchovi emas. Plyonkada fizik parchalanish, suvda erish va mikrobial parchalanish qanchalik sodir boʻlgani alohida oʻlchanmagani sababli “ikkinchi kunda toʻliq biodegradatsiya boʻldi” degan xulosa chiqarib boʻlmaydi. Xuddi shuningdek, CEO va ZnO ning plyonkadan ajralishi yoki oziq-ovqatga migratsiyasi, sitotoksiklik va keng qamrovli oziq-ovqat bilan kontakt xavfsizligi baholanmagani uchun tadqiqot muvaffaqiyatli laboratoriya natijalarini koʻrsatadi, biroq tijoriy foydalanish xavfsizligini oʻzi alohida tasdiqlamaydi.

Tadqiqotning asosiy muammosi

Oziq-ovqat qadoqlashi faqat mahsulotni tashqi muhitdan jismonan ajratishi yetarli emas. Ayniqsa non kabi mogʻor rivojlanishiga moyil mahsulotlarda qadoqlashning kislorod, namlik va mikroorganizmlar bilan oʻzaro taʼsirini boshqarishi saqlash muddati nuqtai nazaridan muhimdir. Anʼanaviy neftga asoslangan plastmassalarning atrof-muhitda uzoq saqlanishi esa biopolimer asosidagi qadoqlarga qiziqishni oshirmoqda. Shu sababli tadqiqot ikki yoʻnalishli dizayn muammosiga ega: material oziq-ovqatni himoya qilish uchun yetarlicha funksional boʻlishi va foydalanishdan keyin anʼanaviy plastmassalarga nisbatan atrof-muhitda kamroq saqlanib qolish potensialiga ega boʻlishi kerak.

Sellyuloza qayta tiklanuvchi manbalardan olinishi mumkin boʻlgan va plyonka ishlab chiqarishga mos tabiiy polimerdir. Biroq tabiiy sellyulozaning oʻzi kuchli antimikrob xususiyatga ega emas. Karboksimetil sellyuloza (carboxymethyl cellulose, CMC) sellyulozaning suvda qayta ishlanishini va plyonka hosil qilish xususiyatini yaxshilovchi hosiladir. Tadqiqotchilar CMC ni tashuvchi matritsa sifatida ishlatib, ushbu matritsaga ikkita turli faol komponent qoʻshgan: ZnO nanozarrachalari va CEO.

CMC/ZnO/CEO Kompozit Plyonkasi Nima va Ushbu Tadqiqotda Nima Uchun Ishlab Chiqilgan?

CMC/ZnO/CEO kompozit plyonkasi CMC polimer matritsasi ichida ZnO nanozarrachalari va dolchin efir moyini birgalikda tutadigan hamda oziq-ovqat qadoqlashda ham fizik toʻsiq, ham antimikrob funksiyani taʼminlashi ko'zlangan faol kompozit materialdir. Tadqiqotning maqsadi faqat antibakterial plyonka ishlab chiqish emas; ZnO/CEO nisbati oʻzgarganda plyonkaning optik, mexanik, suv bugʻi toʻsigʻi, termik, mikrostrukturaviy va antimikrob xususiyatlari qanday oʻzgarishini birgalikda baholashdir.

Uchta asosiy komponentning vazifalari

CMC: Plyonkaning uzluksiz polimer fazasini hosil qiladi. CMC gidrofil; yaʼni suv bilan kuchli oʻzaro taʼsir qila oladigan funksional guruhlarni oʻz ichiga oladi. Bu xususiyat suvda plyonka tayyorlashni osonlashtiradi, biroq suv bugʻi toʻsigʻi nuqtai nazaridan kamchilik tugʻdirishi mumkin.

ZnO nanozarrachalari: Noorganik toʻldiruvchi va faol komponent sifatida ishlatiladi. Tadqiqot natijalari ZnO polimer zanjirlari orasidagi harakatchanlikni cheklashi, yuk oʻtkazilishini kuchaytirishi va suv molekulalarining plyonka ichidan oʻtishi uchun yanada egri-bugri yoʻl hosil qilishi mumkin boʻlgan faza sifatida harakat qilishi mumkinligini koʻrsatadi. Antibakterial taʼsirda reaktiv kislorod turlari, Zn²⁺ ionlari va hujayra membrani bilan bevosita nanozarracha oʻzaro taʼsirlari adabiyotga asoslangan ehtimoliy mexanizmlar sifatida muhokama qilingan; ushbu tadqiqot bu mexanizmlarni molekulyar darajada bevosita oʻlchamagan.

Dolchin efir moyi (CEO): Asosiy biofaol komponentlaridan biri sinnamaldegid boʻlgan gidrofob efir moyidir. CEO ning plyonkada boʻlishi antibakterial faollikka hissa qoʻshish bilan birga CMC zanjirlarining oʻzaro taʼsirini oʻzgartirishi mumkin. Manbada CEO plastifikatorga oʻxshash taʼsir bilan zanjirlar harakatchanligini oshirishi, yuqori CEO darajalarida sirtning gʻovak/boʻshliq kabi tuzilmalari koʻpayishi va uchuvchi komponentlar termik xatti-harakatga taʼsir qilishi mumkinligi muhokama qilingan.

Boshqa formulatsiya komponentlari nega kerak?

Har bir formulatsiyada 5 g CMC, 2 mL glitserol va 2 g limon kislotasi ishlatilgan. Glitserol polimer plyonkani qayta ishlashga qulayroq va egiluvchanroq qilish maqsadida plastifikator sifatida qoʻshilgan. Limon kislotasi manbada “reticulation agent”, yaʼni tarmoq hosil boʻlishi/oʻzaro koʻndalang bogʻlanishni qoʻllab-quvvatlovchi modda sifatida taʼriflangan. CEO va ZnO ni tizimga qoʻshish uchun qoʻshimcha ravishda %10 li Tween 80 eritmasi ishlatilgan va ZnO/CEO aralashmasi ultratovushli ishlov bilan dispersiyalangan.

*Muhim manba qaydi: Asl Jadval 1 dagi ZnO ustunida 0,15, 0,25 va 0,50 qiymatlari berilgan, biroq ushbu ustunning birligi aniq yozilmagan. Shu sababli bu yerda manbada mavjud boʻlmagan “g” yoki boshqa birlik qoʻshilmagan.

Kompozitsiya jadvaliga koʻra ikkita nazoratli taqqoslash qatori tuzilishi mumkin. 1→2→3 qatorida ZnO qiymati 0,25 da doimiy saqlangan holda CEO 1 mL dan 2 va 3 mL gacha oshadi. 4→2→5 qatorida CEO 2 mL da doimiy qolgan holda ZnO 0,15 dan 0,25 va 0,50 gacha oshadi. Manbaning usul paragrafidagi bir jumla bu ikki qatorni teskari atagandek koʻrinadi; biroq Jadval 1 va natijalarning keyingi izohlari yuqoridagi qator tuzilishini aniq qoʻllab-quvvatlaydi.

ZnO nanozarrachalari qanday tayyorlangan?

Manba ZnO nanozarrachalari avval nashr etilgan usulga muvofiq tayyorlanganini bildiradi. Qisqa usulda 2,5 g rux asetat digidrat, Zn(CH₃COO)₂·2H₂O, 50 mL n-butanol ichida eritilgan va qaytarma sovitgich ostida refluks qilingan. Sentrifugalash va etanol bilan takroriy yuvishdan keyin taxminan 20 nm oʻlchamli, koʻp qirrali morfologiyaga ega ZnO nanozarrachalari olingan.

Biroq joriy maqoladagi bu qisqa bayon refluks harorati va davomiyligi kabi barcha sintez tafsilotlarini bermaydi; batafsil sintez protokoli avvalgi tadqiqotga berilgan havolaga bogʻliq. Shu sababli faqat ushbu maqolada yozilgan maʼlumotlardan foydalanib ZnO sintezini toʻliq qayta takrorlash mumkin, deb hisoblanmasligi kerak.

FTIR bizga nimani ko'rsatadi?

Furye transformatsion infraqizil spektroskopiya (Fourier Transform Infrared Spectroscopy, FTIR) molekulalardagi bogʻlarning maʼlum infraqizil chastotalarda tebranishidan foydalanib, materialdagi funksional guruhlar haqida maʼlumot beradi. Tadqiqotda ATR modulli Nicolet iS50 FTIR qurilmasi ishlatilgan; spektrlar 400–4000 cm⁻¹ oraligʻida, 4 cm⁻¹ ajrata olish qobiliyatida va har bir spektr uchun 32 skanning oʻrtachasi olinib qayd etilgan.

CMC va kompozit plyonkalarda taxminan 3288 cm⁻¹ keng band O–H choʻzilish tebranishlari bilan; 2932 va 2877 cm⁻¹ juft choʻqqi CH₂ guruhlaridagi C–H choʻzilish tebranishlari bilan bogʻlangan. CEO spektridagi 2744 cm⁻¹ band aldehid C–H tebranishiga, 3023–3060 cm⁻¹ sohasi esa sinnamaldegiddagi toʻyinmagan C–H bogʻlariga tegishli deb qaralgan.

Kompozit plyonkalarda koʻrinadigan va CMC_0 da mavjud bo'lmagan taxminan 1678 cm⁻¹ choʻqqi sinnamaldegidning C=O choʻzilish tebranishi sifatida talqin qilingan. Sinnamaldegidda karbonil guruh alken va aromatik halqa bilan konjugatsiyalanganligi sababli aldehid karboniliga tegishli band pastroq toʻlqin soniga siljiydi. Taxminan 1509 cm⁻¹ aromatik halqa skeleti tebranishlari va 741 cm⁻¹ aromatik C–H tekislikdan tashqari bukilish tebranishlari CEO ning plyonkaga qoʻshilganini qoʻllab-quvvatlovchi boshqa belgilardir.

CMC uchun taxminan 1413 va 1596 cm⁻¹ bandlar karboksilat guruhining simmetrik va asimmetrik choʻzilishlari bilan; 1029 cm⁻¹ kuchli band esa polisaxarid tuzilmasidagi C–O va C–O–C tebranishlari bilan bogʻlangan. Taxminan 410–420 cm⁻¹ sohasidagi kuchli yutilish Zn–O tebranishiga tegishli deb belgilangan.

FTIR xaritalash gomogenligi nimani oʻlchaydi?

FTIR mikroskopiyasi plyonkaning turli nuqtalaridagi maʼlum kimyoviy bandlarning intensivligini fazoviy jihatdan solishtirish uchun ishlatilgan. Xaritalar 3386 cm⁻¹, 1678 cm⁻¹ va 1029 cm⁻¹ sohalarida baholangan. Ushbu xaritalar CMC va CEO bilan bogʻliq kimyoviy guruhlarning tekshirilgan hududlarda nisbatan bir jinsli taqsimlanganini qoʻllab-quvvatlagan.

Bu yerda muhim talqin chegarasi mavjud: FTIR xaritalari ZnO nanozarrachalarining bevosita fazoviy taqsimotini koʻrsatmaydi. ZnO taqsimoti SEM bilan birga energiya-dispersiv rentgen spektroskopiyasi (EDS/EDX) element xaritalash yordamida alohida tekshirilgan. Shu sababli “FTIR bir jinsli koʻrindi, demak ZnO mutlaqo bir jinsli tarqaldi” degan xulosa ilmiy jihatdan toʻgʻri emas.

Optik toʻsiq nega ikki yoʻnalishli muammo?

Oziq-ovqat qadoqlashda toʻliq xiralik har doim afzallik emas. Isteʼmolchi mahsulotni koʻra olishi uchun koʻrinadigan sohada maʼlum shaffoflik saqlanishi istaladi, shu bilan birga yuqori energiyali ultrabinafsha nurlar lipidlar, vitaminlar, oqsillar va boshqa komponentlarda fotooksidlanishni boshlashi mumkinligi sababli UV nurlarini toʻsish foydali boʻlishi mumkin.

Tadqiqotda UV-Vis spektrlari 200–900 nm orasida JASCO V560 qurilmasida, 60 mm integratsion sfera va plyonka tutqichidan foydalanib diffuz qaytarish rejimida oʻlchangan. Kompozit plyonkalar koʻrinadigan sohada mahsulotni koʻrishga hali ham imkon bergan holda CMC_0 ga nisbatan UV sohasida ancha kuchli yutilish koʻrsatgan.

ZnO saqlovchi kompozitlarda taxminan 380 nm atrofidagi yutilish ZnO bilan, taxminan 290 nm atrofidagi yutilish esa CEO ning asosiy komponenti sinnamaldegid bilan bogʻlangan. CEO miqdori 1→2→3 qatorida ortgan sari 290 nm atrofidagi yutilishning kuchayishi formulatsiyadagi CEO ortishiga mos deb topilgan. 400–500 nm oraligʻiga choʻzilgan yutilish dumi kompozit plyonkalarda kuzatilgan sargʻish tusga hissa qoʻshadi.

Xiralik ustunidagi turli yuqori indeks harflari p < 0,05 darajasida statistik jihatdan farqli guruhlarni koʻrsatadi. CMC_0 eng past xiralikka ega. Eng yuqori xiralik qiymati CMC_ZnO_CEO_5 da 0,227 ± 0,016; undan keyin 0,207 ± 0,010 bilan CEO miqdori yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_3 turadi. Bu natija ham ZnO ning nurni toʻsuvchi/sochuvchi noorganik fazasi, ham CEO mikrotomchilari yorugʻlik sochilishiga hissa qoʻsha olishi haqidagi talqinga mos keladi.

Fotolyuminessensiya natijalari nimani koʻrsatadi?

Fotolyuminessensiya oʻlchovlari Perkin Elmer LS55 qurilmasida 320 nm qoʻzgʻatish toʻlqin uzunligi, 350 nm kesish filtri, 200 nm·daq⁻¹ skan tezligi va 10 nm tirqishlar bilan bajarilgan. Qoʻshimchasiz CMC_0 taxminan 446 nm markazli keng va kuchli emissiya bandini koʻrsatgan. Manba bu xatti-harakatni qattiq holatda polimer zanjirlari va elektronga boy kislorod saqlovchi guruhlarning yaqinlashuvi bilan bogʻliq agregatsiyadan kelib chiqadigan emissiya mexanizmi doirasida muhokama qiladi.

ZnO va CEO qoʻshilishi umumiy emissiya intensivligini sezilarli darajada pasaytirgan. Kompozitlar orasida ZnO miqdori eng past boʻlgan CMC_ZnO_CEO_4 eng yuqori floresans intensivligini koʻrsatgan. Tadqiqotchilar ZnO va CEO CMC zanjirlarining zich joylashishini oʻzgartirishi va ZnO sirtining CMC bilan oʻzaro taʼsiri ZnO ning sirt nuqsonlari bilan bogʻliq koʻrinadigan emissiyasini bostirishi mumkinligini muhokama qilgan. Bu tushuntirish material oʻzaro taʼsirlariga doir talqindir; tadqiqotda molekulyar energiya uzatish mexanizmi bevosita oʻlchanmagan.

SEM va EDS nega birgalikda ishlatilgan?

Skanerlovchi elektron mikroskopiya (Scanning Electron Microscopy, SEM) plyonka sirtini va mikrostrukturani yuqori kattalashtirishda oʻrganishga imkon beradi. Tadqiqotda QUANTA INSPECT F50 qurilmasi, maydon emissiyali elektron manbai va EDS tizimi ishlatilgan. Namunalar uglerod lentasi bilan metall tutqichlarga mahkamlangan va yupqa oltin qatlami bilan qoplangan. Umumiy koʻrinish taxminan 1000×, batafsil baholash esa 10.000× gacha kattalashtirishda bajarilgan.

Qoʻshimchasiz CMC_0 sirti nisbatan silliq va bir jinsli koʻringan, ZnO saqlovchi plyonkalar esa dagʻalroq va geterogen morfologiya koʻrsatgan. Ayrim hududlarda ZnO bilan bogʻlangan aglomeratlar kuzatilgan; bu holat barcha formulatsiyalarda nanozarrachalar mukammal tarqalmaganini koʻrsatadi.

CEO miqdori oshgani sari gʻovak yoki boʻshliqqa oʻxshash tuzilmalar yanada yaqqol boʻlgani kuzatilgan. CEO miqdori yuqori boʻlgan plyonka eng geterogen morfologiyalardan birini koʻrsatgan. Manba buni CEO mikrotomchilari, quritish vaqtida qisman faza ajralishi va uchuvchi komponentlarning yoʻqolishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini muhokama qiladi. Biroq SEM tasvirlari oʻzi alohida gʻovak hosil boʻlish sababini isbotlamaydi; quritish sharoitlari, ZnO taqsimoti va komponentlararo oʻzaro taʼsirlar ham rol oʻynashi mumkin.

EDS element xaritalash Zn, C va O taqsimotini baholash uchun ishlatilgan. ZnO miqdori eng past boʻlgan CMC_ZnO_CEO_4 formulatsiyasi eng bir jinsli Zn taqsimotlaridan birini koʻrsatgan. Nanozarrachalar miqdori yuqoriroq boʻlganda va ayrim CEO darajalarida aglomeratsiya kuchayishi mumkinligi “koʻproq ZnO har doim ZnO ning yanada bir jinsli taqsimotini beradi” kabi sodda munosabat amal qilmasligini koʻrsatadi.

Termik xatti-harakat nega faqat “parchalanish harorati” emas?

Termogravimetrik tahlil (TG) harorat oshgani sari namuna qancha massa yoʻqotishini, differensial skanerlovchi kalorimetriya (DSC) esa issiqlik hodisalari bilan bogʻliq energiya oʻzgarishlarini kuzatadi. Taxminan 10 mg plyonka namunalari 20–900 °C oraligʻida, 10 °C/daq qizdirish tezligida va 50 mL/daq havo oqimi ostida STA 449C Jupiter TG-DSC tizimida oʻrganilgan.

Past haroratlardagi dastlabki massa yoʻqotishlari faqat polimer skeletining parchalanishini anglatmaydi; namlik va uchuvchi past molekulyar massali komponentlarning chiqib ketishi ham ushbu sohaga hissa qoʻshadi. Shu sababli manba T_1%, T_5% va T_10% qiymatlarini boshlangʻich massaning mos ravishda %1, %5 va %10 qismi yoʻqotilgan haroratlar sifatida ishlatgan.

CEO doimiy boʻlmagan 1→2→3 qatorida CEO miqdori oshgani sari T_1%, T_5% va T_10% qiymatlari umuman pasaygan. Bu tendensiya koʻproq efir moyi qoʻshilganda past haroratlarda chiqib ketishi mumkin boʻlgan uchuvchi komponentlar miqdori ortishi bilan bogʻlangan. Bunga qarama-qarshi ravishda CEO 2 mL da doimiy saqlangan 4→2→5 ZnO qatorida ayniqsa T_5% va T_10% qiymatlarining oshishi ko'proq ZnO suv va uchuvchi moddalar matritsani tark etishini kechiktirishi mumkinligi bilan izohlangan.

Taxminan 150 °C dan yuqorida kuzatilgan keyingi massa yoʻqotilishi asosan polisaxarid matritsasining degidratatsiyasi, depolimerizatsiyasi va skelet parchalanishi bilan bogʻlangan. Qoʻshimchasiz CMC_0 uchun maksimal parchalanish tezligi taxminan 268,8 °C da ekani xabar qilingan. Yuqoriroq haroratlardagi hodisalar esa qolgan uglerodli tuzilmaning keyingi parchalanishi va oksidlanishi bilan bogʻlangan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tajriba dizaynining mantiqi

Tadqiqotda tasodifiy ravishda bitta “eng yaxshi plyonka” izlash oʻrniga, ZnO va CEO miqdorlarini alohida oʻzgartirish materialning turli xususiyatlariga qanday taʼsir qilishi taqqoslangan. CMC_0 qoʻshimchasiz polimer nazoratidir. CMC_ZnO_CEO_1, _2 va _3 bir xil ZnO darajasida oshib boruvchi CEO miqdorini; CMC_ZnO_CEO_4, _2 va _5 esa bir xil CEO darajasida oshib boruvchi ZnO miqdorini taqqoslash imkonini beradi.

Plyonka aralashmalari Petri idishlariga quyilgan, 40 °C da 24 soat quritilgan, qurigan plyonkalar sirtdan ehtiyotkorlik bilan ajratilgan va plastik qulflanuvchi paketlarda saqlangan.

Xarakterizatsiya usullari

Xiralik tenglamasi

Plyonka xiraligi 600 nm dagi absorbansning plyonka qalinligiga boʻlinishi bilan hisoblangan:

\[ \mathrm{Opacity}=\frac{A_{600}}{x} \]

Formula nimani hisoblaydi? Oʻlchangan 600 nm absorbansini plyonka qalinligiga nisbatan normallashtiradigan xiralik ko'rsatkichini hisoblaydi.

Oʻzgaruvchilar: \(A_{600}\), 600 nm toʻlqin uzunligida oʻlchangan absorbans; \(x\), plyonkaning millimetrdagi qalinligi.

Matematik roli: Bir xil absorbans qiymatiga ega ikki plyonkadan yupqaroq boʻlganning qalinlikka normallashtirilgan xiralik qiymati yuqoriroq boʻladi. Aksincha, qalinlik bir xil boʻlganda A₆₀₀ ortgani sari hisoblangan xiralik ortadi.

Fizik maʼnosi: Yuqori qiymat plyonkaning ko'rinadigan yorugʻlikka nisbatan kamroq shaffof ekanini koʻrsatadi. Biroq xiralik oʻzi alohida UV toʻsigʻining barchasini ifodalamaydi; UV-A va UV-B absorbanslari alohida oʻlchangan.

Suv Bugʻi Oʻtkazuvchanligi (WVP) Formulasi Nimani Oʻlchaydi?

Suv bugʻi oʻtkazuvchanligi (Water Vapor Permeability, WVP) — maʼlum harorat va suv bugʻi bosimi farqi ostida suv bugʻining qadoqlash plyonkasi ichidan oʻtish moyilligini plyonka qalinligi, maydon va oʻlchash vaqtiga nisbatan normallashtiruvchi material xususiyatidir. Tadqiqotda past WVP suv bugʻi oʻtishiga qarshi kuchliroq toʻsiq xatti-harakati sifatida talqin qilingan; ammo bu qiymat faqat sinovdan oʻtkazilgan harorat, nisbiy namlik rejimi va plyonka sharoitlarida oʻlchangan.

Manbada ishlatilgan tenglama:

\[ \mathrm{WVP}=\frac{M_t-M_0}{\Delta t \times \Delta P \times S}\times L \]

Formula nimani hisoblaydi? Maʼlum vaqt oraligʻida plyonkaning bir tomonidan ikkinchi tomoniga oʻtgan suvning massa oʻzgarishini bugʻ bosimi farqi, plyonka maydoni va plyonka qalinligi bilan bogʻlaydi.

\(M_0\): Boshlangʻich shisha/flakon massasi.

\(M_t\): \(t\) vaqtidagi shisha/flakon massasi.

\(M_t-M_0\): Tajriba davomida ichkariga kirgan suv bugʻi tufayli yuzaga kelgan massa ortishini ifodalaydi.

\(\Delta t\): Soniyalardagi vaqt farqi.

\(\Delta P\): Plyonkaning ikki tomonidagi suv bugʻi bosimi farqi. Tadqiqotda 25 °C va %100 nisbiy namlik gradienti uchun 3169 Pa ishlatilgan.

\(S\): Plyonka bilan yopilgan flakon ogʻzining m² dagi maydoni.

\(L\): Plyonkaning metrdagi qalinligi.

Birlik: Natijalar \(10^{-10}\) g/(Pa·m·s) shkalasida berilgan.

Tajribada 1,2 cm diametrli shisha flakonlarning har biriga 1,1 g suvsiz CaCl₂ joylashtirilgan, flakon ogʻizlari plyonka bilan yopilgan va tizim 25 °C da %100 nisbiy namlik muhitida saqlangan. Namunalar 12 soat davomida har ikki soatda tortilgan va oʻlchovlar uch takrorda bajarilgan.

Bir xil ustundagi turli yuqori indeks harflari p < 0,05 darajasida statistik farqni koʻrsatadi. Qoʻshimchasiz CMC_0 0,77 ± 0,02 bilan eng yuqori WVP qiymatiga ega. Barcha kompozit plyonkalarda qiymat pastroq. CEO qatorida 0,65 → 0,57 → 0,45 pasayishi kuzatilgan, ZnO qatorida esa 0,53 → 0,57 → 0,46 ko'rinishidagi chiziqli boʻlmagan oʻzgarish mavjud. Manba oshib boruvchi ZnO qatorida faqat ZnO miqdori eng yuqori boʻlgan namunaning farqi yaqqollashishini nanozarracha aglomeratsiyasi toʻsiq hissasini cheklashi mumkinligi ehtimoli bilan birga muhokama qiladi.

Choʻzilish mustahkamligi tenglamasi

\[ TS=\frac{F_{\max}}{A} \]

TS: Choʻzilish mustahkamligi boʻlib, tadqiqotda MPa da xabar qilingan.

\(F_{\max}\): Namunaning uzilishidan oldin koʻtara olgan maksimal kuchi; birligi N.

\(A\): Boshlangʻich kesim maydoni. Manba oʻzgaruvchi taʼrifida m² dan foydalanadi.

Formulaning asosiy mantiqi kuchni kesim maydoniga boʻlib kuchlanishni hisoblashdir. Bir xil kesim maydonida yuqoriroq maksimal kuch yuqoriroq choʻzilish mustahkamligini anglatadi.

Uzilishdagi choʻzilish tenglamasi

\[ EB(\%)=\frac{L_2-L_1}{L_1}\times100 \]

\(L_1\): Boshlangʻich uzunlik.

\(L_2\): Uzilish paytidagi yakuniy uzunlik.

EB: Namuna uzilishidan oldin boshlangʻich uzunligiga nisbatan necha foiz choʻzila olganini koʻrsatadi.

Young moduli esa kuchlanish–deformatsiya egri chizigʻining elastik sohasidagi qiyalikdan hisoblangan. Yuqori Young moduli qattiqroq, yaʼni bir xil kuchlanishda kamroq elastik deformatsiyalanadigan materialga ishora qiladi.

Mexanik sinovlar Instron 5982 universal sinov qurilmasida 5 kN yuk yacheykasi bilan, ISO 527-1:2019 va ISO 527-3:2018 doirasida tip 1B namunalar yordamida bajarilgan. Dastlabki jagʻlar oraligʻi 50 mm, krosshed tezligi 10 mm/daq qilib sozlangan; har bir plyonka uchun uchta namuna oʻlchangan va qalinlik beshta tasodifiy nuqtada mikrometr bilan aniqlangan.

ZnO va CEO mexanik xususiyatlarga nega qarama-qarshi yoʻnalishda taʼsir qilishi mumkin?

Natijalar ikki qoʻshimcha bir xil mexanik rol oʻynamasligini koʻrsatadi. CEO CMC zanjirlari orasidagi vodorod bogʻlari va zanjir-zanjir oʻzaro taʼsirlarini zaiflashtirishi, zanjir harakatchanligini oshirishi mumkin boʻlgan faza sifatida muhokama qilingan. Shu sababli CEO oshgani sari materialning yuk koʻtarish samaradorligi kamayishi va egiluvchanroq xatti-harakat kuzatilishi mumkin.

ZnO esa mos ravishda tarqalganda mustahkamlovchi noorganik toʻldiruvchi va polimer zanjirlari uchun fizik oʻzaro taʼsir/koʻndalang bogʻlanish nuqtasi kabi harakat qilishi mumkin. Bu yukning matritsada samaraliroq uzatilishiga va zanjir harakatchanligining cheklanishiga olib kelishi mumkin. Buning evaziga qattiqlik oshib, uzilishdagi choʻzilish kamayishi mumkin.

Bu tendensiya 4→2→5 ZnO qatorida yaqqol. Choʻzilish mustahkamligi 4,01 → 5,66 → 8,61 MPa; Young moduli 12,29 → 21,81 → 61,05 MPa gacha oshgan holda uzilishdagi choʻzilish 79,13 → 75,95 → 59,20% gacha kamayadi. Shunga qaramay, nanozarrachalar aglomeratsiyasi yoriq boshlanish nuqtalarini hosil qilishi mumkinligi sababli “koʻproq ZnO cheksiz ravishda kuchliroq plyonka degani” tarzida umumlashtirish mumkin emas.

Antibakterial tajribada qaysi mikroorganizmlar ishlatilgan?

Gram-musbat model bakteriya sifatida Staphylococcus aureus ATCC 25923, Gram-manfiy model bakteriya sifatida Escherichia coli ATCC 25922 ishlatilgan. Plyonka namunalari 6 mm diametrli disklar shaklida kesilgan va tajribadan oldin 20 daqiqa UV bilan sterilizatsiya qilingan.

Disk diffuziya tajribasida 24 soatlik bakterial kulturalardan 0,5 McFarland zichligida, manbada taxminan 1,5–3 × 10⁸ CFU/mL sifatida taʼriflangan suspenziya tayyorlangan. Bakteriyalar agar sirtiga yoyilgan, plyonka disklari sirtga joylashtirilgan va plastinkalar 37 °C da 18–24 soat inkubatsiya qilingan. Plyonka atrofida bakteriya oʻsa olmagan hududning umumiy diametri millimetrda oʻlchangan.

Ingibitsiya Zonasi va CFU/mL Bir Xil Narsani Oʻlchaydimi?

Yoʻq. Ingibitsiya zonasi plyonkadan agar muhitiga tarqalgan antimikrob taʼsir plyonka atrofida qanchalik keng bakteriyasiz oʻsish sohasi hosil qilganini oʻlchaydi, CFU/mL tajribasi esa suyuq muhitda maʼlum kontakt vaqtidan keyin kulturada qayta koʻpaya oladigan tirik bakteriyalar sonini oʻlchaydi. Shu sababli katta ingibitsiya zonasi va past CFU/mL oʻzaro bogʻliq boʻlishi mumkin, ammo ular bir xil biologik oʻlchov emas va ikki natija bir-birining bevosita oʻrniga ishlatilmaydi.

Disk diffuziya tajribasida kompozitlarning ingibitsiya zonalari 21–38 mm oraligʻida xabar qilingan. CEO miqdori eng yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_3 E. coli uchun 33 mm va S. aureus uchun 38 mm bilan xabar qilingan eng katta zonalarni hosil qilgan.

CEO 2 mL da doimiy boʻlgan ZnO qatorida ZnO miqdori eng yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_5 uchun ingibitsiya zonasi E. coli ga qarshi 32 mm, S. aureus ga qarshi 30 mm deb berilgan. Manba ayrim alohida tendensiyalarda bakteriyalarning ZnO va CEO ga sezgirligi farq qilishi mumkinligini muhokama qilsa-da, barcha mavjud natijalar birgalikda baholanganda ikki turdan qaysi biri umuman olganda sezgirroq ekanini qatʼiy ajratib bo'lmasligini alohida taʼkidlaydi.

Plankton bakteriya tajribasi qanday bajarilgan?

Har bir plyonka namunasi 24 quduqli steril plastinkaning alohida qudugʻiga joylashtirilgan. 0,5 McFarland ga moslangan bakterial suspenziyadan 10 µL olinib 1 mL oziqa muhitiga qoʻshilgan va taxminan 10⁶ CFU/mL boshlangʻich konsentratsiyasi hosil qilingan. Plastinkalar 37 °C da 2, 4, 8 va 24 soat inkubatsiya qilingan.

Har bir vaqt nuqtasida oʻn karra ketma-ket suyultirishlar tayyorlangan; har bir suyultirishdan 10 µL oziqa muhitiga uch takrorda ekilgan va oʻsgan koloniyalar sanalgan.

CFU/mL tenglamasi:

\[ \mathrm{CFU/mL}=\frac{\text{ortalama koloni sayısı}\times\text{seyreltme faktörü}}{0.01} \]

Mahrajdagi 0,01 qiymati ekilgan 10 µL hajmning millilitrdagi ekvivalentidir. Masalan, koloni soni bir xil qolgan holda ko'proq suyultirilgan namunadan koloniyalar olinishi boshlangʻich namunada yuqoriroq hujayra zichligi boʻlganini koʻrsatgani uchun suyultirish koeffitsiyentiga koʻpaytiriladi.

Manbaga koʻra 2 soatlik kontaktdan keyin barcha kompozitlarda tiriklik sezilarli kamaygan, ZnO miqdori eng yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_5 har ikki bakteriyaga qarshi eng kuchli namunalardan biri boʻlgan va E. coli uchun 2 soat oxirida oʻsish aniqlanmagan. Toʻrt, sakkiz va yigirma toʻrt soatlik kontaktlardan keyin ham S. aureus, ham E. coli uchun natijalar aniqlash chegarasidan past deb xabar qilingan.

Aniqlash chegarasi: Maqolaning usul taʼrifi koʻrinadigan koloniya topilmagan natijalar <100 CFU/mL sifatida xabar qilinganini bildiradi. Demak, “koloniya aniqlanmadi” iborasi analitik jihatdan “mutlaqo nol hujayra mavjud” degani emas.

ZnO ning antibakterial mexanizmi tadqiqotda bevosita isbotlanganmi?

Yoʻq. Tadqiqot antibakterial faollikni oʻlchagan, ammo hujayra ichidagi ROS miqdori, Zn²⁺ ajralishi, membrana shikastlanishi yoki oqsil ekspressiyasi kabi molekulyar mexanizmlarni bevosita eksperimental ravishda oʻlchamagan. Ushbu mexanizmlar oldingi adabiyotga asoslanib natijalarning ehtimoliy izohlari sifatida muhokama qilingan.

Manbada ZnO uchun uchta asosiy mexanizm oilasi koʻrib chiqiladi: reaktiv kislorod turlari orqali hujayra tuzilmalarining shikastlanishi; nanozarrachalarning hujayra membranasi sirtida toʻplanib mahalliy mexanik shikast hosil qilishi; Zn²⁺ ionlarining hujayra yaqinida yoki ichida biokimyoviy jarayonlarga aralashishi.

CEO tomonida asosiy faol komponent sinnamaldegidning lipofil tuzilishi tufayli hujayra membranalari bilan oʻzaro taʼsir qilishi, membrana oʻtkazuvchanligini oshirishi va hujayra ichi komponentlar yoʻqolishiga olib kelishi mumkinligi adabiyot dalillari bilan muhokama qilingan. Quorum sensing, biofilm hosil boʻlishi va FtsZ kabi hujayra boʻlinishi bilan bogʻliq nishonlar ham oldingi tadqiqotlar doirasida tilga olinadi.

Tadqiqotchilar CEO bakterial qobiqni zaiflashtirib, hujayrani ZnO ning bir nechta antimikrob taʼsirlariga sezgirroq qilishi mumkinligini ehtimoliy birlashgan mexanizm sifatida muhokama qiladi. Biroq joriy tadqiqotda CEO va ZnO ajralishi oʻlchanmagani va zarur bir-komponentli nazoratlar barcha xususiyatlar boʻyicha bajarilmagani sababli bu mexanizm bevosita isbotlangan sinergiya sifatida taqdim etilmasligi kerak.

Nonni saqlash tajribasi qanday bajarilgan?

Konservant modda saqlamasligi qayd etilgan tijoriy non taxminan 2 cm × 2 cm × 0,5 cm oʻlchamdagi bo'laklarga ajratilgan. Non bo'laklari polietilen (PE), qoʻshimchasiz CMC_0 yoki beshta kompozit plyonkaning bittasi bilan alohida oʻralgan. Plyonka chetlari ikki marta buklangan, biroq paketlar germetik yopilmagan.

Namunalar laboratoriya sharoitida taxminan 25 °C va %30 nisbiy namlikda saqlangan, belgilangan vaqtlarda koʻrinadigan mogʻor rivojlanishi boʻyicha tekshirilgan va suratga olingan. Tajriba uch takrorda bajarilgan.

28 Kun Mogʻor Koʻrinmasligi Nonning Saqlash Muddati Aniq 28 Kun Ekanini Isbotlaydimi?

Yoʻq. Tadqiqot maʼlum oʻlchamdagi konservantsiz non bo'laklari taxminan 25 °C va %30 nisbiy namlikda kompozit plyonkalar bilan qadoqlanganda 28 kunlik kuzatuv davomida koʻrinadigan mogʻor koʻrsatmaganini isbotlaydi; biroq tijoriy nonning toʻliq mikrobiologik, kimyoviy va sensor saqlash muddati 28 kunga uzayganini isbotlamaydi. Paketlar germetik emas, faqat koʻrinadigan mogʻor kuzatilgan va real tarqatish zanjiri, turli namlik/haroratlar, sensor qabul, xamirturush-mogʻor sanogʻi, toksin hosil boʻlishi yoki boshqa buzilish koʻrsatkichlari keng qamrovda baholanmagan.

Manba 28 kun davomida mogʻor koʻrinmasligi uzoq muddatli antimikrob faollikka ishora qilishi mumkinligini va CEO CMC matritsasi ichida ushlanib, vaqt oʻtishi bilan qadoq-oziq-ovqat interfeysiga ajralishi mumkinligini ehtimoliy izoh sifatida muhokama qiladi. Biroq CEO ning vaqt boʻyicha ajralish tezligi oʻlchanmagani sababli “nazoratli ajralish sodir boʻldi” iborasi tasdiqlangan topilma emas.

Tuproqqa koʻmish tajribasi

Plyonka namunalari taxminan 2 × 2 cm kvadratlar shaklida kesilgan, 40 °C da doimiy massagacha quritilgan va boshlangʻich quruq massasi aniqlangan. Namunalar tabiiy tuproqqa taxminan 5 cm chuqurlikda koʻmilgan, tuproq mikrobial faollikni qoʻllab-quvvatlaydigan, lekin ortiqcha suv toʻplanishiga olib kelmaydigan namlik sharoitida saqlangan.

Rang oʻzgarishi, yaxlitlik yoʻqolishi, yorilish, parchalanish va umumiy yemirilish vizual kuzatilgan. Kompozitlar dastlabki ikki kun ichida tezda yaxlitligini yoʻqotgan va ikkinchi kundan boshlab vizual ajratib boʻlmaydigan/qayta olinmaydigan holga kelgan.

Tuproqda Ikkinchi Kunda Yoʻqolish Plyonka Toʻliq Biodegradatsiya Boʻlganini Isbotlaydimi?

Yoʻq. Ikkinchi kunda plyonka bo'laklarini tuproqdan qayta olib boʻlmasligi sinovdan oʻtkazilgan sharoitlarda juda tez fizik yaxlitlik yoʻqolganini koʻrsatadi; biroq bu yoʻqotishning qancha qismi suvda erish, fizik parchalanish yoki mikroorganizmlar tomonidan haqiqiy biologik minerallashuvdan kelib chiqqanini ajratmaydi. Standart biodegradatsiya sinovi, parchalanish mahsulotlari tahlili, CO₂ hosil boʻlishi yoki shunga oʻxshash miqdoriy koʻrsatkichlar mavjud emasligi sababli tadqiqot faqat “biodegradatsiyaga/atrof-muhitda parchalanishga yuqori sezgirlik” xulosasini qoʻllab-quvvatlaydi.

CMC ning gidrofil tuzilishi sababli tuproq namligini tez qabul qilishi, polisaxarid matritsasi ustida mikrobial fermentativ faollik va ZnO ning tuproq sharoitida erishi yoki oʻzgarishi ehtimoliy jarayonlar sifatida muhokama qilingan. Biroq ushbu jarayonlarning nisbiy hissalari joriy sinovda oʻlchanmagan.

Statistik tahlil

Sonli natijalar bir tomonlama dispersiya tahlili (one-way ANOVA) bilan baholangan. Umumiy statistik tahlil uch takrorga, \(n=3\), asoslangan. Normal taqsimot farazi Shapiro–Wilk testi bilan; qoldiqlar dispersiyasining gomogenligi Levene testi bilan tekshirilgan. Guruhlar orasidagi juft ahamiyatli farqlarni aniqlash uchun Tukey HSD testi qoʻllangan va ahamiyatlilik chegarasi \(p<0.05\) deb olingan. Tahlil Microsoft Excel 2016 va XLSTAT 2020.5.1 qoʻshimchasi bilan amalga oshirilgan.

Jadvallardagi yuqori indeks harflari shu sababli faqat vizual belgi emas. Bir xil ustunda bir xil harfni baham koʻrgan guruhlar statistik jihatdan ajralmasligi mumkin, turli harflar esa p < 0,05 darajasida ahamiyatli farqni koʻrsatadi. Shu bilan birga \(n=3\) nisbatan kichik takrorlar sonidir; natijalarni ayniqsa tijoriy miqyosga umumlashtirishda tajribaning laboratoriya xususiyati hisobga olinishi kerak.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan natijalar

• ZnO va CEO ni CMC matritsasiga qoʻshish qoʻshimchasiz CMC_0 ga nisbatan UV yutilishini sezilarli darajada oshirgan.
• Barcha CMC/ZnO/CEO kompozitlari qoʻshimchasiz CMC_0 ga nisbatan pastroq suv bugʻi oʻtkazuvchanligini koʻrsatgan.
• CEO va ZnO miqdori plyonkaning mexanik xususiyatlarini turli yoʻnalishlarda oʻzgartirgan; ZnO miqdori yuqori boʻlgan CMC_ZnO_CEO_5 eng yuqori choʻzilish mustahkamligi va Young modulini koʻrsatgan.
• SEM/EDS natijalari nanozarracha taqsimoti va sirt morfologiyasi formulatsiyaga bogʻliq ekanini, barcha plyonkalarda mukammal gomogenlik mavjud emasligini koʻrsatgan.
• Kompozit plyonkalar E. coli va S. aureus ga qarshi kuchli antibakterial faollik koʻrsatgan.
• Toʻrt soat va undan keyingi oʻlchash nuqtalarida qayta olinadigan plankton bakteriya miqdori har ikki tur uchun sinovning aniqlash chegarasidan past boʻlib qolgan.
• Laboratoriya miqyosidagi non tajribasida kompozit plyonkalar bilan qadoqlangan namunalarda 28 kun davomida koʻrinadigan mogʻor kuzatilmagan.
• Tuproqqa koʻmish tajribasida plyonkalar juda tez fizik yaxlitlik yoʻqolishini koʻrsatgan.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan umumlashtirishlar

• “Bu qadoq nonning tijoriy saqlash muddatini aniq 28 kunga uzaytiradi” degan xulosa qoʻllab-quvvatlanmaydi.
• “Plyonka ikkinchi kunda toʻliq biodegradatsiya boʻladi” degan xulosa qoʻllab-quvvatlanmaydi.
• “ZnO va CEO sinergiyasi molekulyar jihatdan isbotlandi” degan xulosa qoʻllab-quvvatlanmaydi.
• “CEO 28 kun davomida nazoratli ravishda ajraldi” degan xulosa bevosita oʻlchanmagan.
• “Plyonka oziq-ovqat bilan kontaktda mutlaqo xavfsiz” degan xulosa qoʻllab-quvvatlanmaydi; migratsiya, sitotoksiklik va keng qamrovli xavfsizlik baholashlari bajarilmagan.
• “Barcha Gram-manfiy bakteriyalar ZnO ga, barcha Gram-musbat bakteriyalar CEO ga sezgirroq” tarzida umumiy turlararo xulosa chiqarib boʻlmaydi.
• Ikki bakterial referens shtamm bilan olingan natijalar barcha oziq-ovqat patogenlari yoki mogʻor/xamirturush turlarini ifodalamaydi.

Asosiy cheklovlar

1. Faol komponentlar ajralishi oʻlchanmagan. CEO va ZnO plyonkadan qaysi tezlikda va qanday miqdorda ajralishi aniqlanmagan. Shu sababli ajralish profili bilan antibakterial yoki toʻsiq xususiyatlari oʻrtasida bevosita miqdoriy bogʻlanish oʻrnatib boʻlmaydi.

2. Komponentlarni ajratib koʻrsatadigan barcha nazorat plyonkalari yoʻq. CMC-CEO va CMC-ZnO tizimlari sinovdan oʻtkazilgan barcha xususiyatlar boʻyicha tizimli ravishda taqqoslanmagani sababli ikki faol komponentning alohida hissalarini toʻliq ajratib boʻlmaydi.

3. CMC-Tween 80 nazorati yoʻq. Tween 80 CEO ni dispersiyalashni osonlashtirish uchun ishlatilgan. Alohida CMC-Tween 80 nazorati yoʻqligi sababli Tween 80 ning ayniqsa CEO ajralishi va antibakterial natijalarga ehtimoliy hissasini butunlay istisno qilib boʻlmaydi.

4. Oziq-ovqat bilan kontakt xavfsizligi yakunlanmagan. Sitotoksiklik, keng qamrovli xavfsizlik, ZnO/CEO migratsiyasi va real oziq-ovqat bilan kontakt sharoitidagi ekspozitsiya baholanmagan.

5. Non tajribasi dastlabki baholashdir. Kichik non bo'laklari, cheklangan laboratoriya sharoitlari va koʻrinadigan mogʻorni kuzatish ishlatilgan. Tijoriy qadoqlash, sensor sifat va real logistika zanjiri tasdiqlanmagan.

6. Tuproq sinovi standart biodegradatsiya sinovi emas. Vizual yoʻqolish erish va biologik parchalanishni bir-biridan ajratmaydi.

7. Mikrobial spektr cheklangan. Ikki bakterial referens shtamm sinovdan oʻtkazilgan; kelajakda ko'proq bakteriyalar hamda nonning buzilishida muhim boʻlgan filamentli zamburugʻlarni bevosita antimikrob sinovlarga qoʻshish rejalashtirilgan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Enhanced Bread Shelf Life Using Carboxymethyl Cellulose Composite Films with Combined Antibacterial Activity of Zinc Oxide and Cinnamon Essential Oil

Mualliflar: Ludmila Motelica; Ovidiu-Cristian Oprea; Roxana Doina Trusca; Anton Ficai; George Pelin; Denisa Ficai; Carmen Curutiu.

Mualliflar tartibi: Yuqoridagi tartib asl maqoladagi ketma-ketlikda saqlangan.

Teng hissa: Manba PDF da ochiq teng hissa/teng birinchi mualliflik bayonoti aniqlanmagan.

Masʼul muallif: Ovidiu-Cristian Oprea.

Muassasalar: Research Institute of the University of Bucharest (ICUB), University of Bucharest; Research Center for Advanced Materials, Products and Processes, National University of Science and Technology POLITEHNICA Bucharest; National Research Center for Micro and Nanomaterials, Faculty of Chemical Engineering and Biotechnologies, National University of Science and Technology POLITEHNICA Bucharest; Academy of Romanian Scientists; Faculty of Chemical Engineering and Biotechnologies, National University of Science and Technology POLITEHNICA Bucharest; INCAS—National Institute for Aerospace Research “Elie Carafoli”; Faculty of Biology, University of Bucharest.

Jurnal: Foods.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Manba turi: Article; eksperimental tadqiqot maqolasi.

Taqriz holati: Foods taqrizdan oʻtadigan ilmiy jurnaldir; tadqiqot yuborish, tahrir, qabul va nashr bosqichlaridan oʻtib chop etilgan.

Jild / son / maqola raqami: Foods 2026, 15(20), 3641.

DOI: 10.3390/foods15203641.

Yuborilgan sana: 22 Avgust 2026.

Tahrir sanasi: 30 Sentyabr 2026.

Qabul sanasi: 12 Oktyabr 2026.

Nashr sanasi: 14 Oktyabr 2026.

Rasmiy havola: https://doi.org/10.3390/foods15203641

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Shunga qaramay, Verianla bayoni manba matnining jumla tuzilishini yoki manba raster figuralarini mexanik ravishda qayta yaratmagan; ilmiy maʼlumot, usul va natijalarni mustaqil taʼlimiy tuzilishda tushuntirgan.

Manba ichidagi usul nomuvofiqligi: Plyonka tayyorlash boʻlimidagi bir jumla 1-2-3 va 4-2-5 qatorlarida oshirilgan ZnO/CEO komponentlarini teskari ifodalagandek koʻrinadi. Jadval 1 va natijalar boʻlimlari 1-2-3 qatori oshib boruvchi CEO, 4-2-5 qatori esa oshib boruvchi ZnO qatori ekanini koʻrsatadi. Bu nomuvofiqlik jim tarzda yashirilmagan.

Manbada yetishmaydigan birlik: Jadval 1 ning ZnO ustunidagi 0,15, 0,25 va 0,50 qiymatlarining birligi ustunda aniq yozilmagan. Verianla matnida birlik taxmin qilinmagan.

Statistika: Bir tomonlama ANOVA; Shapiro–Wilk normallik testi; Levene dispersiya gomogenligi testi; Tukey HSD koʻp taqqoslash testi; ahamiyatlilik chegarasi p < 0,05; umumiy takrorlar soni n=3. Dasturiy taʼminot: Microsoft Excel 2016 va XLSTAT 2020.5.1.

Qoʻshimcha material: Supplementary Table S1 ingibitsiya zonasi diametrlarining, Table S2 esa bakteriya tirikligi CFU/mL qiymatlarining batafsil natijalarini oʻz ichiga oladi. Asosiy PDF da mavjud boʻlmagan qoʻshimcha sonli qiymatlar Verianla matnida taxmin qilinmagan.

Moliyalashtirish: PN-IV-P6-6.1-CoEx-2024-0025/11CoEx/2026 “Nutritional security by innovative strategies for boosting sustainable protein resources exploitation” — PROfutureFood loyihasi.

Maʼlumotlar mavjudligi: Tadqiqotning asl hissalari maqola va Supplementary Materials ichida joylashgani; qoʻshimcha savollar masʼul muallifga yoʻnaltirilishi mumkinligi bildirilgan.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Mualliflar manfaatlar toʻqnashuvi yoʻqligini eʼlon qilgan.

Mualliflar hissasi: Konseptuallashtirish: L.M. va O.-C.O.; usul: L.M. va O.-C.O.; tadqiqot: L.M., O.-C.O., R.D.T., G.P. va C.C.; dastlabki qoralamani yozish: L.M., O.-C.O., A.F., G.P. va D.F.; koʻrib chiqish va tahrirlash: R.D.T., C.C., L.M., O.-C.O., A.F. va D.F.; nazorat: O.-C.O.; loyiha boshqaruvi: L.M.; moliyalashtirishni olish: O.-C.O.

Asosiy uslubiy chegara: Tadqiqot laboratoriya miqyosidagi faol qadoqlash tadqiqotidir. CEO/ZnO ajralishi va migratsiyasi, sitotoksiklik, keng qamrovli oziq-ovqat bilan kontakt xavfsizligi va tijoriy miqyosda tasdiqlash bajarilmagan. Non tajribasi dastlabki xususiyatda, tuproqqa koʻmish tajribasi esa standart biodegradatsiya sinovi emas.