Kistik fibroz (KF; Cystic Fibrosis, CF) — CFTR oqsilini kodlaydigan gendagi mutatsiyalar bilan bogʻliq, autosom-retsessiv irsiylanadigan va bir nechta aʼzo tizimlariga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan surunkali kasallik. Ushbu prospektiv kohort tadqiqoti Santa Catarinadagi kistik fibroz bo‘yicha referens markazida kuzatilgan bolalar va o‘smirlarda ovqatlanish holatining klinik holat bilan bog‘liqligini taxminan bir yillik kuzatuv davomida baholagan. Boshlanishida 102, kuzatuv oxirida 88 bemor baholangan; bemorlar yoshga nisbatan tana massasi indeksi (BMI/A) uchun 50-persentil chegarasiga ko‘ra <50 va ≥50 guruhlarga ajratilgan. <50 guruhida simptomlarning ertaroq boshlanishi, gastroezofageal reflyuks kasalligi holatlarining ko‘proq shu guruhda to‘planishi va mushak to‘qimasi yo‘qolishi bilan bog‘liqlik kuzatilgan; bir yillik kuzatuv oxirida <50 guruhining o‘rtacha vazni pastroq bo‘lgan. Aksincha, shifoxonaga yotqizish, spirometriya parametrlari, pankreatik yetishmovchilik va ko‘plab boshqa klinik o‘zgaruvchilar bo‘yicha BMI/A guruhlari o‘rtasida ahamiyatli farq ko‘rsatilmagan.
Kohortning barchasi bir yil davomida baholanganda ayrim ovqatlanish ko‘rsatkichlari oshgan bir paytda zo‘rayishlar soni, bakterial kolonizatsiya ko‘rsatkichi va barmoqlarning nog‘orasimon shakllanishi chastotasining ortishi qayd etilgan. FEV1 va FVC esa ahamiyatli darajada o‘zgarmagan. Bu naqsh yaxshiroq antropometrik ko‘rsatkichlar ayni vaqt oralig‘ida barcha respirator klinik natijalar avtomatik ravishda yaxshilanishini anglatmasligini ko‘rsatadi.
Tadqiqotni talqin qilishda muhim cheklovlar bor. Tadqiqot bir markazli, namuna kichik, oziq-ovqat isteʼmoli faqat bitta 24 soatlik parhez qaydi bilan baholangan va kuzatuv COVID-19 pandemiyasiga to‘g‘ri kelgan. Bundan tashqari, manbada ayrim BMI/A, GERD va xavf koeffitsienti yozuvlari o‘rtasida ichki nomuvofiqliklar mavjud. Methods bo‘limida Cox regressiyasi taʼriflangan bo‘lsa-da, model natijalari eʼlon qilinmagan. Tadqiqot maqsadiga umr davomiyligi ham kiritilgan bo‘lsa-da, taxminan bir yillik kuzatuv va ikki o‘lim asosida umr davomiyligi baholanmagan.
Tadqiqot muammosi: Ovqatlanish holati klinik kechish bilan qanday bog‘liq?
Kistik fibrozda energiyaga ehtiyojning oshishi, o‘pka kasalligi yuki, malabsorbsiya va yetarli oziq qabul qilmaslik ovqatlanish holatini saqlashni qiyinlashtirishi mumkin. Shu sababli manba tadqiqot bolalar va o‘smirlarning faqat tana vaznini emas, balki BMI/A persentilini, yelka mushak aylanasini, teri burmasi qalinligini, energiya va oziq isteʼmolini, klinik ballni va o‘pka funksiyasini birgalikda baholagan.
Tadqiqotchilarning boshlang‘ich gipotezasi buzilgan ovqatlanish holati klinik holatni yomonlashtirishi va kasallik asoratlarining ertaroq paydo bo‘lishiga hissa qo‘shishi haqidadir. Biroq prospektiv kohort dizayni kuzatuvchidir; ovqatlanish holati randomizatsiyalangan aralashuv emas. Shuning uchun aniqlangan bog‘liqliklarni avtomatik ravishda sababiy taʼsir sifatida talqin qilib bo‘lmaydi.
BMI/Yosh uchun 50-persentil ushbu tadqiqotda nimani anglatadi?
BMI/A uchun 50-persentil manba tadqiqotda kistik fibrozli bolalarning ovqatlanish holatini taqqoslash uchun qo‘llangan kasallikka xos klinik maqsad chegarasidir; <50-persentilda bo‘lish WHO maʼnosida avtomatik ravishda “ozg‘in” yoki “malnutritsiyali” bo‘lishga teng emas. Tadqiqot <50 va ≥50 guruhlarni Cystic Fibrosis Foundation pediatrik ovqatlanish yondashuviga ko‘ra taqqoslagan va Discussion bo‘limida kistik fibrozda yaxshiroq prognoz maqsadida BMI-ni 50-persentildan yuqorida ushlash maqsadi qo‘llanishini taʼkidlagan.
Antropometrik baholash
Tana vazni, bo‘y, triseps teri burmasi qalinligi (Tricipital Skinfold Thickness, TST) va yelka mushak aylanasi (Arm Muscle Circumference, AMC) tayyorlangan ovqatlanish mutaxassisi tomonidan o‘lchangan. BMI/A ko‘rsatkichlari WHO Anthro va WHO AnthroPlus dasturiy taʼminoti yordamida baholangan.
TST va AMC uchun Frisancho referenslaridan foydalanilgan. TSTning 5-persentildan past bo‘lishi yog‘ zaxirasi yetishmasligi bilan, AMCning manbada belgilangan yetarlilik chegarasidan past bo‘lishi esa mushak to‘qimasi yo‘qolishi bilan bog‘langan. BMI yolg‘iz o‘zi yog‘siz tana massasini ajrata olmagani uchun AMC tadqiqotning muhim qo‘shimcha antropometrik ko‘rsatkichlaridan biridir.
Oziq-ovqat isteʼmoli qanday baholandi?
Oziq-ovqat isteʼmoli bemor va/yoki vasiy bilan o‘tkazilgan bitta 24 soatlik parhezni eslash qaydi (24-hour Dietary Recall, 24hDR) bilan o‘lchangan. Hisob-kitoblar AvanutriOnline® dasturida amalga oshirilgan va Recommended Dietary Allowance (RDA) qiymatlari bilan taqqoslangan. Giperkalorik qo‘llab-quvvatlash, uglevod moduli va o‘rta zanjirli triglitseridlardan foydalanish ham hisobga olingan.
Bir kunlik qayd shaxsning odatiy ovqatlanishini to‘liq ifodalamasligi mumkin. Manba mualliflari buni tadqiqotdagi muhim axborot tarafkashligi manbalaridan biri sifatida alohida tan olgan.
Shwachman–Kulczycki klinik balli
Shwachman–Kulczycki (S-K) balli kistik fibrozli bemorlarning klinik holatini yaxlit baholashda qo‘llanadigan klinik ball hisoblanadi. Tadqiqotda u ambulatoriya shifokori tomonidan baholangan va T2–T1 o‘zgarishi klinik yaxshilanish yoki yomonlashuv ko‘rsatkichi sifatida ishlatilgan.
O‘pka funksiyasi
Olti yosh va undan katta bemorlarda muntazam kuzatuv doirasida spirometriya maʼlumotlaridan foydalanilgan. Manba FEV1, FVC, FEV1/FVC va FEV25–75 ko‘rsatkichlarini qayd etadi. Tadqiqot bu qiymatlarni BMI/A <50 va ≥50 guruhlari o‘rtasida taqqoslagan, biroq guruhlar o‘rtasida statistik jihatdan ahamiyatli o‘pka funksiyasi farqini ko‘rsatmagan.
Past BMI/Yosh persentili ushbu tadqiqotda o‘pka funksiyasi yomonroq ekanini ko‘rsatdimi?
Yo‘q. BMI/A <50 guruhida ayrim spirometriya o‘rtachalari son jihatdan pastroq bo‘lsa-da, FEV1, FVC, FEV1/FVC va FEV25–75 bo‘yicha boshlanishida ham, bir yillik kuzatuv oxirida ham guruhlar o‘rtasida statistik jihatdan ahamiyatli farq topilmagan; shu sababli bu kohort past BMI/A persentili o‘lchangan o‘pka funksiyasini mustaqil ravishda yomonlashtirishini isbotlamaydi.
O‘lim va fatalitetni o‘lchash
Kuzatuv davomida ikki o‘lim sodir bo‘lgan. Manba fatalitetni “kuzatilgan o‘limlar soni / kuzatilgan holatlar soni ×100” shaklida hisoblab, %1,96 deb qayd etgan. Vafot etgan ikki bemorning BMI/A persentillari mos ravishda 1,7 va 13,7 bo‘lgan; ikkala o‘lim sababi ham nafas yetishmovchiligi deb bildirilgan.
Ushbu tadqiqot umr davomiyligini o‘lchadimi?
Yo‘q. Tadqiqot maqsadi jumlasida “life expectancy” keltirilgan bo‘lsa-da, taxminan bir yillik kuzatuv, ikki o‘lim va %1,96 fatalitetdan tashqari median yashab qolish, umr davomiyligi, Kaplan–Meier egri chizig‘i yoki boshqa umr davomiyligi bahosi eʼlon qilinmagan; shu bois tadqiqotni umr davomiyligining miqdoriy bahosi sifatida talqin qilmaslik kerak.
Statistik yondashuv
Tahlil IBM SPSS Statistics 21.0 yordamida amalga oshirilgan. Uzluksiz o‘zgaruvchilarning normalligi Kolmogorov–Smirnov testi bilan baholangan; normal taqsimlangan o‘zgaruvchilar o‘rtacha±standart og‘ish, asimmetrik o‘zgaruvchilar median va kvartillar oralig‘i (IQR), kategorik o‘zgaruvchilar mutlaq va nisbiy chastotalar bilan taqdim etilgan.
Kategorik taqqoslashlarda Ki-kvadrat yoki Likelihood Ratio testi, uzluksiz o‘zgaruvchilarda Student t yoki Mann–Whitney U testi qo‘llangan. T1–T2 taqqoslashlari uchun manba Methods bo‘limida juftlangan Student t-testini va binomial ulush testi yondashuvini taʼriflaydi; Table V izohida esa Wilcoxon va McNemar testlarini ko‘rsatadi. Statistik ahamiyatlilik chegarasi p<0,05.
Manba, shuningdek, klinik holatning yomonlashuvi, pulmonar zo‘rayish va ovqatlanish yo‘qolishi uchun Cox regressiyasi rejalashtirilganini bildiradi. Biroq eʼlon qilingan Results va jadvallarda Cox modeliga oid koeffitsientlar yoki tuzatilgan model natijalari yo‘q. Bu yetishmovchilik manbadan tashqari hisob-kitob bilan to‘ldirilmagan.
Tadqiqot usuli va natijalari
Bemorlarni tanlash oqimi
| Bosqich | Bemorlar soni | Izoh |
|---|---|---|
| Markazda kuzatilgan jami | 117 | Boshlang‘ich to‘plam |
| Mos kelgan | 111 | Yosh va tashxis mezonlaridan keyin |
| Boshlang‘ich tadqiqot kohorti | 102 | T1 |
| Kuzatuvdan yo‘qolish / kattalar markaziga ko‘chirish / o‘lim | 14 | 4 nazoratdan yo‘qolish, 8 ko‘chirish, 2 o‘lim |
| Bir yillik kuzatuv | 88 | T2 |
Boshlang‘ich xususiyatlar
| Xususiyat | Manbada qayd etilgan qiymat |
|---|---|
| O‘rtacha yosh | 6,11±4,63 yil |
| Erkak | %54,9 |
| Oq tanli sifatida qayd etilgan | %87,3 |
| F508del mutatsiyasi | %80,4 |
| F508del gomozigota | %44,1 |
| F508del geterozigota | %36,3 |
| Mekoniy ileusi | %16,7 |
| Tashxis yoshi | Median 1 oy, IQR 3 |
| Simptomlar boshlanishi | Median 0 oy, IQR 1 |
| Kuzatuvdagi o‘lim | 2 kishi; %1,96 fatalitet |
BMI/A guruhlari o‘rtasidagi ahamiyatli boshlang‘ich farqlar
| O‘zgaruvchi | ≥50-persentil | <50-persentil | p | Talqin chegarasi |
|---|---|---|---|---|
| Simptomlar boshlanish yoshi | Median 1 oy (IQR 2,75) | Median 0 oy (IQR 1) | 0,004 | Bog‘liqlik; sababiylik emas |
| Tug‘ilishdagi uzunlik | 47,5 cm (IQR 2,5) | 48 cm (IQR 3) | 0,045 | Kichik mutlaq farq |
| GERD holatlarining guruhlar bo‘yicha taqsimoti | 1 holat | 7 holat | 0,045 | Manbadagi RR/GA yozuvi nomuvofiq |
| AMC bo‘yicha mushak to‘qimasi yo‘qolishi | Past AMC guruhining %30-i | Past AMC guruhining %70-i | 0,012 | %70, <50 guruhidagi prevalensiya emas; past AMC holatlarining taqsimotidir |
Bir yildan keyingi vazn farqi
| Guruh | Boshlanish | Bir yil | T2 guruhlararo p |
|---|---|---|---|
| BMI/A ≥50 | 23,27±14,80 kg | 27,12±14,54 kg | 0,040 |
| BMI/A <50 | 22,19±13,34 kg | 20,90±11,45 kg |
Manba matni ≥50 guruhida o‘rtacha vazn oshganini va <50 guruhida kamayganini alohida taʼkidlaydi. Shunga qaramay, yoshi va o‘sish bosqichlari keng diapazonda bo‘lgan pediatrik kohortda xom vaznning o‘zi ovqatlanish holatining butunligini ifodalamaydi; BMI/A, AMC, TST va klinik baholash birgalikda ko‘rib chiqilgan.
O‘pka funksiyasida BMI/A guruhlari taqqoslanishi
| Ko‘rsatkich | Boshlanish ≥50 | Boshlanish <50 | p | Bir yil ≥50 | Bir yil <50 | p |
|---|---|---|---|---|---|---|
| FVC % | 96,06±26,00 | 87,92±26,65 | 0,348 | 98,17±22,45 | 97,82±21,18 | 0,971 |
| FEV1 % | 82,85±25,66 | 73,30±26,36 | 0,281 | 79,83±23,19 | 75,00±23,53 | 0,568 |
| FEV1/FVC % | 85,57±18,69 | 97,71±35,45 | 0,253 | 76,94±8,83 | 81,88±21,95 | 0,495 |
| FEV25–75 % | 62,27±28,70 | 56,74±26,00 | 0,606 | 53,52±25,05 | 52,78±25,27 | 0,917 |
Bu qiymatlarning hech biri BMI/A guruhlari o‘rtasida ahamiyatli farq ko‘rsatmagan. Shuning uchun past BMI/A guruhidagi son jihatdan pastroq ayrim FEV1 o‘rtachalari statistik tasdiqlangan guruh taʼsiri emas.
Kohortning bir yillik o‘zgarishi
| Ko‘rsatkich | T1 | T2 | p |
|---|---|---|---|
| S-K balli | 90 (82–97) | 95 (88–102) | 0,163 |
| FEV1 % | 78,3 (70,0–82,5) | 78,5 (70,5–83,5) | 0,992 |
| FVC % | 75,0 (72,0–77,0) | 77,5 (75,0–80,0) | 0,328 |
| Zo‘rayishlar soni | 1,0 (0,0–1,0) | 2,0 (1,0–2,0) | 0,001 |
| BMI/A bilan bog‘liq foiz ko‘rsatkichi | 42,3 (30,0–58,0) | 62,5 (45,0–75,0) | <0,001 |
| Manbada “BMI Percentile” deb belgilangan ko‘rsatkich | 15,7 (15,0–16,5) | 16,6 (15,9–17,3) | <0,001 |
| EER | 1626 (1580–1675) | 1660 (1600–1695) | <0,001 |
| Barmoqlarning nog‘orasimon shakllanishi | %20,5 | %38,6 | <0,001 |
Jadval terminologiyasi izohi: Table V, 42,3→62,5 qiymatli qatorni “BMI Age%”, 15,7→16,6 qiymatli qatorni esa “BMI Percentile” deb belgilaydi. Verianla ikkinchi qiymat boshqa BMI metrikasi bo‘lishi mumkinligi haqidagi manbadan tashqari tuzatishni kiritmagan va eʼlon qilingan yorliqni ko‘rinadigan tarzda saqlagan.
Ovqatlanish yaxshilanayotgan paytda klinik yomonlashuv ko‘rsatkichlari nega birga kuzatildi?
Tadqiqot ayrim BMI va energiya ko‘rsatkichlari T2 da oshgan ayni davrda zo‘rayishlar soni, bakterial kolonizatsiya ko‘rsatkichi va barmoqlarning nog‘orasimon shakllanishi chastotasi ortganini kuzatgan. Bu bir vaqtdalik ovqatlanishdagi o‘zgarish respirator natijalarni yomonlashtirgani yoki yaxshilaganini o‘z-o‘zicha ko‘rsatmaydi. Mualliflar surunkali infeksiyalar va kistik fibrozning progressiv pulmonar xususiyatini muhokama qiladilar; biroq tadqiqot bu o‘zgarishlarning sababini ajratib beruvchi nazoratli mexanizm tahlili emas.
Oziq qabul qilish
Manba bemorlarning ko‘pchiligi ham boshlanishida, ham kuzatuvda kistik fibroz uchun qo‘llanadigan yuqori energiya maqsadi bo‘lgan RDAning %150-iga erishmaganini bildiradi. Bir yillik kuzatuvda kunlik energiya ehtiyoji va turli makronutrient isteʼmollari oshgan bo‘lsa-da, guruhlar o‘rtasida oqsil, uglevod, lipid va tekshirilgan mikronutrientlarning ko‘pchiligi bo‘yicha ahamiyatli farq ko‘rsatilmagan.
Manba ichidagi hisobot muammolari
| Mavzu | Manbaning bir bo‘limi | Manbaning boshqa bo‘limi | Verianla yondashuvi |
|---|---|---|---|
| BMI/A <50 ulushi | Results matni: %23,5 | Table I: 57/102 kishi; Discussion: %55,9 maqsaddan past | %23,5 umumiy prevalensiya sifatida ishlatilmadi. |
| BMI/A guruh medianlari | <50 guruh: 73,4 | ≥50 guruh: 19,2 | Guruh taʼrifiga zid bo‘lgani uchun qiymatlar qayta yorliqlanmadi. |
| GERD | Abstract: %53,2 ifodasi | Table II: ≥50 da 1 GERD holati, <50 da 7 holat | Table II dagi holatlar soni asos qilib olindi; %53,2 prevalensiya sifatida ishlatilmadi. |
| GERD xavf bahosi | RR=0,27 | %95 GA=0,42–1,69 | Nuqtaviy baho ishonch oralig‘idan tashqarida bo‘lgani uchun taʼsir kattaligi sifatida ishlatilmadi. |
| Cox regressiyasi | Methods: uchta yakun uchun rejalashtirilgan | Results: model koeffitsientlari qayd etilmagan | Yetishmayotgan natija yaratilmagan. |
| Umr davomiyligi | Maqsadda “life expectancy” | Faqat ikki o‘lim va fatalitet darajasi | Tadqiqot umr davomiyligi bahosi sifatida taqdim etilmagan. |
Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar
- BMI/A <50 guruhida simptomlar ertaroq boshlangan.
- GERD holatlari boshlanishida asosan BMI/A <50 guruhida bo‘lgan.
- Past AMC bilan aniqlangan mushak zaxirasi yo‘qolishi BMI/A <50 guruhida ko‘proq namoyon bo‘lgan.
- Bir yillik kuzatuv oxirida BMI/A ≥50 guruhining o‘rtacha vazni <50 guruhidan yuqori bo‘lgan.
- FEV1, FVC va boshqa o‘lchangan spirometriya parametrlarida BMI/A guruhlari o‘rtasida ahamiyatli farq ko‘rsatilmagan.
- Kohort bo‘yicha ayrim ovqatlanish ko‘rsatkichlari yaxshilangan bir paytda zo‘rayishlar va ayrim klinik yomonlashuv ko‘rsatkichlari ayni vaqt oralig‘ida oshgan.
Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar
Tadqiqot BMI/A <50 bo‘lish pulmonar zo‘rayishga, shifoxonaga yotqizishga yoki o‘pka funksiyasi yo‘qolishiga bevosita sabab bo‘lishini isbotlamaydi. Ovqatlanish aralashuvi klinik yaxshilanishga sabab bo‘lishini ko‘rsatadigan randomizatsiyalangan nazorat guruhi mavjud emas. Tadqiqot umr davomiyligini hisoblamagan, ikki o‘lim asosida o‘lim xavfi omillarini ishonchli tarzda taqqoslamagan va Methods bo‘limida taʼriflangan Cox regressiyasi natijalarini eʼlon qilmagan.
Cheklovlar
Tadqiqot bitta referens markazda o‘tkazilgan va boshlanishida 102, kuzatuvda 88 bemorni o‘z ichiga olgan. Bu namuna ayrim kichik guruh va o‘lim tahlillari uchun cheklangan. Tibbiy qaydlardan olingan maʼlumotlar axborot tarafkashligiga moyil va oziq qabul qilishni bitta 24 soatlik eslash qaydi bilan o‘lchash odatiy kundalik isteʼmolni ifodalamasligi mumkin.
Kuzatuv davrining COVID-19 pandemiyasiga to‘g‘ri kelishi bemorlarning kuzatuvdan chiqib ketishi va sog‘liqni saqlash xizmatlaridan foydalanishga taʼsir qilgan bo‘lishi mumkin. Manba buni ayniqsa kuzatuvdagi yo‘qotishlarning mumkin bo‘lgan sabablaridan biri sifatida qayd etadi.
BMI/A uchun 50-persentil chegarasi kistik fibrozga xos ovqatlanish maqsadidir. Shuning uchun <50 guruhining barcha aʼzolari klassik klinik malnutritsiya guruhi sifatida talqin qilinmasligi kerak. Mushak aylanasi, teri burmasi, o‘sish, oziq qabul qilish va klinik baholashlar birgalikda ko‘rib chiqilishi lozim.
Nihoyat, eʼlon qilingan matndagi BMI/A, GERD va RR/ishonch oralig‘i nomuvofiqliklari ayrim miqdoriy natijalarni talqin qilish ishonchliligini pasaytiradi. Bu yozuvlar qayta hisoblanmasdan yoki mualliflar tomonidan tuzatilmasdan qatʼiylashtirilmasligi kerak.
Manba va usul haqida izoh
Asl tadqiqot: Undernutrition and Clinical Deterioration in Children with Cystic Fibrosis: Findings from a Prospective Study
Mualliflar: Bruna B. da Silva; Aline Daiane Schlindwein; Rosemeri M. da Silva; Betine P. Moehlecke Iser.
Masʼul muallif: Betine Pinto Moehlecke Iser.
Muassasalar: University of Southern Santa Catarina, Postgraduate Program in Health Sciences; Santa Catarina State Department of Health, Permanent Directorate of Health Education; Federal University of Santa Catarina, Postgraduate Program in Medical Sciences.
Jurnal: Anais da Academia Brasileira de Ciências / Annals of the Brazilian Academy of Sciences.
Nashriyot: Academia Brasileira de Ciências.
Platforma: SciELO.
Akademiya bo‘limi: Health Sciences.
Jild / son / maqola: 98(1), e20240526.
DOI: 10.1590/0001-3765202620240526.
Nashr sanasi: 16 fevral 2026.
Maqola vaqt jadvali: 18 may 2024 da qabul qilingan; 22 avgust 2025 da nashrga qabul qilingan.
Handling Editor: Thomas Ong.
Taqriz: AABC bir tomonlama ko‘r taqriz qo‘llaydigan taqrizdan o‘tuvchi ilmiy jurnaldir.
Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).
Manba turi: Prospektiv, bir markazli, kuzatuvchi pediatrik klinik kohort tadqiqoti.
Tadqiqot davri: May 2019–May 2021; bemorlarni jalb qilish May 2019–Mart 2020.
Boshlang‘ich namuna: 102 bola va o‘smir.
Bir yillik kuzatuv: 88 bemor.
Yosh oralig‘i: 0 dan 14 yil 11 oy 29 kungacha.
Asosiy ovqatlanish tasnifi: BMI/A <50 va ≥50-persentil.
Antropometriya: Vazn, bo‘y, BMI/A, triseps teri burmasi qalinligi va yelka mushak aylanasi.
Oziq-ovqat isteʼmoli: Bitta 24 soatlik parhezni eslash qaydi; AvanutriOnline®; RDA taqqoslanishi.
Klinik baholash: Shwachman–Kulczycki balli, pulmonar zo‘rayishlar, shifoxonaga yotqizishlar, bakterial kolonizatsiya, GERD, pankreatik yetishmovchilik, CFRD, barmoqlarning nog‘orasimon shakllanishi va boshqa klinik o‘zgaruvchilar.
O‘pka funksiyasi: FEV1, FVC, FEV1/FVC va manbada FEV25–75 sifatida qayd etilgan parametr.
Statistika: IBM SPSS Statistics 21.0; Kolmogorov–Smirnov, Ki-kvadrat, Likelihood Ratio, Student t, Mann–Whitney U, juftlangan tahlillar; Table V da Wilcoxon va McNemar; p<0,05. Methods bo‘limida Cox regressiyasi taʼriflangan, biroq eʼlon qilingan natijalari mavjud emas.
Etika: CAAE 00189418.6.0000.5369 va CAAE 00189418.6.3001.5361.
Rozilik: Ota-onalar/vasiylar xabardor qilingan rozilik bergan; olti yosh va undan katta bolalar hamda o‘smirlardan ishtirok etishga rozilik olingan.
Moliyalashtirish: FAPESC Public Call No. 03/2017, Process No. 23038.013359/2017-71; FAPESC doktorantura stipendiyasi va CNPq tadqiqot mahsuldorligi stipendiyasi.
Moliyalashtiruvchi tashkilotning roli: Tadqiqot dizayni, maʼlumot to‘plash, ko‘rib chiqish, talqin qilish yoki maqola yozishda roli bo‘lmagani bildirilgan.
Maʼlumotlarning mavjudligi: Bemor maxfiyligi va etik cheklovlar sababli maʼlumotlar omma uchun ochiq emas.
Manfaatlar to‘qnashuvi: Eʼlon qilingan PDFda alohida manfaatlar to‘qnashuvi bayonoti aniqlanmagan; uning yo‘qligi faraz qilinmagan.
Mualliflar hissasi: Bruna B. da Silva, Aline Daiane Schlindwein va Betine P. Moehlecke Iser konseptuallashtirish; to‘rt muallif metodologiya; Bruna B. da Silva va Betine P. Moehlecke Iser formal tahlil; Bruna B. da Silva, Aline Daiane Schlindwein va Betine P. Moehlecke Iser resurslar; Bruna B. da Silva va Betine P. Moehlecke Iser yozuvga hissa qo‘shgani qayd etilgan. Barcha mualliflar eʼlon qilingan versiyani o‘qib tasdiqlagan.
Manba ichidagi hisobot izohi: BMI/A <50 ulushi, BMI/A guruh medianlari, GERD foizi va GERD RR/ishonch oralig‘i maqolaning turli bo‘limlarida to‘liq mos kelmaydi. Methods bo‘limidagi Cox regressiyasi natijalari eʼlon qilinmagan. Verianla bu yozuvlarni manbadan tashqari faraz bilan tuzatmagan.
Asosiy talqin chegarasi: Tadqiqot ovqatlanish holati bilan klinik xususiyatlar o‘rtasidagi bog‘liqliklarni prospektiv kohortda baholaydi; randomizatsiyalangan ovqatlanish aralashuvining sababiy taʼsirini yoki umr davomiyligini hisoblamaydi.
Izoh qoldiring
E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan