Cystic fibrosis (KF; Cystic Fibrosis, CF) ni ugonjwa sugu unaohusishwa na mabadiliko katika jeni linalosimba protini ya CFTR, hurithiwa kwa mfumo wa autosomal recessive, na unaweza kuathiri mifumo mingi ya viungo. Utafiti huu wa kohoti wa mbele ulitathmini uhusiano kati ya hali ya lishe na hali ya kliniki kwa watoto na vijana waliokuwa wakifuatiliwa katika kituo cha rufaa cha cystic fibrosis huko Santa Catarina kwa kipindi cha ufuatiliaji cha takribani mwaka mmoja. Mwanzoni wagonjwa 102 na mwishoni mwa ufuatiliaji wagonjwa 88 walitathminiwa; wagonjwa waligawanywa katika vikundi vya <50 na ≥50 kulingana na mpaka wa persentili ya 50 wa fahirisi ya uzito wa mwili kwa umri (BMI/A). Katika kundi la <50, dalili zilianza mapema zaidi, visa vya ugonjwa wa gastroesophageal reflux vilijikusanya zaidi katika kundi hili, na kulikuwa na uhusiano na upotevu wa tishu za misuli; mwishoni mwa ufuatiliaji wa mwaka mmoja, uzito wa wastani wa kundi la <50 ulikuwa chini zaidi. Kinyume chake, hakuna tofauti kubwa iliyoonyeshwa kati ya vikundi vya BMI/A kuhusu kulazwa hospitalini, vigezo vya spirometri, upungufu wa kazi ya kongosho na vigezo vingine vingi vya kliniki.

Kohoti nzima ilipotathminiwa kwa mwaka mmoja, baadhi ya viashiria vya lishe viliongezeka huku idadi ya vipindi vya kuzidi kwa ugonjwa, kiashiria cha ukoloni wa bakteria na marudio ya clubbing ya vidole yakiongezeka. FEV1 na FVC hazikubadilika kwa kiwango cha maana. Muundo huu unaonyesha kwamba viashiria bora vya antropometria havimaanishi moja kwa moja kwamba matokeo yote ya kliniki ya mfumo wa upumuaji yataboreka katika kipindi hicho hicho.

Kuna vikwazo muhimu katika kutafsiri utafiti huu. Utafiti ulifanywa katika kituo kimoja, sampuli ni ndogo, ulaji wa chakula ulitathminiwa kwa rekodi moja tu ya lishe ya saa 24, na ufuatiliaji uliingiliana na janga la COVID-19. Aidha, chanzo kina ukosefu wa ulinganifu wa ndani kati ya baadhi ya rekodi za BMI/A, GERD na uwiano wa hatari. Ingawa Cox regression imeelezwa katika sehemu ya Methods, matokeo ya modeli hayakuchapishwa. Ingawa lengo la utafiti lilijumuisha pia life expectancy, hakuna makadirio ya life expectancy yaliyofanywa kwa ufuatiliaji wa takribani mwaka mmoja na vifo viwili.

Tatizo la utafiti: Hali ya lishe inahusianaje na mwenendo wa kliniki?

Katika cystic fibrosis, kuongezeka kwa mahitaji ya nishati, mzigo wa ugonjwa wa mapafu, malabsorption na ulaji usiotosha wa chakula vinaweza kufanya iwe vigumu kudumisha hali ya lishe. Kwa hiyo, utafiti wa chanzo ulitathmini kwa pamoja si uzito wa mwili pekee wa watoto na vijana, bali pia persentili ya BMI/A, mzingo wa misuli ya mkono, unene wa skinfold, ulaji wa nishati na virutubisho, alama ya kliniki na utendaji wa mapafu.

Nadharia ya awali ya watafiti ilikuwa kwamba hali duni ya lishe ingeongeza kuzorota kwa hali ya kliniki na kuchangia kuonekana mapema kwa matatizo ya ugonjwa. Hata hivyo, muundo wa kohoti wa mbele ni wa uchunguzi; hali ya lishe si uingiliaji ulioratibiwa kwa nasibu. Kwa hiyo, mahusiano yaliyobainishwa hayawezi kufasiriwa moja kwa moja kama athari za kisababishi.

Persentili ya 50 ya BMI/Umri ina maana gani katika utafiti huu?

Persentili ya 50 ya BMI/A ni mpaka wa lengo la kliniki mahususi kwa ugonjwa uliotumiwa katika utafiti wa chanzo kulinganisha hali ya lishe ya watoto wenye cystic fibrosis; kuwa chini ya persentili ya 50 hakumaanishi moja kwa moja kuwa “mwembamba” au “mwenye utapiamlo” kwa maana ya WHO. Utafiti ulilinganisha vikundi vya <50 na ≥50 kwa kuzingatia mkabala wa lishe ya watoto wa Cystic Fibrosis Foundation, na katika sehemu ya Discussion ulisisitiza kwamba lengo la BMI juu ya persentili ya 50 hutumiwa katika cystic fibrosis kwa madhumuni ya utabiri bora wa ugonjwa.

Tathmini ya antropometria

Uzito wa mwili, urefu, unene wa skinfold ya triceps (Tricipital Skinfold Thickness, TST) na mzingo wa misuli ya mkono (Arm Muscle Circumference, AMC) vilipimwa na mtaalamu wa lishe aliyefunzwa. Viashiria vya BMI/A vilitathminiwa kwa programu za WHO Anthro na WHO AnthroPlus.

Marejeo ya Frisancho yalitumika kwa TST na AMC. TST chini ya persentili ya 5 ilihusishwa na upungufu wa akiba ya mafuta, na AMC chini ya mpaka wa utoshelevu uliofafanuliwa katika chanzo ilihusishwa na upotevu wa tishu za misuli. Kwa kuwa BMI peke yake haiwezi kutenganisha uzito usio wa mafuta, AMC ni mojawapo ya viashiria muhimu vya nyongeza vya antropometria katika utafiti huu.

Ulaji wa chakula ulitathminiwaje?

Ulaji wa chakula ulipimwa kwa rekodi moja ya kukumbuka lishe ya saa 24 (24-hour Dietary Recall, 24hDR) iliyofanywa na mgonjwa na/au mlezi. Mahesabu yalifanywa kwa programu ya AvanutriOnline® na kulinganishwa na thamani za Recommended Dietary Allowance (RDA). Msaada wa hypercaloric, moduli ya wanga na matumizi ya triglycerides za mnyororo wa kati pia yalizingatiwa.

Rekodi ya siku moja huenda isiakisi kikamilifu ulaji wa kawaida wa mtu. Waandishi wa chanzo pia walikubali hili kama mojawapo ya vyanzo muhimu vya upendeleo wa taarifa katika utafiti.

Alama ya kliniki ya Shwachman–Kulczycki

Alama ya Shwachman–Kulczycki (S-K) ni alama ya kliniki inayotumiwa katika tathmini ya jumla ya hali ya kliniki ya wagonjwa wenye cystic fibrosis. Katika utafiti huu ilitathminiwa na daktari wa kliniki ya wagonjwa wa nje, na mabadiliko ya T2–T1 yalitumika kama kiashiria cha kuboreka au kuzorota kwa kliniki.

Utendaji wa mapafu

Kwa wagonjwa wenye umri wa miaka sita na zaidi, data za spirometri zilizokusanywa katika ufuatiliaji wa kawaida zilitumika. Chanzo kinaripoti FEV1, FVC, FEV1/FVC na FEV25–75. Utafiti ulilinganisha thamani hizi kati ya vikundi vya BMI/A <50 na ≥50, lakini haukuonyesha tofauti ya utendaji wa mapafu yenye umuhimu wa kitakwimu kati ya vikundi.

Je, persentili ya chini ya BMI/Umri ilionyesha utendaji mbaya zaidi wa mapafu katika utafiti huu?

Hapana. Ingawa baadhi ya wastani wa spirometri katika kundi la BMI/A <50 ulikuwa chini kwa namba, hakukuwa na tofauti yenye umuhimu wa kitakwimu kati ya vikundi kwa FEV1, FVC, FEV1/FVC na FEV25–75 ama mwanzoni au mwishoni mwa ufuatiliaji wa mwaka mmoja; kwa hiyo kohoti hii haithibitishi kwamba persentili ya chini ya BMI/A inazorotesha kwa kujitegemea utendaji wa mapafu uliopimwa.

Upimaji wa vifo na fatality

Vifo viwili vilitokea wakati wa ufuatiliaji. Chanzo kilihesabu fatality kwa fomula “idadi ya vifo vilivyofuatiliwa / idadi ya visa vilivyofuatiliwa ×100” na kuripoti %1,96. Persentili za BMI/A za wagonjwa wawili waliofariki zilikuwa 1,7 na 13,7 mtawalia; sababu ya vifo vyote viwili iliripotiwa kuwa kushindwa kupumua.

Je, utafiti huu ulipima life expectancy?

Hapana. Ingawa “life expectancy” imetajwa katika sentensi ya lengo la utafiti, hakuna median survival, life expectancy, Kaplan–Meier curve au makadirio mengine ya muda wa kuishi yaliyoripotiwa zaidi ya ufuatiliaji wa takribani mwaka mmoja, vifo viwili na fatality ya %1,96; kwa hiyo utafiti huu haupaswi kufasiriwa kama makadirio ya kiasi ya life expectancy.

Mkabala wa kitakwimu

Uchambuzi ulifanywa kwa IBM SPSS Statistics 21.0. Ukaida wa vigezo endelevu ulitathminiwa kwa mtihani wa Kolmogorov–Smirnov; vigezo vilivyokuwa na usambazaji wa kawaida viliwasilishwa kama wastani±mkengeuko sanifu, vigezo visivyo linganifu kama median na interquartile range (IQR), na vigezo vya kategoria kama marudio kamili na ya uwiano.

Kwa ulinganisho wa kategoria, mtihani wa Chi-square au Likelihood Ratio ulitumika; kwa vigezo endelevu, Student t au Mann–Whitney U ulitumika. Kwa ulinganisho wa T1–T2, chanzo kinaeleza katika sehemu ya Methods matumizi ya paired Student t-test na mkabala wa binomial proportion test; katika tanbihi ya Table V kinaonyesha Wilcoxon na McNemar. Kizingiti cha umuhimu wa kitakwimu ni p<0,05.

Chanzo pia kinaeleza kwamba Cox regression ilipangwa kwa kuzorota kwa hali ya kliniki, pulmonary exacerbation na kupoteza hali ya lishe. Hata hivyo, Results na majedwali yaliyochapishwa hayana coefficients za Cox model au matokeo ya modeli yaliyorekebishwa. Upungufu huu haukukamilishwa kwa hesabu kutoka nje ya chanzo.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Mtiririko wa uteuzi wa wagonjwa

Sifa za mwanzoni

Tofauti muhimu za mwanzoni kati ya vikundi vya BMI/A

Tofauti ya uzito baada ya mwaka mmoja

Maandishi ya chanzo yanasisitiza hasa kwamba uzito wa wastani uliongezeka katika kundi la ≥50 na ulipungua katika kundi la <50. Hata hivyo, katika kohoti ya watoto yenye umri na hatua za ukuaji zinazotofautiana sana, uzito ghafi pekee hauwakilishi hali yote ya lishe; BMI/A, AMC, TST na tathmini ya kliniki zilizingatiwa kwa pamoja.

Ulinganisho wa vikundi vya BMI/A katika utendaji wa mapafu

Hakuna thamani yoyote kati ya hizi iliyoonyesha tofauti kubwa kati ya vikundi vya BMI/A. Kwa hiyo, baadhi ya wastani wa FEV1 uliokuwa chini kwa namba katika kundi la BMI/A ya chini si athari ya kikundi iliyothibitishwa kitakwimu.

Mabadiliko ya kohoti kwa mwaka mmoja

Tanbihi ya istilahi za jedwali: Table V inaandika mstari wenye thamani 42,3→62,5 kama “BMI Age%”, na mstari wenye thamani 15,7→16,6 kama “BMI Percentile”. Verianla haikufanya marekebisho kutoka nje ya chanzo kuhusu uwezekano kwamba thamani ya pili ni kipimo kingine cha BMI, na imehifadhi lebo iliyochapishwa kwa namna inayoonekana.

Kwa nini viashiria vya kuzorota kwa kliniki vilionekana pamoja wakati lishe iliboreka?

Utafiti uliona kwamba wakati baadhi ya viashiria vya BMI na nishati viliongezeka katika T2, katika kipindi hicho hicho idadi ya exacerbation, kiashiria cha ukoloni wa bakteria na marudio ya clubbing ya vidole pia viliongezeka. Kutokea kwa wakati mmoja hakuthibitishi peke yake kwamba mabadiliko ya lishe yalizorotesha au yaliboresha matokeo ya upumuaji. Waandishi wanajadili maambukizi sugu na asili inayoendelea ya ugonjwa wa mapafu katika cystic fibrosis; hata hivyo, utafiti huu si uchambuzi wa utaratibu uliodhibitiwa unaotenganisha sababu za mabadiliko hayo.

Ulaji wa virutubisho

Chanzo kinasema kwamba wagonjwa wengi hawakufikia %150 ya RDA, ambayo ni lengo la juu la nishati linalotumiwa katika cystic fibrosis, ama mwanzoni au wakati wa ufuatiliaji. Ingawa mahitaji ya nishati ya kila siku na ulaji wa virutubishi vikuu mbalimbali viliongezeka katika ufuatiliaji wa mwaka mmoja, hakuna tofauti kubwa iliyoonyeshwa kati ya vikundi kuhusu protini, wanga, lipid na virutubishi vidogo vingi vilivyochunguzwa.

Matatizo ya kuripoti ndani ya chanzo

Hitimisho zinazoungwa mkono na utafiti

• Dalili zilianza mapema zaidi katika kundi la BMI/A <50.
• Visa vya GERD mwanzoni vilikuwa zaidi katika kundi la BMI/A <50.
• Upotevu wa akiba ya misuli uliobainishwa kwa AMC ya chini uliwakilishwa zaidi katika kundi la BMI/A <50.
• Mwishoni mwa ufuatiliaji wa mwaka mmoja, uzito wa wastani wa kundi la BMI/A ≥50 ulikuwa juu kuliko wa kundi la <50.
• Hakuna tofauti kubwa iliyoonyeshwa kati ya vikundi vya BMI/A katika FEV1, FVC na vigezo vingine vya spirometri vilivyopimwa.
• Katika kohoti kwa ujumla, wakati baadhi ya viashiria vya lishe viliboreka, exacerbation na baadhi ya viashiria vya kuzorota kwa kliniki viliongezeka katika kipindi hicho hicho.

Hitimisho ambazo utafiti hauungi mkono

Utafiti hauthibitishi kwamba kuwa na BMI/A <50 husababisha moja kwa moja pulmonary exacerbation, kulazwa hospitalini au kupoteza utendaji wa mapafu. Hakuna kundi la udhibiti lililoratibiwa kwa nasibu linaloonyesha kwamba uingiliaji wa lishe ulisababisha kuboreka kwa kliniki. Utafiti haukukokotoa life expectancy, haukulinganisha kwa kuaminika sababu za hatari za kifo kwa kutegemea vifo viwili, na haukuchapisha matokeo ya Cox regression iliyoelezwa katika sehemu ya Methods.

Vikwazo

Utafiti ulifanywa katika kituo kimoja cha rufaa na ulijumuisha wagonjwa 102 mwanzoni na 88 katika ufuatiliaji. Sampuli hii ni ndogo kwa baadhi ya uchambuzi wa vikundi vidogo na vifo. Data zilizopatikana kutoka rekodi za matibabu zinaweza kuathiriwa na upendeleo wa taarifa, na kupima ulaji wa chakula kwa rekodi moja ya kukumbuka ya saa 24 huenda kusiwakilishe ulaji wa kawaida wa kila siku.

Kuingiliana kwa kipindi cha ufuatiliaji na janga la COVID-19 huenda kuliathiri upotevu wa wagonjwa katika ufuatiliaji na matumizi ya huduma za afya. Chanzo kinataja hali hii hasa kama mojawapo ya sababu zinazowezekana za kupotea katika ufuatiliaji.

Mpaka wa persentili ya 50 wa BMI/A ni lengo la lishe mahususi kwa cystic fibrosis. Kwa hiyo, kundi la <50 halipaswi kufasiriwa kana kwamba wanachama wake wote ni kundi la kawaida la clinical malnutrition. Mzingo wa misuli, skinfold, ukuaji, ulaji wa chakula na tathmini za kliniki zinahitaji kuzingatiwa kwa pamoja.

Mwishowe, kutolingana kwa BMI/A, GERD na RR/confidence interval katika maandishi yaliyochapishwa kunapunguza uhakika wa kutafsiri baadhi ya matokeo ya kiasi. Rekodi hizi hazipaswi kuthibitishwa bila kukokotoa upya au kurekebishwa na waandishi.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Utafiti asilia: Undernutrition and Clinical Deterioration in Children with Cystic Fibrosis: Findings from a Prospective Study

Waandishi: Bruna B. da Silva; Aline Daiane Schlindwein; Rosemeri M. da Silva; Betine P. Moehlecke Iser.

Mwandishi wa mawasiliano: Betine Pinto Moehlecke Iser.

Taasisi: University of Southern Santa Catarina, Postgraduate Program in Health Sciences; Santa Catarina State Department of Health, Permanent Directorate of Health Education; Federal University of Santa Catarina, Postgraduate Program in Medical Sciences.

Jarida: Anais da Academia Brasileira de Ciências / Annals of the Brazilian Academy of Sciences.

Mchapishaji: Academia Brasileira de Ciências.

Jukwaa: SciELO.

Sehemu ya akademia: Health Sciences.

Juzuu / toleo / makala: 98(1), e20240526.

DOI: 10.1590/0001-3765202620240526.

Tarehe ya kuchapishwa: 16 Februari 2026.

Ratiba ya makala: Ilipokelewa 18 Mei 2024; ilikubaliwa 22 Agosti 2025.

Handling Editor: Thomas Ong.

Mapitio ya kitaalamu: AABC ni jarida la kisayansi linalopitiwa na wataalamu kwa mfumo wa single-blind peer review.

Leseni: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Aina ya chanzo: Utafiti wa kliniki wa kohoti wa watoto, wa mbele, wa kituo kimoja na wa uchunguzi.

Kipindi cha utafiti: Mei 2019–Mei 2021; uandikishaji wa wagonjwa Mei 2019–Machi 2020.

Sampuli ya awali: Watoto na vijana 102.

Ufuatiliaji wa mwaka mmoja: Wagonjwa 88.

Umri: 0 hadi miaka 14 miezi 11 siku 29.

Uainishaji mkuu wa lishe: BMI/A <50 na ≥50 persentili.

Antropometria: Uzito, urefu, BMI/A, unene wa skinfold ya triceps na mzingo wa misuli ya mkono.

Ulaji wa chakula: Rekodi moja ya kukumbuka lishe ya saa 24; AvanutriOnline®; ulinganisho wa RDA.

Tathmini ya kliniki: Alama ya Shwachman–Kulczycki, pulmonary exacerbations, kulazwa hospitalini, ukoloni wa bakteria, GERD, pancreatic insufficiency, CFRD, clubbing ya vidole na vigezo vingine vya kliniki.

Utendaji wa mapafu: FEV1, FVC, FEV1/FVC na kigezo kilichoripotiwa katika chanzo kama FEV25–75.

Takwimu: IBM SPSS Statistics 21.0; Kolmogorov–Smirnov, Chi-square, Likelihood Ratio, Student t, Mann–Whitney U, uchambuzi uliounganishwa; Wilcoxon na McNemar katika Table V; p<0,05. Cox regression ilielezwa katika sehemu ya Methods lakini matokeo yake yaliyochapishwa hayapo.

Maadili: CAAE 00189418.6.0000.5369 na CAAE 00189418.6.3001.5361.

Ridhaa: Wazazi/walezi walitoa informed consent; watoto wenye umri wa miaka sita na zaidi pamoja na vijana walitoa assent ya kushiriki.

Ufadhili: FAPESC Public Call No. 03/2017, Process No. 23038.013359/2017-71; ufadhili wa udaktari wa FAPESC na ufadhili wa tija ya utafiti wa CNPq.

Jukumu la mfadhili: Iliripotiwa kuwa mfadhili hakuwa na jukumu katika muundo wa utafiti, ukusanyaji wa data, mapitio, tafsiri au uandishi wa makala.

Upatikanaji wa data: Data hazipatikani kwa umma kwa sababu ya faragha ya wagonjwa na vikwazo vya kimaadili.

Mgongano wa maslahi: Hakuna tamko tofauti la mgongano wa maslahi lililogunduliwa katika PDF iliyochapishwa; haikuchukuliwa kuwa hakuna mgongano.

Michango ya waandishi: Bruna B. da Silva, Aline Daiane Schlindwein na Betine P. Moehlecke Iser waliripotiwa kwa conceptualization; waandishi wote wanne kwa methodology; Bruna B. da Silva na Betine P. Moehlecke Iser kwa formal analysis; Bruna B. da Silva, Aline Daiane Schlindwein na Betine P. Moehlecke Iser kwa resources; na Bruna B. da Silva pamoja na Betine P. Moehlecke Iser kwa michango ya uandishi. Waandishi wote walisoma na kuidhinisha toleo lililochapishwa.

Tanbihi ya kuripoti ndani ya chanzo: Uwiano wa BMI/A <50, median za vikundi vya BMI/A, asilimia ya GERD na RR/confidence interval ya GERD hazilingani kikamilifu katika sehemu tofauti za makala. Matokeo ya Cox regression katika sehemu ya Methods hayakuchapishwa. Verianla haikurekebisha rekodi hizi kwa dhana kutoka nje ya chanzo.

Kikomo kikuu cha tafsiri: Utafiti unatathmini mahusiano kati ya hali ya lishe na sifa za kliniki katika kohoti ya mbele; haukokotoi athari ya kisababishi ya uingiliaji wa lishe ulioratibiwa kwa nasibu wala life expectancy.