Ushbu tadqiqot gemtsitabin (gemcitabine, GEM) va olaparibni (OLA) bir xil namunada bir vaqtda miqdoriy aniqlash uchun ishlab chiqilgan va validatsiya qilingan yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi usulini o‘rganadi. Ishlab chiqilgan usul GEM va OLA-ni C18 teskari fazali kolonkada ajratadigan va ikkala analitni 243 nm da fotodiodli matritsa detektori bilan o‘lchaydigan izokratik, bufer ishlatilmaydigan HPLC usulidir. Yakuniy harakatchan faza asetonitril:suv 50:50 (v/v), oqim tezligi 0,8 mL/min, kolonka harorati 30 °C va inyeksiya hajmi 10 µL. GEM taxminan 3,3 daqiqada, OLA taxminan 4,3 daqiqada elyutsiyalangan. Usul 0,5–10,0 µg/mL oralig‘ida chiziqli bo‘lgan; har ikkala analit uchun \(R^2>0.999\) olingan va sezgirlik, aniqlik, to‘g‘rilik, selektivlik, barqarorlik hamda stabiliklik xususiyatlari baholangan. Ajratib olingan sichqon me’da osti bezi to‘qimasidagi qayta tiklanish GEM uchun %102,64–104,26 ± 0,56, OLA uchun %97,80–99,51 ± 0,57 deb qayd etilgan. Tadqiqotning asosiy cheklovi shundaki, bu davolash samaradorligi yoki in vivo farmakokinetik tadqiqot emas, balki analitik usulni validatsiya qilish tadqiqotidir.

Usulni ishlab chiqishdagi asosiy qiyinchilik GEM va OLA ning fizik-kimyoviy xususiyatlari sezilarli darajada farq qilishidir. GEM ko‘proq qutbli, OLA esa kamroq qutbli molekuladir. Tadqiqotning maqsadi faqat ikki sof standart eritmani ajratish emas, balki xitozan bilan qoplangan liposoma komponentlari, fosfat-buferli fiziologik eritma va me’da osti bezi to‘qimasi kabi potensial xalaqitlar mavjud muhitlarda ham ikki dorini ishonchli aniqlashni ta’minlashdir.

Tadqiqotning ilmiy muammosi

Gemtsitabin me’da osti bezi saratonini davolashda ishlatiladigan nukleozid analogidir. Olaparib esa poli(ADP-riboza) polimeraza, ya’ni PARP ingibitoridir. Manba tadqiqot usulning qo‘llanish konteksti sifatida ayniqsa BRCA1 yoki BRCA2 bilan bog‘liq DNK ta’mirlash nuqsonlari mavjud me’da osti bezi o‘smalarida GEM va OLA kombinatsiyasiga bo‘lgan mavjud farmakologik qiziqishni ko‘rib chiqadi.

Biroq tadqiqotning eksperimental maqsadi bu kombinatsiyaning o‘smaga qarshi samaradorligini o‘lchash emas. Yangi liposomal yoki nanozarrachali tashuvchi tizimlar ishlab chiqilsa, bir xil biologik namunada ikkala dori qancha miqdorda mavjudligini ishonchli o‘lchay oladigan analitik usul zarur bo‘ladi. Manba mualliflari ko‘rsatgan adabiyotdagi bo‘shliq shundaki, GEM yoki OLA ni alohida o‘lchaydigan usullar bo‘lsa-da, me’da osti bezi to‘qimasi yoki liposomal formulatsiya komponentlari kabi murakkab xalaqitlar mavjudligida ikki molekulani bir vaqtning o‘zida aniqlashga imkon beruvchi usul yetishmaydi.

GEM va OLA ning turli kimyoviy xususiyatlari nega muhim?

Manba tadqiqotda GEM uchun molekulyar massa 299,7 g/mol, suvda eruvchanlik 0,824 mg/mL va log P qiymati 0,28; OLA uchun molekulyar massa 434,5 g/mol, suvda eruvchanlik 0,060 mg/mL va log P qiymati 2,72 deb berilgan. Bu farqlar ikki molekulaning teskari fazali xromatografiyada bir xil harakatchan fazaga turlicha javob berishiga olib keladi.

Manba 1-rasm GEM va OLA ning molekulyar tuzilmalarini yonma-yon ko‘rsatadi. Rasmning ilmiy vazifasi dekorativ molekula tasviri emas; u ikki analitning qutblilik va eruvchanlik jihatidan nega bir xil xromatografik usulda optimallashtirilishi kerak bo‘lgan turlicha xatti-harakat ko‘rsatishi mumkinligiga strukturaviy kontekst beradi.

Gemtsitabin va olaparib bir xil HPLC usulida qanday ajratildi?

GEM va OLA 250 × 4,6 mm o‘lchamli va 5 µm zarracha diametriga ega teskari fazali C18 kolonkada, asetonitril:suv 50:50 (v/v) harakatchan fazasi 0,8 mL/min tezlikda izokratik tarzda o‘tkazilib ajratilgan va 243 nm da PDA/DAD deteksiyasi bilan o‘lchangan. Tanlangan sharoitlarda GEM taxminan 3,3 daqiqada, OLA taxminan 4,3 daqiqada elyutsiyalangan va ikki pik orasidagi rezolyutsiya taxminan 5,2 bo‘lgan.

Nega 243 nm tanlandi?

Tadqiqotchilar avval GEM va OLA standartlarini 190–400 nm oralig‘ida UV–Vis skanerlash rejimida tekshirgan. GEM uchun 198, 243 va 275 nm; OLA uchun 207, 254 va 276 nm atrofida maksimumlar qayd etilgan. So‘ng 254, 275, 243 va 231 nm HPLC-DAD o‘lchovlarida solishtirilgan.

Manba 2-rasm ushbu tanlovning vizual asosidir. Har ikkala dori tekshirilgan to‘lqin uzunliklarida ajratilishi mumkin bo‘lsa-da, 243 nm GEM va OLA uchun yetarlicha kuchli va bir-biriga yaqin pik javoblarini berib, potensial xalaqitlarning absorbansini kamaytiradigan umumiy deteksiya to‘lqin uzunligi sifatida tanlangan.

Harakatchan faza nega metanoldan asetonitrilga o‘zgartirildi?

Usulni ishlab chiqish davomida 15 ta xromatografik sharoit sinovdan o‘tkazilgan. Dastlabki sinovlarda metanol/suv tizimlari ishlatilgan; biroq erituvchidan kelib chiqqan pik GEM ning ushlanish sohasida paydo bo‘lgani uchun to‘liq ajralish ta’minlanmagan. Suv pH-si 3 gacha tushirilgan sharoitlarda esa GEM piki buzilgan yoki OLA piki yo‘qolgan.

Asetonitrilga o‘tish GEM va OLA piklari bilan erituvchi/matritsa piklarining ajralishini yaxshilagan. Asetonitril:suv 60:40 nisbatida mos ajralish olingach, suv ulushini oshirish va oqimni 0,8 mL/min gacha pasaytirish orqali yakuniy 50:50 sharoit tanlangan.

Analitik Maqsad Profili va qabul mezonlari

Tadqiqotchilar usulni faqat olingan natijalarga qarab baholamagan, tajribadan oldin bir Analitik Maqsad Profili (Analytical Target Profile, ATP) va qabul mezonlarini belgilagan. Maqsad GEM va OLA ni liposomal formulatsiyalarda hamda me’da osti bezi to‘qimasida 0,5–10 µg/mL oralig‘ida bir vaqtda aniqlashdir.

Me’da osti bezi matritsasi qanday tayyorlandi?

Tadqiqotda ishlatilgan me’da osti bezlari boshqa tajribalar doirasida evtanaziya qilingan va me’da osti bezi funksiyasiga ta’sir qilmaydigan tajribalardan olingan sichqonlardan taqdim etilgan. Manba University of Brasília Ethics Committee uchun 23106.125197/2021-49 protokol raqamini beradi.

Jami 200 mg me’da osti bezi to‘qimasi 40 mg lik qismlarga bo‘lingan va har bir qism 1 mL metanolga solingan. Namunalar xona haroratida 300 rpm da 24 soat aralashtirilgan; so‘ng 10.000 rpm da 5 daqiqa gomogenizatsiya qilingan va 4000 rpm da 10 daqiqa sentrifugalanagan. Supernatant tajriba davomida muz ustida saqlangan. Inyeksiyadan oldin 5 mL supernatant 45 mL asetonitril:suv 50:50 eritmasi bilan aralashtirilgan.

Xitozan bilan qoplangan liposomalar nega tayyorlandi?

Liposomalar ushbu tadqiqotda terapevtik muvaffaqiyatni ko‘rsatish uchun emas, balki ishlab chiqilgan usul kelajakda liposomal dori tashish tizimlaridan GEM va OLA ni o‘lchaganda formulatsiya komponentlaridan ta’sirlanadimi-yo‘qmi, shuni tekshirish uchun tayyorlangan.

Fosfatidilxolin yupqa plyonkani gidratlash usuli bilan liposomaga aylantirilgan; plyonka 55 °C da PBS bilan gidratlangan, gomogenizatsiya qilingan va ketma-ket 600, 200 va 100 nm g‘ovakli membranalardan ekstruziya qilingan. Keyin liposomalar %0,1 xitozan oligosaxarid eritmasi bilan qoplangan. Ushbu komponentlar selektivlik tajribalarida analitik xalaqit sifatida ishlatilgan.

Usulning selektivligi qanday tasdiqlandi?

Selektivlik har ikkala dori 5,0 µg/mL bo‘lgan namunalarda PBS, xitozan bilan qoplangan liposoma komponentlari va me’da osti bezi gomogenati bor va yo‘q sharoitlarda pik maydonlari, ushlanish vaqtlar va pik sofligini solishtirish orqali baholangan; asosiy GEM va OLA ushlanish sohalarida sezilarli ko-elyutsiya qayd etilmagan va pik sofligi indekslari taxminan 0,999–1,000 darajasida qolgan.

Manba 3-rasm nazorat xromatogrammalarini PBS, liposomal komponentlar va me’da osti bezi matritsasi xromatogrammalari bilan ustma-ust ko‘rsatadi. Asosiy GEM va OLA piklari xalaqit piklaridan ajratilgan. 4-rasm esa pik maydoni va ushlanish vaqtini miqdoriy solishtiradi.

Manba ichidagi statistik izoh: Usul bo‘limida bir yo‘nalishli ANOVA sezilarli matritsa ta’sirini ko‘rsatmagani aytiladi va 4-rasmdagi solishtirishlar “ns” deb belgilangan. Bunga qarshi, natijalar matnining bir jumlasida “p < 0.05, ANOVA” ifodasi mavjud. Bu ikki ifoda o‘zaro mos emas. Verianla bu qiymatni manbadan tashqari taxmin bilan tuzatmaydi; manbaning umumiy selektivlik talqini bilan nashr qilingan p-qiymat ifodasi o‘rtasidagi farqni ko‘rinadigan tarzda saqlaydi.

Tizim yaroqliligi

Olti takror bilan bajarilgan tizim yaroqliligi o‘lchovlarida nazariy plastinkalar soni GEM uchun \(5808\pm76\), OLA uchun \(7966\pm56\) deb bildirilgan. Tailing faktorlar mos ravishda \(1.44\pm0.01\) va \(1.36\pm0.01\), sig‘im faktorlar taxminan \(2.0\pm0.0\) va \(2.6\pm0.2\), ikki pik orasidagi rezolyutsiya esa \(5.22\pm0.01\) deb qayd etilgan. CV qiymatlari %2 dan past bo‘lgan.

Chiziqlilik

GEM va OLA uchun uchta mustaqil stok eritmadan tayyorlangan kalibratsiya egri chiziqlari 0,5–10,0 µg/mL oralig‘ida tekshirilgan. Eng kichik kvadratlar chiziqli regressiyasi bilan olingan tenglamalar quyidagicha:

\[ \text{GEM:}\quad y=20703x-897.76,\qquad R^2=0.9991 \]

\[ \text{OLA:}\quad y=25209x-710.11,\qquad R^2=0.9993 \]

Bu yerda \(x\) analit konsentratsiyasini, \(y\) esa xromatografik pik maydoni ko‘rinishidagi asbob javobini ifodalaydi. Manba 5-rasmdagi qoldiq grafiklarida nisbiy xatolar nol chizig‘i atrofida tasodifiy tarqalgan va ±%5 qabul chegaralari ichida qolgan.

LOD va LOQ qanday hisoblandi?

Aniqlash chegarasi (LOD) va miqdoriy aniqlash chegarasi (LOQ) kalibratsiya javobining standart og‘ishi \(\sigma\) va kalibratsiya chizig‘ining qiyaligi \(S\) yordamida hisoblangan; manba \(LOD=(3.3\times\sigma)/S\) va \(LOQ=(10\times\sigma)/S\) tenglamalaridan foydalanadi.

\[ LOD=\frac{3.3\times\sigma}{S} \]

\[ LOQ=\frac{10\times\sigma}{S} \]

\(\sigma\)javobning standart og‘ishidir; \(S\) kalibratsiya chizig‘ining qiyaligidir. Qiyalik oshgani sari bir xil javob o‘zgaruvchanligida LOD va LOQ kamayadi; ya’ni usul pastroq konsentratsiyalarni ajrata oladigan bo‘ladi.

Har ikkala LOQ qiymati ham validatsiya qilingan kalibratsiya oralig‘ining eng past nuqtasi bo‘lgan 0,5 µg/mL dan past. Manba, shuningdek, ICH Q2(R2) barcha analitik usullar uchun yagona universal LOD/LOQ qabul qiymatini bermasligini qayd etadi.

Aniqlik qanday hisoblandi?

Aniqlik takrorlanuvchanlik va oraliq aniqlik sifatida sinovdan o‘tkazilgan. 1,0; 5,0 va 10,0 µg/mL darajalardagi GEM va OLA namunalari uchlik takrorlarda tahlil qilingan; oraliq aniqlik ikki turli kun va ikki turli analitik bo‘yicha baholangan.

Variatsiya koeffitsiyenti quyidagi tenglama bilan hisoblangan:

\[ CV(\%)=\frac{\text{standart sapma}}{\text{ortalama}}\times100 \]

Manba 2-jadvaldagi barcha CV qiymatlari %5 qabul chegarasidan past bo‘lgan. Bu natija tekshirilgan konsentratsiya oralig‘ida usul analitik va kun o‘zgarishiga qaramay takrorlanuvchi javob berganini qo‘llab-quvvatlaydi.

To‘g‘rilik qanday hisoblandi?

To‘g‘rilik tajribada o‘lchangan konsentratsiyaning nazariy konsentratsiyaga nisbati bilan hisoblangan:

\[ \text{Doğruluk}(\%)= \frac{\text{deneysel konsantrasyon}} {\text{teorik konsantrasyon}}\times100 \]

Manba bayon matni GEM uchun %97,50–101,82 va OLA uchun %96,89–103,15 oralig‘ini bildiradi, 3-jadvalda ko‘rinadigan chekka qiymatlar esa GEM uchun taxminan %97,51–101,97 va OLA uchun %96,83–103,15. Bu kichik matn–jadval farqi manbada qanday bo‘lsa, shunday saqlanishi kerak. Har ikkala taqdimotda ham natijalar oldindan belgilangan %95–105 qabul oralig‘i ichidadir.

Robustlik testi

Robustlik One-Factor-at-a-Time (OFAT) yondashuvi bilan sinovdan o‘tkazilgan. Harakatchan faza tarkibi ±%5, kolonka harorati ±5 °C va oqim tezligi ±0,1 mL/min o‘zgartirilgan. Sinov namunalari 5,0 µg/mL GEM va OLA ni o‘z ichiga olgan va tajribalar uchlik takrorlarda bajarilgan.

Asetonitril ulushi oshgani sari kamroq qutbli OLA ning ushlanish vaqti qisqargan; oqim tezligi ko‘tarilganda har ikkala analitning ushlanish vaqti kamaygan. Shunga qaramay, tailing faktori, plastinkalar soni va sig‘im faktori kabi tizim yaroqliligi parametrlari qabul chegaralari ichida qolgan.

Analitik stabillik

Har ikkala dori 5,0 µg/mL darajada uchta harorat sharoitida 30 kun kuzatilgan: 4 °C, xona harorati va 40 °C. O‘lchovlar 0, 7, 15, 21 va 30-kunlarda bajarilgan.

Manba 6-rasmga ko‘ra 4 °C va xona haroratidagi eritmalar 21-kungacha qabul qilingan %85–115 oralig‘ida qolgan. 40 °C da eritmalar 15-kungacha qabul mezoniga javob bergan; keyingi o‘lchovlarda kuzatilgan konsentratsiya ortishi mualliflar tomonidan organik suyultirgichning mikro-bug‘lanishi bilan izohlangan.

Majburiy degradatsiya

GEM va OLA ning 200 µg/mL stok eritmalari bir soat davomida kislotali, ishqoriy, oksidlovchi, fermentativ, fotolitik va termal stresslarga duchor qilingan. Kislota va ishqor stressi 0,1 N HCl yoki NaOH; oksidlovchi stress %3 H₂O₂; fermentativ stress tripsin; fotolitik stress 1,2 million lux/h UV nuri; termal stress esa 80 °C sharoitida qo‘llangan.

Eng sezilarli degradatsiya termal stress ostida kuzatilgan. 7-rasmda degradatsiya mahsulotlarining asosiy GEM va OLA piklaridan farqli ushlanish vaqtlarida paydo bo‘lishi usul degradatsiya mahsulotlari mavjudligida ham asosiy analitlarni ajrata olishini ko‘rsatadi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Analitik tizim va asboblar

UV spektral skanlar Shimadzu UV-1800 asbobi bilan 190–400 nm oralig‘ida va 10 mm optik yo‘l uzunligiga ega kvars kyuveta yordamida bajarilgan. Xromatografik tahlillar Shimadzu LC-20AD suyuqlik xromatografiyasi tizimida o‘tkazilgan; tizim to‘rt komponentli nasos, SIL-20AD avtomatik namuna inyektori, CTO-20AS kolonka pechi, degazator va SPD-M20A fotodiodli matritsa detektorini o‘z ichiga olgan. Ma’lumotlarni yig‘ish va tahlilda Shimadzu LC Software Version 1.25 SP4 ishlatilgan.

Kalibratsiya standartlari

GEM va OLA stok eritmalari alohida-alohida 200 µg/mL konsentratsiyada, suv:asetonitril 50:50 (v/v) da tayyorlangan. Kalibratsiya eritmalari bir xil erituvchi tizimida suyultirilgan va 0,5–10,0 µg/mL ish oralig‘i hosil qilingan.

Selektivlik tajribasi

Har ikkala dori 5,0 µg/mL darajada olti takror bilan nazorat eritmasi, PBS, xitozan bilan qoplangan liposoma komponentlari va me’da osti bezi gomogenati muhitlarida tahlil qilingan. Tadqiqotchilar ushlanish vaqtlarini, pik maydonlarini va PDA orqali pik sofligini solishtirgan.

Aniqlik va oraliq aniqlik

1,0; 5,0 va 10,0 µg/mL konsentratsiyalar uchlik takrorlarda tahlil qilingan; oraliq aniqlik ikki turli analitik va ikki turli kun yordamida sinovdan o‘tkazilgan. Manba 2-jadvalda barcha CV qiymatlari %5 dan past.

Me’da osti bezi to‘qimasida qayta tiklanish tajribasi

Qayta tiklanish tajribasida sichqon me’da osti bezi to‘qimasiga GEM va OLA ning ma’lum miqdorlari qo‘shilgan. 1,0 mL 250,0 µg/mL GEM+OLA eritmasi to‘qima namunasiga qo‘shilib, erituvchi yo‘qotilgandan so‘ng to‘qima mayda bo‘laklarga ajratilgan va 50,0 mL suv:asetonitril 50:50 da qayta suspenziyalab, har ikkala dori uchun yakuniy konsentratsiya 5,0 µg/mL ga sozlangan.

Namunalar Multi Bio RS-24 asbobida xona haroratida 30 rpm da tun bo‘yi aylantirilgan, filtrlangan va validatsiya qilingan HPLC-DAD usuli bilan tahlil qilingan. Tajriba olti takror bilan bajarilgan.

Me’da osti bezi to‘qimasidagi qayta tiklanish natijasi nimani ko‘rsatadi?

Ajratib olingan sichqon me’da osti bezi to‘qimasiga ma’lum miqdorda qo‘shilgan GEM ning %102,64–104,26 ± 0,56 qismi, OLA ning esa %97,80–99,51 ± 0,57 qismi analitik jarayon oxirida o‘lchangan; bu qiymatlar usul murakkab me’da osti bezi matritsasida ikki analitni birgalikda miqdoriy aniqlash uchun mosligini qo‘llab-quvvatlaydi, biroq tirik organizmda dori taqsimlanishini yoki me’da osti bezi o‘smasidagi terapevtik samaradorlikni ko‘rsatmaydi.

Asosiy validatsiya natijalarining qisqacha mazmuni

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

• GEM va OLA 243 nm da bir xil HPLC usulida bir-biridan ajratilib, miqdoriy o‘lchanishi mumkin.
• 0,5–10,0 µg/mL oralig‘ida har ikkala analit uchun \(R^2>0.999\) darajasida chiziqli javob olingan.
• LOD va LOQ qiymatlari validatsiya qilingan ish oralig‘ining quyi chegarasi bo‘lgan 0,5 µg/mL dan past.
• Aniqlik sinovlarida CV qiymatlari qabul qilingan %5 chegarasidan past bo‘lgan.
• Xitozan bilan qoplangan liposoma komponentlari, PBS va me’da osti bezi matritsasi asosiy analit piklari bilan sezilarli ko-elyutsiya hosil qilmagan.
• Harakatchan faza, harorat va oqim tezligidagi nazoratli o‘zgarishlar tizim yaroqliligini qabul chegaralaridan tashqariga chiqarmagan.
• Majburiy degradatsiya mahsulotlari GEM va OLA ning asosiy xromatografik piklaridan ajratilgan.
• Ajratib olingan sichqon me’da osti bezi to‘qimasidan qayta tiklanish qiymatlari oldindan belgilangan qabul oralig‘iga mos.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

• GEM va OLA kombinatsiyasi odamlarda me’da osti bezi saratonini samaraliroq davolashini isbotlamaydi.
• Xitozan bilan qoplangan liposomal formulatsiya o‘smaga maqsadli dori yetkazib berishda klinik jihatdan muvaffaqiyatli ekanini ko‘rsatmaydi.
• Sichqon me’da osti bezi to‘qimasidagi qayta tiklanish sinovini haqiqiy in vivo farmakokinetik tadqiqot o‘rniga qo‘ymaydi.
• Inson me’da osti bezi to‘qimasida xuddi shu qayta tiklanish foizlari avtomatik ravishda olinadi, deb ko‘rsatmaydi.
• Uzoq muddatli dori xavfsizligi yoki terapevtik toksiklikni baholamaydi.
• Ishlab chiqilgan analitik usul barcha laboratoriya tizimlarida qayta validatsiyasiz bir xil samaradorlikni ko‘rsatishini kafolatlamaydi.

Metodologik kuchli tomonlar va cheklovlar

Usulning kuchli tomonlari fizik-kimyoviy jihatdan farqli ikki analitni bitta izokratik sharoitda, bitta to‘lqin uzunligida va sakkiz daqiqadan qisqa ish vaqti maqsadida o‘lchash imkoniyati; bufer ishlatilmasligi; farmatsevtik formulatsiya xalaqitlari hamda biologik me’da osti bezi matritsasining baholanishi; shuningdek, majburiy degradatsiya mahsulotlari mavjudligida pik sofligining sinovdan o‘tkazilishidir.

Shunga qaramay, me’da osti bezi qayta tiklanish tajribasi ex vivo xususiyatga ega va dorilar to‘qimaga nazorat ostida qo‘shilgan. Haqiqiy organizmda so‘rilish, taqsimlanish, metabolizm, eliminatsiya va o‘sma ichidagi geterogenlik kabi omillar ushbu tadqiqot doirasida sinovdan o‘tkazilmagan. Shu sababli usulning kelajakdagi farmakokinetik tadqiqotlarda qo‘llanishi mumkinligi bilan bunday in vivo tadqiqotning ushbu maqolada amalga oshirilgani bir-biridan farqlanishi kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Chromatographic Method for Simultaneous Quantification of Gemcitabine and Olaparib Recovered from Isolated Pancreatic Tissue.

Mualliflar: Mateus T. Silva; Breno N. Matos; Moacyr J. B. Melo Rego; Tais Gratieri; Marcilio Cunha-Filho; Guilherme M. Gelfuso.

Mas’ul muallif: Guilherme M. Gelfuso.

Tashkilotlar: Laboratory of Food, Drugs, and Cosmetics (LTMAC), School of Health Sciences, University of Brasília, Brasília, Brazil; Laboratory of Immunomodulation and New Therapeutical Approaches, Research Centre for Therapeutic Innovation Suely Galdino (NUPIT-SG), Federal University of Pernambuco, Recife, Brazil.

Jurnal: Chemistry.

Nashriyot: MDPI.

Bibliografik yozuv: Chemistry 2026, 8(5), 63.

DOI: 10.3390/chemistry8050063.

Rasmiy nashr havolasi: https://www.mdpi.com/2624-8549/8/5/63

Nashr sanasi: 7 may 2026. Maqola 4 aprel 2026 da qabul qilingan, 29 aprel 2026 da qayta ko‘rib chiqilgan va 4 may 2026 da qabul qilingan.

Manba turi: Taqrizdan o‘tgan analitik kimyo / farmatsevtik tahlil tadqiqot maqolasi; eksperimental usul ishlab chiqish va validatsiya tadqiqoti.

Asosiy usul: Teskari fazali C18 HPLC, izokratik asetonitril:suv harakatchan fazasi, PDA/DAD deteksiyasi; ICH Q2(R2) validatsiya yondashuvi va USP <621> tizim yaroqliligi tamoyillari.

Matritsalar: Standart eritmalar, PBS, xitozan bilan qoplangan liposoma komponentlari va ajratib olingan sichqon me’da osti bezi to‘qimasi.

Etik manba ma’lumoti: Me’da osti bezi to‘qimalari boshqa tajribalar uchun evtanaziya qilingan va me’da osti bezi funksiyasiga ta’sir qilmaydigan tadqiqotlardan qolgan sichqonlardan olingan; manba University of Brasília Ethics Committee protokol raqamini 23106.125197/2021-49 deb ko‘rsatgan.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Moliyalashtirish: Tadqiqot CNPq tomonidan 310291/2021-6 va 402518/2025-0 raqamli grantlar hamda University of Brasília ning Edital Interno nº 005/2025/PPGCS ko‘magi bilan moliyalashtirilgan. CAPES talabalar uchun stipendiya ko‘magini taqdim etgan.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Maqola natijalarini qo‘llab-quvvatlovchi xom ma’lumotlar so‘rov asosida mualliflar tomonidan taqdim etilishi bildirilgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bildirgan.

Minnatdorchilik: Mualliflar me’da osti bezi namunalarini taqdim etgan Marcia Mortari ga minnatdorchilik bildiradilar.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish G.M.G. va M.J.B.M.R.; usul va validatsiya M.T.S. va B.N.M.; formal tahlil M.T.S. va G.M.G.; tadqiqot M.T.S. va B.N.M.; resurslar T.G., M.C.-F., M.J.B.M.R. va G.M.G.; dastlabki qoralama M.T.S. va B.N.M.; ko‘rib chiqish va tahrirlash T.G., M.C.-F., M.J.B.M.R. va G.M.G.; nazorat M.J.B.M.R. va G.M.G.; loyiha boshqaruvi G.M.G.; moliyalashtirishni olish M.J.B.M.R. va G.M.G. deb bildirilgan.

Manba ichidagi nomuvofiqlik 1: Selektivlik bo‘limida matnning bir qismi kontaminant solishtirishlarini “p < 0.05, ANOVA” deb beradi, ayni tadqiqot 4-rasmda ularni “ns” deb belgilaydi va usul bo‘limida sezilarli matritsa ta’siri yo‘qligini bildiradi. Verianla bu farqni manbadan tashqari taxmin bilan tuzatmaydi.

Manba ichidagi nomuvofiqlik 2: To‘g‘rilik bo‘limining bayon oraliqlari bilan 3-jadvalda ko‘rinadigan chekka qiymatlar orasida kichik sonli farqlar mavjud. Verianla jadval qiymatlari va matn qiymatlarini bir-biriga o‘zgartirmagan.

Asosiy metodologik cheklov: Tadqiqotning biologik matritsa qo‘llanilishi ajratib olingan sichqon me’da osti bezi to‘qimasiga qo‘shilgan ma’lum dori miqdorlarining qayta tiklanishiga asoslanadi. Haqiqiy in vivo farmakokinetik taqsimlanish, o‘smaga nishonlash, inson to‘qimasida validatsiya va klinik davolash samaradorligi ushbu tadqiqot doirasiga kirmaydi.

Ilmiy foydalanish chegarasi: Ushbu Verianla matni usul dizayni, validatsiyasi, miqdoriy natijalari va manbadagi cheklovlarni tushuntiruvchi shaklda bayon qiladi. Regulyator validatsiya, usulni boshqa laboratoriyaga ko‘chirish yoki akademik iqtibos uchun asl maqola va tegishli ICH/USP hujjatlari ko‘rib chiqilishi kerak.