Natriy-glyukoza kotransporteri-2 ingibitorlari (SGLT2 ingibitorlari, SGLT2i) 2-tur qandli diabetda ishlatiladigan glyukoza miqdorini pasaytiruvchi dori vositalari sinfidir. Ushbu tadqiqot real hayotdagi sogʻliqni saqlash maʼlumotlarini maqsadli sinov emulyatsiyasi yondashuvi bilan tahlil qilib, SGLT2 ingibitorini qabul qilishni boshlagan 2-tur diabetli kattalarda yangi epilepsiya paydo boʻlish chastotasi dipeptidil peptidaza-4 ingibitorini (DPP-4i) boshlagan bemorlarnikidan farq qiladimi-yoʻqmi, shuni oʻrgandi. Jami 176.728 bemordan iborat kohortda vaznlangan epilepsiya insidensi SGLT2 guruhida 1000 kishi-yiliga 2,05, DPP-4 guruhida 2,45 boʻldi; vaznlangan Cox regressiyasida HR 0,72 (%95 ishonch oraligʻi 0,61–0,86; p<0,001) aniqlandi. Bu natija SGLT2ni boshlash epilepsiyaning pastroq hazard koʻrsatkichi bilan bogʻliqligini koʻrsatadi; biroq tadqiqot kuzatuvga asoslangan va epilepsiyani sababiy ravishda oldini olish taʼsirini isbotlamaydi.

Tadqiqotchilar davolash guruhlari orasidagi boshlangʻich farqlarni kamaytirish uchun SuperLearner asosida propensity score hisobladilar, barqarorlashtirilgan inverse probability of treatment weighting (IPTW)ni qoʻlladilar va chekka vaznlarni 1- va 99-persentillarda qirqdilar. Vaznlashdan soʻng barcha asosiy kovariatlarda standardized mean difference (SMD) 0,1 dan pastga tushdi. Natijalar boshlangʻich HbA1c boʻyicha qoʻshimcha tuzatish va olti oylik grace periodni oʻz ichiga olgan ikkita sezgirlik tahlilida ham xuddi shu yoʻnalishda saqlandi.

Yosh boʻyicha kichik guruhda ≥60 yoshli bemorlarda HR 0,71; ayollarda HR 0,65 bilan statistik jihatdan ahamiyatli bogʻliqlik kuzatildi; <60 yosh guruhida va erkaklarda statistik ahamiyatlilik chegarasidan oʻtilmadi. Shunga qaramay, ushbu kichik guruh natijalari yosh yoki jins SGLT2–epilepsiya bogʻliqligini haqiqatdan oʻzgartirishini oʻz-oʻzidan isbotlamaydi; manbada davolash bilan oʻzaro taʼsirning alohida testi haqida xabar berilmagan.

Tadqiqot natijalarini klinik talqin qilish chegarasi ayniqsa muhim. SGLT2 va DPP-4 guruhlari oʻrtasidagi mutlaq epilepsiya insidensi farqi kichik. Tadqiqotchilar bu farq faqat epilepsiyaning oldini olish maqsadida SGLT2 ingibitorini buyurishga asos boʻlmasligini va topilma, avvalo, gipoteza shakllantiruvchi natija sifatida koʻrilishi kerakligini qayd etadilar.

Nega 2-tur qandli diabet va epilepsiya birgalikda oʻrganilmoqda?

2-tur qandli diabet bilan epilepsiya oʻrtasidagi bogʻliqlikni faqat qonda glyukozaning yuqoriligi bilan tushuntirib boʻlmaydi. Manbaning kirish qismida surunkali giperglikemiya, takroriy gipoglikemiya, serebrovaskulyar kasallik, past darajali surunkali yalligʻlanish, oksidlovchi stress, mitoxondrial disfunksiya hamda glyukoza/insulin signalizatsiyasidagi oʻzgarishlar epileptogenez bilan bogʻliq boʻlishi mumkin boʻlgan umumiy mexanizmlar sifatida muhokama qilinadi.

Ushbu biologik yondashuv glyukozani pasaytiruvchi dorilarning faqat metabolik taʼsirlarini emas, balki ehtimoliy qon tomir, yalligʻlanish va asab tizimi taʼsirlarini ham oʻrganishga undaydi. SGLT2 ingibitorlarining buyrak va yurak-qon tomir tizimida glyukozani pasaytirishdan tashqari taʼsirlari maʼlum boʻlgani uchun tadqiqotchilar ushbu dori sinfining epilepsiya insidensi bilan bogʻliqligi alohida baholashga arziydi, deb hisoblashgan.

Nega taqqoslash vositasi sifatida DPP-4 ingibitorlari tanlandi?

Tadqiqotda DPP-4 ingibitorlari faol taqqoslovchi sifatida ishlatilgan. Mualliflarning asoslashicha, SGLT2 va DPP-4 ingibitorlari 2-tur diabetni davolash algoritmining oʻxshash bosqichlarida qoʻllanishi mumkin va DPP-4 ingibitorlari SGLT2 ingibitorlari kabi keng ekstraglikemik taʼsirlar bilan bogʻlanmagan.

GLP-1 retseptori agonistlari taqqoslovchi sifatida tanlanmagan; chunki manbada ushbu sinf ham yalligʻlanish va neyroproteksiya bilan bogʻliq pleyotrop taʼsirlarga egaligi, bu esa SGLT2ga xos ehtimoliy signalni talqin qilishni qiyinlashtirishi mumkinligi aytiladi.

Maqsadli Sinov Emulyatsiyasi Nima?

Maqsadli sinov emulyatsiyasi kuzatuvga asoslangan real hayot maʼlumotlarini faraziy randomizatsiyalangan nazoratli tadqiqotning moslik mezonlari, davolash boshlanishi, kuzatuv, natija va tahlil rejasiga imkon qadar oʻxshash holda tuzadigan tadqiqot yondashuvidir; bu usul randomizatsiyani yaratmaydi, lekin vaqtni belgilash va taqqoslovchini tanlash kabi kuzatuv tadqiqotlaridagi ayrim xatoliklarni kamaytirishni maqsad qiladi.

Ushbu tadqiqotda “sinov boshlanishi” birinchi SGLT2 yoki DPP-4 ingibitori retsepti sanasi deb belgilandi. Oldindan epilepsiya tashxisi qoʻyilgan bemorlar chiqarildi; kuzatuv dori boshlangan paytdan yangi epilepsiya, oʻlim, besh yillik kuzatuv muddati tugashi yoki maʼlumotlarga kirish yakunlanishidan qaysi biri birinchi roʻy bersa, oʻsha paytgacha davom ettirildi.

Target trial emulation yondashuvining eng muhim afzalliklaridan biri vaqt ketma-ketligini aniq belgilashidir: avval moslik, keyin davolash boshlanishi, undan soʻng natijani kuzatish keladi. Shunga qaramay, haqiqiy randomizatsiya yoʻqligi sabab oʻlchanmagan yoki maʼlumotlar bazasida mavjud boʻlmagan xususiyatlarga bogʻliq residual confoundingni butunlay yoʻqotib boʻlmaydi.

Bemorlarni tanlash jarayoni

Manbaning 3-sahifasidagi bemorlarni tanlash sxemasi Yanvar 2012–Dekabr 2023 oraligʻida umumiy amaliyot shifokoriga tashrif buyurgan 18 yosh va undan katta 8.742.195 kishilik boshlangʻich bazani koʻrsatadi. Yanvar 2012–Dekabr 2022 oraligʻida metforminga qoʻshimcha tarzda birinchi SGLT2 ingibitori retseptini olgan 81.963 va birinchi DPP-4 ingibitori retseptini olgan 124.338 kishi aniqlangan.

Indeks sanasida boshqa antigiperglikemik dorilarni qabul qilganlar chiqarilgach, SGLT2 guruhida 74.481 va DPP-4 guruhida 107.050 kishi qoldi. Ilgari yoki indeks sanasida epilepsiya, status epilepticus yoki konvulsiya tashxisi mavjud boʻlgan, yoxud tutqanoqqa qarshi dori retseptini olganlar chiqarilganda yakuniy tanlov sxemasida SGLT2 uchun 72.780, DPP-4 uchun 103.948 bemor koʻrsatilgan.

Bu ikki guruh jami 176.728 bemorni tashkil qiladi. Biroq asosiy Results va Abstract boʻlimlarida kohortning %43 qismi SGLT2ni, %57 qismi DPP-4ni boshlagani yozilgan. Tanlash diagrammasidagi aniq sonlar ushbu foizlarga toʻliq mos kelmagani sabab manba ichidagi bu hisobot tafovuti bitta qiymatga majburan keltirilmagan.

Confoundingni kamaytirishga qanday harakat qilindi?

Kuzatuv maʼlumotlarida qaysi dori tanlanishi tasodifiy emas. Bemorning yoshi, kasalliklari, qabul qiladigan boshqa dorilari va klinik xususiyatlari ham davolash tanloviga, ham epilepsiya xavfiga taʼsir qilishi mumkin. Shu sababli tadqiqot propensity scorega asoslangan vaznlash usulini qoʻllagan.

Propensity score bemorning oʻlchangan boshlangʻich xususiyatlari asosida SGLT2 ingibitorini olish ehtimolini umumlashtiruvchi qiymatdir. Tadqiqotchilar propensity scoreni yagona logistik model oʻrniga logistik regressiya va decision tree classifier modellarini birlashtirgan SuperLearner ansambli yordamida baholaganlar. Modellar cross-validation va convex weight optimization orqali birlashtirilgan.

Keyinchalik ushbu ballardan barqarorlashtirilgan inverse probability of treatment weights (IPTW) hosil qilish uchun foydalanilgan. Haddan tashqari katta vaznlar tahlilda ustunlik qilmasligi uchun vaznlar 1- va 99-persentillarda qirqilgan.

Muvozanat standardized mean difference bilan baholangan. Tadqiqotda vaznlashdan oldin ayrim oʻzgaruvchilarda SMD 0,35 gacha koʻtarilgani, vaznlashdan keyin esa barcha oʻlchangan boshlangʻich oʻzgaruvchilarda 0,1 dan pastga tushgani xabar qilingan.

Ushbu Tadqiqotda HR 0,72 Nimani Anglatadi?

HR 0,72 vaznlangan Cox modelida kuzatuv davomida SGLT2 ingibitorini boshlagan guruhda yangi epilepsiya hodisasining lahzalik hazard koʻrsatkichi DPP-4 ingibitorini boshlagan guruhga nisbatan taxminan %28 pastroq baholanganini anglatadi; bu mutlaq xavfning %28 kamayishini yoki SGLT2 ingibitorlari epilepsiyani sababiy ravishda %28 oldini olishini anglatmaydi.

Hazard ratio vaqt davomida hodisa yuz berish tezliklarining nisbiy taqqoslanishidir. Ushbu tadqiqotda klinik mazmunni tushunish uchun mutlaq insidens koʻrsatkichlari ham muhim: SGLT2 guruhida 1000 kishi-yiliga 2,05, DPP-4 guruhida esa 2,45 epilepsiya holati qayd etilgan. Tadqiqotchilar mutlaq farq kichikligini alohida taʼkidlaydilar.

Kaplan–Meier egri chiziqlari nimani koʻrsatadi?

Manbaning 5-sahifasidagi ikkita Kaplan–Meier grafigi epilepsiyaning besh yillik kumulyativ insidensini solishtiradi. Birinchi panel asosiy tahlilni, ikkinchisi davolash boshlangandan keyingi dastlabki olti oyni grace period deb olgan sezgirlik tahlilini koʻrsatadi. Har ikkala grafikda ham DPP-4 egri chizigʻi SGLT2 egri chizigʻidan yuqorida boʻladi; bu grafik naqsh Cox modelidagi SGLT2ning pastroq hazard koʻrsatkichi bilan bir yoʻnalishdadir.

Kaplan–Meier egri chiziqlarining ajralishi oʻz-oʻzidan sabab-oqibat isboti emas. Egri chiziqlar vaznlangan kuzatuv guruhlarida hodisalarning vaqtga bogʻliq qonuniyatini koʻrsatadi.

Yosh boʻyicha natijalar

≥60 yosh guruhida bogʻliqlik statistik jihatdan ahamiyatli; <60 yosh guruhida ishonch oraligʻi 1 ni kesib oʻtadi. Biroq manbada yosh guruhlari oʻrtasidagi farq uchun formal interaction testi berilmagani sabab “SGLT2 faqat keksalarda samarali” degan xulosa chiqarib boʻlmaydi.

Jins boʻyicha natijalar

Ayollarda bogʻliqlik statistik jihatdan ahamiyatli; erkaklarda p=0,054 boʻlib, anʼanaviy p<0,05 chegarasidan biroz yuqori boʻlgan. Mualliflar gormonlar, neyroyalligʻlanish, GABA/glutamat muvozanati va doriga rioya qilish kabi ehtimoliy izohlarni muhokama qiladilar; ammo tadqiqot bu mexanizmlarni oʻlchamagan.

Ehtimoliy biologik mexanizmlar

Tadqiqotning oʻzida bevosita neyrobiologik mexanizm tajribasi oʻtkazilmagan. Muhokama qismida SGLT2 ingibitorlari taʼsirida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ketonlarning biroz koʻpayishi, mitoxondrial faoliyatning yaxshilanishi, oksidlovchi stress va yalligʻlanish signallarining kamayishi hamda asab toʻqimasidagi SGLT tashuvchilarining ehtimoliy toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsiri biologik jihatdan asosli yoʻllar sifatida keltirilgan.

Mualliflar ayniqsa GABAergik ingibitsiyaning oshishi, glutamatergik qoʻzgʻalishning kamayishi, ion gradientlarining barqarorlashishi va neyroyalligʻlanishning bostirilishi kabi yoʻllar nazariy jihatdan tutqanoq chegarasiga taʼsir etishi mumkinligini muhokama qiladilar. Ammo ularning hech biri mavjud bemorlar maʼlumotlar bazasida oʻlchanmagan.

Shunday qilib, kuzatilgan HR farqi biror aniq mexanizm odamlarda isbotlanganini anglatmaydi. Manbadagi mexanizmga oid izohlar adabiyotlarga tayanuvchi biologik gipotezalardir.

Ushbu Tadqiqot SGLT2 Ingibitorlari Epilepsiyaning Oldini Olishini Isbotlaydimi?

Yoʻq. Tadqiqot SGLT2 ingibitorini boshlash bilan yangi epilepsiyaning pastroq insidensi orasida vaznlangan kuzatuv bogʻliqligini koʻrsatadi; randomizatsiya boʻlmagani, baʼzi muhim oʻzgaruvchilar maʼlumotlar bazasida boʻlmagani va residual confoundingni istisno qilib boʻlmagani sabab SGLT2 ingibitorlari epilepsiyaning sababiy ravishda oldini oladi degan xulosaga kelib boʻlmaydi.

Mualliflar hodisalarning mutlaq chastotalari past va ikki guruh oʻrtasidagi mutlaq farq kichik ekanini qayd etadilar. Tadqiqot muhokamasida faqat epilepsiyaning oldini olish uchun SGLT2 ingibitorlarini qoʻllashni asoslaydigan klinik kattalik koʻrsatilmagani ochiq aytiladi.

Shu sababli maqolaning klinik xabari epilepsiya uchun yangi dori taklif qilish emas. Topilmalar allaqachon metabolik, yurak-qon tomir yoki buyrak bilan bogʻliq sabablarga koʻra SGLT2 ingibitori buyurilishiga koʻrsatmasi boʻlgan 2-tur diabetli odamlarda ehtimoliy qoʻshimcha pleyotrop bogʻliqlik borligi haqidagi gipotezani qoʻllab-quvvatlaydi.

Tadqiqot tasdiqlaydigan va tasdiqlamaydigan xulosalar

Tadqiqot tasdiqlaydigan holat: Germaniyadagi real ambulator bemor maʼlumotlarida oʻlchangan boshlangʻich xususiyatlar IPTW bilan muvozanatlashtirilgach, SGLT2 ingibitorini boshlash DPP-4 ingibitorini boshlashga nisbatan yangi epilepsiyaning pastroq hazard koʻrsatkichi bilan bogʻliq. Bogʻliqlik ikki sezgirlik tahlilida ham bir xil yoʻnalishda saqlanadi.

Tadqiqot tasdiqlamaydigan holat: SGLT2 ingibitorlari epilepsiyaning oldini olishi, epilepsiyani davolash uchun ishlatilishi kerakligi, barcha mamlakatlarda bir xil taʼsir kattaligi kuzatilishi, ayollar yoki keksalarda biologik taʼsir haqiqatdan kuchliroq boʻlishi yoki keton/yalligʻlanishga qarshi mexanizmlar kuzatilgan bogʻliqlikka sabab boʻlishi ushbu tadqiqot bilan isbotlanmagan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizayni va maʼlumot manbasi

Tadqiqot Germaniyaning kundalik ambulator sogʻliqni saqlash xizmatlaridan olingan anonimlashtirilgan uzunlamasına yozuvlarni oʻz ichiga oluvchi IQVIA Disease Analyzer maʼlumotlar bazasiga asoslanadi. Unda bemorlar demografiyasi, tashxislar, retseptlar va klinik natijalarga oid muntazam qaydlar mavjud.

Tadqiqot retrospektiv kuzatuv kohortini target trial emulation tamoyillari asosida tuzgan. Moslik mezonlari, taqqoslanadigan davolash strategiyalari, indeks sana, kuzatuvning boshlanishi va tugashi, natija va tahlil yondashuvi oldindan belgilangan.

Ekspozitsiya va birlamchi natija

Ekspozitsiya birinchi SGLT2 ingibitori retseptini boshlashdir; faol taqqoslovchi birinchi DPP-4 ingibitori retseptini boshlashdir. Birlamchi natija ilgari epilepsiya boʻlmagan bemorlarda kuzatuv davomida yangi epilepsiya tashxisi paydo boʻlishidir.

Kuzatuv boshlangʻich retseptdan keyin boshlanadi va yangi epilepsiya, oʻlim, besh yillik maksimal kuzatuv yoki maʼlumotlardan foydalanish yakunlanishidan qaysi biri avval boʻlsa, oʻsha yerda tugaydi.

Propensity score va SuperLearner

Propensity score modeli logistik regressiya va decision tree classifier modellarini SuperLearner ensemble doirasida birlashtirgan. Cross-validation har bir nomzod modelning ishlashini baholagan, convex weight optimization esa ansambl taxminidagi modellar nisbiy vaznlarini belgilagan.

Propensity scorelardan barqarorlashtirilgan IPTW hosil qilingan, haddan tashqari katta vaznlar taʼsirini kamaytirish uchun taqsimotning 1- va 99-persentillaridan tashqaridagi qiymatlar qirqilgan.

Muvozanat diagnostikasi

Boshlangʻich oʻzgaruvchilarning davolash guruhlarida muvozanatlashganligi standardized mean difference orqali baholangan. Tadqiqotchilar:

\[ \mathrm{SMD} < 0.1 \]

qiymatini qabul qilinadigan muvozanat chegarasi deb olganlar. Vaznlashdan oldin ayrim SMD qiymatlari 0,35 gacha yetgan, vaznlashdan keyin esa barcha oʻlchangan kovariatlarda 0,1 dan pastga tushgan.

Bu natija oʻlchangan kovariatlar boʻyicha muvozanat yaxshilanganini koʻrsatadi; maʼlumotlar bazasida umuman boʻlmagan oʻzgaruvchilar muvozanatlashganini bildirmaydi.

Birlamchi statistik tahlil

Vaznlangan Kaplan–Meier baholari vaqt davomida epilepsiya insidensini koʻrsatish uchun ishlatilgan. Asosiy taʼsir bahosi robust variance estimatorga ega vaznlangan Cox proportional hazards modeli bilan hisoblangan.

Taʼsir kattaligi hazard ratio va %95 ishonch oraligʻi sifatida berilgan:

\[ HR = 0.72,\qquad 95\%\,CI = 0.61\text{–}0.86,\qquad p<0.001 \]

Ushbu HR manbada bevosita hisoblangan model natijasidir; Verianla tomonidan qayta baholanmagan.

Asosiy natijalar

Har ikki sezgirlik tahlilida HR 1 dan past saqlangan. Bu asosiy statistik bogʻliqlik turli modellashtirish variantlarida butunlay yoʻqolmaganini koʻrsatadi; ammo oʻlchanmagan confoundingni bartaraf etmaydi.

Tadqiqotning kuchli tomonlari

Tadqiqotning asosiy kuchli tomonlari katta real hayot namunasi, faol taqqoslovchi, target trial emulation dizayni, SuperLearner asosidagi propensity score, barqarorlashtirilgan IPTW, vazn diagnostikasi va ikkita alohida sezgirlik tahlilidir.

Bemorlarni tanlashdan natija tahliligacha vaqt ketma-ketligining aniq tuzilishi immortal-time turidagi dizayn muammolarini kamaytirishga yordam beradi. Faol DPP-4 taqqoslovchisi esa dori qabul qiluvchilarni davolanmaydigan bemorlar bilan taqqoslashdan kelib chiqadigan confounding-by-indicationni kamaytirishga qaratilgan.

Cheklovlar

Residual confounding: Murakkab vaznlash usullariga qaramay, kuzatuv dizayni oʻlchanmagan omillar sababli tarafkashlikni butunlay yoʻqota olmaydi.

Epilepsiya tashxisining tasnifi: Natija odatiy sogʻliqni saqlash kodlariga asoslanadi va tadqiqot doirasida mustaqil nevrologik tasdiqlash oʻtkazilmagan.

Retsept va haqiqiy qabul oʻrtasidagi farq: Doriga ekspozitsiya retsept asosida aniqlangan; buyurilgan dorini chindan ham muntazam qabul qilish bevosita oʻlchanmagan.

Yetishmaydigan klinik oʻzgaruvchilar: Diabet davomiyligi, eGFR va buyrak funksiyasining batafsil koʻrsatkichlari, chap qorincha chiqarish fraksiyasi, NT-proBNP, BMI, chekish, davolashga rioya qilish, turmush tarzi hamda ijtimoiy-iqtisodiy koʻrsatkichlar maʼlumotlar bazasida mavjud emas.

Channeling bias: Yoshroq yoki metabolik jihatdan sogʻlomroq bemorlar SGLT2ga, surunkali buyrak kasalligi borlar esa DPP-4 ingibitorlariga yoʻnaltirilgan boʻlishi ehtimoli toʻliq inkor etilmaydi.

Umumlashtirish imkoniyati: Maʼlumotlar Germaniya ambulator amaliyotidan olingani sabab boshqa sogʻliqni saqlash tizimlari, etnik tarkib yoki retsept yozish amaliyotlarida taʼsir bahosi oʻzgarishi mumkin.

Kelajakdagi tadqiqotlar

Manbada sababiylikni aniqlash uchun istiqbolli randomizatsiyalangan tadqiqot zarurligi qayd etilgan. Epilepsiya hodisalari chastotasi past boʻlgani uchun yuqori xavfli bemorlarga boyitilgan event-driven dizaynlar tavsiya etiladi. Xususan, keksa bemorlar, diabetik serebrovaskulyar kasalligi yoki yurak yetishmovchiligi bor kishilar qiziqarli tadqiqot guruhlari sifatida koʻrsatilgan.

Mualliflar, shuningdek, SGLT2 ingibitorlari va GLP-1 retseptori agonistlarini bevosita taqqoslashni; keton metabolizmi, yalligʻlanishga qarshi/antioksidativ yoʻllar va qon-miya toʻsigʻidagi toʻgʻridan-toʻgʻri SGLT taʼsirlarini ajratib beradigan translatsion mexanizm tadqiqotlarini; topilmaning boshqa xalqaro kohortlarda takrorlanishini tavsiya qiladilar.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Negative Association of SGLT2 Inhibitors with Epilepsy Risk Compared with DPP-4 Inhibitors in Type 2 Diabetes: A Target Trial Emulation.

Mualliflar: Corinna Doege, Jamschid Sedighi, Mark Luedde, Samuel Sossalla, Karel Kostev.

Teng hissa qoʻshgan mualliflar: Corinna Doege va Jamschid Sedighi.

Aloqa mualliflari: Jamschid Sedighi va Karel Kostev.

Muassasalar: Central Hospital Bremen; University Hospital of Giessen and Marburg, Campus Giessen; Cardiologicum Bremerhaven, Sanecum Group GmbH; Kerckhoff-Clinic; Cardio-Pulmonary Institute; IQVIA Epidemiology.

Jurnal: Diabetology.

Nashriyot: MDPI.

Jild / son / maqola: 7(6), 104.

DOI: 10.3390/diabetology7060104.

Yuborilgan sana: 13 aprel 2026.

Qayta koʻrib chiqilgan sana: 14 may 2026.

Qabul qilingan sana: 25 may 2026.

Nashr sanasi: 1 iyun 2026.

Manba turi: Taqrizdan oʻtgan retrospektiv kuzatuv kohort tadqiqoti; target trial emulation.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Maʼlumot manbasi: IQVIA Disease Analyzer, Germaniyadagi kundalik ambulator bemorlar qaydlari.

Asosiy namuna: 176.728 nafar 2-tur qandli diabetli katta yoshli kishi.

Moliyalashtirish: Nashr xarajatlari Jamschid Sedighi uchun Justus Liebig University of Giessen tibbiyot fakultetining JLU CAREER Programi tomonidan qoplangan.

Etika: Faqat anonimlashtirilgan va muayyan shaxsga qayta bogʻlab boʻlmaydigan maʼlumotlar ishlatilgani uchun mahalliy etika qoʻmitasining roziligi va shaxsiy informed consent talab qilinmagan.

Maʼlumotlarga kirish: Maʼlumotlar Karel Kostev tomonidan asosli soʻrov boʻyicha taqdim etilishi mumkinligi aytilgan; maʼlumotlar muayyan shaxsgacha kuzatilmaydi.

Mualliflar hissasi: Barcha mualliflar maʼlumotlarni tahlil qilish va talqin etish, tanqidiy ilmiy koʻrib chiqish, yakuniy tasdiqlash hamda ishning toʻgʻriligi/yaxlitligi uchun javobgarlikni oʻz zimmalariga olganlar. Corinna Doege, Mark Luedde va Karel Kostev tadqiqot dizayni hamda maʼlumotlarni yigʻishga ham hissa qoʻshganlar.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Karel Kostev IQVIA xodimidir. Jamschid Sedighi AstraZeneca va Bayerdan maʼruzachi/maslahatchilik gonorarlari; Mark Luedde Novartis, Pfizer, Sequiris, Vifor, AstraZeneca, Boehringer Ingelheim va Bristol-Myers-Squibbdan; Samuel Sossalla esa AstraZeneca, Novartis, Berlin-Chemie, Bristol-Myers-Squibb, Boehringer Ingelheim, Lilly, Bayer va Pfizerdan maʼruzachi/maslahatchilik gonorarlari olganini bildirgan. Boshqa mualliflar ehtimoliy tijorat yoki moliyaviy manfaatlar toʻqnashuvini bildirmagan.

Asosiy talqin chegarasi: Ushbu tadqiqot SGLT2 ingibitorlari bilan epilepsiya insidensi oʻrtasida kuzatuv bogʻliqligini koʻrsatadi. Randomizatsiya yoʻq; residual confounding va exposure/outcome misclassification ehtimoli mavjud. Natija epilepsiyaning oldini olish uchun koʻrsatma yoki individual davolash tavsiyasini yaratmaydi.

Manbadagi sonlarga oid izoh: Bemorlar tanlash sxemasi yakuniy guruhlarni 72.780 SGLT2 va 103.948 DPP-4 bemor sifatida koʻrsatadi, asosiy matnda esa 176.728 bemorning %43 qismi SGLT2ni boshlagani yozilgan. Ushbu ikkita maʼlumot toʻliq arifmetik mos kelmagani uchun Verianla ularni yashirincha moslashtirmagan.