Манбаъҳои маҳаллӣ ва ғайрианъанавии хӯрок дар ин таҳқиқот партовҳои ошхона, маҳсулоти иловагии кишоварзӣ ва саноати хӯрокворӣ, партовҳои меваю сабзавот, ғалладона, лӯбиёгиҳо ва омехтаҳои дар хоҷагӣ омодашуда мебошанд, ки дар хоҷагиҳои хурдмиқёси шаҳрии хукпарварӣ ҳамчун алтернатива ё илова ба хӯроки тиҷоратӣ истифода мешаванд. Таҳқиқот дастрасии мавсимӣ ва таркиби ғизоии 82 намунаи хӯрокро, ки аз 50 хоҷагии хурдмиқёси хукпарварии Cape Metropole ҷамъоварӣ шудаанд, арзёбӣ кардааст. Аз намунаҳо 54-то дар зимистон ва 28-то дар тобистон ҷамъоварӣ шуда, моддаи хушк, протеини хом, нахи хом, экстракти эфирӣ, хокистар, энергияи умумӣ ва дар намунаҳои интихобшуда аминокислотаҳо ва минералҳо бо усулҳои лабораторӣ таҳлил шудаанд.

Муайян гардид, ки дастрасии категорияҳои хӯрок бо мавсим вобаста аст. Дар тобистон партовҳои мева бо %35,7 маъмултарин категория буданд, дар ҳоле ки дар зимистон партовҳои нонпазӣ ва гурӯҳи ғалладона ҳар кадом бо %18,5 бештар дида шуданд. Партовҳои мева ва сабзавот одатан моддаи хушки кам ва нахи баланд доштанд; партовҳои ошхонае, ки гӯшт ё маҳсулоти ширӣ доштанд, ва маҳсулоти нонпазии дорои лӯбиёгиҳо арзишҳои баландтари равған ва энергия нишон доданд. Дар тобистон омехтаи соя + шир, исфаноҷ ва партови Russian sausage; дар зимистон бошад хӯроки тиҷоратии хушк, омехтаи соя + орди моҳӣ ва омехтаи яхмос + панир дар байни вариантҳои серпротеин қарор гирифтанд.

Таҳқиқот ба хулоса меояд, ки ин манбаъҳои маҳаллии хӯрок метавонанд барои таҳияи рационҳои хонагии ба хоҷагӣ мутобиқ, камхарҷ ва мутавозин истифода шаванд. Аммо таҳқиқот озмоиши ғизодиҳӣ нест. Таъсири хӯрокҳо ба нишондиҳандаҳои воқеии ҳайвонот, истеъмоли хӯрок, афзоиш, сифати лоша ё гӯшт ва бехатарӣ санҷида нашудааст. Аз ин рӯ, профили ғизоӣ маънои онро надорад, ки як ашёи хомро метавон мустақиман ва бе маҳдудият ба рациони бехатар табдил дод.

Чаро масъалаи таҳқиқот муҳим аст?

Дар истеҳсоли хук хӯрок метавонад қисми зиёди хароҷоти умумии истеҳсолро ташкил диҳад. Барои хоҷагиҳои хурдмиқёс нархи хӯроки тиҷоратӣ ва номуназзамии дастрасии хӯроки босифат дар тамоми сол метавонад ғизодиҳии мутавозини ҳайвонотро мувофиқи талаботи онҳо душвор гардонад. Аз ин рӯ, фермерон метавонанд ба манбаъҳои арзонтар ва маҳаллӣ, ба мисли боқимондаҳои ошхона, маҳсулоти иловагии коркарди озуқаворӣ, партовҳои сабзавоту мева, маҳсулоти иловагии ғалладона ё омехтаҳои хонагӣ рӯ оваранд.

Мушкилоти асосии ин равиш дар он аст, ки онро наметавон бо мантиқи “ҳар партови дастрас хӯрок аст” арзёбӣ кард. Танҳо мавҷуд будани манбаи хӯрок кофӣ нест. Хӯрок бояд моддаи хушк, энергия, протеин, аминокислота ва минералҳои кофӣ таъмин кунад; набояд аз сабаби нахи ё равғани аз ҳад зиёд нишондиҳандаҳоро маҳдуд созад ва бояд дар шароити воқеии ғизодиҳӣ бехатар бошад.

Фосилаи таҳқиқотӣ дар ҳамин нуқта ҷой дорад. Дар хоҷагиҳои хурдмиқёси шаҳрии хукпарварии Cape Metropole ҳам дастрасии мавсимии бисёре аз ашёи хоми маҳаллии хӯрок ва ҳам профили муфассали ғизоии онҳо ба қадри кофӣ маълум нест. Таҳқиқот ҳадаф дошт ин холигии иттилоотиро барои таҳияи буҷети хӯрок ва рационҳои мутавозинтари дохили хоҷагӣ коҳиш диҳад.

Мавсим Дастрасии Манбаъҳои Маҳаллии Хӯроки Хукро Чӣ Гуна Тағйир Дод?

Дар мавсими тобистон партовҳои мева ба таври равшан бештар буданд, дар ҳоле ки дар зимистон партовҳои нонпазӣ ва ғалладона ҳиссаи баландтар гирифтанд; таҳлили хи-квадрат нишон дод, ки байни категорияи хӯрок ва мавсим робитаи оморӣ вуҷуд дорад, аммо азбаски навъҳои намуна ва шумораи такрорҳо байни мавсимҳо баробар набуданд, таҳқиқот ин маълумотро ҳамчун тарҳи классикии ANOVA-и ду мавсим таҳлил накардааст.

Дар Шакли 1-и манбаъ барои робитаи байни мавсим ва категорияи хӯрок \(\chi^2=18{,}5543\), \(P=0{,}0463\) ва \(\phi_c=0{,}3822\) гузориш шудааст. Қимати \(P=0{,}0463\) аз остонаи %5-и истифодашуда дар таҳқиқот пасттар аст ва ҳамчун далел бар зидди гипотезаи мустақил будани тақсимоти категория аз мавсим арзёбӣ шудааст.

Бо вуҷуди ин, ин натиҷа маънои онро надорад, ки “як хӯроки муайян ҳар тобистон ё ҳар зимистон ҳатман бо ҳамон ҳисса дастрас мешавад”. Намунаҳо аз хоҷагиҳои муайян ва дар ду нуқтаи мушаххаси вақт ҷамъоварӣ шудаанд; истеъмоли маҳаллии ғизо, занҷири таъминот, дастрасии фермер ва шароити мавсимӣ метавонанд дар солҳои дигар фарқ кунанд.

PCA-и тобистона чиро нишон дод?

Дар таҳлили ҷузъҳои асосии намунаҳои тобистона F1 ва F2 якҷоя %81,5 вариатсияи умумиро шарҳ доданд. F1 танҳо бо ҳиссаи %65,8 асосан меҳвари энергия/равған буд. Экстракти эфирӣ, энергияи умумӣ, энергияи ҳазмшаванда ва энергияи метаболизмшаванда дар як самт гурӯҳбандӣ шуданд, дар ҳоле ки нахи хом ва хокистар дар самти муқобил ҷой гирифтанд.

Ин сохтор нишон медиҳад, ки хӯрокҳои дорои равғану энергияи баланд ва хӯрокҳои дорои нахи/хокистари баланд аз ҷиҳати ғизоӣ дар канорҳои мухталиф қарор доранд. Партовҳои ошхона ва баъзе маҳсулоти иловагии нонпазӣ дар тарафи энергия; меваҳо ва баъзе ғалладона бошад дар тарафи нахи бештар ва энергияи пасттар гурӯҳбандӣ шуданд.

PCA-и зимистона чиро нишон дод?

Дар таҳлили зимистона F1 %59,4, F2 тақрибан %23,5 ва ҳар ду омил якҷоя тақрибан %82,8 вариатсияро шарҳ доданд. Меҳвари аввал боз фарқи энергия/равғанро нишон дод. Аммо дар меҳвари дуюм боргирии протеини хом, нах ва хокистар ба самти монанд нишон дод, ки баъзе хӯрокҳои зимистона метавонанд ҳамзамон протеини баландтар ва нахи/хокистари баландтар дошта бошанд.

Дар намунаҳои зимистона сабзавот ва хӯрокҳои дағал дар тарафи энергияи паст-нахи баланд; баъзе маҳсулоти нонпазӣ ва партовҳои ошхона дар тарафи энергияи баландтар ҷой доштанд. Маҳсулоти иловагии ширӣ дар PCA ҳамчун нуқтаҳои канории барҷастаи дорои энергияи баланд дида шуданд.

Оё Партовҳои Маҳаллии Хӯрокро Дар Рациони Мутавозини Хук Истифода Бурдан Мумкин Аст?

Таҳлилҳои химиявии таҳқиқот нишон медиҳанд, ки бисёре аз ашёи хоми маҳаллӣ метавонанд аз ҷиҳати энергия, протеин, аминокислота ё минерал арзишманд бошанд; аммо протеин ё энергияи баланди як ашёи хом маънои онро надорад, ки он рациони мутавозин аст ва истифодаи бехатар бояд бо арзёбии якҷояи талаботи ҳайвон, моддаи хушк, нах, равған, тавозуни аминокислота, зичии минералӣ ва бехатарии воқеии ғизодиҳӣ анҷом дода шавад.

Чаро моддаи хушк муҳим аст?

Моддаи хушк қисми хӯрок аст, ки пас аз хориҷ кардани об боқӣ мемонад. Ҳатто агар ду хӯрок вазни тар яксон дошта бошанд ҳам, ҳангоми гуногун будани миқдори об, миқдори воқеии моддаҳои ғизоӣ метавонад хеле фарқ кунад. Аз ин рӯ, қисми муҳими натиҷаҳои протеин, нах, равған, аминокислота ва минерал дар асоси моддаи хушк арзёбӣ шудааст.

Дар тобистон хӯрокҳои тиҷоратӣ, маҳсулоти иловагии ғалладона ва лӯбиёгиҳо тақрибан %87-91 моддаи хушк доштанд, дар ҳоле ки партовҳои мева ва сабзавот тақрибан дар ҳудуди %4-25 монданд. Дар зимистон низ хӯрокҳои тиҷоратӣ, ғалладона ва лӯбиёгиҳо тақрибан %86-90 моддаи хушк доштанд, дар ҳоле ки моддаи хушки сабзавоти тару тоза, мева ва хӯрокҳои дағал пасттар буд.

Кам будани моддаи хушк маънои корношоям будани ашёи хомро надорад; аммо миқдори зиёди об барои нигоҳдорӣ, интиқол ва вайроншавӣ муҳим аст. Таҳқиқот махсусан баррасӣ мекунад, ки дар хоҷагиҳои хурде, ки дастрасӣ ба технологияҳои нигоҳдорӣ, ба мисли хушккунӣ ё силоскунӣ маҳдуд аст, маҳсулоти тару тоза метавонад хатари вайроншавӣ эҷод кунад.

Хӯрокҳои барҷаста аз ҷиҳати протеин

Дар мавсими тобистон баъзе аз баландтарин қиматҳои протеини хом дар омехтаи соя + шир %48,3, дар исфаноҷ %33,6 ва дар партови Russian sausage %31,3 чен карда шуданд.

Дар мавсими зимистон хӯроки тиҷоратии хушк тақрибан %34,7, омехтаи соя + орди моҳӣ %32,9 ва омехтаи яхмос + панир %31,3 протеини хом доштанд.

Аммо протеини хом танҳо сифати протеинро муайян намекунад. Таркиби аминокислотаи протеин ва махсусан миқдори аминокислотаҳои маҳдудкунанда дар ғизодиҳии хук низ муҳим аст.

Хӯрокҳое, ки аз ҷиҳати нах диққат талаб мекунанд

Қисми назарраси намунаҳои мева, сабзавот ва хӯроки дағал зиёда аз %10 нахи хом доштанд. Манбаъ бо такя ба адабиёт муҳокима мекунад, ки хӯрокҳои сернах метавонанд ба истеъмоли хӯрок, афзоиш, баромади лоша ва самаранокии иқтисодӣ дар хукҳо таъсири манфӣ расонанд.

Аз ин рӯ, мавҷудияти бартариҳои витаминӣ, минералӣ ё баъзе протеинӣ дар партовҳои сабзавот ва мева маънои онро надорад, ки онҳоро метавон ба рацион бе маҳдудият илова кард.

Манбаъҳои барҷаста аз ҷиҳати энергия ва равған

Дар партовҳои ошхонае, ки гӯшт доштанд, ва баъзе маҳсулоти иловагии нонпазии дорои лӯбиёгиҳо экстракти эфирӣ тақрибан ба %16-34, энергияи умумӣ бошад тақрибан ба 20-24 MJ/kg расидааст.

Зичии баланди энергия метавонад муфид бошад; аммо таҳқиқот дар заминаи адабиёт таъкид мекунад, ки ҳангоми консентратсияи экстракти эфирӣ зиёда аз %12 аз ҷиҳати истеъмоли хӯрок ва нишондиҳандаҳо эҳтиёт лозим аст. Аз ин рӯ, равғани баланд худ аз худ маънои хӯроки беҳтарро надорад.

Тавозуни аминокислотаҳо

Дар ҳар ду мавсим лейцин яке аз фаровонтарин аминокислотаҳои муҳим ва метионин маҳдудкунандатарин аминокислотаи муҳим муайян шуданд.

Дар тобистон омехтаи соя + шир; гистидин %0,74, аргинин %2,39, треонин %1,59, лизин %2,06, валин %2,25, изолейцин %2,31, лейцин %3,63 ва фенилаланин %2,27 қиматҳои баланд нишон дод.

Дар зимистон хӯроки тиҷоратии хушк аз ҷиҳати гистидин, аргинин, треонин ва лизин; омехтаи яхмос + панир бошад аз ҷиҳати метионин, валин, изолейцин, лейцин ва фенилаланин барҷаста буд.

Тибқи таҳқиқот танҳо партови Russian sausage, омехтаи соя + шир, хӯроки тиҷоратии хушк, омехтаи яхмос + панир, партови wrap ва омехтаи соя + орди моҳӣ профилҳое доштанд, ки метавонанд ҳар се талаботи лизин, метионин ва треонинро барои pigletҳо якҷоя қонеъ кунанд.

Профили минералӣ

Дар намунаҳои тобистона исфаноҷ аз ҷиҳати магний, калий, калсий ва сулфур барҷаста буд. Russian sausage натрийи баланд ва омехтаи соя + шир фосфори баланд нишон дод.

Дар намунаҳои зимистона хамири пицца аз ҷиҳати натрий, сабӯси гандум аз ҷиҳати магний ва фосфор, помидор аз ҷиҳати калий, петрушка аз ҷиҳати калсий ва тарбуз аз ҷиҳати сулфур ба қиматҳои баланд расиданд.

Дар исфаноҷи тобистона оҳан то сатҳи 650 mg/kg моддаи хушк расид. Дар grower pelletҳои тиҷоратӣ мис ва руҳ баланд чен карда шуданд. Тибқи арзёбии манбаъ, хӯрокҳое, ки таҳлили минералӣ шуданд, метавонанд талаботи оҳан ва марганецро асосан қонеъ кунанд, дар ҳоле ки талаботи баланди руҳро манбаъҳои маҳдудтари хӯрок таъмин карданд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Минтақаи таҳқиқот

Намунаҳо аз хоҷагиҳои хурдмиқёси шаҳрии хукпарварӣ дар панҷ минтақаи таҳқиқотии Cape Metropole, ки IthembaLab, Khayelitsha, Mfuleni, Penhill ва Strand ном доранд, ҷамъоварӣ шуданд.

Тибқи сабтҳои Western Cape Department of Agriculture дар ин минтақаҳо дар маҷмӯъ 383 истеҳсолкунандаи хук мавҷуд буд. Барои пешниҳоди намунаҳои хӯрок ба таҳқиқот аз ҳар як минтақа 10-тоӣ, дар маҷмӯъ 50 хоҷагӣ дохил карда шуд.

Дар интихоби хоҷагиҳо дастрасии истеҳсолкунанда ва хоҳиши иштирок дар таҳқиқот нақш дошт. Хуруҷи вабои африқоии хук дар давраи ҷамъоварии маълумот ба иштироки баъзе истеҳсолкунандагон монеъ шуд; дар баъзе хоҷагиҳо бошад, аз сабаби талаф ёфтани ҳамаи хукҳо намунаи хӯрок гирифтан имконнопазир буд.

Ҷамъоварии намуна

Дар маҷмӯъ 82 намунаи хӯрок ҷамъоварӣ шуд:

Аз хӯрокҳои хушк 0,5 kg ва аз хӯрокҳои тар 1,0 kg намуна гирифта шуд. Намунаҳо дар халтаҳои пластикии тамғагузоришуда ҷамъоварӣ ва дар қуттии хунуккунандаи дорои ях ба лабораторияи ғизодиҳии Stellenbosch University интиқол дода шуданд.

Омодасозии намуна

Дар лаборатория намунаҳои хӯрок вазн карда шуда, дар 60 °C то расидан ба вазни доимӣ хушк ва бо осиёби болғаии Centrotec® бо элаки 2 mm майда карда шуданд.

Дар ҳамаи намунаҳо таркиби асосии химиявӣ ва энергияи умумӣ таҳлил карда шуд. Таҳлили минералӣ дар намунаҳои интихобшудае анҷом дода шуд, ки миқдори хокистарашон ≥%5 буд, ва таҳлили аминокислота дар намунаҳое, ки протеини хомашон ≥%15 буд. Ин интихоб барои самаранокии хароҷот татбиқ шуд.

Таҳлили асосии ғизоӣ

Таҳлилҳои ғизоӣ дар ду такрор анҷом дода шуданд.

Таҳлили минералӣ

Аз намунаҳои майдашуда 300 mg гирифта шуда, бо кислотаи консентратсияи %65 нитрат ва %37 хлорид ҳазми микромавҷӣ анҷом дода шуд. Пероксиди гидроген барои хориҷ кардани буғҳои нитрогенӣ истифода шуд.

Ҳамчун макроминералҳо калсий, магний, фосфор, калий, сулфур ва натрий; ҳамчун микроминералҳо алюминий, барий, бор, хром, мис, оҳан, никел, стронсий ва руҳ бо ICP-AES чен карда шуданд.

Таҳлили аминокислота

Барои таҳлили аминокислота 100 mg намуна бо 0,5 mL 6 M кислотаи хлорид гидролиз карда шуд. Дериватизатсия бо реагентҳои AccQFluor анҷом дода шуда, L-Norvaline ҳамчун стандарт истифода шуд.

Аз намунаи устуворшуда 1 µL ба сутуни Waters UltraTag C18, ки дар 60 °C кор мекард, ворид карда шуд; аминокислотаҳо бо системаи UPLC-PDA ҷудо ва аз рӯи вақти нигоҳдорӣ муайян шуданд. Нармафзори MassLynx V4.1 2011 барои каҷҳои калибронӣ ва ҳисобҳои консентратсия истифода шуд.

Муодилаҳои тахминии энергия

Дар шарҳҳои Шакли 2 ва Шакли 3-и манбаъ барои тағйирёбандаҳои энергияи ҳазмшаванда ва энергияи метаболизмшаванда, ки ба PCA дохил шудаанд, муодилаҳои зерин дода шудаанд:

\[ DE_1 = 1.161 + (0.749 \times GE) - (4.3 \times ash) - (4.1 \times CF) \]

\[ DE_2 = 4.168 - (9.1 \times ash) + (1.9 \times CP) + (3.9 \times EE) - (3.6 \times CF) \]

\[ ME_1 = (1 \times DE_1) - (0.68 \times CP) \]

\[ ME_2 = 4.194 - (9.2 \times ash) + (1 \times CP) + (4.1 \times EE) - (3.5 \times CF) \]

DE энергияи ҳазмшаванда, ME энергияи метаболизмшаванда, GE энергияи умумӣ, ash хокистар, CF нахи хом, CP протеини хом ва EE экстракти эфириро ифода мекунанд.

Шарҳи шакли манбаъ натиҷаҳои DE/ME-ро ҳамчун “kcal/kg” нишон медиҳад, дар ҳоле ки GE дар ҷадвалҳои асосӣ бо MJ/kg ва CP/CF/EE/хокистар ҳамчун фоизи моддаи хушк гузориш шудаанд. Азбаски мақола табдили воҳидҳо байни ин миқёси муодилаҳоро дар шарҳи шакл алоҳида нишон намедиҳад, Verianla қиматҳоро аз нав ҳисоб накарда ва коэффисиентҳои муодиларо тағйир надодааст.

Таҳлили оморӣ

Таҳлилҳо бо SAS 9.4 анҷом дода шуданд. PROC FREQ барои басомадҳои дастрасии хӯрок дар тобистон-зимистон, санҷиши хи-квадрат барои робитаи байни мавсим ва категорияи хӯрок, ва PROC MEANS барои ба даст овардани миёнаҳо ва инҳирофҳои стандартӣ истифода шуданд.

Барои баррасии робитаҳои байни тағйирёбандаҳои ғизоӣ ва намунаҳои гурӯҳҳои хӯрок таҳлили ҷузъҳои асосӣ истифода шуд.

Азбаски баъзе хӯрокҳо танҳо дар як хоҷагӣ ё танҳо дар як мавсим мавҷуд буданд ва шумораи такрорҳо байни мавсимҳо баробар набуд, таҳқиқот таҳлили дисперсияро истифода набурд.

Оё Профили Ғизоӣ Бехатар ва Самаранок Будани Хӯрокро Исбот Мекунад?

Не. Профили химиявии ғизоӣ потенсиали энергия, протеин, аминокислота ва минералии ашёи хомро нишон медиҳад; аммо ин таҳқиқот дар хукҳои воқеӣ озмоиши назоратшавандаи ғизодиҳиро оид ба истеъмоли хӯрок, ҳазмшавӣ, афзоиш, табдили хӯрок, бехатарии токсикологӣ ё микробиологӣ, баромади лоша ва сифати гӯшт анҷом надодааст, бинобар ин ин натиҷаҳо далели мустақими самаранокии истифодаи воқеӣ нестанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Бисёре аз ашёи хоми маҳаллии хӯрок, ки ба лӯбиёгиҳо, сабзавот, гӯшт ва маҳсулоти ширӣ асос ёфтаанд, манбаъҳои муҳими протеин, аминокислота ё минерал мебошанд.

Партовҳои ошхонае, ки гӯшт ё маҳсулоти ширӣ доранд, ва баъзе партовҳои нонпазии дорои лӯбиёгиҳо потенсиали баланди энергия доранд.

Дастрасии категорияҳои хӯрок байни тобистон ва зимистон тағйир меёбад.

Профилҳои лаборатории ғизоии ашёи хоми маҳаллӣ метавонанд барои таҳияи рационҳои ба хоҷагӣ хос, камхарҷ ва мутавозин асос бошанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот исбот намекунад, ки ин хӯрокҳо дар шароити воқеии хоҷагӣ афзоишро зиёд мекунанд.

Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки ҳамаи партовҳои маҳаллӣ аз ҷиҳати микробиологӣ ё токсикологӣ бехатаранд.

Таҳқиқот наозмудааст, ки як рациони муайяни хонагӣ аз хӯроки тиҷоратӣ беҳтар аст.

Таҳқиқот озмоиши оптимизатсияеро, ки хароҷоти воқеии пулии рационҳои камхарҷро ҳисоб кунад, анҷом надодааст.

Натиҷаҳо ба хоҷагиҳои омӯхташудаи Cape Metropole асос ёфтаанд; бинобар намунагирии имкониятӣ ва шумораи ками такрорҳо наметавон фарз кард, ки дар минтақаҳои дигар ҳамон сохтори ғизоӣ ва дастрасӣ ба вуҷуд меояд.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Маҳдудияти асосии таҳқиқот, ки муаллифон зикр мекунанд, шумораи ками такрорҳо мебошад. Баъзе манбаъҳо танҳо дар як хоҷагӣ ё танҳо дар як мавсим дастрас буданд.

Азбаски намунагирӣ унсури намунагирии имкониятӣ/қулайро дар бар мегирад, қобилияти намояндагии ҳамаи хоҷагиҳои хурдмиқёси шаҳрии хукпарварӣ маҳдуд аст.

Хуруҷи вабои африқоии хук ҳангоми таҳқиқот ба иштироки фермерон ва имкони гирифтани намуна аз баъзе хоҷагиҳо таъсир расонд.

Таҳлилҳои минералӣ ва аминокислотаҳо на ба ҳамаи 82 намуна, балки ба намунаҳои интихобшудае татбиқ шуданд, ки аз остонаҳои пешакӣ муайяншудаи хокистар ва протеини хом гузаштанд.

Таҳқиқот ду давраи намунагириро муқоиса мекунад; муаллифон барои фаҳмиши муфассалтари тағйироти мавсимӣ таҳқиқоти тӯлонӣ тавсия медиҳанд.

Зарурати таҳқиқоти оянда

Муаллифон тавсия медиҳанд, ки бехатарӣ ва арзиши воқеии ғизодиҳии ашёи хоми маҳаллии хӯрок дар таҳқиқоти назоратшаванда арзёбӣ шавад. Ин арзёбӣ махсусан бояд таъсир ба истеҳсоли гӯшт ва сифати гӯштро дар бар гирад.

Таҳқиқоти тӯлонӣ метавонанд боэътимодтар муайян кунанд, ки ҳамон манбаъҳои хӯрок дар давоми сол кай ва ба кадом миқдор дастрас мешаванд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Nutrient profiling of locally available pig feed resources on small-scale farms in the Cape Metropole, South Africa

Муаллифон: R.M. Mathobela; F. Semwogerere; O.C. Chikwanha; C.L.F. Katiyatiya; A.H. Molotsi; M.C. Marufu; P.E. Strydom; C. Mapiye.

Corresponding author: C. Mapiye.

Муассисаҳо: Department of Animal Sciences, Faculty of AgriSciences, Stellenbosch University; Western Cape Department of Agriculture; Animal Resources Research Program, Abi ZARDI, National Agricultural Research Organization, Uganda; Department of Veterinary Tropical Diseases, Faculty of Veterinary Sciences, University of Pretoria.

Маҷалла: South African Journal of Animal Science.

Ношир: South African Society for Animal Science.

Ҷилд / шумора / саҳифа: 56(2), 10-38.

Санаи ирсол: 11 Сентябр 2025.

Санаи қабул: 7 Декабр 2025.

Санаи нашр: 5 Феврал 2026.

DOI: 10.17159/sajas.v56i02.01.

Навъи манбаъ: Мақолаи аслии таҳқиқотии аз арзёбии ҳамтоён гузашта.

Арзёбии ҳамтоён: Сиёсати ҷории маҷалла single-blind peer review ва арзёбии ҳадди ақал ду рецензентро пешбинӣ мекунад.

Литсензия: PDF ибораи “Creative Commons Attribution 4.0 South African Licence”-ро истифода мебарад ва тибқи шартҳои CC BY 4.0 бо шарти истинод нусхабардорӣ, паҳнкунӣ ва мутобиқсозиро иҷозат медиҳад. Саҳифаи расмии ҷории мақола литсензияро ҳамчун Creative Commons Attribution 4.0 International нишон медиҳад.

Тарҳи таҳқиқот: Намунагирии дастрасии маҳаллии хӯрок + профилсозии лаборатории ғизоӣ + таҳлили басомади мавсимӣ + таҳлили ҷузъҳои асосӣ.

Шумораи хоҷагиҳо: 50.

Ҳамагӣ намунаҳои хӯрок: 82; 54 зимистон, 28 тобистон.

Намунагирӣ: Омезиши намунагирии имкониятӣ/қулай бо равиши census.

Такрорҳои таҳлил: Таҳлилҳои ғизоӣ ҳамчун duplicate анҷом дода шуданд.

Иҷозатҳои ахлоқӣ: Stellenbosch University Research Ethics Committee on Social, Behavioural and Education Research — REC-2020-17285; Biosafety and Environmental Ethics — BEE-2020-18654; South African Department of Agriculture, Land Reform and Rural Development — 12/11/1/4/1/1835 HP.

Маблағгузорӣ: South African Pig Producers' Organisation; Stellenbosch University Division of Social Impact; Red Meat Research and Development South Africa тавассути Technology Innovation Agency.

Дастрасии маълумот: Сабти расмии ҷории маҷалла мегӯяд, ки маълумот дар repository-и расмӣ ҷойгир нашудааст ва онро аз corresponding author дархост кардан мумкин аст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор мекунанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: R.M. Mathobela — куратсияи маълумот, таҳлили формалӣ ва тарҳи аввал; F. Semwogerere, O.C. Chikwanha ва C.L.F. Katiyatiya — куратсияи маълумот ва баррасӣ/таҳрир; A.H. Molotsi, M.C. Marufu ва P.E. Strydom — машварат/назорат, баррасӣ/таҳрир ва ҷалби маблағгузорӣ; C. Mapiye — консептуализатсия, назорат, баррасӣ/таҳрир ва ҷалби маблағгузорӣ. Ҳамаи муаллифон матни ниҳоиро тасдиқ кардаанд.

Нуктаҳои манбаъ, ки диққат талаб мекунанд

Сатри литсензияи PDF ибораи “Creative Commons Attribution 4.0 South African Licence”-ро истифода мебарад, дар ҳоле ки саҳифаи расмии ҷории мақола “Creative Commons Attribution 4.0 International License”-ро нишон медиҳад. Ҳар ду сабт истифодаи дубораи кушодро бо шарти истинод дастгирӣ мекунанд; Verianla литсензияро бо нигоҳ доштани фарқи байни PDF ва сабти ҷории маҷалла нишон медиҳад.

Дар шарҳҳои Шакли 2 ва Шакли 3 натиҷаи муодилаҳои тахминии DE/ME ҳамчун kcal/kg нишон дода мешавад, дар ҳоле ки GE дар ҷадвалҳои асосии таркиби химиявӣ бо MJ/kg ва воридоти дигар ҳамчун фоизи моддаи хушк гузориш шудаанд. Манбаъ табдили ин миқёсҳоро дар шарҳи шакли дахлдор алоҳида нишон намедиҳад. Аз ин рӯ, муодилаҳо ҳамон тавре ки дар манбаъ навишта шудаанд нигоҳ дошта шуда, ҳисобҳои нави ададӣ анҷом дода нашудаанд.

Намунаҳои хӯрок ва шумораи такрорҳо байни мавсимҳо баробар нестанд. Аз ин рӯ, муаллифон ANOVA татбиқ накарда, дастрасии мавсимиро бо равиши басомад/хи-квадрат арзёбӣ кардаанд.

Ҳадди асосии тафсир

Ин таҳқиқот як кори профилсозии ғизоӣ мебошад. Таҳлилҳои лабораторӣ потенсиали химиявии манбаъҳои маҳаллии хӯрокро нишон медиҳанд; аммо барои нишондиҳандаҳои воқеии ҳайвонот ва бехатарӣ таҳқиқоти назоратшавандаи ғизодиҳӣ заруранд. Арзиши қавитарини амалии таҳқиқот дар он аст, ки ба таври низомманд нишон медиҳад кадом ашёи хоми маҳаллӣ аз ҷиҳати энергия, протеин, аминокислота ё минерал барои тартиб додани рацион номзад шуда метавонанд.