Гардиши моддаҳои ғизоӣ (nutrient cycling) вазифаи асосии экосистема буда, бо воридшавии моддаҳо чун нитроген ва фосфор ба эстуарий, табдили онҳо дар дохили система ва иштироки онҳо дар равандҳои истеҳсоли биологӣ алоқаманд аст. Ин таҳқиқот барои муайян кардани арзиши иқтисодии вазифаи кам кардани сарбории фосфати ғайриорганикии ҳалшуда (DIP) ва нитрогени ғайриорганикии ҳалшуда (DIN) аз ҷониби эстуарийҳои Swartkops ва Sundays River дар минтақаи Algoa Bay-и Африқои Ҷанубӣ маълумоти хароҷот ва хориҷкунии моддаҳоро дар иншооти маҳаллии тозакунии обҳои партов (wastewater treatment works, WWTW) ҳамчун нишондиҳандаи ҷойгузин истифода мебарад. Муҳаққиқон маълумоти сифати оби эстуарийро дар давраи 1994–2022 бо хароҷоти WWTW муттаҳид карда, арзёбӣ намуданд, ки хориҷ кардани ҳамин миқдори моддаҳои ғизоӣ бо инфрасохтори тозакунии сунъӣ ба ҷомеа чӣ қадар арзиш хоҳад дошт.

Натиҷаҳо дар ду эстуарий самтҳои хеле гуногуни тағйиротро нишон медиҳанд. Арзиши тахминии гардиши моддаҳои ғизоӣ дар эстуарийи Swartkops River аз ZAR8,6 миллион дар соли 1994 ба ZAR123,4 миллион дар соли 2022 афзудааст. Дар эстуарийи Sundays River бошад, арзиш дар ҳамин давра аз ZAR29,9 миллион ба ZAR7,9 миллион коҳиш ёфтааст. Ҳангоми арзёбии муштараки ҳар ду эстуарий ҷамъбасти Ҷадвали 3-и манбаъ барои соли 1994 ZAR38,5 миллион ва барои соли 2022 ZAR131,4 миллион аст. Бо қурби истифодашуда барои соли 2022, яъне USD1 = ZAR18,4519, арзиши умумӣ тақрибан USD7,12 миллион мебошад.

Ин арзишҳо нархи маҳсулоти дар бозор фурӯхташавандаи эстуарийҳо нестанд. Арзиши ҳисобшудаи иқтисодӣ ифодаи пулии кори экологии эстуарийҳо барои хориҷ кардани DIP ва DIN буда, аз рӯи хароҷоте арзёбӣ мешавад, ки агар ҳамин миқдор хориҷкунӣ тавассути инфрасохтори WWTW анҷом дода мешуд, ба вуҷуд меомад. Ғайр аз ин, арзиши баланд ҳатман нишонаи экосистемаи солимтар нест; махсусан болоравии арзиш дар Swartkops ҳамроҳ бо сарбории бештари моддаҳои ғизоӣ ва афзоиши фишори антропогенӣ баррасӣ шудааст.

Гардиши Моддаҳои Ғизоӣ дар Эстуарийҳо Чист?

Гардиши моддаҳои ғизоӣ дар эстуарийҳо интиқоли моддаҳои органикӣ ва ғайриорганикӣ ба системаҳои пайвастшавии оби ширин ва баҳр, гузаштани моддаҳои ғизоӣ мисли нитроген ва фосфор аз равандҳои гуногуни кимиёвӣ ва биологӣ ва иштироки онҳо дар истеҳсоли биологӣ мебошад. Барои ин таҳқиқот ҷузъи муҳим он аст, ки миқдори зиёди нитроген ва фосфори ғайриорганикии ҳалшуда дар тӯли эстуарий кам шуда метавонад ва бо ҳамин сарбории моддаҳои ғизоии ба обҳои соҳилӣ интиқолёбанда маҳдуд мегардад.

Чаро DIP ва DIN Муҳиманд?

DIP фосфати ғайриорганикии ҳалшуда ва DIN нитрогени ғайриорганикии ҳалшударо ифода мекунад. Манбаъ шаклҳои нитрогенро дар таркиби DIN ҳамчун NO₃⁻ + NO₂⁻ ва NH₄⁺ баррасӣ мекунад.

Ворид шудани обҳои партови нокифоя тозашуда ё тамоман тозанашуда ба эстуарийҳо метавонад консентратсияҳои DIP ва DIN-ро зиёд кунад. Манбаъ мефаҳмонад, ки сатҳи баланди моддаҳои ғизоӣ ҳамроҳ бо шароитҳои дигар, мисли ҳарорати баланд ва қабатбандии сутуни об, метавонад ба афзоиши зараровари алгаҳо ва шароити камоксиген мусоидат кунад; инчунин метавонад бо натиҷаҳое чун истеъмоли оксиген дар обҳои соҳилӣ ва талафи организмҳои баҳрӣ алоқаманд бошад.

Дар ин ҷо вазифаи экологии эстуарийҳо бо таҳлили иқтисодӣ пайваст карда мешавад: WWTW барои кам кардани моддаҳои ғизоӣ дар обҳои партов хароҷоти сармоявӣ, истифодабарӣ ва нигоҳдориро талаб мекунад, дар ҳоле ки равандҳои табиӣ дар дохили эстуарий низ барои табдил ва кам кардани сарбории ғизоӣ амал мекунанд. Саволи асосии таҳқиқот ин аст, ки ифодаи тақрибии пулии ин вазифаи табиӣ аз рӯи хароҷоти маҳаллии тозакунӣ чӣ қадар мебошад.

Холигии таҳқиқотӣ

Мувофиқи манбаъ, ҳарчанд барои истироҳат, сифати об, воридшавии оби ширин ва дигар хизматҳои экосистемавии эстуарийҳои Африқои Ҷанубӣ арзёбиҳои иқтисодӣ анҷом ёфтаанд, арзёбии маълуми иқтисодии маҳаллӣ барои хизмати гардиши моддаҳои ғизоӣ дар эстуарийҳо вуҷуд надошт. Аз сабаби чунин норасоии маълумот метавон арзишҳои хизматҳои экосистемавии дар кишварҳои дигар ҳисобшударо ба системаи маҳаллӣ интиқол дод, яъне равиши интиқоли арзишро истифода бурд.

Аммо манбаъ нишон медиҳад, ки ин равиш метавонад мушкилоти ҷиддии вобаста ба замина ба вуҷуд орад. Арзиши гардиши моддаҳои ғизоӣ дар Британияи Кабир USD579.632/ha ва дар намунаи Нидерланд USD2.661/ha гузориш шудааст. Ҳатто дар ду шароити аврупоии аз ҷиҳати ҷуғрофӣ нисбатан наздик фарқи бисёр калон мавҷуд аст, ки нишон медиҳад сохтори экологӣ, шароити иқтисодӣ ва фарқиятҳои методӣ метавонанд натиҷаҳоро сахт дигар кунанд.

Чаро Истифодаи Маълумоти Маҳаллии WWTW Ба Ҷои Интиқоли Арзиш Муҳим аст?

Маълумоти маҳаллии WWTW ба ҷойи истифодаи бевоситаи арзиши як гектар, ки аз шароити экологӣ ва иқтисодии кишвари дигар гирифта шудааст, хароҷоти тозакунӣ ва самаранокии хориҷкуниро дар ҳамон минтақа истифода бурда, ифодаи пулии хизмати эстуарийро ба заминаи маҳаллӣ мепайвандад. Усул бенуқсон нест ва ба қаторҳои нопурраи замонии экологӣ такя мекунад; аммо муҳаққиқон бар ин назаранд, ки он нисбат ба интиқоли арзиш арзёбии ҷойгузини ба шароити маҳаллӣ мувофиқтар медиҳад.

Минтақаҳои таҳқиқот

Ҳар ду минтақаи таҳқиқотӣ дар атрофи Algoa Bay дар вилояти Eastern Cape-и Африқои Ҷанубӣ ҷойгир буда, ҳамчун эстуарийҳои доимо кушода ва зери таъсири мавҷҳо тавсиф шудаанд. Эстуарийи Swartkops River тақрибан дар 33°50′G, 25°36′D, дар наздикии Gqeberha, дар ҷое ҷойгир аст, ки Swartkops River ба Algoa Bay мерезад. Эстуарийи Sundays River бошад, наздики Colchester тақрибан дар 33°42′53″G, 25°50′54″D ҷойгир мебошад.

Системаи Swartkops маконҳои гуногуни зист, аз ҷумла ботлоқҳои шӯр, ҳамвориҳои лойии байни мадду ҷазр ва теппаҳои региро дар бар мегирад. Эстуарийи Sundays River дар манбаъ махсусан аз нигоҳи истироҳат, заврақронӣ ва моҳигирӣ бо қалмоқ зикр мешавад. Таркиби маконҳои зист дар арзёбии иқтисодӣ муҳим аст, зеро экотипҳои гуногун метавонанд ба гардиши моддаҳои ғизоӣ ба дараҷаҳои гуногун саҳм гузоранд.

Чаро Арзиш ба Ҳар Гектар аз Таърифи Майдони Истифодашуда Вобаста аст?

Барои эстуарий як махраҷи ягонаву тағйирнопазири майдон вуҷуд надорад. Танҳо масоҳати оби кушодаро гирифтан мумкин аст ё ботлоқҳои шӯр, қамишзорҳо, макрофитҳои зериобӣ, теппаҳои регу лой, ҳамвориҳои обхезӣ ва маконҳои зисти соҳилӣ низ метавонанд ба таърифи майдон дохил шаванд. Аз ин рӯ ифодаи як арзиши умумии иқтисодӣ ба ҳар гектар ҳангоми тағйири фарогирии фазоӣ дигар мешавад.

Арзишҳои ба ҳар гектар барои соли 2022 таъкидкардаи муҳаққиқон бо истифода аз махраҷи хурдтарин, яъне масоҳати оби кушода, ҳисоб шудаанд. Аз ин рӯ арзиши солонаи Swartkops ZAR344.692/ha, яъне USD18.681/ha ва барои Sundays River ZAR32.245/ha, яъне USD1.747/ha мебошад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Арзиши Иқтисодии Гардиши Моддаҳои Ғизоӣ дар Ин Таҳқиқот Чӣ Гуна Ҳисоб Шуд?

Таҳқиқот аз фарқи консентратсияҳои DIP ва DIN дар саргаҳ ва даҳонаи эстуарий сарбории солонаи хориҷшудаи моддаҳои ғизоиро арзёбӣ мекунад; сипас хароҷоти хориҷ кардани ҳамин миқдорро дар WWTW-ҳои маҳаллӣ ба ҳар килограмм ҳисоб намуда, ин хароҷоти воҳидиро ба ҳаҷми умумии моддаҳои ғизоии аз ҷониби эстуарий хориҷшуда татбиқ мекунад. Ҳамин тавр арзиши бадастомада нархи бозорӣ нест, балки арзиши иқтисодии ҷойгузини хизмати экосистемаи эстуарий, ки бо хароҷоти WWTW ҳисоб шудааст.

Се гурӯҳи маълумот

Усул се гурӯҳи асосии маълумотро муттаҳид мекунад:

• хароҷоти истифода ва сармоявии WWTW-ҳо дар Algoa Bay,
• миқдори моддаҳои ғизоие, ки эстуарийҳо ҳар сол хориҷ мекунанд, тибқи арзёбӣ,
• миқдори моддаҳои ғизоие, ки панҷ WWTW дар Algoa Bay ҳар сол хориҷ мекунанд, тибқи арзёбӣ.

Пойгоҳи маълумоти сарбории моддаҳои ғизоии эстуарийҳо аз таҳқиқоти дар давраи 1994–2022 нашршуда тартиб дода шудааст. Муҳаққиқон барои саргаҳи эстуарий 12 консентратсияи миёнаи DIP/DIN дар Swartkops ва 5-то дар Sundays River; барои даҳонаҳо бошад, бо гузашти вақт 5 мушоҳидаи миёна дар Swartkops ва 3-то дар Sundays River ҷамъ овардаанд.

Маҷмӯаи маълумот пурра нест. Барои баъзе солҳо маълумот вуҷуд надорад; ченакҳо бо воҳидҳои гуногун мисли µM, mg/L ва kg/yıl оварда шудаанд. Ҷойгиршавии дақиқи нуқтаҳои намунагирӣ, шумораи намунаҳое, ки миёнаҳо бар онҳо асос ёфтаанд, ва вақти намунагирӣ дар давоми сол низ байни таҳқиқот фарқ мекунад. Ин гуногунӣ яке аз муҳимтарин манбаъҳои номуайянии таҳқиқот мебошад.

Ҳашт қатори замонӣ

Пойгоҳи маълумот аз ҳашт қатори зерин иборат аст:

1. DIP дар саргаҳи эстуарийи Swartkops,
2. DIP дар даҳонаи эстуарийи Swartkops,
3. DIN дар саргаҳи эстуарийи Swartkops,
4. DIN дар даҳонаи эстуарийи Swartkops,
5. DIP дар саргаҳи эстуарийи Sundays River,
6. DIP дар даҳонаи эстуарийи Sundays River,
7. DIN дар саргаҳи эстуарийи Sundays River,
8. DIN дар даҳонаи эстуарийи Sundays River.

Ҳама консентратсияҳои миёна барои муқоисапазирӣ ба воҳиди µM табдил дода шуда, баъд фарқи байни саргаҳ ва даҳонаи эстуарий ҳисоб шудааст.

Муодилаи 1: Сарбории DIP-и хориҷкардаи эстуарий

Муносибати асосии дар манбаъ барои DIP истифодашуда чунин аст:

\[ \text{kg DIP removed} = \frac{DIP_{\mu M}^{Head}-DIP_{\mu M}^{Mouth}}{10^{6}} \times \frac{\text{Molar Mass}_{P}}{1000} \times MAR(L) \]

Муодила чиро ҳисоб мекунад? Бо истифода аз фарқи консентратсияҳои миёнаи фосфати ғайриорганикии ҳалшуда байни саргаҳ ва даҳонаи эстуарий миқдори солонаи DIP-ро, ки система хориҷ кардааст, бо килограмм арзёбӣ мекунад.

Нақши тағйирёбандаҳо: \(DIP_{\mu M}^{Head}\) консентратсияи миёна дар саргаҳи эстуарий ва \(DIP_{\mu M}^{Mouth}\) дар даҳонаи он мебошад. Molar Mass_P массаи молярии фосфорро ва \(MAR(L)\) ҷараёни миёнаи солонаро бо литр ифода мекунад. \(10^6\) ва 1000 марҳилаҳои табдили консентратсия ва масса дар муодилаи манбаъ мебошанд.

Ҳамин тарзи ҳисоб барои DIN низ истифода мешавад. Ҳангоми ҳисоб кардани DIN нитрат, нитрит ва нитрогени аммоний якҷоя ба назар гирифта мешаванд.

Коркарди қаторҳои замонии нопурра

Ҳар яке аз ҳашт қатори маълумот бо нуқтаҳои мавҷудаи мушоҳида тасвир шуда, каҷхаттаҳои беҳтарин мувофиқат сохта шудаанд. Муҳаққиқон аз ин каҷхаттаҳо барои ҳисоб кардани тағйири консентратсияи моддаҳои ғизоӣ дар давраҳои гузашта бо такя ба миёнаҳои нашршуда истифода карданд. Бинобар ин ҳамаи солҳои қатор аз нуқтаҳои бевосита ченшуда иборат нестанд; қисмҳое низ ҳастанд, ки бо моделсозӣ ё каҷхаттаи мувофиқат пурра шудаанд.

Хароҷоти хориҷкунӣ ба ҳар килограмм дар WWTW

Дар марҳилаи дуюм муҳаққиқон хароҷоти хориҷ кардани як килограмм DIP ё DIN-ро дар WWTW ҳисоб кардаанд. Муодилаи 2, ки дар манбаъ барои DIP оварда шудааст, чунин аст:

\[ \frac{ZAR}{\text{kg DIP removed}} = \frac{ZAR}{L_{\text{treated}}} \Bigg/ \left( \frac{\text{kg DIP in}}{L_{\text{treated}}} - \frac{\text{kg DIP out}}{L_{\text{treated}}} \right) \]

Ин муодила хароҷот ба ҳар воҳиди оби тозашударо ба зичии хориҷкунии DIP байни даромад ва баромад тақсим мекунад. Бо ин роҳ хароҷоти пулии хориҷ кардани як килограмм DIP дар WWTW ба даст меояд. Барои DIN ҳамон сохтори ҳисоб истифода мешавад.

Дар марҳилаи охир ин хароҷоти воҳидии WWTW ба миқдори умумии DIP ва DIN, ки эстуарий хориҷ кардааст, татбиқ мешавад. Натиҷа арзёбии хароҷотест, ки агар ҷомеа кори гардиши табиии моддаҳои ғизоиро дар эстуарий бо инфрасохтори тозакунии сунъӣ иваз мекард, ба миён меомад.

Арзиши иқтисодӣ бо мурури замон чӣ гуна тағйир ёфт?

Ёддошти рақамӣ дар дохили манбаъ: Дар Ҷадвали 3 ҷамъҳои солҳои 2001 ва 2002 аз ҷамъкунии мустақими ҷузъҳои намоён бо як рақами даҳӣ каме фарқ мекунанд. Ҷадвали Verianla ҷамъҳои нашршудаи манбаъро бетағйир нигоҳ медорад; дар бораи дақиқии миёнаравии нишоннадодашуда ё гирдкунӣ фарзияи нав пешниҳод нашудааст.

Афзоиш аз ZAR8,6 миллион ба ZAR123,4 миллион дар эстуарийи Swartkops ҳамчун болоравии тақрибан %1330 гузориш шудааст. Муодили USD дар соли 1994 USD466.076 ва дар соли 2022 тақрибан USD6,7 миллион буд.

Дар эстуарийи Sundays River самт баръакс аст: арзиши ZAR29,9 миллион дар соли 1994 то тақрибан ZAR7,9 миллион дар соли 2022 коҳиш меёбад. Дар манбаъ ин арзишҳо мутаносибан тақрибан USD1,6 миллион ва USD428.140 оварда шудаанд.

Нишондиҳандаҳои хориҷкунии WWTW ва эстуарийҳо

Манбаъ коҳиши нишондиҳандаи хориҷкунии WWTW аз 43,9 дар соли 1994 то 23,4 дар соли 2022-ро тақрибан %47 коҳиш ва афзоиши нишондиҳандаи мувофиқ барои ду эстуарий аз 0,2 то 1,5-ро аз сатҳи ибтидоии паст тақрибан %650 афзоиш маънидод мекунад.

Огоҳӣ дар бораи ҳифзи якпорчагии воҳидҳо: Дар ҷадвали боло ишораҳои “mL/yıl” ва “kg/mL” ҳамон гуна нигоҳ дошта шудаанд, ки дар Ҷадвали 4-и манбаъ чоп шудаанд. Азбаски манбаъ шарҳ намедиҳад, ки ин ишораҳо миқёси дигари ҳаҷмро ифода мекунанд ё не, матни Verianla воҳидҳоро худсарона тағйир намедиҳад.

Оё Арзиши Баланди Иқтисодӣ дар Swartkops Нишонаи Эстуарийи Солимтар Аст?

Не. Нишондиҳандаи арзиши иқтисодии таҳқиқот ифодаи пулии сарбории моддаҳои ғизоиеро, ки эстуарий хориҷ кардааст, аз рӯи хароҷоти WWTW чен мекунад; аз ин рӯ сарбории бештар ва кори бештари хориҷкунӣ метавонанд арзиши пулиро зиёд кунанд. Муаллифон афзоиши назарраси арзиш дар Swartkops-ро ҳамроҳ бо болоравии консентратсияҳои DIP ва DIN ва коҳиши самаранокии WWTW таҳлил карда, ба афзоиши фишори антропогенӣ бар система ишора мекунанд.

Шарҳ барои Swartkops

Манбаъ афзоиши назарраси арзиши гардиши моддаҳои ғизоӣ дар Swartkops дар давраи 1994–2022-ро бо болоравии консентратсияҳои DIP ва DIN мепайвандад. Муаллифон эҳтимол медиҳанд, ки ин афзоиш ба густариши саноат дар Gqeberha ва рушди маҳалҳои истиқомати ғайрирасмӣ вобаста бошад. Ин изҳорот натиҷаи таҳлили назоратшудаи сабабият нест; балки шарҳи илмии бахши муҳокимаи мақола мебошад.

Шарҳ барои Sundays River

Таҳқиқот барои коҳиши арзиш дар Sundays River се тавзеҳи эҳтимолии якдигарро истиснонакунанда медиҳад:

• сахттар шудани қоидаҳои кишоварзӣ ва иҷрои онҳо шояд воридшавии ифлоскунандаҳои кишоварзиро кам карда бошад,
• системаи интиқоли оби Orange–Fish–Sundays Rivers шояд ҷараёнро тағйир дода, консентратсияи моддаҳои ғизоиро рақиқтар карда бошад,
• густариши Addo Elephant National Park ва тадбирҳои ҳифз, аз ҷумла Marine Protected Area, ки соли 2018 эълон шуд, шояд воридшавии моддаҳои ғизоиро кам карда бошанд.

Таҳқиқот таҳлили сабабие, ки саҳми ҳар яке аз ин се механизмро ҷудо кунад, анҷом надодааст.

Дарси муқоисаи интиқоли арзиш

Арзишҳои бевосита аз таҳқиқоти байналмилалӣ интиқолшуда доираи хеле васеи USD2.661/ha то USD579.632/ha-ро медиҳанд. Манбаъ қайд мекунад, ки ҳатто пас аз мувофиқ кардани таърифҳои майдон ба махраҷи оби кушода, доираи муқоиса USD4.624/ha то USD9.377/ha аст. Арзиши Swartkops — USD18.681/ha — тақрибан ду баробари ҳадди болоӣ мебошад, вале арзиши Sundays River — USD1.747/ha — тақрибан %37 ҳадди поёниро ташкил медиҳад.

Ин фарқ нишон медиҳад, ки интиқоли бевоситаи як арзиши байналмилалии ҳар гектар ба эстуарийи дигар метавонад арзёбии боэътимоди маҳаллиро таъмин накунад. Сохтори экологӣ, сарбории моддаҳои ғизоӣ, инфрасохтори маҳаллии тозакунӣ, аҳолӣ, саноат ва шароити идоракунӣ ба натиҷаи иқтисодӣ якҷоя таъсир мерасонанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад ва намекунад

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ

Дар шарҳи натиҷаҳои таҳқиқот маҳдудиятҳои маълумот аҳаммияти асосӣ доранд. Арзёбии идеалӣ ченакҳои зиёди DIP ва DIN-ро аз нуқтаҳои аз ҷиҳати экологӣ муқоисашаванда дар саргаҳ ва даҳонаи эстуарий, ки солҳои зиёд мунтазам гирифта шудаанд; ченакҳои мунтазами консентратсияи моддаҳои ғизоӣ дар даромад ва баромади WWTW; сабтҳои боэътимоди тағйири ҳаҷми тозакунӣ ва хароҷоти хориҷкунӣ ба ҳар килограмм дар тӯли вақт талаб мекард.

Пойгоҳи ҳамгирои маълумот дар ин сатҳ вуҷуд надорад. Ченакҳои муҳити зист аз солҳои гуногун, маконҳои гуногуни намунагирӣ, фаслҳои гуногун ва системаҳои воҳидҳои гуногун гирифта шудаанд. Баъзе солҳо тамоман маълумот надоранд. Аз ин рӯ таҳқиқот равиши амалиро пешниҳод мекунад, ки маълумоти маҳдуди мавҷударо бо маълумоти маҳаллии WWTW муттаҳид месозад; натиҷаҳоро набояд ҳамчун баҳисобгирии бевоситаи экологӣ бо дақиқии баланд арзёбӣ кард.

Ба гуфтаи худи манбаъ, интиқоли арзиш ҳарчанд зуду камхарҷ аст, бо сабаби фарқиятҳои замина метавонад тахминҳои заиф диҳад. Усули ҷойгузини маҳаллии WWTW низ аз сабаби сабтҳои нопурра маҳдуд аст, аммо муҳаққиқон онро ба шароити маҳаллӣ мувофиқтар медонанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот дар доираи Algoa Bay Marine Spatial Planning Community of Practice аз ҷониби South African National Research Foundation бо кумаки рақами 129498, аз ҷониби лоиҳаи Belmont Forum MARISCO бо кумаки рақами 03F0836A ва аз ҷониби One Ocean Hub бо кумаки рақами NE/S008950/1 маблағгузорӣ шудааст.

Саҳми муаллифон: Rozanne Peacock таҳқиқот, методология, таҳлили расмӣ, навиштани тарҳи аввал ва баррасӣ/таҳрирро; Matthew A. Orolowitz таҳияи консепсия, тасвирсозӣ, таҳлили расмӣ ва навиштани тарҳи аввалро; James N. Blignaut таҳияи консепсия, санҷиш, назорат ва баррасӣ/таҳрирро; Bernadette Snow идоракунии лоиҳа, ҷалби маблағ ва баррасӣ/таҳрирро иҷро кардаанд.

Ёддошти мутобиқат дар дохили манбаъ: Дар Ҷадвали 3 ҷамъҳои солҳои 2001 ва 2002 бо ҷузъҳои намоёни гирдкардашуда фарқҳои хурди арифметикӣ доранд. Ғайр аз ин, дар матни натиҷаҳо ҷамъбасти соли 1994 тақрибан ZAR38,4 миллион ва USD2,08 миллион оварда мешавад, дар ҳоле ки Ҷадвали 3 ва идомаи бахши натиҷаҳо ҳамчунин тақрибан ZAR38,5 миллион ва USD2,09 миллионро зикр мекунанд. Verianla ин фарқиятҳоро пинҳонӣ ба як арзиш табдил надода, дар ҷадвал арзишҳои Ҷадвали 3-и манбаъро нигоҳ доштааст.

Ёддошти воҳидҳо: Дар Ҷадвали 4-и манбаъ нишондиҳандаҳои ҳаҷм ва хориҷкунӣ ҳамчун “mL/year” ва “kg/mL” навишта шудаанд. Азбаски манбаъ миқёси ин ишораҳоро алоҳида шарҳ намедиҳад, воҳидҳо бетағйир нигоҳ дошта шуда, маҳдудияти тафсир возеҳ зикр шудааст.

Маҳдудияти методологӣ: Натиҷаҳо ба сабтҳои гуногуни сифати об аз солҳо ва таҳқиқоти мухталиф, каҷхаттаҳои мувофиқат ва истифодаи маълумоти хароҷоту хориҷкунии WWTW ҳамчун нишондиҳандаи ҷойгузин асос меёбанд. Бинобар ин арзишҳои иқтисодӣ набояд ҳамчун муомилаи бевоситаи бозорӣ, буҷети пурраи биофизикии моддаҳои ғизоӣ ё ченаки таъсири сабабӣ маънидод шаванд.