Ujasiriamali unaotegemea chapa, katika utafiti huu ni mbinu ya kuunda fursa za ujasiriamali zinazohusiana na utalii kwa kutumia utambulisho, taswira na thamani ya kiishara ya eneo la vijijini badala ya kutumia moja kwa moja rasilimali zake za kimwili na kiikolojia. Utafiti wa Horieh Moradi unachunguza uhusiano kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na maendeleo ya ujasiriamali wa utalii katika kijiji cha Si-Dasht, wilaya ya Rudbar katika mkoa wa Gilan nchini Iran, pamoja na nafasi ya upatanishi ya ubunifu wa biashara katika uhusiano huo. Utafiti ni wa matumizi, wa kimaelezo-kichanganuzi na wa sehemu-mkataba kwa kutumia dodoso; kati ya dodoso 260 zilizosambazwa, majibu 242 halali yalichambuliwa katika SmartPLS 4 kwa Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM).
Katika modeli kuu ya utafiti, taswira ya chapa ya eneo lengwa inawakilishwa na vipimo vya kiutambuzi, kihisia na kitabia; ubunifu wa biashara na vipimo vya ubunifu wa bidhaa, mchakato na masoko; na maendeleo ya ujasiriamali wa utalii na vipimo vya nia ya ujasiriamali, kuanzisha biashara mpya na kuunda ajira za ndani.
Muhtasari wa Kiingereza wa chanzo, maelezo ya nadharia tete na mchoro wa mwisho wa modeli ya kimuundo yanaripoti uhusiano chanya kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na ujasiriamali wa utalii kuwa \(\beta=0{,}48,\ t=7{,}82,\ p<0{,}001\), uhusiano wa taswira ya chapa ya eneo lengwa na ubunifu wa biashara kuwa \(\beta=0{,}67,\ t=11{,}25,\ p<0{,}001\), na uhusiano wa ubunifu wa biashara na ujasiriamali wa utalii kuwa \(\beta=0{,}41,\ t=6{,}94,\ p<0{,}001\). Hata hivyo, Jedwali la 6 la Kiajemi linatoa koefisienti tofauti kwa njia hizo hizo. Kwa hiyo tofauti ya koefisienti lazima ihifadhiwe kama kutolingana kwa ripoti ndani ya chanzo; seti moja ya namba haipaswi kuchaguliwa kimya kimya.
Uchambuzi wa upatanishi unaripoti kwamba ubunifu wa biashara una upatanishi wa sehemu katika uhusiano kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na ujasiriamali wa utalii. Chanzo kinatoa athari isiyo ya moja kwa moja ya takriban \(\beta=0{,}27\), \(t=4{,}39\), na thamani ya Variance Accounted For — VAF ya %36,7. Kwa maneno mengine, utafiti unapendekeza kuwa uhusiano wa chapa ya eneo lengwa na ujasiriamali si wa moja kwa moja pekee; pia kuna njia isiyo ya moja kwa moja inayohusiana na ubunifu wa bidhaa, mchakato na masoko ambayo ni muhimu katika modeli.
Matokeo haya si ushahidi wa usababishaji. Utafiti unategemea data za dodoso zilizokusanywa katika wakati mmoja na vigezo vinapimwa ndani ya muundo mmoja wa jumla wa utafiti. Kwa hiyo, badala ya kusema “taswira imara ya chapa husababisha ujasiriamali kwa hakika”, ni sahihi zaidi kisayansi kusema kwamba “uhusiano chanya na wenye umuhimu wa kitakwimu wa kimuundo uliripotiwa katika sampuli iliyochunguzwa”.
Tatizo kuu la utafiti
Mahali pa kuanzia kwa utafiti ni wazo kwamba utalii wa vijijini hauwezi kuelezwa kwa rasilimali za kimwili za asili pekee. Thamani ya kiuchumi ya eneo lengwa la msitu kwa upande wa utalii inaweza kutokea si tu kupitia matumizi ya miti, ardhi au rasilimali nyingine za kimwili, bali pia kupitia namna eneo linavyoonekana kwa wageni na wadau wa ndani, utambulisho unaohusishwa nalo na uzoefu unaounganishwa na mahali hapo.
Kwa hiyo, makala inapanua dhana ya chapa ya eneo lengwa zaidi ya uelewa wa kawaida wa matangazo au nembo. Taswira ya chapa ya eneo lengwa inamodeliwa kama muundo mpana wa mtazamo unaojumuisha tathmini za kiutambuzi, hisia na mielekeo ya kitabia ambayo mgeni au mdau anayo kuhusu eneo.
Misitu ya Hirkan inaangaliwa katika chanzo katika muktadha wa Urithi wa Asili wa Dunia wa UNESCO na kuwasilishwa kama mazingira muhimu kwa utalii unaotegemea asili na utalii wa ikolojia. Utafiti unajadili hasa kama uundaji wa thamani ya kiuchumi katika maeneo nyeti kama haya kiikolojia unaweza kujengwa kupitia utambulisho wa mahali na thamani ya kiishara bila kutegemea matumizi ya kimwili ya rasilimali za asili.
Ujasiriamali Unaotegemea Chapa ni Nini?
Ujasiriamali unaotegemea chapa, kwa maana inayotumiwa katika utafiti, ni mbinu ya ujasiriamali wa utalii inayobadilisha kutambulika, utambulisho, maana ya kiishara na sifa zinazotambulika za eneo lengwa kuwa fursa za ujasiriamali. Katika muktadha wa Si-Dasht, wazo ni kubadilisha utambulisho wa kijiografia na kiikolojia wa eneo kuwa thamani ya kiuchumi kupitia shughuli kama uzoefu wa asili, malazi, bidhaa za ndani, huduma na simulizi ya eneo lengwa, badala ya kutumia zaidi kwa njia ya kimwili rasilimali za msitu.
Katika mjadala wa makala, mabadiliko haya yanaelezwa kwa mantiki ya mtaji wa asili → mtaji wa kiishara → mtaji wa kiuchumi. “Mtaji wa kiishara” hapa unamaanisha thamani inayotokana na jina, sifa, utambulisho na maana ya eneo lengwa katika fikra za watu.
Mnyororo huu wa dhana si mtiririko wa kimwili wa nishati au fedha uliopimwa. Ni tafsiri ya kinadharia ya utafiti. Modeli ya dodoso haipimi moja kwa moja kiasi cha mabadiliko kutoka mtaji wa asili kwenda mtaji wa kiuchumi; inapima uhusiano wa kimuundo kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa, ubunifu wa biashara na ujasiriamali wa utalii.
Vipimo vitatu vya taswira ya chapa ya eneo lengwa
Kipimo cha kiutambuzi kinawakilisha sifa ambazo watu wanajua au kufikiria kuhusu eneo lengwa. Uvutio wa asili, huduma, ufikikaji au taarifa kuhusu eneo vinaweza kuwa sehemu ya tathmini hizi.
Kipimo cha kihisia kinahusiana na hisia ambazo eneo lengwa huzalisha kwa watu. Tathmini za kihisia kama kuona mahali kuwa pazuri, pa kuvutia, pa kutuliza au pa kusisimua ziko katika kiwango hiki.
Kipimo cha kitabia kinaelezea mwelekeo wa tabia kuhusu eneo lengwa. Chanzo kinatumia kipimo hiki kama sehemu ya tatu ya taswira ya chapa; hata hivyo, Verianla haijaunda alama tofauti za kitabia ambazo hazipo katika chanzo.
Ubunifu wa biashara unamaanisha nini?
Ubunifu wa biashara unapimwa katika utafiti kwa vipengele vitatu:
- Ubunifu wa bidhaa: kuendeleza bidhaa na huduma mpya au zilizoboreshwa zinazotolewa kwa watalii.
- Ubunifu wa mchakato: mambo mapya katika maandalizi ya huduma, utoaji wake au namna biashara inavyofanya kazi.
- Ubunifu wa masoko: mbinu mpya zinazotumiwa katika uuzaji wa eneo lengwa au biashara.
Kulingana na tafsiri ya makala, kuwa na taswira imara ya eneo lengwa pekee si lazima kuzalishe matokeo ya kiuchumi. Wakati biashara za ndani zinaweza kubadilisha thamani hii ya kiishara kuwa huduma, bidhaa na mbinu mpya za masoko, uhusiano na matokeo ya ujasiriamali unaweza kuimarika.
Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii yanapimwaje?
Muundo tegemezi unawakilishwa na vipimo vitatu:
- Nia ya ujasiriamali,
- kuanzisha biashara mpya,
- kuunda ajira za ndani.
Kupimwa kwa miundo hii katika dodoso hakumaanishi kuwa sajili rasmi za biashara au rekodi halisi za ajira zilichambuliwa moja kwa moja. Chanzo kikuu cha data cha utafiti ni dodoso lililopangwa.
“Uchambuzi wa anga” unamaanisha nini hapa?
Ingawa kichwa kina kauli “Spatial Analysis”, sehemu ya mbinu ya PDF hairipoti regresheni ya anga inayotegemea GIS, autocorrelation ya anga, Moran's I, modeli inayotegemea koordinati au utaratibu mwingine wa takwimu za kijiografia za kiasi. Kipimo cha anga kinajengwa kupitia muktadha wa makazi ya Si-Dasht ndani ya misitu ya Hirkan, utambulisho wa mahali, chapa ya eneo lengwa na uhusiano wa mtaji wa asili/kiishara.
Tofauti hii ni muhimu: utafiti ni wa utalii wenye muktadha mkubwa wa kijiografia, lakini kiini chake cha kimethodolojia ni modeli ya dodoso + PLS-SEM.
Eneo la utafiti
Chanzo kinaeleza kuwa mkoa wa Gilan una takriban 14.044 km²; unapakana na Bahari ya Caspian upande wa kaskazini, Ardabil upande wa magharibi, Zanjan na Qazvin upande wa kusini, na Mazandaran upande wa mashariki. Uanuwai wa asili, kitamaduni na hali ya hewa wa mkoa unawasilishwa kama sehemu muhimu ya muktadha wa utalii wa vijijini.
Chanzo kina ramani inayoonyesha mipaka ya kiutawala ya Gilan. Hata hivyo, kwa kuwa makala haitoi koordinati asili za mipaka ya GIS au data za vekta zinazohitajika kuijenga upya ramani, muktadha wa kijiografia umeelezwa kwa maandishi badala ya kutengeneza kwa makadirio umbo lilelile la kiutawala.
Muundo wa kidemografia na kibiashara wa sampuli
| Kigezo | Kategoria | Marudio | Uwiano |
|---|---|---|---|
| Umri | Chini ya miaka 30 | 41 | %17 |
| Umri | Miaka 30–40 | 78 | %32 |
| Umri | Miaka 41–50 | 84 | %35 |
| Umri | Zaidi ya miaka 50 | 39 | %16 |
| Jinsia | Wanaume | 138 | %57 |
| Jinsia | Wanawake | 104 | %43 |
| Ukubwa wa biashara | Ndogo sana, chini ya watu 5 | 94 | %39 |
| Ukubwa wa biashara | Ndogo, watu 5–9 | 81 | %33 |
| Ukubwa wa biashara | Wastani, watu 10–49 | 51 | %21 |
| Ukubwa wa biashara | Kubwa, watu 50 na zaidi | 16 | %7 |
| Uzoefu wa usimamizi | Chini ya miaka 3 | 63 | %26 |
| Uzoefu wa usimamizi | Miaka 3–7 | 88 | %36 |
| Uzoefu wa usimamizi | Miaka 7–12 | 59 | %24 |
| Uzoefu wa usimamizi | Zaidi ya miaka 12 | 32 | %14 |
| Shughuli ya utalii | Malazi ya kiikolojia/vijijini | 54 | %22 |
| Shughuli ya utalii | Huduma za utalii | 68 | %28 |
| Shughuli ya utalii | Ufundi, vyakula vya ndani na bidhaa za ukumbusho | 45 | %19 |
| Shughuli ya utalii | Usafiri wa utalii | 31 | %13 |
| Shughuli ya utalii | Kahawa/mgahawa | 28 | %12 |
| Shughuli ya utalii | Vituo vya utalii wa asili | 16 | %6 |
%72 ya sampuli inajumuisha biashara ndogo sana na ndogo. Chanzo kinahusisha hili na muundo wa biashara za kiwango kidogo katika uchumi wa utalii wa vijijini wa Gilan. Kundi kubwa zaidi la uzoefu wa usimamizi wa washiriki ni miaka 3–7 kwa %36.
Mbinu na Matokeo ya Utafiti
Kwa Nini PLS-SEM Ilitumika Katika Utafiti Huu?
PLS-SEM ni mbinu ya structural equation modeling inayowakilisha dhana zisizoonekana moja kwa moja kwa viashiria vingi na kukadiria uhusiano wa moja kwa moja na usio wa moja kwa moja kati ya miundo hii fiche ndani ya modeli moja. Katika utafiti huu, PLS-SEM inayotegemea SmartPLS 4 ilitumika kwa sababu taswira ya chapa ya eneo lengwa, ubunifu wa biashara na ujasiriamali wa utalii ni miundo yenye vipimo vingi na nafasi ya upatanishi ya ubunifu wa biashara ilijaribiwa; chanzo pia kinaeleza mbinu hiyo kuwa inafaa kwa sampuli za ukubwa wa kati na mgawanyo usio wa kawaida.
Muundo wa utafiti na usampulishaji
Sehemu ya mbinu ya Kiajemi inaainisha utafiti kama wa matumizi na wa kimaelezo-kichanganuzi. Mbinu ya ukusanyaji wa data ni dodoso. Idadi ya kitakwimu ilifafanuliwa kwa takriban biashara/mameneja 800 wa utalii hai; kwa mbinu ya sampuli ya Cochran lengo la takriban watu 260 liliwekwa. Dodoso 260 zilisambazwa na dodoso 242 halali ziliingizwa katika uchambuzi wa mwisho.
Mbinu ya usampulishaji inaelezwa kuwa sampuli nasibu yenye tabaka. Utabakishaji ulifanywa kulingana na aina ya shughuli za utalii na uainishaji wa kiutawala/kienyeji.
Hapa kuna tofauti ya wigo ndani ya chanzo. Muhtasari wa Kiingereza unaeleza idadi ya utafiti katika Rudbar County kama wakazi wa eneo, wajasiriamali wa utalii na mameneja wa biashara za utalii, wakati sehemu ya mbinu ya Kiajemi inaeleza idadi ya kitakwimu kupitia wajasiriamali na mameneja wa biashara hai za utalii nchini Gilan. Kwa kuwa kauli hizi mbili hazielezi kwa namna ileile kabisa mfumo wa sampuli, Verianla haijaziunganisha ili kuunda ufafanuzi mpya.
Mbinu ya sampuli ya Cochran inapaswa kusomwaje?
Chanzo kinaeleza kuwa kilitumia fomula ya Cochran, lakini hakiripoti wazi kiwango cha kuaminika, kiwango cha kosa, uwiano unaotarajiwa na uwiano unaokamilisha katika fomula. Kwa hiyo haiwezekani kuhesabu tena sampuli ya watu 260 kutoka takriban vitengo 800 kwa kutumia vigezo vya kati vilivyotolewa katika chanzo.
Mlinganyo ufuatao si mlinganyo mpya uliochapishwa na utafiti, bali unaonyesha mantiki ya kawaida ya sampuli kutoka idadi yenye kikomo ili kufundisha mbinu iliyotumiwa:
\[ n= \frac{N z^2 p(1-p)} {d^2(N-1)+z^2p(1-p)} \]
Hapa \(N\) ni ukubwa wa idadi, \(n\) ukubwa wa sampuli, \(z\) thamani muhimu inayolingana na kiwango cha kuaminika kilichochaguliwa, \(p\) uwiano unaotarajiwa wa sifa inayochunguzwa, na \(d\) kiwango cha kosa la sampuli kinachokubalika. Chanzo kinatoa takriban 800 kwa \(N\) na takriban 260 kama lengo la \(n\); hakiripoti thamani za \(z\), \(p\) na \(d\).
Dodoso na vigezo
Chanzo kinaeleza kuwa kilitumia dodoso lililopangwa lenye vipengele 30, linalotegemea kipimo cha Likert cha ngazi tano. Vipengele vya kipimo vilibadilishwa kutoka tafiti za awali za chapa ya eneo lengwa, ubunifu wa utalii na ujasiriamali na kuzoeshwa kwa muktadha wa utafiti.
| Nafasi | Muundo mkuu | Vipimo | Aina ya kipimo |
|---|---|---|---|
| Kigezo huru | Taswira ya chapa ya eneo lengwa | Kiutambuzi, kihisia, kitabia | Likert ya ngazi 5 |
| Kigezo cha upatanishi | Ubunifu wa biashara | Bidhaa, mchakato, masoko | Likert ya ngazi 5 |
| Kigezo tegemezi | Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | Nia ya ujasiriamali, kuanzisha biashara mpya, ajira za ndani | Likert ya ngazi 5 |
| Vigezo vya udhibiti | Sifa za biashara/mshiriki | Ukubwa wa biashara, uzoefu wa usimamizi, aina ya shughuli | Maswali ya wazi/fungwa |
Ingawa chanzo kinataja vipengele 30 vya dodoso, jedwali la matokeo linaripoti factor loading katika kiwango cha vipimo tisa. Haijaelezwa kwa undani ni hesabu au mchakato gani wa ujumuishaji ulitumika kuunda vipimo hivi kutoka vipengele 30 vya mtu mmoja mmoja. Hili ni pengo muhimu kwa uwezo wa kurudia utafiti.
Kwa nini modeli ya kipimo hujaribiwa kwanza?
Katika PLS-SEM, kabla ya kutafsiri njia za kimuundo ni lazima kukaguliwa kama miundo fiche inapimwa kwa uaminifu. Kwa sababu kabla ya kusema “taswira ya chapa ya eneo lengwa inahusiana na ujasiriamali”, lazima swali “je, viashiria vinavyotumiwa kupima taswira ya chapa ya eneo lengwa vinawakilisha kwa kutosha dhana ileile?” lijibiwe.
Modeli ya kipimo iliyoripotiwa katika chanzo
| Muundo | Kiashiria / kipimo | Factor loading | AVE | CR | Cronbach α |
|---|---|---|---|---|---|
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa | Kiutambuzi | 0,78 | 0,63 | 0,90 | 0,87 |
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa | Kihisia | 0,81 | |||
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa | Kitabia | 0,79 | |||
| Ubunifu wa biashara | Ubunifu wa bidhaa | 0,83 | 0,61 | 0,89 | 0,85 |
| Ubunifu wa biashara | Ubunifu wa mchakato | 0,82 | |||
| Ubunifu wa biashara | Ubunifu wa masoko | 0,80 | |||
| Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | Nia ya ujasiriamali | 0,84 | 0,66 | 0,92 | 0,89 |
| Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | Kuanzisha biashara mpya | 0,86 | |||
| Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | Ajira za ndani | 0,81 |
Chanzo kinaeleza kuwa factor loading zote ziko juu ya 0,60 na ni muhimu. Thamani zote za Composite Reliability — CR ziko juu ya 0,70 na Average Variance Extracted — AVE zote ziko juu ya 0,50. Chanzo kinazitumia kama ushahidi kwamba uaminifu na convergent validity ya modeli ya kipimo vinakubalika.
AVE inapima nini?
Average Variance Extracted — AVE ni kipimo cha convergent validity kinachotathmini kiwango ambacho muundo fiche unaweza kueleza taarifa katika viashiria vyake. Kauli ifuatayo ni ufafanuzi wa kawaida wa kufundishia; haikuchapishwa kama mlinganyo katika makala ya chanzo:
\[ AVE= \frac{\sum_{i=1}^{k}\lambda_i^2} {\sum_{i=1}^{k}\lambda_i^2+\sum_{i=1}^{k}Var(\varepsilon_i)} \]
\(\lambda_i\) inawakilisha factor loading ya kiashiria kwa muundo fiche; \(Var(\varepsilon_i)\) inawakilisha variance ya kosa la kipimo. Kadiri AVE inavyoongezeka, ndivyo inavyotarajiwa sehemu kubwa zaidi ya variance ya viashiria kuelezwa na muundo lengwa. Chanzo kinatumia 0,50 kama kizingiti cha kukubalika.
Composite Reliability inaonyesha nini?
Composite Reliability — CR ni kipimo cha uaminifu kinachotathmini jinsi viashiria vinavyopima kwa uthabiti muundo fiche uleule kwa pamoja. Mojawapo ya maonyesho ya kawaida ya kufundishia ni:
\[ CR= \frac{\left(\sum_{i=1}^{k}\lambda_i\right)^2} {\left(\sum_{i=1}^{k}\lambda_i\right)^2+\sum_{i=1}^{k}Var(\varepsilon_i)} \]
Chanzo kinakubali thamani zaidi ya 0,70 kuwa za kutosha kwa CR na kinaripoti kwamba miundo yote mitatu ilivuka kizingiti hiki.
Matokeo ya Fornell–Larcker
| Muundo | Taswira ya chapa ya eneo lengwa | Ubunifu wa biashara | Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii |
|---|---|---|---|
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa | 0,79 | 0,61 | 0,55 |
| Ubunifu wa biashara | 0,61 | 0,78 | 0,63 |
| Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | 0,55 | 0,63 | 0,81 |
Thamani nene za diagonal ni mzizi wa mraba wa AVE. Katika mantiki ya Fornell–Larcker iliyotumiwa na chanzo, mzizi wa mraba wa AVE wa kila muundo kuwa mkubwa kuliko korelesheni yake na miundo mingine ulitathminiwa kama ushahidi kwamba miundo inaweza kutofautishwa.
Matokeo ya HTMT
| Jozi ya miundo | HTMT |
|---|---|
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa — Ubunifu wa biashara | 0,71 |
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa — Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | 0,68 |
| Ubunifu wa biashara — Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | 0,74 |
Chanzo kinakubali thamani za HTMT chini ya 0,85 kuwa zinafaa; kinaeleza 0,85–0,90 kama eneo la mpakani, na zaidi ya 0,90 kama kiwango kinachohitaji tathmini upya. Thamani zote tatu katika ripoti ziko chini ya 0,85.
Bootstrapping hufanya nini?
Bootstrapping ni mbinu ya kutathmini kutokuwa na uhakika kwa sampuli katika koefisienti za njia kwa kuunda sampuli mpya mara kwa mara kutoka sampuli iliyopo. Chanzo kinaeleza kuwa kilitumia marudio 5.000 ya bootstrap kwa modeli ya kimuundo.
Takimu ya \(t\) iliyotolewa katika chanzo inaonyesha ukubwa wa koefisienti ikilinganishwa na kutokuwa na uhakika kwa makadirio yake. Kwa madhumuni ya kufundishia, uhusiano msingi unaweza kufikiriwa kama:
\[ t\approx\frac{\hat\beta}{SE(\hat\beta)} \]
Hapa \(\hat\beta\) ni koefisienti ya njia iliyokadiriwa, na \(SE(\hat\beta)\) ni kiwango cha standard error kinachokadiriwa kupitia bootstrap. Chanzo hakitoi safu ya standard error kando, bali kinaripoti thamani za \(t\) na \(p\).
Kutolingana kwa koefisienti za njia ndani ya chanzo
| Njia | Muhtasari wa Kiingereza / maelezo ya nadharia tete / Mchoro 3 | Jedwali la 6 la Kiajemi |
|---|---|---|
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa → Ubunifu wa biashara | \(\beta=0{,}67,\ t=11{,}25,\ p<0{,}001\) | \(\beta=0{,}62,\ t=9{,}41,\ p<0{,}001\) |
| Ubunifu wa biashara → Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | \(\beta=0{,}41,\ t=6{,}94,\ p<0{,}001\) | \(\beta=0{,}44,\ t=7{,}85,\ p<0{,}001\) |
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa → Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | \(\beta=0{,}48,\ t=7{,}82,\ p<0{,}001\) | \(\beta=0{,}37,\ t=5{,}62,\ p<0{,}001\) |
Tofauti hii si tofauti ya kuzungusha tu. Hata hivyo, seti zote mbili za ripoti zinafikia hitimisho lilelile kuhusu mwelekeo na umuhimu wa uhusiano: njia zote tatu zimeripotiwa kuwa chanya na \(p<0{,}001\). Verianla haitangazi ukubwa mmoja wa koefisienti kuwa “sahihi kabisa”; inahifadhi nafasi ya kila moja katika chanzo.
VAF %36,7 Inamaanisha Nini?
Variance Accounted For — VAF ni uwiano wa upatanishi unaofupisha ni kiasi gani cha uhusiano wa jumla kinachopitishwa kupitia kigezo cha upatanishi. Chanzo kinaripoti VAF ya %36,7 na, kwa mujibu wa uainishaji wake wa 20–80%, kinatathmini ubunifu wa biashara kama mpatanishi wa sehemu; thamani hii inaonyesha kwamba uhusiano wote kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na ujasiriamali wa utalii hautokei kupitia ubunifu pekee, lakini njia ya ubunifu isiyo ya moja kwa moja inaunda sehemu muhimu.
Uwakilishi wa kawaida wa kufundishia wa upatanishi ni:
\[ X \xrightarrow{a} M \xrightarrow{b} Y \]
Hapa \(X\) ni taswira ya chapa ya eneo lengwa, \(M\) ubunifu wa biashara na \(Y\) maendeleo ya ujasiriamali wa utalii. Athari isiyo ya moja kwa moja inaweza kuonyeshwa kwa \(a\times b\), na athari ya moja kwa moja kwa \(c'\).
Kwa dhana, VAF inaweza kuonyeshwa kama:
\[ VAF= \frac{a\times b} {c'+a\times b}\times100 \]
Kwa kuwa chanzo kinaripoti VAF moja kwa moja kama %36,7, Verianla haijaihesabu upya kwa kutumia seti tofauti za koefisienti za njia ndani ya chanzo ili kuzalisha asilimia nyingine.
Matokeo ya jaribio la upatanishi
| Njia isiyo ya moja kwa moja | β | t | Tafsiri ya chanzo |
|---|---|---|---|
| Taswira ya chapa ya eneo lengwa → Ubunifu wa biashara → Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii | 0,27 | 4,39 | Upatanishi wa sehemu |
Katika sehemu ya maelezo ya Kiajemi pia kuna kauli kwamba athari isiyo ya moja kwa moja ni takriban 0,275. Thamani ya jedwali imeachwa 0,27; Verianla haitengenezi usahihi wa ziada wa desimali.
R² inaonyesha nini?
\(R^2\) inaonyesha sehemu ya mabadiliko katika muundo tegemezi inayofafanuliwa na vitabiri katika modeli:
\[ R^2= 1- \frac{\sum_i(y_i-\hat y_i)^2} {\sum_i(y_i-\bar y)^2} \]
Hapa \(y_i\) inawakilisha thamani zilizozingatiwa, \(\hat y_i\) makadirio ya modeli, na \(\bar y\) wastani wa thamani zilizozingatiwa.
Muhtasari wa Kiingereza unaripoti \(R^2=0{,}61\) kwa ubunifu wa biashara na \(R^2=0{,}69\) kwa maendeleo ya ujasiriamali wa utalii. Hata hivyo, katika muhtasari wa matokeo wa Kiajemi kuna kauli tofauti kwamba %57 ya mabadiliko ya ujasiriamali wa utalii yanaweza kuelezwa. Kwa hiyo thamani za %69 na %57 lazima zihifadhiwe kama ripoti tofauti ndani ya chanzo.
Q² inaonyesha nini?
Predictive Relevance — \(Q^2\) ni kiashiria cha uhusiano wa utabiri kinachohusishwa na uwezo wa modeli wa kutabiri tena pointi za data zilizotengwa na uchunguzi. Kwa namna ya kufundishia:
\[ Q^2=1-\frac{SSE}{SSO} \]
hapa \(SSE\) ni jumla ya mraba wa makosa ya utabiri, na \(SSO\) ni jumla ya mraba inayowakilisha kiasi cha jumla cha taarifa katika thamani zilizozingatiwa. Chanzo kinaripoti wastani wa \(Q^2=0{,}39\) katika jedwali la tathmini ya jumla.
Viashiria vya jumla vya ulinganifu wa modeli vilivyoripotiwa katika chanzo
| Kiashiria | Thamani ya chanzo | Kigezo cha tathmini kilichotumiwa na chanzo | Hitimisho la chanzo |
|---|---|---|---|
| Wastani wa \(R^2\) uliorekebishwa | 0,45 | Zaidi ya 0,26: imara | Inafaa |
| Wastani wa \(Q^2\) | 0,39 | Zaidi ya 0 | Inafaa |
| GoF | 0,62 | Zaidi ya 0,36: imara | Inafaa |
| SRMR | 0,051 | Chini ya 0,08 | Inafaa |
| NFI | 0,91 | Zaidi ya 0,90 | Inafaa |
| \(d_{ULS}\) | 0,82 | Katika chanzo “karibu na sifuri” | Imeainishwa na chanzo kuwa inafaa |
Vizingiti hivi na tafsiri za viashiria ni mfumo wa tathmini wa PLS-SEM uliotumiwa na utafiti. Verianla hailifanyi jedwali hili kuwa kiwango pekee cha tathmini kinachokubalika kwa lazima au kwa ujumla katika tafiti nyingine zote za PLS-SEM.
Hitimisho kuu la kisayansi linapaswa kusomwaje?
Katika lahaja zote za kuripoti za utafiti, mahusiano matatu ya msingi ya kimuundo yanaelekea upande uleule: taswira chanya zaidi ya chapa ya eneo lengwa inahusiana na ubunifu mkubwa zaidi wa biashara; ubunifu wa biashara unahusiana na maendeleo makubwa zaidi ya ujasiriamali wa utalii; na taswira ya chapa ya eneo lengwa pia inahusiana chanya na maendeleo ya ujasiriamali wa utalii. Ingawa ukubwa wa koefisienti katika chanzo hautolingani, mwelekeo wa uhusiano na matokeo ya umuhimu wa \(p<0{,}001\) hayabadiliki.
Upatanishi wa sehemu wa ubunifu wa biashara unaonyesha pia kwamba taswira ya chapa ya eneo lengwa haihusiani na ujasiriamali kwa njia ya moja kwa moja pekee; kuna pia njia ya kitakwimu kupitia ubunifu wa bidhaa, mchakato na masoko.
Tafsiri ya kijiografia na kiuchumi ya utafiti
Kulingana na mjadala wa mwandishi, thamani za asili za eneo lengwa zinaweza kubadilishwa kuwa thamani ya kiishara kupitia uundaji wa chapa na utambulisho wa mahali. Thamani hii ya kiishara inapobadilishwa na wajasiriamali wa ndani kuwa bidhaa mpya za utalii, huduma na mbinu za masoko, uwezo wa kuunda shughuli za kiuchumi unaweza kujitokeza.
Utaratibu huu ni muhimu hasa kwa maeneo ya vijijini yaliyo nyeti kiikolojia; kwa sababu chanzo kinatetea kwamba thamani ya kiuchumi inaweza kuzalishwa si tu kutokana na matumizi ya kimwili ya rasilimali za asili, bali pia kupitia uwakilishi wa utambulisho wa eneo lengwa na utalii unaotegemea uzoefu.
Mapendekezo ya matumizi ya chanzo
Katika sehemu ya hitimisho ya utafiti, mapendekezo yafuatayo ya sera na matumizi yanawasilishwa:
- Kuendeleza mikakati iliyounganishwa ya chapa ya eneo lengwa kwa maeneo ya vijijini katika misitu ya Hirkan inayoendana na thamani za urithi wa UNESCO.
- Kusaidia biashara bunifu za utalii katika ekoturizm, utalii unaotegemea uzoefu na bidhaa za kitamaduni za ndani.
- Kuanzisha mitandao ya ujasiriamali wa vijijini unaotegemea chapa ambayo itaimarisha ushirikiano wa ndani na mnyororo wa thamani wa utalii.
- Kuendeleza ujuzi wa jamii za ndani katika masoko ya kidijitali, usimulizi wa eneo lengwa na branding ya mahali.
- Kuunganisha kanuni za uhifadhi wa urithi wa asili wa Hirkan katika programu za maendeleo ya utalii.
Haya ni mapendekezo ya matumizi ya mwandishi wa utafiti. Utafiti haujapima kwa majaribio ni kiasi gani mapato ya kiuchumi, ajira au viashiria vya uhifadhi vitabadilika baada ya kutekelezwa kwa sera hizi.
Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti
- Katika muktadha wa Si-Dasht, uhusiano wa kimuundo chanya na wenye umuhimu wa kitakwimu unaripotiwa kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na maendeleo ya ujasiriamali wa utalii.
- Uhusiano chanya na muhimu unaripotiwa kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na ubunifu wa biashara.
- Uhusiano chanya na muhimu unaripotiwa kati ya ubunifu wa biashara na maendeleo ya ujasiriamali wa utalii.
- Ubunifu wa biashara umeainishwa na chanzo kama mpatanishi wa sehemu katika uhusiano kati ya taswira ya chapa ya eneo lengwa na ujasiriamali wa utalii.
- Thamani za CR na AVE katika modeli ya kipimo zinazidi vizingiti vilivyotumiwa na chanzo.
- Matokeo ya Fornell–Larcker na HTMT yameonekana na chanzo kuwa ya kutosha kwa discriminant validity.
- Chanzo kinapendekeza kuwa modeli ina nguvu kubwa ya maelezo na utabiri.
Matokeo yasiyoungwa mkono na utafiti
- Utafiti hauthibitishi kwamba taswira ya chapa ya eneo lengwa husababisha ujasiriamali kwa hakika.
- Utafiti si jaribio la kudhibitiwa kwa nasibu.
- Utafiti hauonyeshi kuwa mapato halisi ya biashara au rekodi za ajira ziliongezeka kwa asilimia fulani.
- Utafiti haupimi kwa majaribio kwamba mkakati wa chapa huboresha uhifadhi wa misitu moja kwa moja.
- Matokeo hayawezi kujumlishwa kwa maeneo yote ya vijijini ya Iran au nchi nyingine kwa koefisienti zilezile.
- “Uchambuzi wa anga” katika kichwa haupaswi kutafsiriwa kama matokeo ya modeli ya kiasi ya anga inayotegemea GIS.
- Kwa kuwa chanzo kina koefisienti za njia zinazotofautiana, seti moja ya koefisienti haiwezi kukubaliwa kama thamani halisi isiyobishaniwa.
- Thamani moja ya \(R^2\) haiwezi kuwekwa kwa uhakika bila kutatua tofauti ya asilimia ya variance iliyoelezwa kati ya muhtasari wa Kiingereza na sehemu ya matokeo ya Kiajemi.
Vikwazo vikuu na masuala ya kurudiwa kwa utafiti
Muundo wa sehemu-mkataba: Kwa kuwa vigezo vilipimwa katika mpangilio wa dodoso wa wakati mmoja, mpangilio wa muda na usababishaji haviwezi kuonyeshwa moja kwa moja.
Muktadha mmoja wa kijiografia: Muktadha mkuu wa uwanja wa utafiti ni Si-Dasht na eneo la Rudbar/Hirkan. Hali za kiuchumi, kitamaduni na utalii za eneo zinaweza kuathiri matokeo.
Data za kujiripoti: Vipimo vikuu vinategemea majibu ya dodoso; hakuna uthibitishaji tofauti unaotolewa kwa kutumia data halisi za miamala, mapato au sajili.
Tofauti ya mfumo wa sampuli: Maelezo ya mbinu ya Kiingereza na Kiajemi hayafafanui idadi ya kitakwimu kwa namna ileile kabisa.
Vigezo vya Cochran havijakamilika: Chanzo kinaripoti kuwa fomula ya sampuli ilitumika lakini hakitoi vigezo vya kati kama kiwango cha kuaminika, kiwango cha kosa na uwiano unaotarajiwa.
Ujumuishaji wa vipengele vya dodoso: Haijaelezwa kikamilifu jinsi vipengele 30 vilivyogeuzwa kuwa factor loading tisa za vipimo kwa miundo mitatu mikuu.
Kutolingana kwa koefisienti za njia: Jedwali la 6 la Kiajemi na muhtasari wa Kiingereza/maelezo ya nadharia tete/Mchoro 3 vinatoa thamani tofauti za \(\beta\) na \(t\) kwa njia hizo hizo.
Kutolingana kwa variance iliyoelezwa: Muhtasari wa Kiingereza unaripoti %69 ya variance iliyoelezwa kwa ujasiriamali wa utalii, wakati muhtasari wa matokeo ya Kiajemi una kauli ya %57.
Sehemu tofauti ya vikwazo: Makala haina sehemu huru na ya kimfumo ya “limitations”. Vikwazo vilivyo hapo juu ni maelezo ya kimethodolojia ya Verianla yaliyotolewa moja kwa moja kutoka sifa za muundo wa utafiti na kuripoti kwa chanzo.
Maelezo ya Chanzo na Mbinu
Kichwa asilia: Spatial Analysis of Brand-Based Entrepreneurship in Rural Tourism of the Hyrcanian Forests (Case Study: Si-Dasht Village, Rudbar County)
Mwandishi: Horieh Moradi.
Idadi ya waandishi: Mmoja.
Mchango sawa / mwandishi wa kwanza sawa: Haitumiki; utafiti una mwandishi mmoja.
Taasisi: Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
Mawasiliano: Katika PDF kuna alama ya mawasiliano/barua pepe karibu na jina la mwandishi na anwani moradi.ho@lu.ac.ir; hakuna sentensi tofauti ya “corresponding author” iliyoandikwa.
Jarida: Journal of Geographical Studies of Mountainous Areas.
Mchapishaji: Lorestan University.
Juzuu / toleo: Volume 7, Issue 25.
Kurasa: 213–232.
Online ISSN: 2717-2325.
DOI: 10.22034/gsma.2026.2092209.1168.
Tovuti rasmi ya jarida: http://www.gsma.lu.ac.ir
Kiungo cha DOI: https://doi.org/10.22034/gsma.2026.2092209.1168
Aina ya makala: Research Paper / Research Article.
Tarehe ya kupokelewa: 03 July 2025.
Tarehe ya marekebisho: 27 September 2025.
Tarehe ya kukubaliwa: 20 October 2025.
Tarehe ya kuchapishwa mtandaoni: 10 June 2026.
Hali ya uhakiki: PDF inaonyesha mchakato wa uchapishaji wa received–revised–accepted; hata hivyo, kwa kuwa hakuna kauli tofauti ya wazi ya “peer-reviewed” iliyobainishwa ndani ya PDF, Verianla haitoi madai zaidi kuhusu hali ya uhakiki.
Leseni: Ukurasa wa kwanza wa PDF una alama ya Creative Commons BY-NC. Nambari ya toleo la leseni haijaelezwa wazi kwenye PDF. Ukurasa huohuo una kauli “Author(s) retain the copyright and full publishing rights”.
Eneo la utafiti: Si-Dasht Village, Rudbar County, Gilan Province, Iran; muktadha wa utalii wa vijijini wa misitu ya Hirkan.
Muundo wa kisayansi: Utafiti wa dodoso wa matumizi, wa kimaelezo-kichanganuzi na wa sehemu-mkataba.
Mbinu ya sampuli: Imeelezwa katika sehemu ya mbinu ya Kiajemi kuwa sampuli nasibu yenye tabaka.
Idadi inayokadiriwa: Takriban vitengo 800 hai.
Sampuli lengwa: Takriban 260 kwa mbinu ya Cochran.
Dodoso zilizogawanywa: 260.
Dodoso halali zilizoingizwa katika uchambuzi: 242.
Dodoso: Chombo kilichopangwa chenye vipengele 30; vipimo vikuu vinategemea kipimo cha Likert cha ngazi tano.
Muundo mkuu huru: Taswira ya chapa ya eneo lengwa — kiutambuzi, kihisia, kitabia.
Muundo wa upatanishi: Ubunifu wa biashara — ubunifu wa bidhaa, mchakato na masoko.
Muundo tegemezi: Maendeleo ya ujasiriamali wa utalii — nia ya ujasiriamali, kuanzisha biashara mpya, ajira za ndani.
Vigezo vya udhibiti: Ukubwa wa biashara, uzoefu wa usimamizi na aina ya shughuli za utalii.
Programu ya uchambuzi: SmartPLS 4.
Mbinu kuu ya uchambuzi: Partial Least Squares Structural Equation Modeling — PLS-SEM.
Modeli ya kipimo: Factor loading, Cronbach alfa, Composite Reliability — CR, Average Variance Extracted — AVE, Fornell–Larcker na HTMT.
Modeli ya kimuundo: Koefisienti za njia, \(R^2\), \(Q^2\), GoF, SRMR, NFI, \(d_{ULS}\) na bootstrap yenye marudio 5.000.
Kipimo cha upatanishi: VAF; chanzo kinatafsiri thamani ya %36,7 kama upatanishi wa sehemu.
Kutolingana muhimu ndani ya chanzo: Koefisienti za njia za Jedwali la 6 la Kiajemi zinatofautiana na koefisienti katika muhtasari wa Kiingereza, maandishi ya nadharia tete na Mchoro 3 wa chanzo. Pia variance iliyoelezwa ya ujasiriamali wa utalii imeripotiwa kuwa %69 katika muhtasari wa Kiingereza na %57 katika muhtasari wa matokeo ya Kiajemi. Tofauti hizi hazijasahihishwa kimya kimya.
Maadili: Ushiriki ulikuwa wa hiari; ridhaa iliyoarifiwa ilipatikana kutoka kwa washiriki wote; usiri na kutotambulika vilihifadhiwa.
Ufadhili: Chanzo kinaeleza kuwa hakikupokea ufadhili wa nje.
Mgongano wa maslahi: Mwandishi anatamka kuwa hakuna mgongano wa maslahi.
Michango ya mwandishi: Horieh Moradi; anawajibika kwa uundaji wa dhana, mbinu, uchambuzi, uandishi na marekebisho ya muswada.
Shukrani: Mwandishi anawashukuru wadau wa utalii wa Si-Dasht na washiriki waliojibu katika utafiti.
Upatikanaji wa data: Hakuna hazina tofauti ya data wazi au data availability statement iliyobainishwa katika makala.
Hali ya fomula: Chanzo kinatumia vipimo vya PLS-SEM na mbinu ya sampuli ya Cochran, lakini hakitoi fomula kuu za takwimu kama milinganyo iliyochapishwa. Milinganyo ya AVE, CR, Cochran, \(R^2\), \(Q^2\) na VAF ndani ya Verianla imetolewa kama maelezo ya kufundishia ya vipimo, si kama matokeo mapya yaliyohesabiwa katika chanzo.
Ujenzi upya wa picha: Mahusiano ya kimuundo ya Mchoro 3 wa chanzo yameonyeshwa upya kwa inline SVG huru kwa sababu za hakimiliki. Ramani ya kiutawala ya Gilan haijachorwa upya kwa makadirio kwa kuwa data muhimu za vekta/GIS za mipaka hazikuwepo.
Kikomo kikuu cha tafsiri: Matokeo yanaonyesha mahusiano ya dodoso la sehemu-mkataba na PLS-SEM katika muktadha wa utalii wa vijijini wa Si-Dasht/Hirkan. Hayapaswi kutafsiriwa kama usababishaji, ujumuishaji wa moja kwa moja kwa nchi nyingine au kipimo cha majaribio cha mapato halisi ya kiuchumi ya sera ya chapa.
Acha maoni
Anwani yako ya barua pepe haitachapishwa. Sehemu za lazima zimewekewa alama ya *