Социалдык медианы колдонуу бузулуусу (Social Media Use Disorder, SMUD) социалдык медианы колдонууга көзөмөлдү жоготуу, күчтүү ой-жүгүртүү менен алек болуу жана функциялык бузулуу сыяктуу көйгөйлүү колдонуу белгилерин өзүнчө психиатриялык түзүм катары түшүндүрүүгө багытталган, бирок өз алдынча психикалык саламаттык бузулуусу катары макамы талаштуу түшүнүк. Бул кесилиштик изилдөө SMD шкаласы менен өлчөнгөн SMUD белгилерин психикалык саламаттык тарыхы жок чоңдор, униполярдык депрессия диагнозун билдирген чоңдор жана биполярдык бузулуу диагнозун билдирген чоңдор арасында салыштырган; ошондой эле активдүү социалдык, активдүү социалдык эмес жана пассивдүү социалдык медиа колдонуу менен SMUD ортосундагы байланыштарды жана депрессиялык белгилер көзөмөлдөнгөндө топтор арасындагы айырмачылыктар сакталып калабы-жокпу изилдеген. Жыйынтыктар SMUD упайлары белгилүү социалдык медиа колдонуу түрлөрү менен болгону абдан алсыз байланыштарды көрсөткөнүн жана клиникалык топтор арасындагы SMUD айырмачылыктары депрессиялык белгилер эске алынганда статистикалык маанисин жоготконун көрсөткөн. Ошондуктан изилдөө SMUD депрессиядан көз карандысыз бузулуу деген көз карашты колдобойт; бирок кесилиштик дизайн, онлайн үлгү жана булактагы үлгүнүн көлөмүнө байланышкан дал келбестиктерден улам “SMUD деген өзүнчө бузулуу таптакыр жок” деген жыйынтык чыгарууга болбойт.

Психикалык саламаттык тарыхы жок топто SMD шкаласынын 5/9 чегинен жогору болгон 20 адамдын ичинен 16 адамда ошол эле учурда CES-D депрессия скрининг чегинен жогору белгилер болгон. Депрессиялык белги чегинен төмөн топто болгону төрт адам SMD чегинен жогору жыйынтык көрсөткөн. Униполярдык депрессия тобунда SMD чегинен ашкандар менен ашпагандар арасында жаш курак, жыныс, билим, киреше, диагноздун узактыгы, психиатриялык дары-дармектердин саны, коморбиддүүлүк, жалгыздык, социалдык колдоо же жашоого канааттануу боюнча маанилүү айырма байкалган эмес; айырмалоочу өзгөрмө депрессиялык белгилердин деңгээли болгон. Биполярдык бузулуу тобунда гипомания/мания белгилери да SMD чегин айырмалаган эмес.

Социалдык Медианы Колдонуу Бузулуусу Бул Изилдөөдө Эмне?

Социалдык медианы колдонуу бузулуусу (SMUD) бул изилдөөдө өз алдынча клиникалык диагноз катары эмес, тогуз пункттан турган Social Media Disorder Scale (SMD) аркылуу өлчөнгөн көйгөйлүү социалдык медиа колдонуу белгилери катары операциялаштырылган; 9 пункттун 5 же андан көбүнө оң жооп берүү булакта көйгөйлүү колдонууну болжолдогон скрининг чеги катары колдонулган.

Бул айырма маанилүү. Изилдөөнүн айрым бөлүктөрүндө “clinical range” деген сөз колдонулса да, SMD чегинен ашуу психиатр койгон жаңы SMUD диагнозун билдирбейт. SMD белгилүү жүрүм-турум белгилерин скринингдөө үчүн колдонулган өлчөө куралы. Ошондуктан төмөндөгү бардык “SMUD” салыштыруулары SMD упайларына же SMD чеги боюнча классификацияга негизделет.

Эмне үчүн SMUD өзүнчө бузулуубу же жокпу деген маселе талкууланат?

Социалдык медианы колдонуу менен психикалык саламаттыктын байланышы бир багыттуу эмес. Булак социалдык медианын онлайн колдоо, социалдык капитал жана мамилелерди сактоо сыяктуу оң жактары болушу мүмкүн экенин; башка изилдөөлөр болсо депрессиялык белгилер, тынчсыздануу жана психологиялык кыйналуу менен байланыштарды билдиргенин баяндайт. Ошол эле учурда социалдык медианы колдонуу формасы, платформасы жана колдонуучунун психиатриялык тарыхы бул байланыштын багытын өзгөртө алат.

Ошондуктан “социалдык медианы өтө көп колдонуу” менен “өз алдынча жүрүм-турум бузулуусуна ээ болуу” бир эле доомат эмес. Өзүнчө SMUD түзүмүн негиздөө үчүн көйгөйлүү колдонуу чыныгы колдонуу жүрүм-туруму менен байланышта болушу, башка психиатриялык абалдар менен түшүндүрүлбөшү жана ишенимдүү түрдө операциялаштырылышы керек.

Изилдөөнүн негизги логикасы ушул айырманы текшерүүдө: эгер SMUD депрессиядан көз карандысыз болсо, SMUD белгилери депрессиялык белгилердин деңгээлин гана чагылдырбай, өзүнө мүнөздүү социалдык медиа колдонуу, психосоциалдык же клиникалык өзгөчөлүктөр менен байланышта болушу күтүлөт.

Активдүү социалдык, активдүү социалдык эмес жана пассивдүү колдонуу эмнени билдирет?

Изилдөө социалдык медианы колдонуунун үч формасын PAUM шкаласынын социалдык медиага ылайыкташтырылган версиясы менен өлчөгөн. Активдүү социалдык колдонуу башка адамдар менен түз өз ара аракеттенүүнү камтыган жүрүм-турумдарды; активдүү социалдык эмес колдонуу контент түзүү же бөлүшүү сыяктуу, бирок түз адам аралык өз ара аракеттенүүнү талап кылбаган жүрүм-турумдарды; пассивдүү колдонуу болсо контентти көрүү же лентада жылдыруу сыяктуу өз ара аракеттенүүсүз колдонуу формаларын билдирет.

Шкаланын түпнуска формасы Facebook колдонуу үчүн иштелип чыккан. Изилдөөчүлөр бул изилдөөдө зарыл жерлерде “Facebook” деген сөздү “social media” деп алмаштырып, мурдагы социалдык медиа изилдөөлөрүндө да колдонулган ушул ылайыкташтырууну колдонушкан.

Активдүү же Пассивдүү Социалдык Медиа Колдонуу SMUD Белгилери менен Байланыштуу Беле?

Болгону абдан алсыз деңгээлдеги байланыштар байкалган: SMD упайы менен активдүү социалдык колдонуу арасында r = 0,20, активдүү социалдык эмес колдонуу арасында r = 0,15 жана пассивдүү колдонуу арасында r = 0,19 корреляция билдирилген; p маанилери кичине болгону менен, авторлор бул коэффициенттердин чоңдугун маанилүү жүрүм-турумдук байланыштын көрсөткүчү катары баалашкан эмес.

Бул жердеги маанилүү статистикалык сабак статистикалык маанилүүлүк менен байланыштын чоңдугу бир эле нерсе эместигинде. Чоң үлгүлөрдө кичине корреляциялар төмөн p маанилерин жаратышы мүмкүн. Изилдөөчүлөрдүн негизги басымы r маанилеринин 0,15–0,20 сыяктуу кичине өлчөмдө калуусунда.

Ошентсе да изилдөө социалдык медиада өткөрүлгөн жалпы убакытты өлчөгөн эмес. Ошондуктан жыйынтыкты “SMUD белгилери социалдык медианы колдонуу көлөмү менен байланыштуу эмес” деп кеңейтүүгө болбойт. Изилдөө өлчөнгөн активдүү/пассивдүү колдонуу формалары менен SMD упайынын ортосунда күчтүү байланыш тапкан жок.

Депрессиялык белгилер кантип өлчөнгөн?

Депрессиялык белгилер Center for Epidemiological Studies—Depression Scale (CES-D) аркылуу бааланган. CES-D 20 пункттан турат жана акыркы бир аптадагы депрессиялык белгилердин жыштыгын сурайт. Пункттар 0–3 аралыгында упайланат; булакта жалпы упайдын 15 көрсөткүчүнөн жогору болушу жогорку же клиникалык деңгээлди болжолдогон депрессиялык белги чеги катары колдонулган.

Бул да формалдуу психиатриялык депрессия диагнозу менен бирдей эмес. Изилдөө мурда депрессия диагнозун билдирген клиникалык топту өзүнчө аныктап, CES-Dни учурдагы депрессиялык белгилердин деңгээлин сандык өлчөө үчүн колдонгон.

SMUD Депрессиядан Көз Карандысыз Бузулуу Катары Колдоого Алындыбы?

Бул изилдөөдө жок; SMD белгилери өзгөчө депрессиялык белгилердин жүгү менен бирге байкалган жана депрессиялык белгилер статистикалык жактан көзөмөлдөнгөндө клиникалык топтор арасындагы SMUD айырмасы мындан ары маанилүү болгон эмес. Бирок бул жыйынтык бир эле кесилиштик изилдөө SMUD эч кандай шартта көз карандысыз бузулуу боло албасын далилдеди дегенди билдирбейт.

Психикалык саламаттык тарыхы жок топтогу маанилүү салыштыруу

Булактын 1-таблицасында психикалык саламаттык тарыхы жок топ 340 адам катары көрсөтүлгөн. Бул топтун 20 мүчөсү SMD шкаласында 5 же андан жогорку упай алган. Изилдөөчүлөр бул 20 адамдын ичинен 16 адам ошол эле учурда CES-D боюнча 15 көрсөткүчүнөн жогорку депрессиялык белги упайын билдиргенин белгилешет.

Депрессиялык белгилердин скрининг чегинен төмөн болгон катышуучулардын арасында болгону төрт адам SMD чек маанисинен ашкан. Булак бул төрт адамды тиешелүү эутимдүү/депрессиялык белгилери жок топтун %1,7 өлчөмүндө деп билдирет.

Изилдөөчүлөрдүн түшүндүрмөсүнө ылайык, SMUDга окшош белгилер психикалык саламаттык тарыхы жок адамдарда да көбүнчө жогорку депрессиялык белгилер менен бирге пайда болот.

Униполярдык депрессия тобунда SMUD чеги эмнени өзгөрттү?

Униполярдык депрессия диагнозун билдирген катышуучулардын арасында SMD чегинен жогору жана төмөн топтор салыштырылганда, депрессиялык белгилердин деңгээлинен башка так айырмалоочу профиль табылган эмес.

Булак эки топту айырмалаган негизги өзгөчөлүк депрессиялык белгилердин деңгээли экенин билдирет. Бул авторлордун “SMUD профили депрессиядан өзүнчө башка клиникалык же психосоциалдык үлгү көрсөтпөйт” деген түшүндүрмөсүн колдогон негизги табылгалардын бири.

Биполярдык бузулуу тобунда эмне табылды?

Биполярдык бузулуу тобунда SMD чегинен жогору жана төмөн болгон катышуучулар жыныс, билим, киреше, диагноздун узактыгы, психиатриялык дарылардын саны, коморбиддик психиатриялык абал, социалдык колдоо жана жашоого канааттануу боюнча маанилүү айырмаланган эмес.

SMD чегинен төмөн болгон катышуучулар чек үстүндөгү топтон улуураак болгон; булак муну социалдык медиа колдонуудагы муундар аралык айырмачылыктар менен байланыштуу болушу мүмкүн деп сунуштайт. SMD чек үстүндөгү топ бир аз жогорку жалгыздык жана жогорку депрессиялык белгилерди билдирген.

Ал эми гипомания/мания белгилери топторду айырмалаган эмес: t(df = 71) = 0,20; p = 0,84. Авторлор биполярдык бузулууда көйгөйлүү социалдык медиа колдонуу башка маниялык/компульсивдүү жүрүм-турум үлгүлөрүнө окшош түрдө гипомания же мания менен түшүндүрүлөт деген күтүүнү бул маалыматтар колдобогонун белгилешет.

SMD Шкаласында Чектен Жогору Болуу Психиатриялык Диагнозбу?

Жок. Бул изилдөөдө SMD ≥ 5 — Social Media Disorder Scale боюнча көйгөйлүү социалдык медиа колдонуу белгилеринин жогорулаганын көрсөткөн скрининг чеги; өз алдынча SMUD психиатриялык диагнозун клиницист койгонун же SMUDдун жарактуулугу далилденгенин билдирбейт.

Бул айырма өзгөчө макаланын аталышы жана жыйынтык тили үчүн маанилүү. Изилдөөчүлөр учурдагы SMD упайларын колдонуп “өзүнчө бузулуу барбы?” деген суроону талкуулашат; изилдөө жаңы диагностикалык стандарт иштеп чыккан эмес жана диагностикалык алтын стандарт менен текшерүү жүргүзгөн эмес.

DSM-5-TR талкуусун кантип окуу керек?

Булак авторлору DSM-5-TRде келечекте бааланышы мүмкүн болгон диагноздор үчүн керек болгон эмпирикалык далил, диагностикалык ишенимдүүлүк/жарактуулук, клиникалык муктаждык жана изилдөө/дарылоо пайдасы алкагын талкуулашат. Авторлордун баалоосуна ылайык, SMUD үчүн клиникалык муктаждык жана изилдөө пайдасы талкуулана турган деңгээлде бар болсо да, жетиштүү эмпирикалык ажыратуу жана диагностикалык ишенимдүүлүк/жарактуулук азырынча камсыздалган эмес.

Бул түшүндүрмө Америка Психиатриялык Ассоциациясынын SMUD боюнча чыгарган расмий жаңы чечими эмес. Бул булак авторлорунун ушул изилдөө жана адабияттардын негизинде жасаган илимий баалоосу.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• SMD упайлары активдүү социалдык, активдүү социалдык эмес жана пассивдүү социалдык медиа колдонуу формалары менен болгону өтө кичине корреляцияларды көрсөткөн.
• Психикалык саламаттык тарыхы жок топтогу SMD чегинен жогору катышуучулардын көбү ошол эле учурда жогорку CES-D депрессиялык белгилерин билдирген.
• Униполярдык депрессия тобунда SMD чегинен жогору адамдарды айырмалаган так социалдык-демографиялык, психосоциалдык же башка клиникалык профиль табылган эмес; депрессиялык белгилер жогору болгон.
• Биполярдык бузулуу тобунда гипомания/мания белгилери SMD чек статусун айырмалаган эмес.
• Депрессиялык белгилер көзөмөлдөнгөндө клиникалык топтор арасындагы SMD айырмасы статистикалык жактан маанилүү бойдон калган эмес.
• Учурдагы маалыматтар SMUD депрессиядан ачык ажыраган өз алдынча психиатриялык түзүм деген гипотезаны колдобойт.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

• SMUD таптакыр жок экени далилденген эмес.
• Социалдык медианы колдонуу депрессияга себеп болору же депрессия көйгөйлүү социалдык медиа колдонууга себеп болору көрсөтүлгөн эмес.
• SMD ≥ 5 мааниси формалдуу психиатриялык диагноз экени көрсөтүлгөн эмес.
• Социалдык медиада өткөрүлгөн жалпы убакыт менен SMUD ортосундагы байланыш текшерилген эмес.
• Белгилүү бир социалдык медиа платформасы SMUDга себеп болору көрсөтүлгөн эмес.
• Жыйынтыктарды өспүрүмдөргө, башка маданияттарга же офлайн топтолгон жалпы калк үлгүлөрүнө түз жалпылоого болору көрсөтүлгөн эмес.
• Изилдөө узунунан эмес болгондуктан, SMUD жана депрессиялык белгилер арасындагы убакыт ирети аныкталган эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Катышуучулар кантип топтолгон?

Катышуучулар Facebook жана Instagram сыяктуу социалдык медиа платформалары, Positly онлайн катышуучуларды тартуу платформасы жана келечекте байланышууга уруксат берген мурдагы изилдөө катышуучулары аркылуу топтолгон. Булак катышуучулардын көбү Positly аркылуу келгенин жана АКШда жашаганын билдирет.

Positly катышуучуларынын маанилүү бөлүгү Amazon Mechanical Turk платформасында мурунку тапшырмаларда ишенимдүүлүк тарыхы болгон онлайн жумушчулар. Платформа мурда берилген демографиялык маалыматтарга каршы келген же ишенимсиз деп бааланган өтө тез/толук эмес жоопторду четтетет.

Социалдык медиа же мурдагы изилдөө пулунан келген айрым катышуучуларга сурамжылоону бүткөндөн кийин 500 АКШ доллары өлчөмүндөгү утушка катышуу мүмкүнчүлүгү берилген; Positly катышуучуларына болсо сурамжылоону бүтүрүүгө кеткен убакытка жараша акы төлөнгөн.

Киргизүү жана чыгаруу критерийлери

Катышуучулар 18 жашта же андан улуу болушу, англис тилинде окуп-жаза алышы жана социалдык медиага уюлдук телефон же планшет аркылуу үзгүлтүксүз кириши талап кылынган. Социалдык медианы негизинен үстөл компьютери же ноутбук аркылуу колдонгондор чыгарылган.

Булак ошондой эле негизги диагнозу деменция, шизофрения, обсессивдүү-компульсивдүү бузулуу, калкан безинин оорусу, социалдык тынчсыздануу бузулуусу, комплекстүү/травмадан кийинки стресс бузулуусу, тамактануу бузулуусу, травмалык мээ жаракаты же зат колдонуу бузулуусу болгон адамдар чыгарылганын билдирет. Уйкусуздук же балалык кездеги жаман мамиле депрессия менен кошо болуп, депрессия экинчи диагноз болгон учурда да чыгаруу колдонулган.

Колдонулган өлчөө куралдары

Психиатриялык жана социалдык-демографиялык маалыматтар кантип топтолгон?

Катышуучулардан туулган күнү, жынысы, өлкөсү, мамиле абалы, билими, этникалык теги жана кесиби сыяктуу маалыматтар суралган. Ошондой эле алардан бардык психикалык саламаттык диагноздорун, болжолдуу диагноз коюлган даталарын жана рецепт менен берилген психотроптук дары-дармектерин билдирүү талап кылынган. Депрессия жана биполярдык бузулуу билдирген катышуучулар психотерапия, медитация же марихуана сыяктуу башка кийлигишүү түрлөрүн да билдиришкен.

Ошондуктан клиникалык топтук классификация изилдөө тобу ушул изилдөөдө жүргүзгөн структуралаштырылган диагностикалык маекке эмес, катышуучулар билдирген учурдагы диагноз тарыхына негизделген.

Жетишпеген маалыматтар жана статистика

Жетишпеген шкала жооптору үчүн R программасындагы mice пакети менен multiple imputation колдонулган. Булак Qualtrics бош калган пункттарда катышуучуну эскерткендиктен жетишпеген жооптордун саны аз болгонун билдирет.

Булак импутация үчүн колдонулган алгоритмдин деталдуу спецификациясын, түзүлгөн импутация маалымат топтомдорунун санын же бириктирүү параметрлерин билдирбейт. Ошондуктан бул деталдар Verianla тарабынан толукталган эмес.

Сүрөттөмө талдоолордон кийин SMD менен социалдык медиа колдонуу формаларынын ортосунда Pearson корреляциялары эсептелген. Топтор t жана F тесттери менен салыштырылып, андан кийин депрессиялык белгилердин деңгээлине түзөтүү киргизилип ANCOVA колдонулган. Бир өзгөрмөлүү жана көп өзгөрмөлүү талдоолор SPSS 29-версиясы менен жүргүзүлгөн.

Булакта билдирилген топ көлөмүнүн дал келбестиги

340 + 218 = 558 болушу көңүл бурууга арзыйт; бирок булак биполярдык бузулуу тобундагы 107 адам “558 катышуучу” деген сөздөн тышкары калтырылганбы же жокпу түшүндүрбөйт. Ошондуктан булактагы отчетко таянып бир гана оңдолгон жалпы сан чыгаруу туура эмес.

Булактын 3-таблицасындагы негизги топ профили

3-таблицада биполярдык топтун SMD орточо мааниси 2,34 деп берилсе, 3.6-бөлүмдүн текстинде ошол эле орточо 2,23 деп жазылган. Булак бул айырманы түшүндүрбөйт.

SMD чегинен жогору адамдардын саны

Булак бул бөлүштүрүү үчүн χ²(df = 2) = 20,85; p < 0,01 билдирет. Бирок авторлордун негизги түшүндүрмөсү топтор арасындагы таралуу айырмасына гана таянбайт; психикалык саламаттык тарыхы жок топтун өз ичинде депрессиялык белги абалы боюнча бөлүнүшү жана ANCOVA жыйынтыктары түшүндүрмөнүн борборунда турат.

Депрессиялык белгилерге түзөтүү эмне өзгөрттү?

Булактын акыркы анализи клиникалык топтор арасында SMD упайларын салыштырган. Түзөтүүгө чейин топтор арасында маанилүү айырма билдирилген: F(3,433) = 7,90; p < 0,01.

Депрессиялык белгилер ковариат катары моделге киргизилгенде депрессиялык белгилердин деңгээлинин өзү маанилүү болгон: F(1,433) = 20,22; p < 0,01. Ал эми топ таасири мындан ары маанилүү болгон эмес: F(2,433) = 1,41; p = 0,24.

Бул изилдөөнүн “SMUD белгилериндеги топтук айырма депрессиялык симптоматология менен түшүндүрүлөт” деген жыйынтыгынын негизги статистикалык таянычы. Бирок ANCOVA байкоочу дизайнда жүргүзүлгөндүктөн себептик түшүндүрмө бербейт.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Изилдөө “социалдык медиа канча колдонулат?” деген суроого гана көңүл бурбастан, көйгөйлүү колдонуу шкаласын ар кандай колдонуу формалары, депрессия, биполярдык бузулуу, жалгыздык, социалдык колдоо жана жашоого канааттануу менен бирге изилдеген. Ошентип, SMUD өзүнчө түзүм болгон учурда күтүлүүчү бир нече айырмалоочу өзгөчөлүк ошол эле маалымат топтомунда текшерилген.

Депрессиялык белгилердин ANCOVA аркылуу ачык түрдө эске алынышы да өзгөчө маанилүү; чийки топтук айырма депрессия деңгээлинен көз карандысызбы же жокпу түздөн-түз текшерилген.

Негизги методологиялык чектөөлөр

• Изилдөө кесилиштик; депрессиялык белгилер менен көйгөйлүү социалдык медиа колдонуу белгилеринин убакыт иретин аныктоо мүмкүн эмес.
• Катышуучулар интернет аркылуу топтолгон жана онлайн изилдөө чөйрөсүнө көнгөн адамдар үлгүдө ашыкча көрсөтүлүшү мүмкүн.
• Үлгү жалпы калкты чагылдырган ыктымалдык тандоо эмес.
• Топтордун көлөмү бирдей эмес.
• Булактагы жалпы катышуучулардын саны менен 1-таблицадагы топтордун суммасы бири-бирине дал келбейт.
• Социалдык медиада өткөрүлгөн жалпы убакыт өлчөнгөн эмес.
• PAUM башында Facebook үчүн иштелип чыгып, кийин жалпы социалдык медиа колдонууга ылайыкташтырылган.
• Изилдөөдөгү психиатриялык диагноз тарыхы катышуучулардын өз билдирүүсү аркылуу топтолгон; изилдөөдө кайрадан структуралаштырылган клиникалык диагностикалык маек жүргүзүлгөн эмес.
• Булактын айрым статистикалык жана сүрөттөмө маанилеринде ички отчеттук дал келбестиктер бар.
• Жыйынтыктарды өспүрүмдөргө, башка маданияттарга же башка социалдык медиа экосистемаларына түз жалпылоого болбойт.

Келечекте кандай изилдөөлөр керек?

Авторлор учурдагы социалдык медиа жүрүм-турумун жакшыраак өлчөй турган жаңы куралдарды иштеп чыгуу зарылдыгын белгилешет. Facebookка багытталган эски өлчөө моделдери кыска видео платформаларын, нишалык социалдык тармактарды жана өзгөрүп жаткан контент модерациясы чөйрөлөрүн жетиштүү чагылдыра албашы мүмкүн экени баса белгиленет.

Келечектеги изилдөөлөрдү ар түрдүү маданияттарда, бир нече убакыт чекитинде жана заманбап колдонуу үлгүлөрүн түз өлчөө менен жүргүзүү сунушталат. Узунунан дизайндар айрыкча депрессиялык белгилер көйгөйлүү социалдык медиа колдонуудан мурунбу же кийинби пайда болгонун айырмалоо үчүн маанилүү.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Is Social Media Use Disorder a Thing?

Авторлор: David Desatnik; Moshe Shmueli; Nofar Tsur; Ariel Pollock Star; Norm O’Rourke.

Жооптуу автор: Norm O’Rourke.

Мекемелер: Ben-Gurion University of the Negev Faculty of Health Sciences, Department of Epidemiology, Biostatistics and Community Health Sciences; Golberg School of Medicine; Department of Psychology, Faculty of Humanities and Social Sciences; Bar Ilan University Department of Science, Technology and Society; Ben-Gurion University of the Negev Multidisciplinary Research Center in Aging.

Автор–мекеме дал келүүсү: David Desatnik — Department of Psychology; Moshe Shmueli — Golberg School of Medicine; Nofar Tsur — Department of Psychology; Ariel Pollock Star — Department of Epidemiology, Biostatistics and Community Health Sciences жана Bar Ilan University Department of Science, Technology and Society; Norm O’Rourke — Department of Epidemiology, Biostatistics and Community Health Sciences, Department of Psychology жана Multidisciplinary Research Center in Aging.

Журнал: Psychiatry International.

Басмакана: MDPI, Basel, Switzerland.

Жарыя маалыматы: Psychiatry International, 2026, Том 7, Макала 139.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030139

Расмий шилтеме: https://doi.org/10.3390/psychiatryint7030139

Жөнөтүлгөн дата: 24 Март 2026.

Ревизия датасы: 5 Июнь 2026.

Кабыл алынган дата: 11 Июнь 2026.

Жарыяланган дата: 17 Июнь 2026.

Булак түрү: Кесилиштик, онлайн, байкоочу жана изилдөөчү мүнөздөгү илимий макала.

Маалымат топтоо мезгили: Март–Октябрь 2024.

Катышуучуларды топтоо: Социалдык медиа, Positly жана мурдагы изилдөө катышуучулары.

Негизги өлчөө куралдары: Social Media Disorder Scale, CES-D, ылайыкташтырылган Passive and Active Facebook Use Measure, ULS-8, BS6 жана Satisfaction with Life Scale.

Статистика: Multiple imputation үчүн R mice пакети; Pearson корреляциялары; t жана F тесттери; ANCOVA; бир жана көп өзгөрмөлүү анализдер үчүн SPSS v29.

Негизги жыйынтык: SMD менен өлчөнгөн SMUD белгилери активдүү же пассивдүү социалдык медиа колдонуу формалары менен болгону алсыз байланыш көрсөткөн; клиникалык топтор арасындагы SMUD айырмасы депрессиялык белгилерге түзөтүү киргизилгенден кийин маанисин жоготкон.

Негизги түшүндүрмө чеги: Табылгалар SMUD депрессиядан көз карандысыз өзүнчө психиатриялык абал деген көз карашты колдобойт; бирок кесилиштик изилдөө көз карандысыз бузулуунун бар же жок экенин так далилдей албайт.

Этикалык жактыруу: Ben-Gurion University of the Negev Research Ethics Committee, протокол #499-7, 17 Август 2023.

Маалыматтандырылган макулдук: Изилдөөгө катышкан бардык адамдардан алынган.

Каржылоо: Minerva Center for the Study on Intersectionality in Aging, University of Haifa тарабынан колдоого алынган.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Анонимдештирилген маалыматтар Harvard Dataverse аркылуу DOI 10.7910/DVN/5RKSDN жазуусу менен жеткиликтүү экени билдирилген.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Авторлордун салымдары: Концептуалдаштыруу David Desatnik жана Norm O’Rourke; методология жана формалдык анализ Norm O’Rourke; алгачкы долбоор David Desatnik жана Norm O’Rourke; карап чыгуу жана түзөтүү бардык авторлор; супервизия Norm O’Rourke; каржылоону алуу Ariel Pollock Star жана Norm O’Rourke тарабынан жүргүзүлгөн.

Булак ичиндеги бүтүндүк эскертүүсү 1: Жыйынтык текстинде 558 катышуучу топтолгону айтылса, 1-таблицадагы үч топ 340, 218 жана 107 адамдан турат жана жалпысы 665 болот. Булак айырманы түшүндүрбөйт.

Булак ичиндеги бүтүндүк эскертүүсү 2: Биполярдык бузулуу тобунун SMD орточо мааниси 3-таблицада 2,34, 3.6-бөлүмдүн текстинде 2,23 деп билдирилген.

Булак ичиндеги бүтүндүк эскертүүсү 3: Мамиле абалы үчүн χ²(df = 2) = 25,13; p = 0,11 билдирилсе, андан кийинки жынысты салыштырууда ошол эле χ² мааниси p < 0,01 менен кайра колдонулган. Булак бул отчеттук айырманы түшүндүрбөйт.

Verianla мазмун ыкмасы: Бул текст булак макаланын толук котормосу же абзац-абзац кайра жазылышы эмес. Изилдөөнүн суроолору, өлчөө түзүмү, үлгүсү, статистикалык анализдери, таблица маалыматтары, беш негизги табылгасы, чектөөлөрү жана булактагы сандык дал келбестиктер өз алдынча түркчө окутуучу архитектуранын ичинде кайра уюштурулган. Булакта жок диагноз, таралуу, механизм же себептик жыйынтык кошулган эмес.