Akıllı telefon veya bilgisayardaki mikrofon simgesine konuşarak yazı üretmek, ikinci dilde yazan öğrenciler için klavye kullanmaktan farklı bir yol sunuyor. Bu fenomenolojik nitel çalışma, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Emirati üniversite öğrencilerinin Speech-to-Text (STT), yani konuşmadan metne teknolojisini İngilizceyi ikinci dil olarak kullandıkları akademik yazma görevlerinde nasıl deneyimlediklerini araştırmaktadır.

Araştırmada kaynak tarafından 10 lisans öğrencisinin yer aldığı bildirilmektedir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerden ve öğrencilerin STT ile oluşturduğu yazılı örneklerden elde edilmiştir. Katılımcılar STT'nin özellikle yazmayı hızlandırma, erişimi kolaylaştırma, çoklu görev yapmaya olanak verme ve bazı kelimelerin yazımını bulmaya yardımcı olma yönlerini öne çıkarmıştır. Bazı öğrenciler teknolojiyi daha yüksek öz güven, motivasyon ve başarı hissiyle de ilişkilendirmiştir.

Bununla birlikte çalışma STT'nin kusursuz bir yazma aracı olmadığını göstermektedir. Katılımcılar doğru telaffuz gereksinimi, aksanın tanıma doğruluğuna etkisi, dilbilgisi ve noktalama sorunları ile aşırı bağımlılık konusunda kaygılar bildirmiştir. Öğrencilerin STT ile ürettiği yazılı örneklerin analizinde toplam 233 hata belirlenmiş; bunların %48,1'i dilbilgisi, %30'u yazım ve %21,9'u noktalama hatası olarak sınıflandırılmıştır.

Sonuçlar küçük ve bağlama özgü bir nitel örnekleme dayanmaktadır. Çalışma STT'nin bütün ESL öğrencilerinin yazma becerisini geliştirdiğini deneysel olarak kanıtlamaz; daha dar biçimde, incelenen Emirati öğrencilerin teknolojiyi nasıl kullandığını, ne tür yararlar algıladığını ve yazılı ürünlerinde hangi sorunların sürdüğünü göstermektedir.

Konuşmadan Metne Teknolojisi Nedir?

Speech-to-Text (STT), konuşulan dili otomatik olarak yazılı metne dönüştüren konuşma tanıma teknolojisidir. Günümüzde bu özellik akıllı telefon klavyelerinde, bilgisayarlarda, not uygulamalarında ve farklı dijital platformlarda doğrudan kullanılabilmektedir. Kullanıcı bir sözcüğü veya cümleyi sesli olarak söylediğinde sistem ses sinyalini işleyerek karşılığındaki metni üretmeye çalışır.

İkinci dilde yazan bir öğrenci açısından bu işlem önemli bir değişiklik yaratır. Öğrenci düşüncesini önce klavyede doğru harf dizisine dönüştürmek yerine, sözcüğü söyleyebilir ve sistemden yazılı karşılığını oluşturmasını isteyebilir. Bu özellik özellikle doğru telaffuzunu bildiği fakat yazılışından emin olmadığı kelimelerde yararlı olabilir.

Ancak STT yalnızca mekanik bir konuşmadan-yazıya dönüşüm aracıdır. Konuşulan cümle dilbilgisel olarak yanlışsa sistemin onu otomatik olarak akademik açıdan doğru bir İngilizce cümleye dönüştürmesi zorunlu değildir. Aynı biçimde yanlış telaffuz, aksan, konuşma hızı veya belirsiz ses üretimi farklı bir kelimenin yazılmasına yol açabilir.

Emirati Öğrenciler STT'yi Neden Kullanıyor?

Araştırmanın görüşme bulgularında en belirgin tema hız olmuştur. Katılımcıların tamamı STT ile yazmanın geleneksel yazmaya göre daha hızlı olduğunu ifade etmiştir. Özellikle teslim süresinin yaklaştığı durumlarda bazı öğrenciler konuşarak metin üretmenin görevlerini daha kısa sürede tamamlamalarına yardımcı olduğunu belirtmiştir.

Bununla bağlantılı ikinci özellik esnekliktir. Bazı öğrenciler STT sayesinde ellerini sürekli klavyede tutmadan yazı oluşturabildiklerini ve aynı anda başka faaliyetlerle ilgilenebildiklerini bildirmiştir. Buradaki sonuç öğrencilerin deneyimine dayanmaktadır; araştırmada STT ile klavye kullanımını kronometreyle karşılaştıran kontrollü bir hız deneyi yapılmamıştır.

STT Yazım Hatalarını Ortadan Kaldırıyor mu?

Hayır. Çalışmanın kendi verileri böyle bir sonuç desteklememektedir. Görüşmelerde öğrenciler, yazılışından emin olmadıkları bazı kelimeleri söyleyerek doğru biçimini elde etmek amacıyla STT kullandıklarını ve bunu yararlı bulduklarını belirtmiştir. Ancak araştırmacıların yazılı ürün analizi daha karmaşık bir tablo ortaya koymuştur.

On öğrenci tarafından STT ile oluşturulan metinlerin incelenen bölümlerinde toplam 233 hata kodlanmıştır. Bunların 70'i yazım hatasıdır. Dolayısıyla görüşmelerdeki “yazım konusunda yardımcı oluyor” algısı, yazılı ürünlerde bütün yazım hatalarının ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir.

Kaynak yazarları bu farklılığın bir bölümünü telaffuzla ilişkilendirmektedir. Bir öğrenci kelimeyi yanlış veya sistemin tanıyamayacağı biçimde söylediğinde STT farklı bir kelime üretebilir. Böylece sorun klavyede harfleri yanlış yazmaktan, konuşulan sözcüğün sistem tarafından yanlış çözümlenmesine kayabilir.

Telaffuz ve Aksan Neden Önemli?

Katılımcıların tamamı doğru ve anlaşılır telaffuzun STT kullanımı açısından önemli olduğunu belirtmiştir. Öğrenciler özellikle bazı sesleri karıştırmanın veya belirgin bir aksanla konuşmanın sistemin farklı kelimeler üretmesine yol açabileceğini bildirmiştir.

Katılımcı ifadelerine göre konuşma hızı da önemlidir. Bazı öğrenciler daha doğru transkripsiyon elde etmek için yavaş ve açık konuşmak gerektiğini söylemiştir. Bu nedenle STT'nin başarısı yalnız yazılımın teknik kapasitesine değil, kullanıcının konuşma biçimine de bağlıdır.

STT Dilbilgisini Düzeltiyor mu?

Bu çalışmadaki öğrencilerin deneyimine göre STT'nin önemli sınırlılıklarından biri dilbilgisidir. Katılımcılar sistemin söyledikleri ifadeleri metne çevirdiğini fakat yanlış kurulmuş bir İngilizce cümleyi otomatik olarak doğru dilbilgisine dönüştürmediğini ifade etmiştir.

Belge analizi de bu noktayı destekleyen bir örüntü göstermektedir. İncelenen 233 hatanın 112'si, yani %48,1'i dilbilgisi kategorisindedir. Araştırmacılar özne-yüklem uyumu, geçmiş zaman biçimleri, zamir kullanımı, cümle yapısı ve sözcük sırası gibi sorunları bu kategori içinde değerlendirmiştir.

Bu nedenle STT'nin “İngilizceyi düzelten” bir sistem olarak değil, öncelikle konuşulan girdiyi yazıya aktaran bir araç olarak anlaşılması gerekir.

Noktalama İşaretleri de Sorun Oluşturuyor mu?

Evet. Öğrenciler temel noktalama işaretlerinin bazı durumlarda oluşturulabildiğini ancak virgül, kesme işareti, parantez, noktalı virgül veya iki nokta gibi işaretlerde sorun yaşayabildiklerini bildirmiştir. Bazı katılımcılar nokta gibi işaretleri elde etmek için noktalama işaretinin adını sesli olarak söylemek zorunda kaldıklarını anlatmıştır.

Belge analizinde toplam 51 noktalama hatası belirlenmiş ve bu değer bütün hataların %21,9'unu oluşturmuştur. Böylece görüşme ve belge analizi, STT sonrasında metnin yeniden kontrol edilmesi gerektiği konusunda birbirini desteklemektedir.

STT Öğrencilerin Öz Güvenini Artırıyor mu?

Çalışmadaki bazı katılımcılar STT kullanarak görevlerini daha hızlı tamamlamayı başarı, motivasyon ve öz güven hissiyle ilişkilendirmiştir. Bazı öğrenciler büyük bir yazma görevini kısa sürede bitirdiklerinde kendilerini daha başarılı hissettiklerini, bunun da yeni görevlere başlama isteklerini artırdığını söylemiştir.

Ancak bu sonuç psikolojik bir deney veya standart öz güven ölçeğiyle ölçülmüş etki değildir. Araştırmanın gösterdiği şey, belirli katılımcıların kendi deneyimlerinde STT kullanımını başarı hissi, motivasyon veya daha düşük yazma kaygısıyla ilişkilendirmesidir.

Aşırı Kullanımın Riski Nedir?

Katılımcıların sınırlı bir bölümü STT'ye aşırı bağımlılığın geleneksel yazma davranışını azaltabileceği konusunda kaygı bildirmiştir. Bazı öğrenciler günlük aramalarda ve kişisel mesajlaşmada dahi STT kullanmaya alıştıklarını, klavyeyle yazmaya veya elle yazmaya daha az istekli hale geldiklerini ifade etmiştir.

Bu ifadeler, STT'nin aşırı kullanımının yazma becerisini gerçekten gerilettiğini kanıtlayan uzun dönemli sonuçlar değildir. Çalışmada öğrencilerin zaman içindeki yazma performansı izlenmemiştir. Dolayısıyla burada raporlanan bulgu, bazı katılımcıların dile getirdiği bir kaygıdır.

Yöntem ve Bulgular

Araştırma Tasarımı

Çalışma fenomenolojik nitel araştırma yaklaşımına dayanmaktadır. Araştırmacılar öğrencilerin STT kullanımını yalnız performans puanları üzerinden değil, teknolojiyi kullanırken yaşadıkları deneyimler ve verdikleri anlamlar üzerinden incelemeyi amaçlamıştır.

Çalışma Birleşik Arap Emirlikleri'nin Al Ain kentinde yürütülmüştür. Amaçlı örnekleme kullanılmış ve kaynak tarafından STT deneyimine sahip 10 Emirati lisans öğrencisinin çalışmaya katıldığı bildirilmiştir.

Kaynak metinde katılımcı bilgilerinin raporlanmasında bazı iç tutarsızlıklar vardır. Yöntem bölümünde “altı kadın ve üç erkek” ifadesi bulunmasına rağmen bu toplam dokuz kişidir; demografik tabloda ise 10 katılımcı ve yedi kadın/üç erkek görülmektedir. Ayrıca seçim ölçütü birinci ve ikinci sınıf öğrencileri olarak yazılmasına rağmen tabloda iki katılımcı üçüncü sınıf olarak gösterilmektedir. Bu nedenle demografik ayrıntılar kaynakta bildirildiği haliyle ihtiyatla değerlendirilmelidir.

Görüşmeler

Katılımcılar yarı yapılandırılmış görüşmelere alınmıştır. Sekiz öğrenci Zoom üzerinden çevrim içi görüşmeyi, iki öğrenci yüz yüze görüşmeyi seçmiştir. Görüşmeler yaklaşık 25–30 dakika sürmüştür.

Katılımcılara gizlilik, görüşmeyi sonlandırma hakkı, istemedikleri sorulara yanıt vermeme ve gerektiğinde Arapça çeviri talep edebilme hakları bildirilmiştir.

Belge Analizi

Öğrencilerden STT kullanılarak hazırlanmış en az 100 kelimelik bir yazılı ürün sunmaları istenmiştir. 100 kelimeden uzun ürünlerde yalnız ilk 100 kelime analiz edilmiştir.

Araştırmacılar üç hata kategorisine odaklanmıştır:

• Dilbilgisi hataları
• Yazım hataları
• Noktalama hataları

Kaynak öğrenci başına toplam hata ortalamasını 23,3; yazım ortalamasını 7 ve noktalama ortalamasını 5,1 olarak vermektedir. Kaynakta dilbilgisi ortalaması 11,1 olarak yazılmıştır; ancak bildirilen 112 dilbilgisi hatasının 10 katılımcıya bölünmesi 11,2 sonucunu verdiği için burada kaynak metindeki sayısal uyuşmazlık ayrıca not edilmiştir.

Öğrenciler Arasında Farklılık

Belge analizinde öğrencilerin toplam hata sayıları birbirinden belirgin biçimde farklıdır. En düşük toplam Kholod için 15 hata, en yüksek toplamlar ise Amna ve Zayed için 32 hata olarak raporlanmıştır. Bu farklılık STT kullanımının bütün öğrencilerde aynı doğruluğu üretmediğini göstermektedir.

Kaynak yazarları bu değişkenliği özellikle öğrencilerin İngilizce telaffuzu ve aksanıyla ilişkilendirmektedir. Ancak çalışma otomatik konuşma tanıma doğruluğunu bağımsız bir teknik ölçümle değerlendirmediğinden, bireyler arasındaki hata farkının yalnız aksandan kaynaklandığı kesin olarak söylenemez.

Görüşmeler ile Yazılı Ürünler Nerede Örtüşüyor?

Görüşmeler ve belge analizi özellikle dilbilgisi ve noktalama konularında benzer bir tablo sunmuştur. Öğrenciler STT'nin dilbilgisini düzeltmediğini söylemiş; yazılı örneklerde de dilbilgisi en büyük hata kategorisi olmuştur.

Yazım konusunda ise algı ile yazılı ürün arasında belirgin bir gerilim vardır. Öğrenciler STT'yi yazımı bulmak açısından yararlı görürken belge analizindeki hataların %30'u yazım kategorisindedir. Araştırmacılar bu sonucu yanlış telaffuz veya aksan nedeniyle sistemin farklı kelimeler üretmesiyle açıklamaktadır.

Ana Bulgular

• Katılımcılar STT'yi geleneksel yazmaya kıyasla daha hızlı algılamıştır.
• STT'nin akıllı telefon ve bilgisayarlarda kolay erişilebilir olması kullanımını teşvik etmektedir.
• Bazı öğrenciler sistemi yazılışını bilmedikleri kelimeleri bulmak için kullanmaktadır.
• Bazı katılımcılar STT kullanımını motivasyon, öz güven ve başarı hissiyle ilişkilendirmiştir.
• Doğru telaffuz ve konuşma hızı STT kullanımında önemli bir güçlük olarak bildirilmiştir.
• STT dilbilgisi hatalarını otomatik olarak ortadan kaldırmamıştır.
• Noktalama işaretlerinin doğru oluşturulması da sorunlu olabilmektedir.
• STT ile hazırlanan örneklerde 233 hata belirlenmiştir; en büyük kategori dilbilgisidir.
• Bazı öğrenciler aşırı STT kullanımının geleneksel yazma alışkanlıklarını azaltabileceğinden endişe etmiştir.

Çalışmanın Desteklemediği Sonuçlar

• STT'nin bütün ESL öğrencilerinde yazma başarısını artırdığı kanıtlanmamıştır.
• STT ile klavye kullanımının yazma hızını karşılaştıran kontrollü deney yapılmamıştır.
• Öz güven veya kaygı standart psikolojik ölçeklerle ölçülmemiştir.
• Aşırı STT kullanımının uzun dönemde yazma yeteneğini azalttığı gösterilmemiştir.
• On öğrenciden elde edilen sonuçlar bütün Emirati üniversite öğrencilerine genellenemez.
• STT'nin belirlenen hatalara doğrudan neden olduğu her hata için bağımsız olarak gösterilmemiştir.

Sınırlılıklar

Yazarlar çalışmanın küçük örneklemini temel sınırlılık olarak kabul etmektedir. Çalışma yalnız 10 katılımcıyla ve tek kentte, Al Ain'de gerçekleştirilmiştir. Kaynak ayrıca öğrencilerin yalnız sınırlı sayıda akademik alandan geldiğini ve bu durumun genellenebilirliği azalttığını belirtmektedir.

Bunlara ek olarak kaynak metnin kendi raporlamasında katılımcı cinsiyet dağılımı, sınıf düzeyi seçme ölçütleri ve bir hata ortalaması konusunda iç tutarsızlıklar bulunmaktadır. Çalışmanın henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprint olması nedeniyle bu noktaların nihai sürümde açıklığa kavuşturulması önemlidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: The Emirati College Students’ Experience of Using Speech-to-Text feature (STT) in their ESL Writing Production: A Qualitative Study

Yazarlar: Muza A. E. Abunamous; Negmeldin Alsheikh; Dina Alkhawaldeh.

Kurum: College of Education, United Arab Emirates University, Al Ain, UAE — PDF'deki yazar bilgilerinde bu afiliyasyon verilmektedir.

Araştırma türü: Fenomenolojik nitel araştırma.

Örneklem: Kaynağın ana bildirimi n=10 Emirati lisans öğrencisidir. Demografik raporlamada iç tutarsızlık bulunduğundan cinsiyet ve sınıf dağılımı ihtiyatla okunmalıdır.

Veri toplama: Yarı yapılandırılmış çevrim içi ve yüz yüze görüşmeler ile STT kullanılarak üretilen öğrenci yazılarının belge analizi.

Analiz: İndüktif tematik analiz, belge analizi, veri üçgenleme ve member-checking.

Kuramsal çerçeve: Kaynak özetinde Affordance Theory ve Actor-Network Theory adı verilmektedir. Makalenin görünür teorik çerçeve bölümünde ayrıntılı biçimde geliştirilen yaklaşım Affordance Theory'dir.

Etik izin: United Arab Emirates University Social Sciences Ethics Committee, ERSC_2025_8791.

Platform: SSRN.

SSRN Abstract No.: 6883869.

DOI: 10.2139/ssrn.6883869.

SSRN gönderim tarihi: 5 Haziran 2026.

Yayın durumu: Under Review; kaynak PDF “Preprint not peer reviewed” ibaresini taşımaktadır.

Telif/lisans: SSRN kayıt sayfasında tüm hakların saklı olduğu ve izin olmadan yeniden kullanıma izin verilmediği belirtilmektedir. Bu Verianla metninde kaynak tabloların tasarımı veya uzun metin bölümleri kopyalanmamış; çalışma özgün Türkçe anlatım ve yeniden yapılandırılmış verilerle aktarılmıştır.

Yorum sınırı: Bulgular ağırlıklı olarak öğrenci deneyimleri ve belirli yazılı örneklerden türetilmiştir. Çalışma kontrollü deney değildir ve nedensel öğrenme etkileri veya genel STT performansı hakkında doğrudan sonuç vermez.