SWOT-AHP, bir sistemin güçlü yönlerini, zayıflıklarını, fırsatlarını ve tehditlerini Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytic Hierarchy Process, AHP) ile ağırlıklandırarak karar faktörlerinin göreli önemini belirlemek için kullanılan bütünleşik bir değerlendirme yaklaşımıdır. Bu çalışma, kamu binalarında enerji yönetimini etkileyen faktörleri belirlemek için anketler, yarı yapılandırılmış uzman görüşmeleri ve SWOT-AHP analizini; önerilen yönetim yaklaşımını saha verisiyle incelemek için ise büyük bir genel hastanenin merkezi soğutma istasyonuna ait ölçülmüş elektrik ve doğal gaz tüketim verilerini bir araya getirmiştir. Toplam 210 geçerli anketten türetilen değerlendirmede iç yönetim ve izleme faktörleri dış çevre faktörlerinden daha yüksek ağırlık almıştır. Hastane örneğinde donanım ve boru hattı optimizasyonu; dijital enerji izleme, grup kontrolü ve dinamik yük yönetimiyle birlikte uygulanmıştır.

Kaynak verileri, renovasyon öncesi 2018–2019 döneminde elektrik tüketiminin %6,27 arttığını, renovasyon sonrası 2024–2025 döneminde ise artışın %2,10 ile sınırlandığını; doğal gazın aynı dönemlerde sırasıyla %8,01 ve %20,33 azaldığını göstermektedir. Bununla birlikte renovasyon sonrasındaki mutlak elektrik tüketimi renovasyon öncesinden daha yüksektir ve çalışmada karşı-olgusal kontrol binası bulunmamaktadır. Bu nedenle sonuçlar, “elektrik tüketimi renovasyonla belirli bir yüzde oranında düştü” biçiminde değil; artan işletme yükü altında elektrik tüketim artış hızının yavaşlaması ve doğal gaz tüketiminin azalması biçiminde yorumlanmalıdır.

Kamu binalarında enerji yönetiminin temel problemi

Kamu binaları geniş kullanım alanları, yüksek ekipman yükleri ve uzun işletme süreleri nedeniyle önemli enerji tüketicileridir. Kaynak çalışmanın aktardığı bağlamda Çin'deki kamu binaları toplam bina taban alanının %21,3'ünü oluşturmasına rağmen bina enerjisinin yaklaşık %33'ünü tüketmektedir. Araştırmanın çıkış noktası, enerji verimliliği uygulamalarında donanım yenilemelerinin ön plana çıkmasına karşılık izleme, veri analizi, işletme-bakım standardizasyonu ve akıllı kontrol gibi yönetim boyutlarının daha yavaş gelişmesidir.

Yazarlar bu durumu “donanıma ağırlık verme, yönetimi geri planda bırakma” biçiminde tanımlar. HVAC sistemleri, güç dağıtımı ve enerji verimli ekipmanlar yenilenebilse bile sistemin çalışma durumu sürekli ölçülmüyor, yükler gerçek zamanlı eşleştirilmiyor veya işletme-bakım kararları veriye dayanmıyorsa enerji tasarrufu potansiyelinin bir bölümü kullanılamayabilir.

Literatürde belirlenen araştırma boşlukları

Kaynak üç ana boşluğa odaklanmaktadır. Birincisi, enerji yönetimi faktörlerinin nicel ağırlıklandırılması ile gerçek ölçülmüş enerji verileri arasında çoğu zaman kapalı bir doğrulama zinciri bulunmamasıdır. İkincisi, kısa dönem enerji faturalarının fiyat değişimleri, sübvansiyonlar ve olağan dışı işletme koşullarından etkilenebilmesidir. Üçüncüsü ise normal işletme, pandemi gibi acil koşullar ve bina genişlemesi gibi farklı senaryolar ayrılmadığında enerji verimliliği değerlendirmesinin bozulabilmesidir.

Bu nedenle araştırma; literatür incelemesini, anketleri, SWOT-AHP ağırlıklandırmasını, uzman görüşmelerini ve ölçülen hastane enerji tüketimini tek bir araştırma süreci içinde bağlamayı amaçlamıştır.

SWOT-AHP Bu Çalışmada Ne İşe Yarıyor?

SWOT-AHP, kamu binası enerji yönetimindeki güçlü yön, zayıflık, fırsat ve tehditleri yalnız sözel olarak listelemek yerine AHP ile göreli ağırlıklara dönüştürmek ve hangi yönetim faktörlerinin öncelikli olduğunu belirlemek için kullanılmıştır; çalışmada bütün karar matrislerinin tutarlılık oranı CR < 0,1 olarak raporlanmış ve yönetim-izleme faktörleri en yüksek ağırlıkları almıştır.

SWOT yapısının dört boyutu

Araştırmanın SWOT çerçevesinde iç olumlu unsurlar Strengths, iç sorunlar Weaknesses, dış olumlu unsurlar Opportunities ve dış riskler Threats olarak sınıflandırılmıştır.

Güçlü yönler arasında enerji izleme ve yönetimin güçlendirilmesi, nitelikli tam zamanlı enerji yönetimi personeli, yasal enerji yönetimi pozisyonları ve IoT teknolojisi yer almaktadır. Zayıflık boyutunda günlük işletme-bakım yönetimi, enerji tasarrufu farkındalığı, elektrik ekipmanının günlük yönetimi ve bilimsel plan/hedef oluşturma öne çıkmaktadır.

Fırsatlar arasında akıllı kontrol teknolojileri, ulusal enerji tasarrufu kültürü ve yeşil-düşük karbon yönelimi; tehditler arasında ise ekipman seçimi, başarılı uygulamalardan öğrenme ve Energy Management Contracting (EPC) sistemi gibi başlıklar değerlendirilmiştir.

Anket veri seti

Veri temizliğinden sonra SPSS 27.0 ile güvenilirlik ve geçerlilik testleri yapılmıştır. Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) örnekleme yeterliliği 0,953'tür. Bartlett küresellik testi için yaklaşık ki-kare 2763,080, serbestlik derecesi 171 ve anlamlılık değeri 0,000 olarak raporlanmıştır.

Kaynak, bütün boyutların Cronbach α katsayılarının istenen aralıkta olduğunu ve iç tutarlılığın iyi olduğunu belirtmektedir. Ancak tabloda ayrı boyutların α değerleri verilmemiştir. Bu nedenle bağımsız okuyucu güvenilirlik katsayılarını kaynak metinden sayısal olarak yeniden doğrulayamamaktadır.

AHP tutarlılığı

SWOT-AHP modeli hedef, kriter ve gösterge olmak üzere üç katmanlı bir yapı halinde kurulmuştur. Her SWOT boyutu için karar matrisi oluşturulmuş, faktör ağırlıkları hesaplanmış ve tutarlılık kontrol edilmiştir.

Bütün matrislerin Consistency Ratio (CR) değerlerinin 0,1'in altında olduğu raporlanmıştır. Çalışma bu sonucu AHP karşılaştırmalarının kabul edilebilir iç tutarlılığa sahip olduğu şeklinde yorumlamaktadır. Kaynakta AHP ağırlıklarının hesaplandığı ayrıntılı matematiksel formüller verilmediğinden, Verianla makalesi kaynakta bulunmayan formül türetimi eklememektedir.

Faktör ağırlıkları

Kaynak Şekil 6'daki bütün faktör dağılımında iç faktörlerin toplam ağırlığı %78,1, dış faktörlerin toplam ağırlığı %21,9'dur. Böylece araştırmanın ana yorumu, kamu binalarında enerji verimliliğini sınırlayan en güçlü etkenlerin dış politika veya pazar koşullarından çok bina içi yönetim ve işletme süreçlerinde yoğunlaştığı yönündedir.

İlk dört faktör tek başına toplam ağırlığın önemli bölümünü oluşturmaktadır. Bu dört öğenin üçü doğrudan izleme, günlük işletme-bakım ve veri kullanım kapasitesiyle ilgilidir.

Uzman görüşmeleri ne ekledi?

SWOT-AHP sonuçları yarı yapılandırılmış uzman görüşmelerinden elde edilen temalarla karşılaştırılmıştır. Tablo 6'da SJ1–SJ12 ve ZJ1–ZJ3 kodları kullanılmıştır. Kaynak bu kod gruplarının ayrıntılı demografik tanımını yeterince açıklamadığından katılımcı profili hakkında ek varsayım yapılmamalıdır.

Görüşmelerde tekrar eden konular; enerji verimli ekipmanların yaygınlığı, temel enerji izleme mekanizmalarının bazı büyük binalarda kurulmuş olması, akıllı yönetim düzeyinin düşük kalması, hastane ve okul gibi binalarda renovasyonun gecikmesi, enerji tasarrufu sübvansiyonları, akıllı kontrol teknolojilerinin gelişimi, teknoloji uyarlanabilirliği sorunları ve enerji tasarrufu farkındalığının yetersizliğidir.

Yazarlar nitel görüşme sonuçları ile SWOT-AHP ağırlıklarının büyük ölçüde uyumlu olduğunu ve özellikle işletme-bakım yönetimi ile enerji izleme sistemlerinin merkezi rolünün iki yöntem tarafından da desteklendiğini belirtmektedir.

Dört boyutlu enerji yönetimi çerçevesi

Araştırma, faktörleri dört işlevsel boyutta birleştirmektedir: iç temel yetenekler, iç kısıtlar, dış kolaylaştırıcı faktörler ve risk önleme/kontrol. Bu çerçeve yalnız yeni ekipman satın almayı değil, ölçüm altyapısını, veri analizini, operasyon-bakım standardizasyonunu, personel kapasitesini ve dış politika/pazar çevresini birlikte ele almayı amaçlar.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Hastane neden doğrulama vakası olarak seçildi?

Empirik bölümde yıl boyunca sürekli çalışan büyük bir genel hastane kullanılmıştır. Hastanenin ısıtma ve soğutma yükleri değişken, enerji sistemleri karmaşık ve hizmet koşulları süreklidir. Bu nedenle araştırmacılar hastaneyi yüksek yüklü kamu binalarında enerji yönetimini incelemek için temsilî bir vaka olarak değerlendirmiştir.

Çalışmanın müdahale odağı merkezi klima soğutma istasyonudur. Kaynak bu sistemi hastanenin ana enerji tüketim noktalarından biri olarak tanımlamakta; ekipman verimsizliği, boru hattı iletim kaybı, yük uyumsuzluğu, manuel işletme-bakım ve yetersiz enerji izlemeyi temel sorunlar arasında göstermektedir.

Renovasyonda ne değiştirildi?

Hastanede 2021 sonunda bütünleşik enerji tasarrufu renovasyonu uygulanmıştır. Donanım tarafında ekipman seçimi ve boru hattı yapısı optimize edilmiş, boru iletim direnci azaltılmış ve ekipman çalışma yüküne daha hassas biçimde eşleştirilmiştir.

Yönetim tarafında soğutma istasyonu grup kontrol sistemi ve dijital enerji verimliliği yönetim platformu kurulmuştur. Bu sistem enerji kullanım durumunun gerçek zamanlı izlenmesini ve yüklerin dinamik olarak programlanmasını amaçlamıştır.

Çalışmanın kendi ifadesiyle yaklaşımın temel ilkesi “donanım iyileştirmesi temel, akıllı kontrol çekirdek” biçimindedir. Donanım optimizasyonu ekipman ve boru hattındaki doğrudan kayıpları azaltmayı; dijital yönetim ise yük uyumsuzluğu, gecikmiş programlama ve gereksiz ekipman çalışmasından kaynaklanan gizli kayıpları azaltmayı hedeflemiştir.

Neden 2020 ve 2021 Enerji Karşılaştırmasına Dahil Edilmedi?

2020'de COVID-19 nedeniyle olağan dışı hastane işletme koşulları ve 2021'de acil bina inşaatı/genişlemesi enerji kullanımını normal işletmeden önemli ölçüde saptırdığı için araştırmacılar bu yılları temel çizgi hesabından çıkarmış ve renovasyon öncesi normal işletme referansı olarak 2018–2019 dönemini seçmiştir.

Renovasyon sonrasında istikrarlı karşılaştırma dönemi olarak 2024–2025 kullanılmıştır. Kaynak, 2022–2023 yıllarının neden ana karşılaştırma serisinde bulunmadığını aynı açıklıkla belirtmemektedir; bu nedenle bu yıllar için Verianla tarafından gerekçe üretilmemiştir.

Elektrik tüketimi

2018'den 2019'a elektrik tüketimindeki artış %6,27'dir. 2024'ten 2025'e artış %2,10'dur. Araştırmacılar bu farkı, büyüyen işletme yüküne rağmen renovasyon sonrası elektrik tüketim artış hızının daha iyi sınırlandırılması biçiminde yorumlamaktadır.

Ancak 2024 ve 2025'in mutlak elektrik tüketimi 2018 ve 2019'un üzerindedir. Dolayısıyla bu grafik mutlak elektrik kullanımında renovasyon öncesine göre doğrudan bir düşüş göstermemektedir.

Doğal gaz tüketimi

Doğal gaz 2018–2019 döneminde %8,01, 2024–2025 döneminde ise %20,33 azalmıştır. Kaynak bu daha güçlü düşüşü soğutma sistemi donanım optimizasyonunun temel enerji tüketimini azaltmasıyla ilişkilendirmektedir.

Hastane Verileri Renovasyonun Kesin Enerji Tasarrufunu Kanıtlıyor mu?

Hayır. Ölçülmüş veriler renovasyon sonrasında doğal gaz tüketiminin düşmesi ve elektrik tüketiminin yıllık artış hızının yavaşlamasıyla uyumlu güçlü saha kanıtı sağlar; ancak kontrol binası, aynı yük altında karşı-olgusal model veya ayrıntılı yük-normalizasyon denklemi verilmediği için bütün farkın yalnız renovasyondan kaynaklandığı ve kesin bir toplam tasarruf yüzdesiyle ifade edilebileceği gösterilmiş değildir.

Bu ayrım neden önemli?

Hastanenin hizmet ölçeği ve toplam enerji talebinin yıllar içinde büyüdüğü kaynak tarafından özellikle belirtilmektedir. Dolayısıyla 2018 ile 2025'i yalnız ham elektrik tüketimi üzerinden karşılaştırmak renovasyon etkisini izole etmez.

Çalışmanın güçlü yanı, pandemi ve inşaat gibi açıkça anormal yılları temel çizgiden çıkarmasıdır. Buna karşılık bina alanı, yatak sayısı, hasta sayısı, soğutma derece-günleri veya saatlik ekipman yükü gibi değişkenlerle tam normalize edilmiş karşı-olgusal tüketim modeli raporlanmamıştır.

Bu nedenle en güvenli sonuç şöyledir: kaynak verisi, renovasyondan sonra daha büyük işletme yükü altında elektrik tüketimindeki artışın daha yavaş, doğal gaz kullanımındaki düşüşün ise daha güçlü hale geldiğini göstermektedir.

Şekil 4'teki enerji yapısı uyuşmazlığı

Kaynak Şekil 4'ün pasta grafiğinde elektrik, doğal gaz, buhar, su, fuel oil ve dizel kategorileri bulunmaktadır. Ancak grafiğin hemen altındaki açıklama, normal işletmede enerji tüketiminin yalnız elektrik ve doğal gazdan oluştuğunu ve başka yardımcı enerji biçimi bulunmadığını söylemektedir.

Bu iki gösterim kaynak içinde uyumlu değildir. Daha sonraki enerji tasarrufu değerlendirmesi elektrik ve doğal gaz üzerine kurulduğu için Verianla makalesi de ana zaman karşılaştırmasında bu iki enerji türünü kullanmaktadır; ancak grafikteki diğer kategoriler yokmuş gibi davranılmamaktadır.

Standartlaştırılmış veri düzeltmesi

Çalışma enerji yönetimi sözleşmesi kapsamında benchmark birim fiyat kullanarak enerji tüketimi/maliyet verilerinin standartlaştırılmasını önemli bir yöntemsel yenilik olarak tanımlar. Amaç enerji fiyatı değişimlerinin değerlendirmeyi bozmasını önlemek ve yönetim eksikliklerine bağlı gizli enerji kayıplarını daha doğru ayırmaktır.

Bununla birlikte kaynak, bu düzeltmenin ayrıntılı matematiksel formülünü, kullanılan benchmark birim fiyatlarını veya düzeltilmiş kayıp miktarını tam bir hesap tablosu halinde vermemektedir. Bu nedenle yöntem fikri aktarılabilir; ancak sayısal hesap Verianla tarafından yeniden üretilemez.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Kamu binası enerji yönetiminde izleme, günlük işletme-bakım ve veri kullanımı gibi iç yönetim faktörleri araştırmanın ağırlıklandırmasında en yüksek önceliği almıştır.
• SWOT-AHP sonuçları ile uzman görüşmelerindeki temalar büyük ölçüde aynı yönetim sorunlarına işaret etmiştir.
• Hastane vakasında donanım optimizasyonu ile dijital izleme ve grup kontrolü birlikte uygulanmıştır.
• 2024–2025 dönemindeki elektrik artış oranı, 2018–2019 dönemindeki artış oranından daha düşüktür.
• Doğal gaz tüketimi renovasyon sonrası karşılaştırma döneminde belirgin biçimde azalmıştır.
• Normal ve olağan dışı işletme dönemlerini ayırmak enerji performansı değerlendirmesinde önemlidir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Çalışma bütün kamu binalarında aynı ağırlıkların veya aynı enerji sonuçlarının elde edileceğini göstermemektedir.
• Tek hastane vakası ofis, okul, alışveriş merkezi ve diğer bina türlerine doğrudan genellenemez.
• Elektrik tüketiminin renovasyondan sonra mutlak olarak azaldığı söylenemez.
• Şekil 5 tek başına kesin nedensel renovasyon etkisi veya karşı-olgusal tasarruf oranı sağlamaz.
• Kaynak saatlik ekipman davranışını çözümlemediği için kısa süreli enerji kayıplarını ayrıntılı biçimde belirleyemez.
• Çalışma bina yaşam döngüsünün tamamını değil, işletme aşamasını ele almaktadır.

Araştırmanın sınırlılıkları

Yazarların ilk sınırlılığı, ampirik doğrulamanın yalnız büyük bir genel hastaneye dayanmasıdır. Sonuçların ofis ve ticari binalar gibi diğer kamu bina türlerine uygulanabilirliği ayrıca test edilmelidir.

İkinci sınırlılık, orta ve uzun dönem zaman serilerinin kullanılmasına rağmen ekipman seviyesinde saatlik çalışma verisinin ayrıntılı olarak analiz edilmemesidir. Bu nedenle kısa süreli, küçük ölçekli enerji kayıpları görünmez kalabilir.

Üçüncü sınırlılık, analizin yalnız bina işletme aşamasına odaklanmasıdır. İnşaat, malzeme üretimi, bakım yenilemeleri ve kullanım sonu gibi yaşam döngüsü enerji bileşenleri kapsam dışındadır.

Gelecek araştırmalar

Kaynak, farklı kamu bina türlerini içeren daha büyük örneklemlerle senaryo bazlı karşılaştırmalar yapılmasını, ekipman seviyesinde saatlik yüksek frekanslı enerji izleme verilerinin kullanılmasını ve gelecekte adaptif kontrol algoritmalarının enerji yönetimi sistemlerine dahil edilmesini önermektedir.

Özellikle yüksek frekanslı veri, toplam yıllık faturada görünmeyen kısa süreli ekipman boşta çalışma, yük uyumsuzluğu veya zamanlama hatalarının daha doğrudan tanılanmasına olanak sağlayabilir. Bu ise mevcut çalışmanın uzun dönemli yıllık karşılaştırmasından farklı bir analiz düzeyidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Identifying Factors Affecting Public Building Energy Management and Quantifying Energy Savings Using SWOT-AHP and Measured Data.

Yazarlar: Minglu Fang, Mohd Saidin Misnan ve Jiaming Gao.

Correspondence: Kaynak PDF Minglu Fang ve Mohd Saidin Misnan için ayrı correspondence adresleri vermektedir.

PDF'deki kurumlar: Department of Quantity Surveying, Faculty of Built Environment and Surveying, Universiti Teknologi Malaysia, UTM Johor Bahru, Johor, Malaysia; Minglu Fang için ek olarak Faculty of Humanities and Management, Sichuan Aerospace Vocational College, Guanghan, Sichuan, China.

Platform: SSRN.

SSRN kayıt numarası: 7300706.

DOI: 10.2139/ssrn.7300706.

SSRN posted tarihi: 17 Ağustos 2026.

Kaynak türü: Karma yöntemli kamu binası enerji yönetimi araştırması ve gerçek ölçülmüş hastane enerji verisi içeren vaka çalışması.

Hakemlik durumu: Kaynak PDF çalışmanın henüz hakem değerlendirmesinden geçmediğini açıkça belirtmektedir.

Lisans: Yüklenen PDF'de açık Creative Commons veya eşdeğer yeniden kullanım lisansı belirtilmemiştir. Bu nedenle özgün şekillerin birebir kopyalanması yerine veri ve ilişkilerin Verianla için özgün biçimde yeniden çizilmesi uygundur.

Ana yöntemler: Literatür incelemesi, anket araştırması, SWOT analizi, Analytic Hierarchy Process (AHP), yarı yapılandırılmış uzman görüşmeleri, tematik analiz ve ölçülmüş elektrik/doğal gaz tüketimi karşılaştırması.

Anket örneklemi: 235 dağıtılan, 221 geri dönen ve 210 geçerli anket.

İstatistiksel yazılım: Anket güvenilirlik ve geçerlilik değerlendirmesi için SPSS 27.0.

KMO: 0,953.

Bartlett testi: yaklaşık χ² = 2763,080; df = 171; significance = 0,000.

Cronbach α: Kaynak değerlerin uygun aralıkta olduğunu belirtmekte ancak tek tek α katsayılarını raporlamamaktadır.

AHP tutarlılığı: Bütün karar matrisleri için CR < 0,1 olarak bildirilmiştir.

Empirik vaka: Yıl boyunca sürekli çalışan büyük bir genel hastanenin merkezi klima soğutma istasyonu.

Renovasyon: Ekipman ve boru hattı optimizasyonu + soğutma istasyonu grup kontrol sistemi + dijital enerji verimliliği yönetim platformu + dinamik yük programlama.

Temel çizgi: Normal ve istikrarlı renovasyon öncesi işletme dönemi 2018–2019.

Hariç tutulan dönem: COVID-19 acil işletme koşulları nedeniyle 2020 ve acil bina inşaatı/genişlemesi nedeniyle 2021 temel çizgiden çıkarılmıştır.

Renovasyon sonrası karşılaştırma dönemi: 2024–2025.

Enerji göstergeleri: Ana zaman karşılaştırmasında elektrik ve doğal gaz.

Temel yöntemsel sınır: Kontrol binası veya tam karşı-olgusal enerji modeli bulunmadığından zaman içindeki değişimlerin tamamı kesin nedensel renovasyon etkisi olarak yorumlanmamalıdır.

Kaynak içi önemli tutarsızlık: Şekil 4 altı enerji/yardımcı tüketim kategorisi gösterirken açıklama metni hastanenin yalnız elektrik ve doğal gaz kullandığını belirtmektedir.

Yeniden üretilebilirlik sınırı: Benchmark birim fiyatla standartlaştırılmış veri düzeltmesi açıklansa da ayrıntılı formül, benchmark fiyatlar ve tam düzeltilmiş hesap tablosu raporlanmamaktadır.

Finansman: Yüklenen PDF'de ayrı finansman beyanı raporlanmamıştır.

Çıkar çatışması: Yüklenen PDF'de ayrı çıkar çatışması beyanı raporlanmamıştır.

Veri erişilebilirliği: Yüklenen PDF'de ayrı veri erişilebilirliği beyanı raporlanmamıştır.

Yazar katkıları: Yüklenen PDF'de ayrı CRediT/yazar katkı beyanı raporlanmamıştır.