Bu tədqiqat akademik yazıda tənqidiliyin gerçəkləşdirilməsini (criticality enactment), tədqiqatçıların əvvəlki işləri tənqid etdiyi Ədəbiyyat İcmalı ilə öz işlərinin məhdudiyyətlərini qiymətləndirdiyi Nəticə bölmələri arasındakı əlaqə üzərindən araşdıran korpus əsaslı diskurs təhlilidir. Beş SSCI əhatəli Tətbiqi Dilçilik jurnalından seçilmiş 148 tədqiqat məqaləsinin müvafiq bölmələri həm məhdudiyyət məzmunları, həm də metadiskurs (metadiscourse) göstəriciləri baxımından təhlil edilmişdir. Nəticə bölməsində cəmi 728, Ədəbiyyat İcmalında isə 609 məhdudiyyət nümunəsi kodlaşdırılmış; iki bölmədəki ümumi məhdudiyyət məzmunu arasında zəif, lakin statistik baxımdan əhəmiyyətli müsbət əlaqə müəyyən edilmişdir (Spearman ρ=0.202, p<.05). Bununla belə, bu nəticə səbəb-nəticə əlaqəsinin sübutu deyil; tədqiqat müəyyən jurnallardan və müəyyən bölmə xüsusiyyətlərinə malik məqalələrdən formalaşdırılmış bir korpusu araşdırır.

Tədqiqatın ikinci analitik qatı akademik müəlliflərin məhdudiyyətlərdən danışarkən yalnız nəyi tənqid etdiklərini deyil, tənqidi diskursiv şəkildə necə qurduqlarını araşdırır. Nəticələr göstərir ki, müəlliflər əvvəlki tədqiqatları qiymətləndirərkən və öz işlərini tənqid edərkən eyni dil resurslarından eyni intensivlikdə istifadə etmirlər. Xüsusilə ehtiyat bildirən ifadələr, mövqe göstəriciləri, müəllifin özünə istinadları, şəxsi ara qeydlər və oxucunu istiqamətləndirən ifadələr iki bölmə arasında əhəmiyyətli şəkildə fərqlənmişdir.

Tədqiqatın Əsas Problemi

Akademik tədqiqat məqaləsində tənqidilik yalnız əvvəlki tədqiqatların çatışmazlıqlarını sadalamaq demək deyil. Müəllif eyni zamanda hansı bilginin yetərli olmadığını, hansı metodun məhdudiyyət daşıdığını, hansı nəzəriyyənin izah gücünün yetərsiz qaldığını və öz tədqiqatının hansı şərtlərdən kənara ümumiləşdirilə bilməyəcəyini də diskursiv şəkildə idarə edir. Buna görə tənqidilik həm bilgi məzmunu, həm də bu məzmunun oxucuya necə təqdim edilməsi ilə bağlıdır.

Ədəbiyyat İcmalı və Nəticə bölmələri bu baxımdan bir-birinə bənzəyən, lakin fərqli ritorik vəzifələri olan iki hissədir. Ədəbiyyat İcmalında müəllif əvvəlki tədqiqatları qiymətləndirərək öz işi üçün tədqiqat boşluğu yaradır. Nəticə bölməsində isə həmin müəllif öz tədqiqatının məhdudiyyətlərini açıqlamalı, nəticələrinin hansı şərtlərdə keçərli olduğunu göstərməli və gələcək tədqiqatlara istiqamət verməlidir.

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi bu iki fəaliyyətin əvvəlki ədəbiyyatda əsasən ayrı-ayrılıqda araşdırılmış olmasıdır. Hui Zhou və Paul J. Thibault eyni tədqiqat məqaləsinin Ədəbiyyat İcmalı və Nəticə bölmələrini birlikdə təhlil edərək əvvəlki işlərə yönəldilən tənqidlə tədqiqatçının öz işinə yönəltdiyi özünütənqidin necə əlaqələndiyini araşdırırlar.

Akademik Yazıda Tənqidiliyin Gerçəkləşdirilməsi Nədir?

Tənqidiliyin gerçəkləşdirilməsi akademik müəllifin əvvəlki tədqiqatları, mövcud bilgini və ya öz işini qiymətləndirən mühakimələri mətn daxilində diskursiv şəkildə görünən etməsidir. Bu tədqiqatda tənqidilik iki səviyyədə işlədilir: hansı elmi məhdudiyyətin dilə gətirildiyini göstərən məzmun səviyyəsi və müəllifin bu qiymətləndirməni qətilik, ehtiyat, şəxsi məsuliyyət və ya oxucu ilə qarşılıqlı əlaqə kimi diskursiv resurslarla necə qurduğunu göstərən metadiskurs səviyyəsi.

İki Təhlil Səviyyəsi: Məzmun və Diskurs

Tədqiqatçılar tənqidiliyi iki ayrı, lakin bir-birini tamamlayan qatda əməliyyatlaşdırmışlar.

1. Məzmun səviyyəsi: Mətndə hansı növ elmi məhdudiyyətin dilə gətirildiyi müəyyən edilmişdir.
2. Diskursiv səviyyə: Məhdudiyyətin hansı mövqe və oxucu ilə qarşılıqlı əlaqə vasitələrindən istifadə edilərək ifadə edildiyi araşdırılmışdır.

Bu fərq mühümdür. İki cümlə eyni metodoloji məhdudiyyəti bildirə bilər; lakin biri güclü və qəti hökm ilə, digəri isə ehtiyat bildirən modallıq quruluşu ilə təqdim edilə bilər. Buna görə elmi tənqidin mövzusu ilə bu tənqidin ritorik forması eyni şey deyil.

Məhdudiyyət Məzmunlarının Səkkiz Kateqoriyası

Tədqiqat ədəbiyyatdakı tədqiqat boşluğu və özünün bildirdiyi məhdudiyyət təsnifatlarını birləşdirərək cümlə səviyyəsində kodlaşdırma üçün səkkiz kateqoriyalı ortaq çərçivə yaratmışdır.

Metadiskurs: Müəllifin Biliyə və Oxucuya Mövqelənməsi

İkinci təhlil Hylandın metadiskurs çərçivəsindəki iki əsas qrupa söykənir: mövqe (stance) və oxucu ilə qarşılıqlı əlaqə (engagement). Mövqe göstəriciləri müəllifin irəli sürdüyü müddəaya nə dərəcədə bağlandığını və ya ehtiyatla yanaşdığını göstərir. Oxucu ilə qarşılıqlı əlaqə göstəriciləri isə müəllifin oxucunu arqumentə necə daxil etdiyini göstərir.

• Hedges: possibly, might, could kimi ehtiyat və ehtimal bildirən quruluşlar.
• Boosters: certainty səviyyəsini yüksəldən, alternativ şərh sahəsini daraldan quruluşlar.
• Attitude markers: müəllifin qiymətləndirmə və mövqeyini aydınlaşdıran ifadələr.
• Self-mentions: I, we, our kimi birbaşa müəllif varlığı.
• Reader pronouns: oxucunun mətnə birbaşa daxil edilməsi.
• Personal asides: əsas diskurs axınına yerləşdirilən izahedici və ya qiymətləndirici ara ifadələr.
• Shared knowledge: müəllif və oxucu arasında ortaq qəbul fərz edən ifadələr.
• Questions: həll olunmamış problemə və ya tədqiqat istiqamətinə yönələn suallar.
• Directives: oxucudan müəyyən məqama diqqət yetirməsini və ya müəyyən düşüncə əməliyyatını yerinə yetirməsini istəyən yönləndirici quruluşlar.

Ədəbiyyat Tənqidi ilə Özünütənqid Arasındakı Əlaqə Nədir?

Tədqiqatda Ədəbiyyat İcmalındakı ümumi məhdudiyyət məzmunu ilə eyni məqalənin Nəticə bölməsindəki ümumi məhdudiyyət məzmunu arasında zəif, lakin statistik baxımdan əhəmiyyətli müsbət korrelyasiya müəyyən edilmişdir (ρ=0.202, p<.05). Bu nəticə əvvəlki ədəbiyyatı intensiv şəkildə tənqid edən məqalələrin müəyyən dərəcədə daha çox özünütənqid də ehtiva edə bildiyini göstərir; lakin korrelyasiyanın böyüklüyü aşağıdır və nəticə bir bölmənin digərinə səbəb olaraq yol açdığını sübut etmir.

Əlaqənin bütün məhdudiyyət növlərində eyni istiqamətdə və ya eyni gücdə olmaması xüsusilə mühümdür. Bəzi kateqoriyalar Ədəbiyyat İcmalından Nəticə bölməsinə müsbət şəkildə birlikdə dəyişdiyi halda, bəzi əlaqələr mənfidir. Bu, akademik tənqidiliyin birölçülü davranış olmadığını göstərir.

Ədəbiyyat Tənqidi ilə Özünütənqid Arasında Ortaq Meyarlar

Eyni məhdudiyyət kateqoriyalarının iki bölmədəki tezlikləri müqayisə edildikdə üç müsbət və əhəmiyyətli kateqoriyadaxili əlaqə bildirilmişdir: Daxili Etibarlılıq Təhdidləri üçün ρ=0.223 (p<.01), Metodoloji Qüsurlar üçün ρ=0.192 (p<.05) və Nəzəriyyə Problemləri üçün ρ=0.180 (p<.05). Beləliklə, müəlliflərin əvvəlki tədqiqatları qiymətləndirərkən önəm verdikləri bəzi metodoloji və nəzəri meyarların öz tədqiqatlarını qiymətləndirərkən də yenidən ortaya çıxdığı görünür.

Bu nəticə “müəlliflər tənqid etdikləri bütün problemləri öz tədqiqatlarında təkrar edirlər” demək deyil. Tədqiqatçıların müzakirəsindəki daha dar şərh ondan ibarətdir ki, eyni fənn daxilində etibarlılıq, metod və nəzəriyyə ilə bağlı istifadə olunan qiymətləndirmə standartları həm başqalarının işlərinə, həm də şəxsin öz işinə tətbiq oluna bilər.

Bilik Boşluğunun Fərqli Davranışı

Bilik Boşluğu (KV) fərqli nümunə göstərmişdir. Ədəbiyyat İcmalında müəyyən bilgi boşluğunun daha çox vurğulanması ümumi özünün bildirdiyi məhdudiyyət miqdarı ilə mənfi istiqamətdə əlaqəli olmuşdur (ρ=-0.196, p<.05). Ədəbiyyat İcmalındakı Bilik Boşluğu ilə Nəticə bölməsindəki Praktika-Bilik Münaqişəsi arasında da mənfi əlaqə vardır (ρ=-0.243, p<.01).

Müəlliflərin şərhinə görə, tədqiqatın başlanğıcda hədəflədiyi müəyyən bilgi boşluqları yeni iş tərəfindən ən azı qismən işlənmiş ola bilər. Lakin bu statistik əlaqə müəyyən bir bilgi boşluğunun həqiqətən tam bağlandığını müstəqil şəkildə sübut etmir.

Nəzəriyyə ilə Empirik Məlumat Arasındakı Əlaqə

Bildirilən ən güclü kateqoriyalararası əlaqələrdən biri Ədəbiyyat İcmalındakı Nəzəriyyə Problemləri ilə Nəticə bölməsindəki Empirik Məlumat Tələbi arasındadır (ρ=0.423, p<.001). Tədqiqatın şərhinə görə nəzəri çatışmazlıqların ön plana çıxarılması nəzəriyyəni sınaqdan keçirəcək, inkişaf etdirəcək və ya yenidən şərh edəcək yeni empirik məlumat ehtiyacı ilə birlikdə ortaya çıxa bilər.

Bu əlaqə elmi yazının dövri quruluşunu izah etməyə xüsusilə kömək edir: əvvəlki nəzəriyyənin məhdudiyyəti yeni tədqiqat sualını dəstəkləyə bilər; yeni tədqiqat isə öz nəticələrindən sonra yeni məlumat və ya yeni nəzəriyyə ehtiyaclarını ortaya qoya bilər.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Korpusun Formalaşdırılması

Tədqiqat korpusu aydın şəkildə müəyyən edilə bilən Ədəbiyyat İcmalı və Nəticə bölmələrinə malik 148 Tətbiqi Dilçilik tədqiqat məqaləsindən yaradılmışdır. Məqalələr beş SSCI əhatəli jurnaldan götürülmüşdür:

• Applied Linguistics
• Language Teaching Research
• Modern Language Journal
• Language Learning
• TESOL Quarterly

Nümunə təsadüfi şəkildə və bütün Tətbiqi Dilçilik nəşrlərini təmsil edəcək formada yaradılmamışdır. Tədqiqata daxil edilə bilmək üçün məqalələrin Ədəbiyyat İcmalında tədqiqat boşluğunu bildirən diskursiv hərəkətə və Nəticə bölməsində açıq məhdudiyyət bildirmə hərəkətinə malik olması tələb olunmuşdur. Tədqiqatçılar jurnallar arasında balanslı sayda məqalə əldə edə bilmədiklərini açıq şəkildə bildirirlər.

Tam məqalələrdən ibarət korpus təxminən 1,14 milyon söz ehtiva edir. Araşdırılan xüsusi alt-korpuslarda Ədəbiyyat İcmalı 20.846 token və 3.433 type; Nəticə bölməsi isə 45.923 token və 4.813 type ehtiva edir. Buna görə xüsusilə metadiskurs müqayisələrində yalnız xam tezliklərə baxmaq yanıltıcı ola bilər; mənbə tədqiqat müqayisələrdə 10.000 sözə görə normallaşdırılmış nisbətləri də bildirir.

Məhdudiyyət Məzmunlarının Kodlaşdırılması

Məhdudiyyət məzmunları UAM CorpusTool 6.2j istifadə edilərək cümlə səviyyəsində kodlaşdırılmışdır. Bir cümlədə birdən çox məhdudiyyət kateqoriyasının olmasına icazə verilmişdir. Eyni məhdudiyyət ardıcıl fərqli cümlələrdə təkrarlandıqda hər cümlə ayrıca nümunə kimi sayılmışdır.

Kodlaşdırma etibarlılığını qiymətləndirmək üçün iki tədqiqatçı əvvəlcə 40 məqaləlik pilot nümunəni müstəqil şəkildə kodlaşdırmışdır. Cohen's κ=0.89 əldə edilmiş, fikir ayrılıqları müzakirə edilərək uzlaşdırılmış və qalan məqalələr eyni prosedurla ikiqat kodlaşdırılmışdır.

Kateqoriya tezliklərinin paylanması normal paylanmadan əhəmiyyətli şəkildə sapmışdır (Kolmogorov-Smirnov, p<.001). Buna görə LR və CO məhdudiyyət kateqoriyaları arasındakı əlaqələr üçün parametrik Pearson korrelyasiyası əvəzinə Spearman sıra korrelyasiyası (ρ) istifadə edilmişdir. Hesablamalar SPSS ilə aparılmışdır.

LR və CO Bölmələrində Məhdudiyyət Məzmunları

Nəticə bölməsində ən yüksək orta göstərici Daxili Etibarlılıq Təhdidlərində müşahidə edilmişdir (M=1.716). Metodoloji Qüsurlar da CO-da LR ilə müqayisədə daha tez-tez kodlaşdırılmışdır (1.284-ə qarşı 0.824). Populyasiya Etibarlılığı Təhdidlərinin ortası 0.318-dən 0.446-ya, Praktika-Bilik Münaqişəsinin ortası 0.432-dən 0.682-yə yüksəlmişdir.

Bunun əksinə, Ziddiyyətli Sübutun ortası 0.486-dan 0.101-ə, Bilik Boşluğu isə 0.797-dən 0.236-ya enir. Bu fərqlər ədəbiyyatda tədqiqatın əsaslandırılmasını qurmaq üçün önə çıxarılan problemlərlə yeni tədqiqatın sonunda qəbul edilən məhdudiyyətlərin eyni paylanmaya malik olmadığını göstərir.

Əhəmiyyətli Korrelyasiyaların Quruluşu

Bu əmsallar əlaqə ölçüləridir. Mənbə tədqiqat mətn nümunələrini fənnə xas konvensiyalar və tənqidi refleksivlik üzərindən şərh edir; lakin müşahidə olunan korrelyasiyalardan müəllif davranışının psixoloji səbəbi və ya bir bölmənin digər bölmə üzərində səbəb təsiri çıxarıla bilməz.

Metadiskurs Təhlili Necə Aparıldı?

Metadiskurs göstəriciləri AntConc istifadə edilərək Hylandın mövqe və oxucu ilə qarşılıqlı əlaqə inventarı üzrə axtarılmışdır. Avtomatik şəkildə tapılan namizəd nümunələr sonradan əl ilə yoxlanmış; yalnız həqiqətən metadiskursiv və qarşılıqlı funksiyaya malik istifadələr təhlilə daxil edilmişdir.

İki müəllifin müstəqil təsnifatı başlanğıcda %93,7 kodlayıcılararası uyğunluq yaratmışdır. Qalan uyğunsuzluqlar müzakirə yolu ilə həll edilmişdir. LR ilə CO arasındakı tezlik fərqləri log-likelihood (LL) testləri ilə qiymətləndirilmiş, təsir böyüklüyü üçün %DIFF istifadə edilmiş və statistik əhəmiyyət həddi p=0.05 olaraq müəyyən edilmişdir.

Bundan əlavə, self-mention nümunələrinin hansı söz növləri ilə birlikdə istifadə edildiyini araşdırmaq üçün Colligator 2.0 və ±4 tokenlik kontekst diapazonu istifadə edilmişdir.

Metadiskurs Göstəriciləri İki Bölmədə Necə Fərqlənir?

Nəticə bölməsində normallaşdırılmış ümumi metadiskurs sıxlığı Ədəbiyyat İcmalı ilə müqayisədə daha yüksəkdir: müvafiq olaraq 544.4 və 501.3 nümunə/10.000 söz; fərq LL=-5.07 ilə p<.05 səviyyəsindədir. Bununla belə, bütün alt kateqoriyalar eyni cür dəyişməmişdir: ümumi engagement sıxlığı iki bölmədə statistik baxımdan sabit qaldığı halda, mövqe göstəricilərində, xüsusilə hedges, attitude markers və self-mentions kateqoriyalarında əhəmiyyətli fərqlər tapılmışdır.

Qeyd: * p<.05, ** p<.01, *** p<.001. Xam tezliklərin təkbaşına müqayisəsi uyğun deyil; LR və CO alt-korpuslarının ölçüləri fərqlidir. Buna görə 10.000 sözə görə normallaşdırılmış tezliklər elmi şərh baxımından daha məlumatvericidir.

Hedges: Özünütənqiddə Daha Çox Ehtiyat

Hedges sıxlığı LR-da 156.9/10.000 sözdən CO-da 201.9/10.000 sözə yüksəlmişdir və fərq əhəmiyyətlidir (LL=-15.98, p<.001). Mənbə müəllifləri bunu tədqiqatçıların öz işlərinin məhdudiyyətlərini təqdim edərkən qəti iddialar əvəzinə daha ehtiyatlı epistemik mövqelər qurması ilə əlaqələndirirlər.

Bu istifadə elmi baxımdan mühümdür; çünki “bu metod yanlışdır” şəklindəki mütləq ifadə ilə “bu metod müəyyən şərtlərdə qərəz yarada bilər” şəklindəki ehtiyatlı ifadə eyni epistemik iddianı daşımır.

Self-Mention: Əvvəlki Tədqiqatları Tənqid Edərkən Müəllif Daha Görünəndir

Self-mention sıxlığı LR-da 35.0/10.000, CO-da 18.1/10.000 sözdür və fərq əhəmiyyətlidir (LL=16.46, p<.001). Beləliklə, birbaşa müəllif varlığı Ədəbiyyat İcmalında daha sıx görünür.

CO bölməsindəki self-mention nümunələri ayrıca müəyyən qrammatik nümunələrlə birlikdə araşdırılmışdır. Mənbə xüsusilə present perfect strukturları, cannot kimi modal elementlər və inkarlarla müəyyən kolliqasiya əlaqələri bildirir. Buradakı əsas diskursiv funksiyalardan biri müəllifin “nə iddia edə bilmədiyini” açıq şəkildə məhdudlaşdırmasıdır.

Engagement Ümumi Sabitdir, Alt Komponentlər Dəyişkəndir

Engagement ümumi LR-da 222.1, CO-da 220.2/10.000 sözdür və fərq əhəmiyyətli deyil (LL=0.02, p=.875). Lakin ümumi dəyərin oxşar olması alt kateqoriyaların da eyni olduğu demək deyil.

Personal asides LR-da daha yüksəkdir və fərq əhəmiyyətlidir (LL=5.01, p<.05). Directives isə CO-da daha yüksək sıxlığa malikdir və fərq güclü şəkildə əhəmiyyətlidir (LL=-11.79, p<.001). Beləliklə, iki bölmə təxminən eyni ümumi engagement miqdarına çatdığı halda oxucu ilə qarşılıqlı əlaqənin necə qurulduğu dəyişir.

Tədqiqatın Dəstəklədiyi Nəticələr

• Araşdırılan 148 məqalədə CO bölməsində LR bölməsinə nisbətən daha çox məhdudiyyət məzmunu kodlaşdırılmışdır.
• LR və CO ümumi məhdudiyyət məzmunları arasında zəif, lakin əhəmiyyətli müsbət korrelyasiya vardır.
• Bəzi məhdudiyyət kateqoriyaları iki bölmə arasında müsbət birlikdə dəyişdiyi halda Bilik Boşluğu bəzi CO göstəriciləri ilə mənfi əlaqəlidir.
• Mövqe göstəriciləri iki bölmə arasında əhəmiyyətli şəkildə fərqlənir.
• Ümumi engagement nisbəti əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsə də, personal asides və directives kimi alt kateqoriyalar fərqlənir.
• Akademik tənqidilik yalnız məhdudiyyət məzmunundan deyil, məhdudiyyətin hansı diskursiv resurslarla ifadə edilməsindən də formalaşır.

Tədqiqatın Dəstəkləmədiyi Nəticələr

• Korrelyasiyalar Ədəbiyyat İcmalındakı tənqidlərin Nəticə bölməsindəki özünütənqidə səbəb olaraq yol açdığını sübut etmir.
• 148 məqaləlik seçilmiş korpus bütün Tətbiqi Dilçilik nəşrlərinin mütləq təmsilçisi deyil.
• Mətndəki dil göstəriciləri tədqiqatçıların real psixoloji niyyətlərini və ya idrak proseslərini birbaşa ölçmür.
• Müəyyən məhdudiyyət növünün daha tez-tez yazılması tədqiqatın obyektiv elmi keyfiyyətinin avtomatik ölçüsü deyil.
• Tədqiqatın təhsil üzrə təklifləri hələ eksperimental sinif müdaxilələri ilə təsdiqlənmiş tədris təsirləri deyil.
• Nəticələr başqa fənlərə birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Tədqiqatın Əsas Məhdudiyyətləri

Müəlliflər üç əsas məhdudiyyəti vurğulayırlar. Birincisi, korpus Tətbiqi Dilçiliyin bütün alt sahələrini, mədəni kontekstlərini və akademik inkişaf səviyyələrini əhatə etməyə bilər. İkincisi, korpus əsaslı mətn təhlili böyük miqdarda yazılı nümunəni göstərə bilsə də, müəlliflərin mətni yaradarkən verdikləri idraki qərarları, şəxsi motivasiyaları və sosial-mədəni qarşılıqlı əlaqələri birbaşa izah edə bilməz. Üçüncüsü, tədqiqatın akademik yazı tədrisinə dair nəticələri nəşr olunmuş mətnlərdən çıxarılmışdır və müxtəlif öyrənən səviyyələrində tətbiq edilə bilməsi eksperimental pedaqoji müdaxilələrlə hələ təsdiqlənməmişdir.

Bu məhdudiyyətlərə görə nəticələrin ən təhlükəsiz şərhi belədir: tədqiqat müəyyən Tətbiqi Dilçilik tədqiqat məqaləsi korpusunda Ədəbiyyat İcmalı ilə Nəticə bölmələrinin tənqidilik baxımından əlaqəli, lakin diskursiv baxımdan fərqli vəzifələr daşıdığını göstərir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: “A potential limitation is...”: Enactment of criticality in Applied Linguistics research article Literature Review and Conclusion sections

Müəlliflər: Hui Zhou; Paul J. Thibault.

Corresponding author: Hui Zhou.

Qurum: School of International Studies, Northeast Normal University, Changchun, Jilin, China.

Mənbə növü: Tədqiqat məqaləsi preprinti; korpus əsaslı müqayisəli diskurs və genre təhlili.

Platforma: SSRN.

SSRN Abstract No.: 6883283.

DOI: 10.2139/ssrn.6883283.

SSRN qeydiyyat tarixi: 5 iyun 2026.

Rəy statusu: Mənbə PDF açıq şəkildə “Preprint not peer reviewed” kimi işarələnmişdir. Buna görə nəticələr rəyli yekun nəşr nəticələri kimi təqdim edilməməlidir.

Lisenziya/müəllif hüququ: SSRN qeydində hüquqların qorunduğu və icazəsiz təkrar istifadəyə icazə verilmədiyi bildirilir. Bu Verianla mətni mənbə mətni və ya cədvəlləri sözbəsöz çoxaltmır; elmi məlumatı və metod bilgisini orijinal Azərbaycanca izah və orijinal cədvəl quruluşu ilə çatdırır.

Maliyyələşdirmə: National Social Science Fund of China, Grant No. 25BYY023.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşmasının olmadığını bəyan edirlər.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbədə ayrıca və açıq məlumat əlçatanlığı bəyanatı müəyyən edilməmişdir.

Müəllif töhfələri: Mənbədə ayrıca CRediT müəllif töhfəsi bəyanatı təqdim edilməmişdir.

Əsas metod: 148 tədqiqat məqaləsindən yaradılmış korpus; UAM CorpusTool 6.2j ilə məhdudiyyət kodlaşdırması; 40 məqaləlik pilotda Cohen's κ=0.89; Spearman korrelyasiyası; SPSS; AntConc ilə metadiskurs axtarışı; əl ilə funksional yoxlama; %93,7 ilkin kodlayıcı uyğunluğu; log-likelihood və %DIFF müqayisəsi; Colligator 2.0 ilə ±4 diapazonunda kolliqasiya təhlili.

Əsas şərh məhdudiyyəti: Tədqiqat yazılı akademik diskurs nümunələrini araşdırır. Nəticələr səbəbli müəllif davranışını, real idraki niyyətləri və ya Tətbiqi Dilçiliyin bütün nəşr kainatını birbaşa təmsil etmir.