Ushbu tadqiqot akademik yozuvda tanqidiylikning amalga oshirilishini (criticality enactment), tadqiqotchilar avvalgi ishlarni tanqid qiladigan Adabiyot sharhi bilan o‘z tadqiqotlarining cheklovlarini baholaydigan Xulosa bo‘limlari o‘rtasidagi munosabat orqali o‘rganadigan korpusga asoslangan diskurs tahlilidir. SSCI doirasidagi beshta Amaliy tilshunoslik jurnalidan tanlangan 148 ta tadqiqot maqolasining tegishli bo‘limlari ham cheklov mazmunlari, ham metadiskurs (metadiscourse) ko‘rsatkichlari nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Xulosa bo‘limida jami 728 ta, Adabiyot sharhida 609 ta cheklov namunasi kodlangan; ikki bo‘limdagi jami cheklov mazmuni o‘rtasida kuchsiz, biroq statistik jihatdan ahamiyatli ijobiy bog‘liqlik aniqlangan (Spearman ρ=0.202, p<.05). Biroq bu natija sababiy munosabatning isboti emas; tadqiqot muayyan jurnallar va muayyan bo‘lim xususiyatlariga ega maqolalardan tuzilgan korpusni tekshiradi.

Tadqiqotning ikkinchi tahliliy qatlami akademik mualliflar cheklovlar haqida so‘z yuritganda faqat nimani tanqid qilishlarini emas, balki tanqidni diskursda qanday qurishlarini ham o‘rganadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mualliflar avvalgi tadqiqotlarni baholashda va o‘z ishlarini tanqid qilishda bir xil til resurslaridan bir xil darajada foydalanmaydilar. Xususan, ehtiyotkorlikni bildiruvchi ifodalar, pozitsiya markerlari, muallifning o‘ziga murojaatlari, shaxsiy izohlar va o‘quvchini yo‘naltiruvchi ifodalar ikki bo‘lim o‘rtasida sezilarli darajada farqlangan.

Tadqiqotning Asosiy Muammosi

Akademik tadqiqot maqolasida tanqidiylik faqat avvalgi tadqiqotlarning kamchiliklarini sanab o‘tish degani emas. Muallif ayni paytda qaysi bilim yetarli emasligini, qaysi usul cheklovga egaligini, qaysi nazariyaning tushuntirish quvvati yetishmasligini va o‘z tadqiqoti qaysi sharoitlardan tashqariga umumlashtirilmasligini ham diskursiv tarzda boshqaradi. Shu sababli tanqidiylik ham bilim mazmuni, ham bu mazmunning o‘quvchiga qanday taqdim etilishi bilan bog‘liq.

Adabiyot sharhi va Xulosa bo‘limlari shu nuqtayi nazardan bir-biriga o‘xshash, biroq turli ritorik vazifalarga ega ikki qismdir. Adabiyot sharhida muallif oldingi tadqiqotlarni baholash orqali o‘z ishiga tadqiqot bo‘shlig‘ini yaratadi. Xulosa bo‘limida esa ayni muallif o‘z tadqiqotining cheklovlarini tushuntirishi, natijalari qaysi sharoitlarda amal qilishini ko‘rsatishi va kelajakdagi tadqiqotlarga yo‘nalish berishi lozim.

Tadqiqotning boshlang‘ich nuqtasi shundaki, bu ikki faoliyat avvalgi adabiyotda ko‘pincha alohida-alohida o‘rganilgan. Hui Zhou va Paul J. Thibault bir xil tadqiqot maqolasining Adabiyot sharhi va Xulosa bo‘limlarini birgalikda tahlil qilib, oldingi ishlarga qaratilgan tanqid bilan tadqiqotchining o‘z ishiga qaratgan o‘z-o‘zini tanqidi qanday bog‘langanini o‘rganadilar.

Akademik Yozuvda Tanqidiylikning Amalga Oshirilishi Nima?

Tanqidiylikning amalga oshirilishi — akademik muallifning oldingi tadqiqotlar, mavjud bilim yoki o‘z ishini baholovchi hukmlarini matnda diskursiv tarzda ko‘rinadigan qilishidir. Ushbu tadqiqotda tanqidiylik ikki darajada amalga oshiriladi: qaysi ilmiy cheklov ifodalanganini ko‘rsatuvchi mazmun darajasi va muallif ushbu baholashni aniqlik, ehtiyotkorlik, shaxsiy mas’uliyat yoki o‘quvchi bilan o‘zaro aloqa kabi diskursiv resurslar orqali qanday qurishini ko‘rsatuvchi metadiskurs darajasi.

Ikki Tahlil Darajasi: Mazmun va Diskurs

Tadqiqotchilar tanqidiylikni alohida, biroq bir-birini to‘ldiruvchi ikki qatlamda operatsionallashtirganlar.

1. Mazmun darajasi: Matnda qaysi turdagi ilmiy cheklov ifodalangani aniqlangan.
2. Diskursiv daraja: Cheklov qaysi pozitsiya va o‘quvchi bilan o‘zaro aloqa vositalari orqali ifodalangani o‘rganilgan.

Bu farq muhimdir. Ikki gap bir xil metodologik cheklovni bildirishi mumkin; ammo biri kuchli va qat’iy hukm bilan, ikkinchisi esa ehtiyotkorlikni bildiruvchi modallik tuzilmasi bilan berilishi mumkin. Demak, ilmiy tanqidning mavzusi bilan uning ritorik shakli bir xil narsa emas.

Cheklov Mazmunlarining Sakkiz Toifasi

Tadqiqot adabiyotdagi tadqiqot bo‘shlig‘i va o‘z-o‘zidan bildirilgan cheklovlar tasniflarini birlashtirib, gap darajasida kodlash uchun sakkiz toifali umumiy doira yaratgan.

Metadiskurs: Muallifning Bilim va O‘quvchiga Nisbatan Pozitsiyasi

Ikkinchi tahlil Hylandning metadiskurs doirasidagi ikki asosiy guruhga tayanadi: pozitsiya (stance) va o‘quvchi bilan o‘zaro aloqa (engagement). Pozitsiya ko‘rsatkichlari muallif ilgari surgan mulohazaga qay darajada sodiqligini yoki unga ehtiyotkorlik bilan yondashishini ko‘rsatadi. O‘quvchi bilan o‘zaro aloqa ko‘rsatkichlari esa muallif o‘quvchini argumentga qanday jalb qilishini ko‘rsatadi.

• Hedges: possibly, might, could kabi ehtiyotkorlik va ehtimolni bildiruvchi tuzilmalar.
• Boosters: certainty darajasini oshiradigan, muqobil talqin doirasini toraytiradigan tuzilmalar.
• Attitude markers: muallifning bahosi va pozitsiyasini aniq ifodalovchi birliklar.
• Self-mentions: I, we, our kabi muallifning bevosita mavjudligini ko‘rsatuvchi shakllar.
• Reader pronouns: o‘quvchining matnga bevosita jalb qilinishi.
• Personal asides: asosiy diskurs oqimiga kiritilgan izohlovchi yoki baholovchi qo‘shimcha mulohazalar.
• Shared knowledge: muallif va o‘quvchi o‘rtasida umumiy qabul qilingan bilim borligini faraz qiluvchi ifodalar.
• Questions: hal qilinmagan muammo yoki tadqiqot yo‘nalishiga qaratilgan savollar.
• Directives: o‘quvchidan muayyan nuqtaga e’tibor qaratishni yoki muayyan fikrlash amalini bajarishni talab qiladigan yo‘naltiruvchi tuzilmalar.

Adabiyot Tanqidi bilan O‘z-o‘zini Tanqid Qilish O‘rtasidagi Munosabat Nima?

Tadqiqotda Adabiyot sharhidagi jami cheklov mazmuni bilan ayni maqolaning Xulosa bo‘limidagi jami cheklov mazmuni o‘rtasida kuchsiz, biroq statistik jihatdan ahamiyatli ijobiy korrelyatsiya aniqlangan (ρ=0.202, p<.05). Bu natija avvalgi adabiyotni intensiv tanqid qiladigan maqolalarda ma’lum darajada ko‘proq o‘z-o‘zini tanqid qilish ham bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi; biroq korrelyatsiya miqdori past va natija bir bo‘lim ikkinchisiga sababiy tarzda olib kelishini isbotlamaydi.

Munosabatning barcha cheklov turlarida bir xil yo‘nalishda yoki bir xil kuchda bo‘lmasligi ayniqsa muhimdir. Ayrim toifalar Adabiyot sharhidan Xulosa bo‘limiga ijobiy ravishda birga o‘zgarar ekan, ayrim munosabatlar salbiydir. Bu akademik tanqidiylik bir o‘lchovli xatti-harakat emasligini ko‘rsatadi.

Adabiyot Tanqidi va O‘z-o‘zini Tanqid Qilish O‘rtasidagi Umumiy Mezonlar

Bir xil cheklov toifalarining ikki bo‘limdagi chastotalari taqqoslanganda toifa ichida uchta ijobiy va ahamiyatli munosabat qayd etilgan: Ichki Validlikka Tahdidlar uchun ρ=0.223 (p<.01), Metodologik Nuqsonlar uchun ρ=0.192 (p<.05) va Nazariya Muammolari uchun ρ=0.180 (p<.05). Shunday qilib, mualliflar avvalgi tadqiqotlarni baholashda muhim deb bilgan ayrim metodologik va nazariy mezonlar o‘z tadqiqotlarini baholashda ham qayta paydo bo‘lishi ko‘rinadi.

Bu natija “mualliflar tanqid qilgan barcha muammolarni o‘z tadqiqotlarida takrorlaydi” degani emas. Tadqiqotchilar muhokamasidagi torroq talqin shuki, ayni fan doirasida validlik, usul va nazariya bo‘yicha qo‘llanadigan baholash standartlari boshqalarning ishlariga ham, tadqiqotchining o‘z ishiga ham tatbiq etilishi mumkin.

Bilim Bo‘shlig‘ining Boshqacha Xatti-harakati

Bilim Bo‘shlig‘i (KV) boshqacha namuna ko‘rsatgan. Adabiyot sharhida muayyan bilim bo‘shlig‘ining ko‘proq ta’kidlanishi jami o‘z-o‘zidan bildirilgan cheklovlar miqdori bilan salbiy yo‘nalishda bog‘langan (ρ=-0.196, p<.05). Adabiyot sharhidagi Bilim Bo‘shlig‘i bilan Xulosa bo‘limidagi Amaliyot-Bilim Ziddiyati o‘rtasida ham salbiy munosabat mavjud (ρ=-0.243, p<.01).

Mualliflarning talqiniga ko‘ra, tadqiqot boshida nishonga olingan muayyan bilim bo‘shliqlari yangi tadqiqot tomonidan hech bo‘lmaganda qisman ko‘rib chiqilgan bo‘lishi mumkin. Biroq bu statistik munosabat muayyan bilim bo‘shlig‘i haqiqatan to‘liq yopilganini mustaqil ravishda isbotlamaydi.

Nazariya va Empirik Ma’lumot O‘rtasidagi Bog‘liqlik

Qayd etilgan eng kuchli toifalararo munosabatlardan biri Adabiyot sharhidagi Nazariya Muammolari bilan Xulosa bo‘limidagi Empirik Ma’lumotga Ehtiyoj o‘rtasidadir (ρ=0.423, p<.001). Tadqiqot talqiniga ko‘ra, nazariy yetishmovchiliklarni oldinga chiqarish nazariyani sinaydigan, rivojlantiradigan yoki qayta talqin qiladigan yangi empirik ma’lumotga bo‘lgan ehtiyoj bilan birga yuzaga kelishi mumkin.

Bu bog‘liqlik ilmiy yozuvning siklik tuzilishini tushuntirishga ayniqsa yordam beradi: avvalgi nazariyaning cheklovi yangi tadqiqot savolini qo‘llab-quvvatlashi mumkin; yangi tadqiqot esa o‘z natijalaridan keyin yangi ma’lumot yoki yangi nazariyaga ehtiyojni yuzaga chiqarishi mumkin.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Korpusning Tuzilishi

Tadqiqot korpusi aniq ajratish mumkin bo‘lgan Adabiyot sharhi va Xulosa bo‘limlariga ega 148 ta Amaliy tilshunoslik tadqiqot maqolasidan tuzilgan. Maqolalar SSCI doirasidagi beshta jurnaldan olingan:

• Applied Linguistics
• Language Teaching Research
• Modern Language Journal
• Language Learning
• TESOL Quarterly

Tanlanma tasodifiy va barcha Amaliy tilshunoslik nashrlarini ifodalovchi tarzda tuzilmagan. Tadqiqotga kiritish uchun maqolalarning Adabiyot sharhida tadqiqot bo‘shlig‘ini ko‘rsatuvchi diskursiv harakat va Xulosa bo‘limida aniq cheklovni ko‘rsatuvchi harakat bo‘lishi talab qilingan. Tadqiqotchilar jurnallar o‘rtasida muvozanatli miqdorda maqola to‘play olmaganlarini ochiq bildiradilar.

To‘liq maqolalardan tuzilgan korpus taxminan 1,14 million so‘zni o‘z ichiga oladi. Tekshirilgan maxsus quyi korpuslarda Adabiyot sharhi 20.846 token va 3.433 type; Xulosa bo‘limi esa 45.923 token va 4.813 type ni o‘z ichiga oladi. Shu sababli, ayniqsa metadiskurs taqqoslashlarida faqat xom chastotalarga qarash chalg‘itishi mumkin; manba tadqiqot taqqoslashlarda 10.000 so‘zga normallashtirilgan nisbatlarni ham hisobot qiladi.

Cheklov Mazmunlarini Kodlash

Cheklov mazmunlari UAM CorpusTool 6.2j yordamida gap darajasida kodlangan. Bir gapda bir nechta cheklov toifasi bo‘lishiga ruxsat berilgan. Bir xil cheklov ketma-ket turli gaplarda takrorlanganda har bir gap alohida namuna sifatida hisoblangan.

Kodlash ishonchliligini baholash maqsadida ikki tadqiqotchi avval 40 maqolalik pilot tanlanmani mustaqil ravishda kodlagan. Cohen's κ=0.89 olingan, kelishmovchiliklar muhokama qilinib kelishtirilgan va qolgan maqolalar shu protsedura bo‘yicha ikki marta kodlangan.

Toifa chastotalarining taqsimoti normal taqsimotdan sezilarli darajada og‘gan (Kolmogorov-Smirnov, p<.001). Shu sababli LR va CO cheklov toifalari o‘rtasidagi munosabatlar uchun parametrik Pearson korrelyatsiyasi o‘rniga Spearman tartib korrelyatsiyasi (ρ) qo‘llangan. Hisob-kitoblar SPSS yordamida bajarilgan.

LR va CO Bo‘limlaridagi Cheklov Mazmunlari

Xulosa bo‘limida eng yuqori o‘rtacha ko‘rsatkich Ichki Validlikka Tahdidlarda kuzatilgan (M=1.716). Metodologik Nuqsonlar ham COda LRga qaraganda ko‘proq kodlangan (1.284 ga qarshi 0.824). Populyatsiya Validligiga Tahdidlarning o‘rtachasi 0.318 dan 0.446 ga, Amaliyot-Bilim Ziddiyatining o‘rtachasi 0.432 dan 0.682 ga ko‘tarilgan.

Bunga qarama-qarshi ravishda, Qarama-qarshi Dalillar o‘rtachasi 0.486 dan 0.101 ga, Bilim Bo‘shlig‘i esa 0.797 dan 0.236 ga tushadi. Bu farqlar adabiyotda tadqiqot asosini qurish uchun oldinga chiqarilgan muammolar bilan yangi tadqiqot yakunida tan olingan cheklovlarning bir xil taqsimotga ega emasligini ko‘rsatadi.

Ahamiyatli Korrelyatsiyalarning Tuzilishi

Bu koeffitsiyentlar munosabat o‘lchovlaridir. Manba tadqiqot matniy namunalarni fan an’analari va tanqidiy refleksivlik orqali talqin qiladi; biroq kuzatilgan korrelyatsiyalardan muallif xatti-harakatining psixologik sababi yoki bir bo‘limning ikkinchi bo‘limga sababiy ta’siri chiqarib bo‘lmaydi.

Metadiskurs Tahlili Qanday Amalga Oshirilgan?

Metadiskurs ko‘rsatkichlari AntConc yordamida Hylandning pozitsiya va o‘quvchi bilan o‘zaro aloqa inventari asosida qidirilgan. Avtomatik ravishda topilgan nomzod misollar keyinchalik qo‘lda tekshirilgan; faqat haqiqatan metadiskursiv va interaksion funksiyani bajargan qo‘llanishlar tahlilga kiritilgan.

Ikki muallifning mustaqil tasnifi dastlab %93,7 kodlovchilararo moslikni bergan. Qolgan kelishmovchiliklar muhokama orqali hal qilingan. LR va CO o‘rtasidagi chastota farqlari log-likelihood (LL) testlari bilan baholangan, ta’sir kattaligi uchun %DIFF qo‘llangan va statistik ahamiyatlilik chegarasi p=0.05 deb belgilangan.

Bundan tashqari, self-mention namunalarining qaysi so‘z turkumlari bilan birga qo‘llanishini tekshirish uchun Colligator 2.0 va ±4 tokenlik kontekst oralig‘i ishlatilgan.

Metadiskurs Ko‘rsatkichlari Ikki Bo‘limda Qanday Farqlanadi?

Xulosa bo‘limida normallashtirilgan jami metadiskurs zichligi Adabiyot sharhiga qaraganda yuqoriroq: mos ravishda 544.4 va 501.3 namuna/10.000 so‘z; farq LL=-5.07 bilan p<.05 darajasida. Biroq barcha kichik toifalar bir xil o‘zgarmagan: umumiy engagement zichligi ikki bo‘limda statistik jihatdan barqaror qolgan bo‘lsa, pozitsiya ko‘rsatkichlarida, ayniqsa hedges, attitude markers va self-mentions toifalarida ahamiyatli farqlar aniqlangan.

Izoh: * p<.05, ** p<.01, *** p<.001. Xom chastotalarni alohida taqqoslash to‘g‘ri emas; LR va CO quyi korpuslarining hajmlari turlicha. Shu sababli 10.000 so‘zga normallashtirilgan chastotalar ilmiy talqin nuqtayi nazaridan ko‘proq axborot beradi.

Hedges: O‘z-o‘zini Tanqid Qilishda Ko‘proq Ehtiyotkorlik

Hedges zichligi LRda 156.9/10.000 so‘zdan COda 201.9/10.000 so‘zga ko‘tarilgan va farq ahamiyatlidir (LL=-15.98, p<.001). Manba mualliflari buni tadqiqotchilar o‘z ishlarining cheklovlarini taqdim etishda qat’iy da’volar o‘rniga ehtiyotkorroq epistemik pozitsiyalarni qurishi bilan bog‘laydilar.

Bu qo‘llanish ilmiy jihatdan muhimdir; chunki “bu usul noto‘g‘ri” shaklidagi mutlaq ifoda bilan “bu usul muayyan sharoitlarda og‘ish keltirib chiqarishi mumkin” shaklidagi ehtiyotkor ifoda bir xil epistemik da’voni bildirmaydi.

Self-Mention: Avvalgi Ishlarni Tanqid Qilganda Muallif Ko‘proq Ko‘rinadi

Self-mention zichligi LRda 35.0/10.000, COda 18.1/10.000 so‘zdir va farq ahamiyatlidir (LL=16.46, p<.001). Shunday qilib, muallifning bevosita mavjudligi Adabiyot sharhida ko‘proq ko‘rinadi.

CO bo‘limidagi self-mention misollari shuningdek muayyan grammatik naqshlar bilan birgalikda o‘rganilgan. Manba, ayniqsa present perfect tuzilmalari, cannot kabi modal birliklar va inkorlar bilan muayyan kolligatsion munosabatlarni qayd etadi. Bu yerda asosiy diskursiv funksiyalardan biri muallifning “nimani da’vo qila olmasligini” ochiq tarzda chegaralashidir.

Engagement Jami Barqaror, Kichik Tarkibiy Qismlari O‘zgaruvchan

Engagement jami LRda 222.1, COda 220.2/10.000 so‘zdir va farq ahamiyatli emas (LL=0.02, p=.875). Biroq umumiy qiymatning o‘xshashligi kichik toifalar ham bir xil degani emas.

Personal asides LRda yuqoriroq va farq ahamiyatlidir (LL=5.01, p<.05). Directives esa COda yuqoriroq zichlikka ega va farq kuchli darajada ahamiyatlidir (LL=-11.79, p<.001). Demak, ikki bo‘lim taxminan bir xil jami engagement miqdoriga erishsa-da, o‘quvchi bilan o‘zaro aloqaning qanday qurilishi o‘zgaradi.

Tadqiqot Qo‘llab-quvvatlaydigan Xulosalar

• O‘rganilgan 148 maqolada CO bo‘limida LR bo‘limiga qaraganda ko‘proq cheklov mazmuni kodlangan.
• LR va CO jami cheklov mazmunlari o‘rtasida kuchsiz, biroq ahamiyatli ijobiy korrelyatsiya mavjud.
• Ayrim cheklov toifalari ikki bo‘lim o‘rtasida ijobiy birga o‘zgarar ekan, Bilim Bo‘shlig‘i ayrim CO ko‘rsatkichlari bilan salbiy bog‘langan.
• Pozitsiya ko‘rsatkichlari ikki bo‘lim o‘rtasida ahamiyatli darajada farqlanadi.
• Umumiy engagement nisbati sezilarli o‘zgarmasa ham, personal asides va directives kabi kichik toifalar farqlanadi.
• Akademik tanqidiylik faqat cheklov mazmunidan emas, balki cheklov qaysi diskursiv resurslar bilan ifodalanganidan ham tarkib topadi.

Tadqiqot Qo‘llab-quvvatlamaydigan Xulosalar

• Korrelyatsiyalar Adabiyot sharhidagi tanqidlar Xulosa bo‘limidagi o‘z-o‘zini tanqid qilishga sababiy ravishda olib kelishini isbotlamaydi.
• 148 maqoladan iborat tanlangan korpus barcha Amaliy tilshunoslik nashrlarining zaruriy vakili emas.
• Matndagi til ko‘rsatkichlari tadqiqotchilarning haqiqiy psixologik niyatlari yoki kognitiv jarayonlarini bevosita o‘lchamaydi.
• Muayyan cheklov turining ko‘proq yozilishi tadqiqotning obyektiv ilmiy sifatining avtomatik o‘lchovi emas.
• Tadqiqotning ta’limiy tavsiyalari hali eksperimental sinf aralashuvlari bilan tasdiqlangan o‘qitish ta’sirlari emas.
• Natijalarni boshqa fanlarga bevosita umumlashtirib bo‘lmaydi.

Tadqiqotning Asosiy Cheklovlari

Mualliflar uchta asosiy cheklovni ta’kidlaydilar. Birinchidan, korpus Amaliy tilshunoslikning barcha kichik sohalari, madaniy kontekstlari va akademik rivojlanish darajalarini qamrab olmasligi mumkin. Ikkinchidan, korpusga asoslangan matn tahlili katta miqdordagi yozma naqshlarni ko‘rsata olsa-da, mualliflarning matnni yaratishda qabul qilgan kognitiv qarorlari, shaxsiy motivatsiyalari va ijtimoiy-madaniy o‘zaro ta’sirlarini bevosita tushuntira olmaydi. Uchinchidan, tadqiqotning akademik yozishni o‘qitish bo‘yicha xulosalari nashr qilingan matnlardan chiqarilgan va ularning turli o‘rganuvchi darajalarida qo‘llanishi eksperimental pedagogik aralashuvlar bilan hali tasdiqlanmagan.

Ushbu cheklovlar sababli natijalarning eng xavfsiz talqini quyidagicha: tadqiqot muayyan Amaliy tilshunoslik tadqiqot maqolalari korpusida Adabiyot sharhi va Xulosa bo‘limlari tanqidiylik nuqtayi nazaridan bog‘liq, biroq diskursiv jihatdan turli vazifalarni bajarishini ko‘rsatadi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: “A potential limitation is...”: Enactment of criticality in Applied Linguistics research article Literature Review and Conclusion sections

Mualliflar: Hui Zhou; Paul J. Thibault.

Corresponding author: Hui Zhou.

Muassasa: School of International Studies, Northeast Normal University, Changchun, Jilin, China.

Manba turi: Tadqiqot maqolasi preprinti; korpusga asoslangan qiyosiy diskurs va genre tahlili.

Platforma: SSRN.

SSRN Abstract No.: 6883283.

DOI: 10.2139/ssrn.6883283.

SSRN ro‘yxatga olish sanasi: 5 iyun 2026.

Taqriz holati: Manba PDF ochiq ravishda “Preprint not peer reviewed” deb belgilangan. Shu sababli natijalar taqrizdan o‘tgan yakuniy nashr natijalari sifatida taqdim etilmasligi kerak.

Litsenziya/mualliflik huquqi: SSRN qaydida huquqlar saqlanishi va ruxsatsiz qayta foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi ko‘rsatilgan. Ushbu Verianla matni manba matni yoki jadvallarni so‘zma-so‘z takrorlamaydi; ilmiy ma’lumot va usul haqidagi ma’lumotni original O‘zbekcha izoh va original jadval tartibi bilan yetkazadi.

Moliyalashtirish: National Social Science Fund of China, Grant No. 25BYY023.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bayon qiladilar.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Manbada alohida va aniq ma’lumotlar mavjudligi bayonoti aniqlanmagan.

Muallif hissalari: Manbada alohida CRediT muallif hissasi bayonoti taqdim etilmagan.

Asosiy usul: 148 ta tadqiqot maqolasidan tuzilgan korpus; UAM CorpusTool 6.2j bilan cheklovlarni kodlash; 40 maqolalik pilotda Cohen's κ=0.89; Spearman korrelyatsiyasi; SPSS; AntConc bilan metadiskurs qidiruvi; qo‘lda funksional tekshiruv; %93,7 dastlabki kodlovchilararo moslik; log-likelihood va %DIFF taqqoslashi; Colligator 2.0 bilan ±4 oralig‘ida kolligatsiya tahlili.

Asosiy talqin chegarasi: Tadqiqot yozma akademik diskurs naqshlarini o‘rganadi. Natijalar sababiy muallif xatti-harakatini, haqiqiy kognitiv niyatlarni yoki Amaliy tilshunoslikning butun nashr olamini bevosita ifodalamaydi.