Karboksimetil sellüloza (carboxymethyl cellulose, CMC) sellüloza zəncirindəki bəzi hidroksil qruplarının karboksimetil qrupları ilə əvəzlənməsi nəticəsində alınan, suda həll olan kimyəvi modifikasiya edilmiş sellüloza efiridir. Bu tədqiqat əvəzlənmə dərəcəsi 0,7 olan CMC-nin sellülolitik bakteriya Cellulomonas flavigena tərəfindən necə parçalandığını; polimerin özlülüyü və molekulyar çəkisindəki dəyişiklikləri bakterial böyümə və hüceyrədənkənar sellülaza aktivliyi ilə birlikdə izləyərək araşdırmışdır. Təcrübələrdə CMC ilk 24 saatda sürətlə depolimerləşmiş, məhlulun özlülüyü 7 mPa·s-dən yuxarı başlanğıc səviyyədən təxminən 1,6 mPa·s-ə enmiş və çəki üzrə orta molekulyar çəki təxminən 250–280 kDa səviyyəsindən təxminən 50–60 kDa aralığına düşmüşdür. Buna baxmayaraq, 24–48 saat arasında sonrakı parçalanma məhdud qalmış və analizlər yüksək molekulyar çəkili aralıq polimer fraqmentlərinin geridə qaldığını göstərmişdir. Buna görə tədqiqat polimer zəncirinin qısalmasını göstərən depolimerləşmənin tam biodeqradasiya və ya minerallaşma ilə eyni məna daşımadığını ortaya qoyur.

CMC-nin mövcudluğu C. flavigena-nın sellülaza ifrazını xüsusilə ilk 24 saatda artırmış, lakin bu cavab 48 saata çatdıqda azalmışdır. Havadan alınmış mikroorqanizmlərdən əldə edilən Bacillus spp. ilə yaradılmış birgə kultura daha çox biokütlə və daha yüksək sellülaza aktivliyi yaratmasına baxmayaraq, CMC-nin molekulyar çəkisini C. flavigena tək kulturasının çatdığı səviyyədən daha aşağı endirməmişdir. Nəticə göstərir ki, yalnız ümumi mikrobial böyümənin və ya ölçülmüş ümumi sellülaza aktivliyinin artırılması kimyəvi cəhətdən əvəzlənmiş CMC fraqmentlərinin sonrakı parçalanması üçün kifayət deyil.

Suda həll olan sellüloza törəmələrində əsas problem

Sellüloza təbii olaraq yüksək kristallığa malik və suda zəif həll olan polisaxariddir. Hidroksil qruplarına hidrofil kimyəvi qrupların əlavə edilməsi sellülozanı suda həll olan törəmələrə çevirə bilər. Metil sellüloza, hidroksipropil metil sellüloza və karboksimetil sellüloza bu sinfin nümunələridir. Bu kimyəvi dəyişikliklər materialın həllolma və istifadə xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırarkən, təbii sellüloza skeletinin mikroorqanizmlər tərəfindən parçalanma formasını da dəyişə bilər.

CMC-də iki fərqli struktur əlaqəsini ayırd etmək vacibdir. Birincisi, anhidroqlükoza vahidlərini sellüloza skeleti boyunca bir-birinə bağlayan β-1,4-qlikozid rabitələridir. İkincisi isə karboksimetil əvəzləyici qruplarını qlükoza vahidlərindəki hidroksil qruplarına bağlayan efir rabitələridir. Endoqlükanazlar, ekzoqlükanazlar və β-qlükozidazlar kimi sellülolitik fermentlər əsasən polisaxarid skeletindəki qlikozid rabitələrini hədəfləyir. Lakin karboksimetil əvəzlənməsi fermentin çata bildiyi sahələri azalda və daha davamlı aralıq məhsulların yaranmasına səbəb ola bilər.

Depolimerləşmə ilə minerallaşma arasındakı fərq nədir?

Depolimerləşmə uzun polimer zəncirinin daha qısa polimer və ya oliqomer fraqmentlərinə ayrılmasıdır; minerallaşma isə üzvi karbonun mikroorqanizmlər və digər proseslər vasitəsilə son məhsullara, məsələn CO₂ və H₂O-ya qədər çevrilməsini ifadə edir. Bu tədqiqatda CMC-nin özlülüyü və molekulyar çəkisi kəskin azalsa da, qalan polimer siqnalının böyük ölçüdə qorunması və fraqmentlərin hüceyrələr tərəfindən davamlı şəkildə istehlak edilməməsi depolimerləşmə baş verərkən tam minerallaşmanın göstərilə bilmədiyini ortaya qoymuşdur.

Tədqiqatın ədəbiyyatda aradan qaldırmağa çalışdığı boşluq

Polimer biodeqradasiyası bir çox tədqiqatda yalnız bir baxımdan qiymətləndirilə bilər: molekulyar çəki və ya özlülük kimi fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlər ölçülür, yaxud CO₂ yaranması, hüceyrə böyüməsi və ya ferment aktivliyi kimi bioloji nəticələrdən biri izlənir. Bu tədqiqat isə polimerin fiziki və molekulyar dəyişməsini mikroorqanizmin böyüməsi və fermentativ cavabı ilə eyni eksperimental sistem daxilində əlaqələndirməyi məqsəd qoymuşdur.

Tədqiqatçılar həmçinin qida mühitinin və ikinci mikrobial qrupun parçalanma prosesini dəyişdirib-dəyişdirmədiyini araşdırmışlar. Bunun üçün C. flavigena həm tək, həm də havadan əldə edilmiş Bacillus spp. ilə birlikdə minimal və üzvi olmaqla iki fərqli qida mühitində öyrənilmişdir.

Tədqiqatda istifadə olunan CMC

Təcrübələrdə başlanğıc molekulyar çəkisi təxminən 250 kDa və əvəzlənmə dərəcəsi 0,7 olan CMC istifadə edilmişdir. Polimer əvvəlcə avtoklavlanmış deionlaşdırılmış suda %1 w/v ehtiyat məhlul kimi hazırlanmış və otaq temperaturunda 48 saat yumşaq maqnit qarışdırılması ilə həll edilmişdir. Kultura təcrübələrində işçi konsentrasiya %0,5 w/v olaraq təyin edilmişdir.

Əvəzlənmə dərəcəsi sellüloza skeletindəki qlükoza vahidlərinin hidroksil qruplarının hansı dərəcədə kimyəvi olaraq dəyişdirildiyini təsvir edir. Bu təcrübədə istifadə olunan DS 0,7 olan CMC-də karboksimetil qrupları sellülazanın kəsə biləcəyi ardıcıl qlikozid rabitə sahələrini poza bilən struktur maneələr yaradır.

Mikroorqanizm sistemi

Əsas model orqanizm Cellulomonas flavigena ATCC 482-dir. Bu bakteriya sellüloza və sellüloza törəmələrini parçalaya bilən hüceyrədənkənar sellülolitik fermentlər istehsal edir. İkinci mikrobial komponent kimi qida mühitinin qısa müddət havaya açıq saxlanılması ilə əldə edilmiş havamənşəli Bacillus spp. istifadə edilmişdir.

Aktiv başlanğıc kulturları 37 °C-də, 120 rpm çalxalanma altında təxminən 72–96 saat böyüdülmüşdür. Təcrübələrdə həm tək kulturlar, həm də C. flavigena + Bacillus spp. birgə kulturası istifadə edilmişdir.

Minimal və üzvi mühit niyə birlikdə istifadə edildi?

Minimal mühit əsas duzları təmin etməklə yanaşı CMC-nin bakteriyalar üçün başlıca karbon mənbəyi olmasını təmin edəcək şəkildə hazırlanmışdır. Üzvi mühit isə maya ekstraktı və əlavə qida komponentləri ehtiva etdiyinə görə mikroorqanizmlərin ümumi böyüməsini və ferment istehsalını dəstəkləyən daha zəngin şərait yaratmışdır. Beləliklə, CMC parçalanmasının yalnız polimer quruluşundan, yoxsa ümumi qida vəziyyətindən də asılı olduğu qiymətləndirilə bilmişdir.

Üzvi mühitin 2× ehtiyat məhlulu hər litr üçün 4 g maya ekstraktı, 10 g KH₂PO₄ və 2 g (NH₄)₂SO₄ ehtiva etmiş və pH 7,1-ə tənzimlənmişdir. Fosfatla buferlənmiş minimal mühitin pH dəyəri isə avtoklavlamadan əvvəl 7,2 olaraq tənzimlənmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Təcrübə quruluşu

Tək kultura təcrübələrində təxminən OD₆₀₀ = 0,3 səviyyəsindəki C. flavigena və ya təxminən OD₆₀₀ = 1 səviyyəsindəki Bacillus spp. inokulumundan 1 mL, 50 mL qida mühitinə əlavə edilmişdir. Mühit %0,5 w/v CMC ehtiva etmiş və kulturlar 250 mL baffled flasklarda aparılmışdır. Birgə kulturada hər iki inokulumdan 1 mL istifadə edilərək ümumi həcm 52 mL olmuşdur. Bütün kulturlar aerob şəraitdə 37 °C və 120 rpm-də inkubasiya edilmişdir.

Optik sıxlıq, sellülaza aktivliyi və özlülük 24 və 48 saatda ölçülmüş; molekulyar çəki analizi 48-ci saatda aparılmışdır. CMC ehtiva etməyən eyni qida mühitləri mənfi nəzarət kimi istifadə edilmişdir.

Sellülaza aktivliyi necə ölçüldü?

Kultura supernatantlarındakı aktiv sellülaza miqdarı flüoressensiya əsaslı test dəsti ilə ölçülmüşdür. Resorufin cellobioside (Res-CB) hidrolizi 530 nm həyəcanlandırma və 595 nm emissiya dalğa uzunluqlarında, Tecan Infinite 200 PRO mikroplaka oxuyucusunda 37 °C-də izlənmişdir. Kinetik əyrilər xətti gecikmə fazasını ehtiva edən eksponensial modelə uyğunlaşdırılmış və əldə olunan sürət sabiti aktiv sellülazanın kəmiyyət göstəricisi kimi istifadə edilmişdir.

Polimer zəncirinin dəyişməsi necə ölçüldü?

Özlülük TA Instruments HR-20 reometrində 20 mm diametrli və 2° bucaqlı paslanmayan polad konusdan istifadə etməklə 25,0 ± 0,5 °C-də ölçülmüşdür. Molekulyar çəkinin müəyyən edilməsində ölçüyə görə ayırma xromatoqrafiyası (size exclusion chromatography, SEC) və ikiölçülü maye xromatoqrafiyası (2D-LC) istifadə edilmişdir.

SEC-dən əvvəl kultura nümunələri sentrifuqalanmış, supernatanta son konsentrasiyası 10 mM olmaqla HgCl₂ əlavə edilmiş və davam edən fermentativ aktivliyi dayandırmaq məqsədilə nümunələr 90 °C-də qızdırılmışdır. SEC-də iki Agilent PL aquagel-OH mixed-H kolonu istifadə edilmiş; hərəkətli faza 200 mM NaNO₃ və 10 mM NaH₂PO₄ ehtiva etmiş və pH 7-də saxlanılmışdır. Molekulyar çəkilər PEG/PEO kalibrləmə standartına əsasən müəyyən edilmişdir. 2D-LC sisteminin ikinci ölçüsündə Agilent Poroshell Aq-C18 tərs faza kolonu və ELSD deteksiyası istifadə edilmişdir.

Mikrobial identifikasiya təsdiqi

Kultura DNT-si DNeasy PowerWater Pro Kit ilə izolyasiya edilmiş və 16S rRNA geninin V3–V4 bölgələri 341F və 806R praymerləri ilə hədəflənmişdir. Sekvensləmə Illumina MiSeq üzərində PE 2×300 bp kimyası ilə həyata keçirilmişdir. Xam ardıcıllıqlar DADA2 iş axını ilə işlənmiş, amplikon ardıcıllıq variantlarının taksonomik təsnifatı Silva 138.2 verilənlər bazası və seçilmiş ardıcıllıqlar üçün NLM Standard Nucleotide BLAST istifadə edilərək aparılmışdır. Aşağı axın analizləri phyloseq R paketi ilə həyata keçirilmişdir.

Statistik qiymətləndirmə

Bütün təcrübələr ən azı üç müstəqil təkrarla aparılmışdır. Statistik analiz GraphPad Prism ilə həyata keçirilmişdir. Təcrübə qrupları arasındakı fərqlər iki istiqamətli dispersiya analizi ilə qiymətləndirilmiş; əhəmiyyətli əsas təsir və ya qarşılıqlı təsir aşkar edildikdə qrup cütləri Tukey çoxsaylı müqayisə testi ilə araşdırılmışdır. Nəticələr orta ± standart sapma kimi verilmiş və mənbədə əhəmiyyətlilik səviyyələri p > 0,05 üçün ns, p < 0,05 üçün *, p < 0,01 üçün **, p < 0,001 üçün *** və p < 0,0001 üçün **** şəklində göstərilmişdir.

CMC ilk 48 saatda necə dəyişdi?

C. flavigena CMC-ni ilk 24 saat ərzində sürətlə depolimerləşdirmiş, lakin bu güclü başlanğıc təsirindən sonra parçalanma böyük ölçüdə plato mərhələsinə keçmişdir. Minimal və üzvi mühitlərdə başlanğıcda 7 mPa·s-dən yuxarı olan özlülük təxminən 1,6 mPa·s-ə düşmüş; 24 ilə 48 saat arasında əlavə azalma məhdud qalmışdır. Molekulyar çəki də 48 saatda təxminən 50–60 kDa səviyyəsinə enmiş, lakin xromatoqrafik siqnalın qorunması polimer karbonunun tam istehlak edilmədiyini göstərmişdir.

Özlülük və molekulyar çəki nəticələri

SEC xromatoqramlarının inteqrasiya olunmuş siqnal intensivliyinin bakteriyalı və bakteriyasız şəraitdə oxşar qalması molekul zəncirlərinin qısaldığını, lakin ümumi CMC materialının əhəmiyyətli hissəsinin sistemdə qaldığını düşündürmüşdür. 2D-LC analizində birinci ölçüdə saxlanma vaxtının daha gec dəyərlərə sürüşməsi molekulyar çəkidəki azalma ilə uyğundur. Bunun əksinə olaraq, ikinci ölçüdə saxlanma davranışının böyük ölçüdə dəyişməməsi qalan fraqmentlərin əsas polimerin xromatoqrafik xarakterini qoruduğunu göstərmişdir.

Bakteriya böyüməsi CMC istehlakını dəstəklədimi?

Minimal mühitdə hüceyrə sıxlığı ümumən aşağı qalmışdır. CMC ehtiva edən kulturlarda 24-cü saatda kiçik böyümə artımı müşahidə edilmiş, lakin 48-ci saatda bu fərq yox olmuşdur. Üzvi mühitdə hüceyrə sıxlığı minimal mühitlə müqayisədə daha yüksək olsa da, CMC əlavə edilməsi C. flavigena-nın böyüməsini nəzarət kulturlarının üzərinə davamlı şəkildə çıxarmamışdır. Bu nəticə CMC-nin araşdırılan şəraitdə bakteriya üçün uzunmüddətli və əhəmiyyətli karbon mənbəyinə çevrilmədiyi şərhi ilə uyğundur.

Sellülaza cavabı niyə keçici idi?

Minimal mühitdə CMC 24-cü saatda hüceyrədənkənar sellülaza aktivliyini artırmışdır; 48-ci saatda isə CMC ehtiva edən və etməyən kulturlar arasındakı fərq əhəmiyyətli olmaqdan çıxmışdır. Üzvi mühitdə ümumi sellülaza aktivliyi minimal mühitlə müqayisədə daha yüksək olmuş və CMC ilk 24 saatda əlavə artım yaratmış, lakin aktivlik 48 saata çatdıqda yenidən baza səviyyəsinə yaxınlaşmışdır.

Müəlliflərin şərhinə görə, erkən mərhələdə əlçatan β-1,4-qlikozid rabitələrinin parçalanması sellülaza cavabı ilə birlikdə irəliləyir. Bu əlçatan sahələr tükəndikdə isə karboksimetil əvəzlənmələri baxımından daha zəngin və fermentativ cəhətdən davamlı aralıq fraqmentlər toplanır. Mənbə hüceyrələrin CMC-ni ilkin mərhələdə dəqiq hansı qavrama mexanizmi ilə tanıdığını isə açıq sual kimi saxlayır.

Bacillus spp. təkbaşına nə etdi?

Bacillus spp. minimal mühitdə məhdud böyümə göstərmiş və ölçülə bilən sellülaza ifrazı aşkar edilməmişdir. Üzvi mühitdə böyümə daha yaxşı olsa da, CMC-nin mövcudluğu sellülaza aktivliyini CMC-siz şəraitdən aydın şəkildə yuxarı qaldırmamışdır.

48 saatın sonunda Bacillus spp. minimal mühitdə CMC-nin molekulyar çəkisini 282 ± 8 kDa-dan 223 ± 9 kDa-ya, üzvi mühitdə isə 265 ± 14 kDa-dan 133 ± 7 kDa-ya endirmişdir. Bu depolimerləşmə C. flavigena-nın təkbaşına yaratdığı təxminən 50–60 kDa səviyyəli parçalanmadan aydın şəkildə daha məhduddur.

Birgə kultura daha yaxşı nəticə verdimi?

Birgə kulturada özlülük yenə ilk 24 saatda 7 mPa·s-dən yuxarı dəyərdən təxminən 1,6 mPa·s-ə düşmüş və 24–48 saat arasında aydın əlavə azalma baş verməmişdir. Bununla yanaşı, birgə kulturanın OD₆₀₀ dəyərləri ümumən C. flavigena tək kulturasından daha yüksək olmuş və sellülaza aktivliyi bəzi şəraitlərdə tək kulturlardan təxminən bir böyüklük dərəcəsi daha yüksək olmuşdur.

Daha yüksək sellülaza aktivliyi niyə daha çox CMC parçalanması yaratmadı?

Tədqiqatın məlumatlarına görə, ümumi sellülaza aktivliyinin və ya biokütlənin artması CMC-nin təxminən 50–70 kDa səviyyəsindəki davamlı aralıq fraqmentlərinin daha sonrakı parçalanması üçün təkbaşına kifayət deyil. Birgə kultura daha çox hüceyrə və daha yüksək sellülaza aktivliyi yaratmasına baxmayaraq, molekulyar çəki C. flavigena tək kulturasının çatdığı səviyyədən əhəmiyyətli şəkildə aşağı düşməmişdir; müəlliflər bu nəticəni əvəzlənmiş aralıq fraqmentləri emal edə biləcək fərqli ferment tiplərinin və ya tamamlayıcı metabolik funksiyaların tələb oluna biləcəyi kimi şərh edirlər.

Tədqiqatın göstərdiyi əsas darboğaz

Təxminən 50 kDa ölçüsündə qalan davamlı fraqmentlər hələ də onlarla və ya yüzlərlə modifikasiya edilmiş qlükoza təkrar vahidini ehtiva edə biləcək qədər böyükdür. Buna görə molekul zəncirinin qısalması fraqmentlərin hüceyrəyə alına bilən sadə şəkərlərə çevrildiyi mənasına gəlmir.

Müəlliflər CMC üzərində asanlıqla əlçatan qlikozid rabitələrinin ilkin mərhələdə sürətlə kəsildiyini; bunun əksinə olaraq, karboksimetil əvəzlənməsi daşıyan sahələrin ardıcıl fermentativ hidrolizi məhdudlaşdırdığını irəli sürürlər. Nəticədə sellülazanın asanlıqla emal edə bildiyi sahələr tükənərkən, fermentlərin və hüceyrə metabolizmasının emal edə bilmədiyi daha davamlı fraqmentlər sistemdə qalır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• C. flavigena, DS 0,7 CMC-nin molekul zəncirlərini ilk 24 saatda güclü şəkildə qısalda bilir.
• CMC özlülüyündəki böyük azalma 24–48 saat arasında sonrakı parçalanmanın davam etdiyi mənasına gəlmir.
• SEC və 2D-LC nəticələri təxminən 50–60 kDa ölçüsündə davamlı aralıq polimer fraqmentlərinin mövcud olduğunu göstərir.
• CMC-nin sellülaza aktivliyinə stimullaşdırıcı təsiri keçicidir və xüsusilə ilk 24 saatda nəzərə çarpır.
• Bacillus spp. əlavə edilməsi ümumi biokütləni və sellülaza aktivliyini artıra bilər, lakin CMC-nin molekulyar çəkisini C. flavigena tək kulturasından daha çox azaltmır.
• Polimer depolimerləşməsi və tam minerallaşma ayrı ölçmə son nöqtələri kimi qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Təcrübə CMC-nin ətraf mühitdə heç bir şəraitdə tam biodeqradasiyaya uğraya bilməyəcəyini göstərmir.
• 48 saatlıq laboratoriya təcrübəsi uzunmüddətli ekoloji davamlılığı birbaşa ölçmür.
• Özlülüyün azalması tam karbon minerallaşmasının sübutu deyil.
• Tədqiqat qalan aralıq fraqmentlərin ekoloji toksikliyini və ya ekoloji riskini ölçməmişdir.
• Bacillus spp. ilə əldə edilən nəticələr bütün mikrobial konsorsiumların təsirsiz olduğu mənasına gəlmir.
• Əvəzlənmiş CMC fraqmentlərini emal edə bilən xüsusi mikroorqanizmlərin və ya fermentlərin daha sonrakı minerallaşmanı təmin edəcəyi bu tədqiqatda birbaşa göstərilməmişdir; bu yanaşma gələcək tədqiqatlar üçün təklif olunur.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Limited Biodegradation of Cellulose-Based Water-Soluble Polymers through Interactions with Cellulolytic Bacteria.

Müəlliflər: Praneetha Pulyala, Yanmin Zhen, Tamarra L. Ramirez, Antonia Zong, Rianna Miller, Natalia Castillo, Julia Storey, John Paul Balmonte, Wei Gao, Wenshiue Owen Young, Kathleen Michels, Meng Jing və Xuanhong Cheng.

Məsul müəllif: Xuanhong Cheng, Lehigh University.

Qurumlar: Lehigh University Department of Bioengineering; Department of Chemical & Biomolecular Engineering; Department of Earth and Environmental Sciences; Department of Materials Science and Engineering; The Dow Chemical Company Analytical Science, Core R&D.

Mənbə növü: Eksperimental laboratoriya tədqiqatı, preprint.

Rəyçilik statusu: Mənbə PDF açıq şəkildə tədqiqatın hələ rəyçi qiymətləndirməsindən keçmədiyini bildirir.

Platforma: SSRN, abstract no. 7356738.

DOI: 10.2139/ssrn.7356738.

İl: 2026. Yüklənmiş PDF-də dəqiq SSRN yükləmə/yenilənmə tarixi görünən şəkildə verilməyib.

Lisenziya: Yüklənmiş PDF-də açıq təkrar istifadə lisenziyası göstərilmir. Buna görə orijinal fiqurların eynilə təkrar istehsalı əvəzinə elmi məlumatlardan müstəqil Verianla yenidən çəkimlərinə üstünlük verilməlidir.

Maliyyələşdirmə: National Science Foundation Division of Materials Research Award 2501450; Pennsylvania Infrastructure Technology Alliance PIT-22-06 və PIT-23-07; Dow Analytical Science Capability Development Program.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşmasının olmadığını bildirmişlər.

Süni intellektdən istifadə bəyanatı: Müəlliflər tədqiqat mətninin hazırlanması zamanı oxunaqlılığı və dili yaxşılaşdırmaq məqsədilə ChatGPT və Claude istifadə etdiklərini; daha sonra məzmunu nəzərdən keçirib redaktə etdiklərini və nəşr məzmununa görə məsuliyyəti öz üzərlərinə götürdüklərini bildirmişlər.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbə mətndə ayrıca məlumatların əlçatanlığı bəyanatı verilməmişdir.

Əsas metodoloji məhdudiyyətlər: Təcrübə 24 və 48 saatlıq laboratoriya şəraitində aparılmışdır. Tədqiqatda birbaşa CO₂ təkamülü və ya ona ekvivalent tam minerallaşma son nöqtəsi ölçülməmişdir. Buna görə müşahidə olunan molekulyar çəki və özlülük azalması tam biodeqradasiyanın sübutu kimi şərh edilməməlidir. İstifadə olunan Bacillus spp. icması havadan əldə edilmişdir və kimyəvi cəhətdən əvəzlənmiş CMC aralıq məhsullarını parçalamaq üçün xüsusi seçilmiş və ya layihələndirilmiş konsorsium deyil.