Uluslararası ticaretin qadınlar ilə kişilər arasındaki işçi qüvvəsi piqanunsı həyat yoldaşıitsizliğini nasıl etkilədiği genellikle haqlar üzərindən araştırılır. İhracat artınca qadınların göreli haqları yüksəliyor mu, haqq fərqı kapanıyor mu və ya qadın məşğulluğu azalıyor mu? Bárbara Boggiano’nun Argentina üzərine hazırladığı bu tədqiqat, haqların tek başına yeterli bir gösterge olmadığını müdafiə edir. Araşdırma, işini kaybeden qadınların özəl sektordakı rəsmi maaşlı məşğulluqa ne kadar hızlı dönebildiğini ayrı bir uyum qanalı olaraq incələyir.

Tədqiqatnın əsas məlumatsi, Argentina sosial təminat qeydlərindan oluşturulan Muestra Longitudinal de Empleo Registrado adlı inzibati paneldir. Məlumat dəsti 1996-2015 dövrinde 511.398 benzersiz işçiı, təxminən 1,45 milyon işçi-işəgötürən əlaqəsini və aylık haqq qeydlarını izlemektedir. Ana haqq analizinde təxminən 6,30 milyon işçi-ay müşahidəi, məşğulluqdan kənarda qalma analizinde ise 159.563 dövr başlangıcı kullanılmaktadır.

Araşdırma, ixraca məruz qalmayı ölçmek üçün 1996’daki il-sektör istihdam yapısını, 2002 sonrasında milli ixrac tələbindeki dəyişimlerle birlhəyat yoldaşıtiren Bartik tipli shift-share göstəricisi kullanıyor. Qadınlar ilə kişilər arasındaki fərq, Argentinanın kənd təsərrüfatı, balıkçılık, mədənçilik və imalat kimi ixraca açıq mal sektörlerinde inceleniyor. Bu sektörlerde qadınların qeydlı istihdam üçündeki payı yalnız yüzde 8 ilə yüzde 18 arasında dəyişmektedir.

Tercih edilən haqq modelinde qadın ilə ixrac məruzqalması etkiləşim əmsalsı 0,026’dır və statistik olaraq sıfırdan fərqlı deyil. Başka bir ifadeyle tədqiqat, ixrac məruzqalmasınin bu sektörlerde qadın-kişi haqq fərqını genel olaraq daralttığına və ya genişlettiğine ilişkin etimadilir bir hüceyrə səviyyəsi tapıntısu elde etmemektedir.

Buna qarşılık özel sektörde qeydlı haqqli məşğulluqdan kənarda qalma müddətinin analizinde qadın ilə ixrac məruzqalması etkiləşimi -0,282’dir və güclü bdaxiliimde əhəmiyyətlidır. İller arasındaki 2008 məruz qalma fərqına uygulandığında bu əmsal, yüksek məruz qalmali yerlerde qadınların dövrlərinin təxminən yüzde 9,8 və ya təxminən 1,2-1,3 ay daha kısa olmasıyla əlaqəlidir. Tədqiqatya göre bu büyüklük, təxminən 0,22 log puanlık başlanğıctaki qadın-kişi süre fərqının kabaca yarısını kapatmaktadır.

Nəticə en güclü bdaxiliimde 25-34 yaş grubunda görülmekte və 2010-2015 kapital nəzarətləri dövrinde büyümektedir. Cox süre modeli de qadın ilə Bartik etkiləşimi üçün 1,217’lik təhlükə nisbəti vermektedir. Bu, yüksek ixrac məruzqalmasınde qadınların qeydlı özel sektör istihdamına dönüş hızının kişiləre göre təxminən yüzde 21,7 daha yüksek olduğunu göstərir.

Ancaq “məşğulluqdan kənarda qalma” ölçütü gerçek işsizliği tek başına göstərmir. Veri yalnız özel sektördeki qeydlı haqqli işi müşahidəlediği üçün kamu sektörüne geciş, öz hesabına tədqiqat, qeyri-rəsmi məşğulluq və gerçek işsizlik eyni kategoride görünmektedir. Nəticələr bu səbəbdən “qadınlar daha hızlı iş buluyor” bdaxiliiminde genellenməməli; “qadınların özəl sektorda rəsmi maaşlı işe gözlenen dönüş süresi, yüksek ihracat məruz qalmali hüceyrəlerde daha kısa” bdaxiliiminde okunmalıdır.

Araşdırmanın əsas problemi

Ticaretin qadınlar ilə kişilər arasındaki həyat yoldaşıitsizliği azaltacağına ilişkin klasik görüş, artan rekabetin ayrımcı işəgötürən davranışını daha pahalı hâle getireceğini öne sürer. İhracat yapan və ya xarici rekabetle qarşılaşan müəssisələr məlumatmsiz ayrımcılığın maliyyətini daha çox hissederse qadınların haqları kişiləre yaklaşabilir.

Ancaq fərqlı ölkəlerdeki ampirik nəticəlar eyni yönde deyil. Qadınların yoğun bdaxiliimde işlədiyi Meksika imalat sektörlerinde ticaretin qadınların göreli haqlarıyle olumlu ilişkiləndirildiği tədqiqatlar bulunurken, kişi egemen kənd təsərrüfatı, mədənçilik və ya birincil üretim sektörlerinde haqq etkiləri sıfıra yakın, olumsuz və ya qadın məşğulluğunu azaltıcı olabilmektedir.

Bu tədqiqat, zahirdə çelişkili nəticəları birbaşa ihracata maruz kalan sektördeki qadın istihdam payıyla izahya tədqiqatktadır. Temel önerme şöyledir:

• Qadınların ihracat sektöründeki mevcut istihdam payı yüksekse ticarət şokunun qadınlara özgü etkisi haqlarde daha görünür ola bilər.
• Qadınların mevcut payı düşükse haqq qanalının hüceyrə ortalamalarında görünmesi zorlaşabilir.
• Aynı koşullarda qadınlar işsiz və ya qeydlı iş xariciında kalan havuzda mevcut istihdam stokuna göre daha yüksek temsil ediliyorsa yeni işə qəbul qanalı daha görünən hala gelebilir.

Araşdırmanın əsas sualsu bu səbəbdən yalnız “İhracat qadın-kişi haqq fərqını dəyiştirdi mi?” deyil. İkinci və daha özgün sual şudur: “İhracat talebi, işinden ayrılan qadınların özəl sektordakı rəsmi maaşlı məşğulluqa dönüş süresini kişiləre kıyasla dəyiştirdi mi?”

Əməkhaqqı qanalı və işe dönüş qanalı

Tədqiqat bir ixrac artımının müəssisələrdeki dolu bir iş pozisyonunun iqtisadi dəyərini artırdığını varsaymaktadır. Bu ek dəyər iki fərqlı yoldan işçiləra yansıyabilir.

Əməkhaqqı qanalı

İşletmeler daha yüksek xarici talep qarşısında daha çox üretmek və işçiləri elde tutmak isteyebilir. İşçi qüvvəsi piqanunsı tez-tezılaştıkça işçilərın alternatif iş bulma olasılığı yüksəlir və danışıq konumu güclenir. Qadınların mevcut işçilər üçünde yeterince yüksek paya sahip olduğu sektörlerde bu süreç qadın-kişi haqq fərqını görünür bdaxiliimde daraltabilir.

İşe alım və süre qanalı

İşletmeler ek iqtisadi dəyəri mevcut haqları artırmak yerine yeni boş pozisyonlar açmaya ayırabilir. İş bulma hızı yüksəldikdə istihdam xariciında kalınan dövrlər kısalır. Qadınların mevcut işçilər üçündeki payı düşük, buna qarşılık işinden ayrılanlar və ya iş axtaranlar üçündeki payı daha yüksekse yeni işə götürülənlərın cinsiyet biləşimi mevcut işçi stokundan fərqlı ola bilər.

Bu ikinci meqanizma, haqlarde belirgin bir dəyişim görülmese bilə qadınların rəsmi işə qayıtma müddətinin kişiləre göre daha çox kısalabiləceği iddiasını doğurmaktadır.

İki sektörlü axtarış və uyğunlaşdırma modeli

Teorik çərçivə, Mortensen-Pissarides türü iki sektörlü bir axtarış və uyğunlaşdırma modelidir. Ekonomide:

• G, ticarətə predmet olan mal sektorunü;
• S, ticarətə predmet olmayan xidmət sektorunü;
• m, kişi işçilərı;
• f, qadın işçilərı göstərir.

Her sektörde işsiz işçilər ilə boş vaqansiyaları bir araya getiren uyğunlaşdırma funksiyası şöyledir:

\[ M_j(u_j,v_j) \]

• u_j, j sektöründeki iş axtaranların sayıdır.
• v_j, j sektöründeki boş vaqansiyaların sayıdır.
• M_j, belirli bir zaman biriminde oluşan yeni iş həyat yoldaşılhəyat yoldaşımeleridir.

İşçi qüvvəsi piqanunsı tez-tezılığı şu nisbətla tanımlanır:

\[ \theta_j = \frac{v_j}{u_j} \]

θ yüksəldikdə iş axtaran başına daha çox boş vaqansiya vardır. Bu, gündəlik anlamıyla işçilərın iş tapmasının asanlaşdığı və müəssisələrin işçi bulmasının zorlaştığı bir piqanunyı ifade eder.

Açık pozisyonun dolma hızı və iş axtaranın iş tapma sürəti şöyledir:

\[ q(\theta_j)=\frac{M_j(u_j,v_j)}{v_j} \]

\[ p(\theta_j)=\frac{M_j(u_j,v_j)}{u_j}=\theta_j q(\theta_j) \]

Modelde θ arttığında boş vaqansiya başına işçi bulma hızı q azalirqen işsiz kişi başına iş tapma sürəti p artar.

İşçiların aktiv dəyəri denklemleri

j sektöründe işsiz olan g cinsiyetindeki işçiın dəyəri:

\[ rU_g^j=b_g+p(\theta_j)(W_g^j-U_g^j) \]

• r, dövrsel iskonto nisbətıdır.
• U_g^j, işsiz və j sektöründe arama yapan işçiın bu günkü dəyəridir.
• b_g, işsizliğin və ya piqanun xariciı seçeneğin dövrsel dəyəridir.
• W_g^j, istihdamdaki işçiın dəyəridir.
• p(θ_j), iş tapma sürətidır.

İstihdamdaki işçiın dəyər tənliyi:

\[ rW_g^j=w_g^j+\delta(U_g^j-W_g^j) \]

• w_g^j, dövrsel haqqtir.
• δ, işin xarici olaraq sona erme hızıdır.

Tədqiqat, qadınların piqanun xariciındaki seçeneğini kişilərden daha güclü kabul etmek yerine:

\[ b_f \leq b_m \]

varsayımını kullanmaktadır. Bu, qadınların işsizlikten gelen danışıq seçeneğinin kişilərden daha güclü olmadığını temsil etmek üzəre modele yerlhəyat yoldaşıtirilmiştir.

İşletmelerin dəyər tənliyi

j sektöründe g cinsiyetinden bir işçila dolu pozisyonun müəssisəye dəyəri:

\[ rJ_g^j=y_j-w_g^j+\delta(V_j-J_g^j) \]

• J_g^j, dolu iş pozisyonunun müəssisəye dəyəridir.
• y_j, pozisiyanın dövrlük istehsal dəyəridir.
• V_j, boş vaqansiyaun dəyəridir.

Serbest giriş varsayımı altında boş vaqansiyaların dəyəri sıfıra iner və tədqiqat iş yaratma şərtinu şöyle vermektedir:

\[ c=q(\theta_j)J_g^j(w_g^j) \]

c, bir boş vaqansiyau dövr boyunca sürdürmenin maliyyətidir.

Nash maaş qələviarlığı

İşçiın qələviarlıq gücü β ilə gösterilmektedir. Əməkhaqqı tənliyi:

\[ w_g^j=\beta(y_j+c\theta_j)+(1-\beta)rU_g^j \]

Tədqiqatda bunun kapalı bdaxiliimi şu şəkilde məlumatlmektedir:

\[ w_g^j=\frac{\beta(y_j+c\theta_j)+(1-\beta)b_g}{1+\beta p(\theta_j)/(r+\delta)} \]

Modelin qadın-kişi haqq fərqı:

\[ w_m^j-w_f^j=\frac{(1-\beta)(b_m-b_f)}{1+\beta p(\theta_j)/(r+\delta)} \]

Bu son denklemde iş tapma sürəti p arttıkça payda büyür və qadın-kişi haqq fərqı küçülür. Tədqiqatnın maaş sıxılması öngörüsü bu ilişkiye əsaslanır.

Teorik modelde izah gerektiren noktalar

Modelin əsas sezgisi anlaşılır olmakla birlikte, matematiksel sunumunda açıklığa kavuşturulması gereken noktalar vardır.

1. A.1, A.2 və Nash danışıq tənliyi birlikte çözüldüğünde kapalı haqq formülünün payında iş tapma sürətiyla əlaqəli ek bir terim ortaya çıkması beklenmektedir. Tədqiqatda məlumatlen A.6 tənliyi bu ara cebirsel adımı göstərmir. Buna rağmen qadın-kişi haqq fərqı formülü, ortak terimlerin fərq alındığında yok olması səbəbiyle əsas işaret öngörüsünü koruyabilir.
2. İşletmelerin cinsiyetten müstəqil tək bir pozisyon açtığı belirtilirken serbest giriş koşulu her cinsiyet üçün ayrı ayrı yazılmıştır. Əməkhaqqıler cinsiyete göre dəyişiyorsa müəssisənin beklenen pozisyon dəyəri, qarşılaşılabiləcek cinsiyetlerin olasılıkları üzərindən ağırlıklandırılmalıdır.
3. Modelde iş tapma sürəti p(θ) qadınlar və kişilər üçün ortaktır. Bu durumda bireysel beklenen süre 1/p(θ) her iki cinsiyet üçün de eynidır. İşe alınanların cinsiyet biləşimi, yeni işe alınan qadınların payını açıklayabilir; ancaq tek başına qadınların bireysel iş tapma sürətinın kişilərden daha çox artmasını matematiksel olaraq üretmez.

Tədqiqat, qadınların işe giriş avantajının:

\[ \frac{\phi_u^G-\phi}{\phi} \]

nisbətıyla arttığını öne sürmektedir.

• φ, ticarete açık mal sektöründe mevcut işçilərın qadın payıdır.
• φ_u^G, işinden ayrılan və ya iş axtaran havuzdaki qadın payıdır.

Bu nisbət, işe alınanların biləşimi açısından əhəmiyyətli bir “stok ilə akış” fərqını ifade eder. Ancaq ortak iş bulma fonksiyonundan cinsiyete özgü süre tepkisine gecebilmek üçün qadınlara və kişiləre özgü arama yoğunluğu, həyat yoldaşılhəyat yoldaşıme hızı, sektör seçimi və ya müəssisə kabul olasılığı kimi ek bir meqanizmanın açıkça modellenmesi gerekir.

Veri kaynağı: MLER inzibati işçi paneli

Ana işçi məlumatsi, Argentina Ulusal İstatistik və Sayım Enstitüsünün sosial təminat qeydlərindan oluşturduğu Muestra Longitudinal de Empleo Registrado panelidir.

Analiz 25-64 yaşındaki işçilərla sərhədlandırılmıştır. Yaş heterojenliği üçün 25-34, 35-44 və 45-64 grupları yaradılmışdır.

“İstihdam xariciında kalma” tam olaraq ne anlama geliyor?

Bir işçi hdaxilibir iş ilişkisinde pozitif aylık haqq göstermediği arxariciık aylar boyunca özəl sektordakı rəsmi maaşlı məşğulluq xariciında kabul edilmiştir. Panelin başlangıcından əvvəl başlamış və ya panel bittikten sonra devam eden dövrlər sansürlü kabul edilərek ana süre analizinden çıkarılmıştır.

Bu ölçütün önemli bir sərhədı vardır: MLER yalnız özel sektörde qeydlı haqqli tədqiqatyı müşahidəlemektedir. Dolayısıyla aşağıdaki durumların tümü məlumat üçünde eyni görünür:

• Gerçek işsizlik,
• Kayıt xariciı haqqli tədqiqat,
• Kendi hesabına tədqiqat,
• Kamu sektöründe tədqiqat,
• İşçi qüvvəsine katılmama.

Bu səbəbdən nəticə ölçütüne “işsizlik süresi” demek çox qəti olur. En düzgün ifade, “özel sektörde qeydlı haqqli məşğulluqdan kənarda qalma müddəti”dir.

İhracat məlumatleri və sektör həyat yoldaşılhəyat yoldaşıtirmesi

İxrac məruzqalması üçün INDEC’in 2002-2015 dövrindeki HS-8 səviyyəsinde ihracat mikro məlumatleri istifadə edilmişdir. Verilər il, ay, sekiz basamaklı ürün və varış ölkəsi səviyyəsindedir. Ürünler əvvəl HS-2’ye, ardından Argentinanın CLANAE-1997 sektör sınıflandırmasındaki geniş “letra” gruplarına həyat yoldaşılhəyat yoldaşıtirilmiştir.

Ana analizde istifadə olunan ticarətə açıq mal sektorları:

• A: Kənd təsərrüfatı, hayvancılık, avcılık və ormancılık,
• B: Balıkçılık,
• C: Madencilik və taş ocakçılığı,
• D: İmalat sənayesidir.

Alternatif məruz qalma göstergesi üçün OPEX il ihracatı istifadə edilmişdir. OPEX yalnız her ilin en büyük bhəyat yoldaşı ila yedi ihracat kompleksini ayrı gösterdiği üçün çhəyat yoldaşıitlenmiş illerde “diğer” kategorisinin payı oldukça yüksek olabilmektedir. Bu səbəbdən ana ölçüt olaraq değil, dayanıqlılıq kontrolü olaraq dəyərlendirilmiştir.

Enflasyon və real əməkhaqqılerin hesaplanması

Nominal aylık haqlar, dört fərqlı fiyat serisinin birlhəyat yoldaşıtirilmesiyle oluşturulan ulusal istehlakçı fiyat endeksiyle reel hâle getirilmiştir:

1. 1995 Ocak-2006 Aralık: INDEC IPC-GBA,
2. 2007 Ocak-2011 Nisan: CENDA,
3. 2011 Mayıs-2015 Ekim: IPC-Congreso,
4. 2015 Kasım-Aralık: FIEL.

Serilər geciş aylarında seviyeleri həyat yoldaşıitlenecek bdaxiliimde zincirlenmiş və endeksin 2001 ortalaması 1 olaraq normallhəyat yoldaşıtirilmiştir. Alternatif sınamada CENDA yerine IPC-CITY kullanılmış və qadın ilə Bartik etkiləşim sonucu dəyişmemiştir.

İxrac məruzqalmasınin Bartik formulu

İl, sektör və il səviyyəsindeki ixrac məruzqalması şu şəkilde kurulmuştur:

\[ Bartik_{pjt}=s_{pj}^{1996}\times \ln\left(\frac{X_{jt}^{nat}}{X_{j,2002}^{nat}}\right) \]

• p, ili;
• j, geniş sektörü;
• t, ilı;
• s_pj¹⁹⁹⁶, 1996’da ilgili sektörün ilin qeydlı istihdamındaki payını;
• X_jt^nat, j sektörünün t ilındaki ulusal FOB ixrac dəyərini göstərir.

İhracat büyümesi 2002’ye göre loqarifmik nisbət olaraq ölçüldüğü üçün Bartik göstergesi 2002’de sıfırdır. Bir il 1996’da belirli bir ihracat sektöründe daha yoğun istihdama sahipse, o sektördeki ulusal ixrac artımından daha yüksek məruz qalma alır.

2008’de illerin ortalama məruz qalmai Santa Cruz’da 0,167 ilə La Rioja’da 0,532 arasında dəyişmiştir. İller arası aralık 0,365’tir. İl-sektör-il hüceyrəlerinde 90. və 10. yüzdelikler arasındaki fərq ise 0,661’dir.

Əməkhaqqı reqressiyau

Ana haqq tənliyi:

\[ \ln w_{ipjrt}=\beta_1Bartik_{pjt}+\beta_2Female_i+\beta_3(Female_i\times Bartik_{pjt})+X_{it}^{\prime}\gamma+\alpha_{pt}+\alpha_{jt}+\alpha_{pj}+\alpha_r+\varepsilon_{ipjrt} \]

• w_ipjrt, aylık reel haqqtir.
• Female_i, qadın göstergesidir.
• X_it, yaş, yaşın karesi, müəssisə ölçüsü və müəssisənin quruluş dövrüni daxilierir.
• α_pt, il-il sabit etkisidir.
• α_jt, sektör-il sabit etkisidir.
• α_pj, il-sektör sabit etkisidir.
• α_r, dört basamaklı faaliyet dalı sabit etkisidir.

İlgilənilən β₃ əmsalsı pozitifte qadın-kişi haqq fərqının məruz qalmale daraldığını, negatifte genişlediğini, sıfıra yakın və anlamsız olduğunda haqq qanalında belirgin cinsiyet fərqı bulunmadığını göstərir.

İstihdam xariciında kalma süresi reqressiyau

Süre tənliyi:

\[ \ln s_i=\delta_1Bartik_{p^\ell j^\ell t^\ell}+\delta_2Female_i+\delta_3(Female_i\times Bartik_{p^\ell j^\ell t^\ell})+Z_i^{\prime}\eta+\alpha_{p^\ell t^\ell}+\alpha_{j^\ell t^\ell}+\alpha_{p^\ell j^\ell}+\alpha_{r^\ell}+u_i \]

• s_i, qeydlı özel sektör istihdamı xariciında kalınan ay sayısıdır.
• p^ℓ, j^ℓ, t^ℓ, dövr başlamadan əvvəlki son qeydlı işin ili, sektörü və ilıdır.
• Z_i, dövr başlangıcındaki yaş ilə son işin müəssisə ölçüsü və quruluş dövrüni daxilierir.

Məruz qalmain son çalışılan hüceyrəye atanması, işçiın iş aramaya hangi yerel və sektörel ortamdan başladığını temsil etmektedir.

Tanımlama varsayımı

Nedensel yorum üçün əsas varsayım, sabit təsirlər və işçi kontrolleri diqqəte alındıktan sonra Bartik məruzqalmasınin haqq və ya süre üzərinde gözlenmeyen, qadınlara özgü başka şoklarla əlaqəli olmamasıdır.

Sabit etkilər:

• Aynı ildeki ortak illık iqtisadi şokları,
• Aynı sektörün ölkə genelindeki illık eğilimlerini,
• İl-sektör hüceyrəsinin kalıcı özelliklerini,
• Dört basamaklı faaliyet dalları arasındaki struktur fərqlılıkları ayırmayı amaçlamaktadır.

Bununla belə Bartik tasarımı özliğinden kusursuz bir təbiətl təcrübə deyil. 1996 sektör paylarının daha sonra qadınlara özgü işçi qüvvəsi piqanunsı tepkiləriyle başka qanallardan əlaqəli olması və ya ulusal ihracat şoklarının sektörlere göre fərqlı toplumsal etkilər taşıması mümkündür. Nəticəların nedensel yorumu bu varsayımın gecerliliğine bağlıdır.

Sektörlerde qadın məşğulluğunun yapısı

Bu dağılım, ana ihracat şokunun kişilərin yoğun olduğu sektörlere geldiğini göstərir. Tədqiqatnın nəzəri müqayisəsının əsasini bu yapı təşkil edir.

Başlangıçtaki qadın-kişi fərqları

Tercih edilən haqq modelinde qadın ana etkisi -0,203 log puandır. Log əmsal yüzdesel olaraq dönüştürüldüğünde:

\[ 100\times(e^{-0.203}-1)\approx -18.4\% \]

Bu dəyər, modelin referans məruz qalmainde və diğer dəyişkenler kontrol edildiğinde qadınların aylık reel haqqinin kişilərden təxminən yüzde 18,4 daha düşük olduğunu ifade eder. Tədqiqat bunu təxminən 20 log puanlık haqq fərqı olaraq sunmaktadır.

Süre tənliyindeki qadın ana etkisi 0,217 log puandır:

\[ 100\times(e^{0.217}-1)\approx 24.2\% \]

Bu da referans məruz qalmainde qadınların qeydlı özel sektör xariciında kalma süresinin kişilərden təxminən yüzde 24 daha uzun olduğunu göstərir.

Ana haqq sonucu: İhracat haqq fərqını genel olaraq dəyiştirmiyor

Tercih edilən doygun modelde:

Qadın ilə Bartik etkiləşimi dokuz fərqlı model katmanında -0,077 ilə +0,026 arasında dəyişmiş və hdaxilibirinde statistik olaraq əhəmiyyətli olmamıştır. İki aşamalı Mincer-WLS yaklaşımında da əmsal -0,145, standart xəta 0,127’dir və anlamsızdır.

Bu nəticə, ihracatın haqlar üzərinde hdaxilibir etkisi olmadığını göstermez. Nəticə yalnız, məruz qalmain qadınların haqqini kişilərin haqqine göre sistematik bdaxiliimde fərqlılaştırdığına ilişkin güclü hüceyrə səviyyəsi qanıt bulunmadığını göstərir.

Əməkhaqqıte sərhədlı heterogenlik

Bazı dar alt gruplarda pozitif etkiləşimler görülmektedir:

• 35-44 yaş grubunda ek qadın × Bartik etkiləşimi +0,051 və p = 0,030’dur.
• 2006-2010 dövrinde kurulmuş müəssisələrde ek etkiləşim +0,239’dur.
• 2010 sonrasında kurulmuş müəssisələrde ek etkiləşim +0,270’tir.

Tədqiqat bu tapıntıları yeni müəssisələrin daha esnek haqq müqavilələrine və ya daha düşük ayrımcılık səviyyəsine sahip olabilmesiyle ilişkiləndirmektedir. Ancaq bu nəticəlar dar alt nümunəlemlerde ortaya çıkmakta və ana nümunəlemdeki genel sıfır sonucunu dəyiştirmemektedir.

Ana süre sonucu: Qadınların qeydlı işe dönüş dövri kısalıyor

Tercih edilən süre modelinde:

Qadın × Bartik əmsalsı dokuz model basamağının tamamında -0,250 ilə -0,326 arasında kalmış və yüzde 1 səviyyəsinde əhəmiyyətli olmuştur. Sabit etkilər və işçi özellikleri eklendikçe sonucun yönü dəyişmemektedir.

Katsayının günlük həyat açısından büyüklüğü

2008’de iller arası məruz qalma fərqı 0,365’tir:

\[ \Delta\ln(s)=-0.282\times0.365=-0.103 \]

Bu log dəyişimin yüzdesel qarşılığı:

\[ 100\times(e^{-0.103}-1)\approx -9.8\% \]

12 aylık bir başlanğıc süresinde bu təxminən 1,2-1,3 aylık kısalmaya qarşılık gelmektedir.

İl-sektör-il hüceyrəlerindeki 0,661’lik 90.-10. yüzdelik fərqında:

\[ \Delta\ln(s)=-0.282\times0.661=-0.187 \]

Bu təxminən yüzde 17’lik və ya 12 aylık bir başlanğıcta 2,0-2,2 aylık kısalmadır.

Cox və ayrık zamanlı süre modelleri

Tehlike nisbətının birden büyük olması sürenin kısalmasıyla tutarlıdır. Bununla belə bu nisbət, dövrin qəti olaraq yüzde 21,7 kısaldığı mənasına gəlmir; belirli bir anda qeydlı işə qayıtma sürətinın göreli fərqını göstərir.

Yaş grupları

En güclü süre etkisi 25-34 yaş grubundadır:

\[ \delta_{25-34}=-0.367 \]

35-44 yaş grubunda ek etkiləşim +0,143 olduğundan toplam etki təxminən:

[ -0.367+0.143=-0.224 ]

45-64 yaş grubunda ek etkiləşim +0,259’dur:

[ -0.367+0.259=-0.108 ]

Etki yaş ilərledikçe zəiflamaktadır. Tədqiqat bu deseni, doğurganlığın yoğunlaştığı yaşlarda qadınların işdən ayrılanlar havuzundaki payının mevcut işçi stokundaki payından daha yüksek olmasıyla ilişkiləndiriyor.

Ancaq tədqiqatda doğum, uşaq sayı, qayğı sualmluluğu və ya doğum məzuniyyəti birbaşa müşahidəlenmemektedir. “Doğurganlıq penceresi” meqanizması yaş desenini izahk üçün sunulan bir yorumdur; məlumatde birbaşa sınanan ailə davranışı deyil.

Makroiqtisadi rejimlere göre nəticə

2002-2009 əmtəə genişlənməsi dövrinde qadın × Bartik əmsalsı -0,200’dür. 2010-2015 kapital nəzarətləri dövrindeki ek üçlü etkiləşim -0,219 olduğundan toplam əmsal təxminən:

[ -0.200-0.219=-0.419 ]

Tədqiqat, ithalat məhdudiyyətlarının ticarete açık yerli sektörlerde işçi qüvvəsi talebini daha çox tez-tezılaştırdığını və qadınların yenidən emilimini güclendirdiğini müdafiə edir. Bu meqanizma birbaşa ithalat girdiləri və ya müəssisə səviyyəsi boş pozisyon məlumatleriyle sınanmamaktadır; əmsal desenine getirilən struktur yorumdur.

Qadın işçi stoku ilə ayrılan qadınların payı

Ek Tablo D.4, qadınların mevcut işçi stokundaki payı ilə işdən ayrılanlar üçündeki payını müqayisəktadır:

En büyük və baskın sektör olan imalatta qadınların ayrılanlar üçündeki payı, mevcut işçilərdaki payından 4,3 faiz bəndi daha yüksektir. İmalat üçünde fərq 25-34 və 35-44 yaş gruplarında +0,059, 45-64 yaş grubunda +0,027’dir. Sermaye kontrolleri dövrinde imalat fərqı +0,055’ten +0,065’e çıkmaktadır.

Balıkçılık nəzəri öngörünün tersine negatif fərq vermektedir. Tədqiqat, balıkçılığın mal sektörlerinden ayrılanların yüzde 2’sinden azını oluşturduğunu belirterek ana meqanizma yorumunda bu sektöre düşük ağırlık vermektedir.

İşe dönüşte hangi sektöre gidiliyor?

Məruz qalma arttıkça tüm işçilərın yenidən işə girişinde xidmətlərin payı yüksəlmektedir:

Genel olaraq məruz qalma yüksəldikçe işçilərın mal sektörüne dönüş nisbətı düşmekte, xidmətləre geciş artmaktadır. Ancaq qadınların kişiləre göre mal sektörüne geri dönme avantajı en yüksek məruz qalma grubunda belirgin bdaxiliimde büyümektedir.

Doğrusal olasılık modelinde qadın × Bartik əmsalsı:

• Mal sektörüne dönüş üçün +0,060 və p < 0,05,
• Xidmətləre dönüş üçün -0,019 və p = 0,10’dur.

Tədqiqat, qadınlara özgü hızlanmanın xidmətləre gecişten değil, genişleyen mal sektörüne yenidən alınmadan mənbəlandığı sonucuna varmaktadır.

Yeniden giriş tablosundaki daxili tutarlılık sualnu

Ek Tablo G.2’nin notunda her dövrin ya mal sektöründe ya da xidmətlərde sona erdiği və iki sonucun meqanik olaraq birbirini tamamladığı qeyd olunur. Aynı nümunəlem və eyni reqressiya kullanılıyorsa bir sonucun əmsalsının diğerinin tam tersi olması beklenir.

Buna qarşılık qadın × Bartik əmsalları +0,060 və -0,019’dur; toplamları sıfır deyil. Her iki modelde de müşahidə sayısı 159.563 olaraq eynidır. Bu fərq, nəticə kategorilərinin tanımında, reqressiya uygulamasında və ya tablolaştırmada açıklanmayan bir ayrışma bulunduğunu düşündürmektedir. Yazar izahsı olmadan iki əmsalnın nasıl eyni anda birbirini tamamlayan nəticəlardan geldiği qətiləştiriləmemektedir.

Şəkil 1: Sektörlere göre haqq fərqı

Şəkil 1, 1996-2015 dövrinde geniş faaliyet grupları üçün kişilərin ortalama log reel haqqi ilə qadınların ortalama log reel haqqi arasındaki fərqı ayrı küçük grafiklerde göstərir. Dikey eksende pozitif dəyərler kişilərin ortalama haqqinin daha yüksek olduğunu ifade eder.

• Kənd təsərrüfatıda haqq fərqı dövr boyunca pozitif və görece yataydır.
• Balıkçılıkta seri oldukça oynaktır; qələviı illarda fərq hızlı bdaxiliimde düşüp yenidən yüksəlmektedir.
• Madencilikte fərq 2000’lerin başında negatif bölgeye inerkən daha sonra yüksəlerek belirgin pozitif dəyəre ulaşmaktadır.
• İmalatta pozitif haqq fərqı daha durağan bir yapı göstərir.
• İnşaatta və təhsilde fərq negatif və ya sıfıra yakın görünmektedir.
• Finans, səhiyyə, ticaret və diğer xidmətlərin çoğunda kişilərin ortalama haqqi daha yüksektir.

Grafikte 2002 və 2010 ilları dikey kəsikkli çizgilərle rejim kırılmaları olaraq işaretlenmiştir. Şəkil sektörlerin ham ortalamalarını göstermekte, işçi özellikleri və sabit təsirlərle düzeltilmiş nedensel əmsalları göstərmir.

Şəkil 2: Yıllara göre qadınlara özgü süre tepkisi

Şəkil 2’de 1996 referans il olaraq sıfıra sabitlenmiş, qadın × hüceyrə məruz qalmai etkiləşiminin illık əmsalları və yüzde 95 etimad aralıkları məlumatlmiştir.

1997-2002 arasında əmsallar giderek negatiflhəyat yoldaşımekte və 2002’de təxminən -0,55’e insultktedir. 2003’te sıfıra yaklaşan seri, sonraki illarda yenidən negatiflhəyat yoldaşımekte; 2012 civarında təxminən -0,55 ilə en düşük noktalardan birine ulaşmaktadır.

Tədqiqat, 2002 əvvəlsindeki dövrin sabit məzənnə rejiminin çöküşünü, 2002 sonrasının ise rəqabətli real məzənnə və əmtəə genişlənməsini temsil ettiğini belirterek bu dövrlərin struktur olaraq qarşılaştırılabilir olmadığını müdafiə edir.

Bu səbəbdən şəkil klasik bir hadisə araşdırmasındaki “paralel ön eğilim” sınaması olaraq kullanılamaz. 2002 əvvəlsindeki belirgin negatif eğilim, müalicə əvvəlsinde sıfıra yakın və yatay əmsallar bulunmadığını göstərir. Tədqiqat da ana tanımlamanın 2002 əvvəlsi-sonrası müqayisəsından değil, 2002 sonrası hüceyrəler arası məruz qalma fərqlarından geldiğini açıkça qeyd edir.

Sağlamlık kontrolleri

Alternatif məruz qalma göstergesi

OPEX ihracat payıyla süre etkiləşimi -0,213, standart xəta 0,111 və p = 0,061’dir. Yön ana nəticəla eynidır; ancaq yüzde 5 əhəmiyyətlilık həyat yoldaşıiğini qarşılamamaktadır.

Süreyi ay olaraq kullanma

Log süre yerine birbaşa ay sayısı kullanıldığında qadın × Bartik əmsalsı -2,636 aydır. Tədqiqat bunu təxminən 12 aylık tabanda 1,5 aylık fiilî kısalma olaraq yorumlamaktadır.

Uzun dövr hassasiyeti

Üst uçtaki uzun dövrlər çıkarıldığında nəticə negatif və əhəmiyyətli kalmaktadır. Dolayısıyla tapıntı birkaç aşırı uzun dövrin ürünü deyil.

Buna qarşılık yalnız en az altı ay süren dövrlər kullanıldığında əmsal -0,008’e düşmekte və anlamsızlaşmaktadır. Bu nəticə, etkinin ağırlıklı olaraq altı aydan kısa və ya kısa süreli dönüşlerde yoğunlaştığını düşündürmektedir.

Ek F.2 notunda etkinin “6-18 ay” aralığında yoğunlaştığı yazılmıştır. Ancaq altı ay və üzərindeki dövrləre məhdudiyyət əmsalyı neredeyse sıfıra indirmektedir. İki ifade eyni anda düzgün görünmemektedir və süre dağılımındaki gerçek yoğunlaşmanın açıklanması gerekmektedir.

İşten ayrılmaya seçilim

İxrac məruzqalmasınin fərqlı özelliklere sahip qadınları seçerek işten çıkarmış olabiləceği sınanmıştır:

İki nəticə da anlamsızdır. Bu, gözlenen haqq və kıdem qayğıından fərqlı qadınların seçilərek işdən ayrılmasının ana sonucu izahdığını desteklemektedir. Gözlenmeyen özelliklere göre seçilim ise tamamen xaricilanamamaktadır.

Komşu illerin etkisi

Komşu illerin ortalama Bartik məruzqalması modele eklendiğinde ana süre əmsalsı -0,283 olaraq korunmaktadır. Uluslararası sərhədı bulunan 13 il çıkarıldığında əmsal -0,363’e yüksəlmektedir. Bu nəticə, sərhəd ötesi və ya komşu il etkilərinin ana tapıntıyu üretmediği yönünde destek sunmaktadır.

Shift-share tanılamaları

• 56 sektör-il şoku üçün Rotemberg çəkisi Herfindahl indeksi təxminən 0,039’dur.
• En etkili bhəyat yoldaşı şok, haqq tənliyindeki tanımlayıcı varyasyonun təxminən %42’sini, süre tənliyindekinin %38’ini taşımaktadır.
• En etkili şoklar tek tek çıkarıldığında haqq əmsalsı 0,021-0,031; süre əmsalsı -0,298 ilə -0,273 arasında kalmaktadır.
• Şok səviyyəsinde və iki yönlü klasterləşdirilmiş standart xətalarda süre əmsalsı p = 0,005 səviyyəsinde əhəmiyyətlidır.
• Yabanıl küme bootstrap p dəyəri haqq üçün 0,324, süre üçün 0,006’dır.

Hizmet sektörü plasebosu

Hizmet ihracatı məruz qalmai kullanıldığında qadın × hizmet məruz qalmai haqq əmsalsı -0,086, standart xəta 0,023 və p < 0,001’dir. Bu əmsal mal sektöründeki +0,026’lık anlamsız nəticətan fərqlıdır.

Tədqiqat bunu, qadın istihdam payı yüksek olan hizmet sektörlerinde ticaret etkisinin haqq qanalında daha görünür olmasıyla ilişkiləndirmektedir. Ancaq əmsalnın negatif olması, tədqiqatnın haqq tənliyindeki işaret tanımına göre qadın-kişi haqq fərqının daralmasından çok genişlemesine qarşılık gelebilir. Plasebo sonucunun struktur anlatıyla nasıl uyğun olduğu işaret yönü üzərindən daha açık açıklanmalıdır.

Hücre səviyyəsi və işçidaxili nəticələrin fərqı

İşçi sabit etkili haqq modelinde qadın × Bartik əmsalsı -0,024 və p = 0,014’tür. Bu, eyni işçi fərqlı iş ilişkiləri boyunca izlendiğinde küçük fakat negatif bir haqq tepkisi bulunduğunu göstərir. Ana hüceyrə səviyyəsi haqq əmsalsı ise pozitif və anlamsızdır.

İşçi sabit etkili süre modelinde əmsal -0,007 və standart xəta 0,045’tir. Yüzde 95 etimad aralığı ana -0,282 əmsalsını kapsamamaktadır.

Bu ayrım sonucun yorumunu önemli ölçüde sərhədlər. Ana tapıntı, eyni qadının fərqlı məruz qalma ortamlarında öz süresini kısalttığını göstərmir. Bulguyu taşıyan şey, məruz qalmai yüksek hüceyrəlerde işe dönen qadın əhaliunun ortalama süresinin daha kısa olmasıdır. Dolayısıyla nəticə bireysel davranıştan çok yerel işçi qüvvəsi piqanunsı biləşimi və yeni işə götürülənlərın seçimiyle ilgilidir.

Raporlamadaki daxili tutarlılık sualnları

Nümunəlem aşamalarındaki sayı

Tablo 1, məhdudiyyətların her satırda bir əvvəlki satıra eklendiğini qeyd edir. Ancaq 2002-2015 məhdudiyyətsından sonra 6.079.296 işçi-ay bulunurken “haqq analizi nümunəlemi” 6.300.175 müşahidəe yüksəlmektedir. Arxariciık məhdudiyyətlarla müşahidə sayısının artması mümkün deyil. Tablo notundaki “bir əvvəlki satırdan altı kat azalma” ifadesi de məlumatlen sailarla uyuşmamaktadır.

Süreler və işə qəbul hızına ilişkin ifade

Tablo 4’te ortalama süre kişilərde 11,6 aydan 7,3 aya, qadınlarda 12,8 aydan 7,6 aya düşmektedir. Buna rağmen tablo notu bu azalmaü “genel işə qəbul yavaşlarken” ifadesiyle izahktadır. Diğer koşullar eyniyken daha kısa dövrlər qeydlı işe dönüşün yavaşlamasına değil hızlanmasına işaret eder. Buradaki ifade və ya meqanizma izahsı düzeltilmelidir.

İki aşamalı haqq modelinde referans rejim

Tablo 10 notu hem 2010-2015 kapital nəzarətləri dövrinin referans kategori olduğunu hem de Bartik ana əmsalsının 2002-2009 emtia dövri etkisi olduğunu söylemektedir. Standart bir Bartik × kapital nəzarətləri etkiləşiminde ana Bartik əmsalsının 2002-2009 dövrini göstermesi üçün referans kategorinin emtia dövri olması gerekir. İki ifade birbiriyle çelişmektedir.

Tədqiqatnın güclü tərəfləri

• Yirmi illık aylık inzibati işçi paneli kullanması,
• Əməkhaqqılerin ötesinde işe dönüş süresini incelemesi,
• İxrac məruzqalmasıni əvvəlden belirlenmiş sektör paylarıyla kurması,
• Çok katmanlı sabit təsirlər kullanması,
• Əməkhaqqı və süre modellerini eyni model merdiveniyle müqayisəsı,
• Cox və ayrık zamanlı süre modelleriyle ana sonucu sınaması,
• Alternatif məruz qalma, inflyasiya, coğrafya və nümunəlem tanımları kullanması,
• İşten ayrılma əvvəlsindeki haqq və kıdeme göre seçilimi test etmesi,
• Komşu il məruz qalmaini və sərhəd illerini dəyərlendirmesi,
• Yeniden işe girişin hangi sektörlerde gerçeklhəyat yoldaşıtiğini incelemesi,
• Shift-share tasarımına özgü şok səviyyəsi çıkarım və etki ağırlığı kontrolleri sunmasıdır.

Tədqiqatnın əsas məhdudiyyətlərı

• Nəticə yalnız özel sektörde rəsmi maaşlı məşğulluqı ölçmektedir.
• İşsizlik, qeyri-rəsmi məşğulluq, öz hesabına tədqiqat və kamu işi birbirinden ayrılamamaktadır.
• İşletme kimliği bulunmadığı üçün müəssisə daxilii haqq dəyişimi incelenememektedir.
• Yeni işe alınanlarla mevcut işçilərın haqları ayrılamamaktadır.
• Məruz qalma il-sektör hüceyrəsinde ölçülmekte, bireysel ihracat müəssisəsi məruz qalmai gözlenmemektedir.
• 1996 sektör paylarının tamamen xarici olduğu varsayımı birbaşa qanıtlanamamaktadır.
• 2002 əvvəlsi hadisə araşdırması əmsalları yatay deyil və dövrlər struktur olaraq qarşılaştırılamamaktadır.
• Ana hüceyrə səviyyəsi süre sonucu işçidaxili modelde tekrarlanmamaktadır.
• Teorik modelin cinsiyete özgü süre sonucunu üreten matematiksel meqanizması eksik tərif edilmişdir.
• Yeniden işe giriş nəticələrinda birbirini tamamlaması gereken iki denklem tam simetri göstərmir.
• Nümunəlem saiları və qələviı tablo notlarında daxili tutarsızlıklar vardır.
• Etki altı aydan kısa dövrlərde yoğunlaşıyor görünmesine rağmen metindeki süre aralığı izahsı bununla uyuşmamaktadır.
• Tədqiqat tek ölkə və kişi ağırlıklı emtia sektörleri bağlamına əsaslanır.
• Tədqiqat hakem qiymətləndirməsinden gecmemiştir.

Tədqiqatnın söylediği

Tədqiqat, Argentinanın kişilərin yoğun olduğu kənd təsərrüfatı, mədənçilik, balıkçılık və imalat sektörlerinde ixrac məruzqalmasınin qadın-kişi haqq fərqını genel hüceyrə səviyyəsinde əhəmiyyətli bdaxiliimde dəyiştirmediğini göstərir.

Aynı məruz qalma, qadınların özel sektörde rəsmi maaşlı məşğulluq xariciında kalma sürelerinin kişiləre göre daha çox kısalmasıyla əlaqəlidir. İlişki özellikle 25-34 yaş grubunda, 2010-2015 kapital nəzarətləri dövrinde və kısa süreli istihdam xariciı dövrlərde güclüdür.

Yüksek məruz qalmali hüceyrəlerde qadınların yenidən ticarətə açıq mal sektorlarıne dönme nisbətı kişiləre kıyasla artmaktadır.

Tədqiqatnın söylemediği

Tədqiqat qadınların gerçek işsizlik sürelerinin qəti olaraq kısaldığını göstərmir. Kayıt xariciı iş, kamu işi və öz hesabına tədqiqat məlumatde ayrılamamaktadır.

Tədqiqat ihracatın qadınların haqlarıni artırdığını göstərmir. Ana haqq etkiləşimi statistik olaraq sıfırdan fərqlı deyil.

Tədqiqat her qadının ixrac artımı səbəbiyle daha hızlı işe döndüğünü göstərmir. Aynı işçiı kullanan süre modelinde etkiləşim sıfıra yakındır.

Tədqiqat işəgötürənlerin qadınları şüurli bdaxiliimde seçim etmeye başladığını birbaşa göstərmir. Açık pozisyon, başvuru, görüşme və ya işə qəbul kararı məlumatsi mövcud deyil.

Tədqiqat nəticələrinın qadınların yoğun olduğu sənaye və ya hizmet ekonomilərine eyni büyüklükte aktarılabiləceğini göstərmir.

Geçmiş, bu gün və gələcək açısından önemi

Geçmişte ticaret ilə gender həyat yoldaşıitsizliği ilişkisi büyük ölçüde haqq fərqları üzərindən tartımılmıştır. Bu tədqiqat, haqların sabit kaldığı durumlarda işe giriş hızı, qeydlılık, iş kaybı süresi və sektörler arası gecişlerin ayrı bərabərsizlik qanalları oluşturabiləceğini göstərir.

Bugün açısından en önemli katkı, “haqq fərqı dəyişmedi” sonucunun “ticaret qadınları və kişiləri eyni etkilədi” anlamına gelmeyebiləceğini ortaya koymasıdır. Qadınların haqqinde göreli dəyişim görülmezken qeydlı istihdama dönüş süresi dəyişebilir.

Politika açısından nəticə, ihracat genişlemesinin etkisini dəyərlendirirken yalnız ortalama haqların değil; işdən ayrılma, qeyri-rəsmilik, kamu-özel gecişi, yenidən işə qəbul və yeni işin keyfiyyətiğinin de izlenmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Gelecekteki araşdırmaların müəssisə kimliklerini, boş vaqansiyaları, başvuruları, qeyri-rəsmi məşğulluqyı və kamu sektörüne gecişi birlhəyat yoldaşıtiren məlumatler kullanması gerekir. Qadınlara və kişiləre özgü iş bulma hızlarını açık bdaxiliimde ehtiva edən bir arama-həyat yoldaşılhəyat yoldaşıtirme modeli de nəzəri meqanizmayı daha birbaşa sınayabilir.

Tədqiqatnın Metodu və Tapıntıları

Teknik metod özeti

Ana tapıntılar

Sonucun maddi büyüklüğü

Sağlamlık nəticələrinın özeti

Mənbə və Metod Qeydi

• Tədqiqatnın tam özgün adı: Beyond Wages: Trade and the Gender Gap in Job-Finding
• Yazar: Bárbara Boggiano
• Yazar sıralaması: Tek yazarlı tədqiqat
• Həyat yoldaşı birinci yazar/ortaq töhfə: Bulunmamaktadır.
• İletişim yazarı: Bárbara Boggiano
• Kurum: Universidad Alberto Hurtado, Department of Economics
• PDF tarixi: 8 Haziran 2026
• SSRN’ye yüklenme tarixi: 19 Haziran 2026
• DOI: 10.2139/ssrn.6967012
• DOI bağlantısı:https://doi.org/10.2139/ssrn.6967012
• Yayın platformu: SSRN
• Resmî tədqiqat bağlantısı:https://ssrn.com/abstract=6967012
• Hakemli dergi: Hakemli bir dergide yayımlanmış və ya kabul edilmiş ayrı sürüm düzgünlanamamıştır.
• Özgün yayınevi: Ayrı bir akademik və ya ticari yayınevi biliksi mövcud deyil.
• Hakemlik durumu: Bu tədqiqat bir preprinttir və hakem qiymətləndirməsinden gecmemiştir.
• Mənbə türü: Preprint araşdırma məqaləsi; inzibati panel məlumatları analizi, shift-share ekonometrik tasarım və nəzəri arama-həyat yoldaşılhəyat yoldaşıtirme modeli
• JEL təsnifatı: F16, J16, J64, O54

Bu məqalə yüklenen 50 sayfalık PDF’nin ana metni, nəzəri modeli, denklemleri, tabloları, şəkilleri və onlayn ekleri incelenerek hazırlanmıştır. PDF xariciında kalan bilimsel tapıntılar daxilieriğe eklenmemiş; xarici mənbə kontrolü yalnız yazar, kurum, DOI, yüklenme tarixi, yayın platformu və hakemlik durumu kimi bibliyografik kimlik bilikleriyle sərhədlandırılmıştır.

Tədqiqatnın əsas məhdudiyyətlərı; gerçek işsizlik ilə qeyd xariciı, kamu və ya öz hesabına tədqiqat durumlarını ayıramaması, müəssisə identifikasiyası daxiliermemesi, ana süre tapıntısunun işçidaxili modelde görülmemesi, nəzəri modelin cinsiyete özgü süre meqanizmasını tam olaraq üretmemesi və qələviı tablo, nümunəlem və denklem izahlarındaki daxili tutarsızlıklardır.

Bilimsel uyarı: Bu tədqiqat hakem qiymətləndirməsinden gecmemiş bir preprinttir. Nəticəlar özel sektörde rəsmi maaşlı məşğulluq xariciındaki süreyi ölçmekte; gerçek işsizliği, toplam istihdamı və ya qadınların işçi qüvvəsi piqanunsındaki genel refahını tek başına göstərmir. Bartik nəticələrinın nedensel yorumu, 1996 sektör payları ilə ulusal ihracat şoklarının qadınlara özgü gözlenmeyen işçi qüvvəsi piqanunsı etkilərinden müstəqil olduğu varsayımına bağlıdır.