Karyera idarəetməsi bu tədqiqatda müəllimlərin peşəkar irəliləyişini tənzimləyən irəliləyiş, vəzifə yüksəlişi, mobillik, təlim, qiymətləndirmə, məsuliyyətlərə çıxış və səriştələrin tanınması kimi insan resursları tətbiqlərinin məcmusudur. Tədqiqat Malinin Bamako şəhərindəki 11 dövlət liseyində yerli idarələrə bağlı dövlət qulluqçusu müəllimlərin karyera idarəetməsi təcrübələrinin müəssisədə qalma meylləri ilə necə əlaqəli olduğunu şərhedici keyfiyyət yönümlü çoxsaylı vaka dizaynı ilə araşdırır. Məlumat dəsti 18 müəllim və 6 məktəb rəhbəri olmaqla 24 fərqli iştirakçı ilə keçirilmiş ümumilikdə 33 yarı-strukturlaşdırılmış müsahibədən ibarətdir. Müsahibələr ümumilikdə 1.974 dəqiqə, yəni təxminən 32 saat 54 dəqiqə davam etmişdir.

Tədqiqatın əsas nəticələri göstərir ki, karyera irəliləyişi prosedurlarındakı gecikmələr, gələcəkdə hansı peşəkar rollara çatmağın mümkün olduğunun qeyri-müəyyənliyi, əldə edilmiş diplom və səriştələrin karyera inkişafı ilə kifayət qədər əlaqələndirilmədiyinə dair təcrübələr və vəzifə yüksəlişi meyarlarının şəffaf olmadığına dair qavrayışlar müəssisədə qalmaq istəyini zəiflədə bilər. Bununla belə, nəticələr bütün müəllimlərin ayrılmaq istədiyini göstərmir. İş təhlükəsizliyi və müəllimlik peşəsinə bağlılıq bəzi şəxslərin sistemdə qalmasını dəstəkləyir; buna görə tədqiqatçılar yaranmış vəziyyəti çox vaxt şərti saxlanma kimi şərh edirlər.

Tədqiqatın mühüm elmi məhdudiyyəti faktiki işdən ayrılma göstəricilərini və ya karyera tətbiqlərinin müəllim dövriyyəsinə kəmiyyət təsirini ölçməməsidir. Araşdırma müəllimlərin və məktəb rəhbərlərinin təcrübələrini, şərhlərini və müəssisədə qalma və ya alternativ axtarma meyllərini keyfiyyət müsahibələri vasitəsilə araşdırır. Buna görə nəticələrdən “müəyyən bir karyera tətbiqi müəllim ayrılmasını %X azaldır” şəklində nəticə çıxarmaq olmaz.

Tədqiqatçıların nəzəri çərçivəsi üç yanaşmadan birlikdə istifadə edir: Adamsın bərabərlik nəzəriyyəsi, sosial mübadilə yanaşması və psixoloji müqavilə anlayışı. Karyera tətbiqləri bu çərçivədə təşkilatın müəllimə göndərdiyi siqnallar kimi qiymətləndirilir; bu siqnalların qavranılan ədalətə, etimada və səriştələrin tanınması hissinə təsir edə biləcəyi, bunların da müəssisədə qalma, şərti şəkildə qalma və ya xarici alternativləri araşdırma meylində əks oluna biləcəyi irəli sürülür.

Tədqiqatın əsas problemi

Müəllimlərin təhsil sistemində uzun müddət qalması yalnız əmək müqaviləsinin davam etməsi demək deyil. Təhsil xidmətinin davamlılığı, məktəb daxilində təcrübənin qorunması, şagirdlər və iş yoldaşları ilə qurulan münasibətlərin davam etməsi və müəllimlərin zamanla inkişaf etdirdikləri peşəkar ixtisaslaşmanın müəssisə daxilində istifadə olunması da kadr sabitliyi ilə əlaqəlidir.

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi müəllimin saxlanmasını yalnız əməkhaqqı, iş şəraiti və ya fərdi seçim kimi tək bir dəyişənlə izah etməyin mümkün olmamasıdır. Karyerasının hansı istiqamətdə irəliləyə biləcəyini görə bilməsi, irəliləyiş prosedurlarının vaxtında yerinə yetirilməsi, vəzifə yüksəlişi meyarlarının anlaşılan olması, yeni təlim və diplomların tanınması, müxtəlif vəzifə və ya məsuliyyətlərə keçid imkanlarının mövcudluğu da müəllimin öz gələcəyini müəssisə daxilində görüb-görməməsində rol oynaya bilər.

Tədqiqatın spesifik konteksti Malidə yerli idarələrə bağlı dövlət qulluqçusu müəllimlərdir. Məqalə bu status qrupunu birbaşa mərkəzi dövlət qulluqçuları ilə eyni hesab etmir və yerli idarə personalının institusional və status quruluşunun ayrıca araşdırılmalı olduğunu müdafiə edir.

Karyera İdarəetməsi Bu Tədqiqatda Nə Deməkdir?

Karyera idarəetməsi müəllimin iş həyatında irəliləyiş, vəzifə yüksəlişi, vəzifə dəyişikliyi, peşəkar təlim, qiymətləndirmə, yeni məsuliyyətlərə çıxış və qazanılmış təcrübə və ya səriştələrin tanınması proseslərini tənzimləyən institusional tətbiqlərdir; tədqiqatda bu tətbiqlərin yalnız rəsmi olaraq mövcud olub-olmaması deyil, müəllimlər tərəfindən nə qədər anlaşılan, vaxtında, etibarlı və ədalətli qavranılması da əhəmiyyətlidir.

İrəliləyiş ilə karyera inkişafı eyni şey deyil. Müəllimin müəyyən aralıqlarla dərəcə və ya pillə üzrə irəliləməsi avtomatik olaraq yeni peşəkar rollar, koordinasiya məsuliyyətləri və ya başqa təhsil səviyyələrinə keçid imkanları əldə etməsi demək deyil.

Tədqiqatın müzakirəsindəki vacib fərqlərdən biri budur. Müəllimlər statuslarının müəyyən dövrlərdə irəliləyişi nəzərdə tutduğunu bilirlər; lakin inzibati gecikmələr və irəliləyişin daha geniş karyera imkanları ilə əlaqəsinin zəif olması irəliləyişin motivasiyaedici gücünü azalda bilər.

İrəliləyiş ilə vəzifə yüksəlişi arasındakı fərq

İrəliləyiş mövcud status daxilində pillə, dərəcə və ya buna bənzər mərhələdə irəliləməyi ifadə edə bilər. Vəzifə yüksəlişi isə fərqli və ya daha yüksək məsuliyyətlərə, mövqelərə və ya vəzifələrə çatmağı ehtiva edən daha geniş karyera dəyişməsidir.

Mənbədəki müsahibələrdə müəllimlərin bu iki prosesi bir-birindən ayırdığı görünür. Rəsmi irəliləyiş hüququnun olması müəyyən təminat yaratsa da, bunun daha geniş karyera imkanları ilə dəstəklənməməsi bəzi iştirakçıların karyeralarını durğun qavramasına gətirib çıxarır.

Peşəkar mobillik yalnız rəhbərliyə yüksəlməkdirmi?

Xeyr. Tədqiqatın nəzəri yanaşmasında karyera inkişafı yalnız iyerarxik olaraq daha yüksək vəzifəyə keçməkdən ibarət deyil. Pedaqoji koordinasiya, ixtisaslaşmış məsuliyyətlər, üfüqi vəzifə dəyişiklikləri və ya başqa peşəkar funksiyalara keçid də karyera yolu kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu fərq xüsusilə yuxarı səviyyəli rəhbər vəzifələrin sayının məhdud olduğu təhsil müəssisələrində vacibdir. Tədqiqatçılar karyera inkişafının yalnız “bir üst vəzifəyə qalxmaq” kimi təşkil edilməsinin müəllimlərin ekspertizasını tanımaq üçün kifayət etməyə biləcəyini müzakirə edirlər.

Müəllimlərin Saxlanması Bu Tədqiqatda Necə Müəyyən Edilir?

Müəllimlərin saxlanması bu tədqiqatda yalnız müəllimin faktiki olaraq işdən ayrılmaması deyil; müəssisədə qalmaq niyyəti, iş təhlükəsizliyinin yaratdığı şərti qalma və xaricdəki peşəkar alternativləri araşdırma meylinin birlikdə qiymətləndirildiyi insan resursları nəticəsidir; tədqiqat faktiki illik müəllim dövriyyəsi göstəricisini ölçmür.

Bu fərq vacibdir. Müəllimin işində qalması həmişə mövcud karyera sistemindən razı olması demək deyil. İş təhlükəsizliyi, iqtisadi şərait və ya müəllimlik peşəsinə bağlılıq karyera inkişafından narazı olan şəxsin də sistem daxilində qalmasına səbəb ola bilər.

Məqalənin “şərti qalma” şərhi məhz bu vəziyyəti təsvir edir. Müəllim müəssisədə qala bilər; lakin bu qalma cəlbedici karyera yoluna güclü bağlılıqdan daha çox mövcud işin təhlükəsizliyi ilə xarici variantların qiymətləndirilməsi arasındakı tarazlığa əsaslana bilər.

Tədqiqatın nəzəri çərçivəsi

Tədqiqatçılar karyera idarəetməsi ilə saxlanma arasındakı əlaqəni tək bir nəzəriyyə ilə izah etmirlər. Üç tamamlayıcı nəzəri yanaşmadan istifadə olunur.

Bu nəzəriyyələr tədqiqatda ayrı-ayrılıqda kəmiyyət üsulu ilə sınaqdan keçirilmir. Tədqiqatçılar nəzəriyyələrdən müsahibələrdə ortaya çıxan mexanizmləri şərh edən inteqrə olunmuş analitik çərçivə kimi istifadə edirlər.

Tədqiqatın dörd müddəası

Məqalə klassik kəmiyyət hipotezləri əvəzinə dörd tədqiqat müddəası irəli sürür. Bu müddəalar keyfiyyət müsahibələrinin şərh ediləcəyi gözlənti çərçivəsidir.

Qavranılan Vəzifə Yüksəlişi Ədalətsizliyi Təsdiqlənmiş Qayda Pozuntusu Deməkdirmi?

Xeyr. Tədqiqatdakı bəzi müəllimlər vəzifə yüksəlişi proseslərinin ləyaqətə kifayət qədər əsaslanmadığını və ya şəxsi, siyasi və başqa münasibətlərin təsirli olduğunu düşündüklərini bildirirlər; məqalə bu ifadələri iştirakçı qavrayışları kimi təqdim edir və onların vəzifə yüksəlişi prosedurlarında qayda pozuntusunun mövcudluğuna dair müstəqil faktiki təsdiq olmadığını açıq şəkildə bildirir.

Bu fərq keyfiyyət tədqiqatlarında əsas əhəmiyyət daşıyır. İştirakçının yaşadığı və ya qavradığı ədalətsizlik tədqiqatın araşdıra biləcəyi real təcrübədir; lakin bu təcrübəni birbaşa “müəssisədə qanunsuz vəzifə yüksəlişi sistemi mövcuddur” şəklində obyektiv inzibati nəticəyə çevirmək fərqli sübut səviyyəsi tələb edir.

Tədqiqatın elmi nəticəsi buna görə vəzifə yüksəlişi proseslərinin obyektiv hüquqi düzgünlüyünü qiymətləndirmək deyil, vəzifə yüksəlişlərinin necə qavranılmasının etimad, karyera görünürlüğü və müəssisədə qalma meyli ilə əlaqəsini anlamaqdır.

Təlim niyə həm bağlılığa, həm də ayrılma ehtimalına təsir edə bilər?

Tədqiqatın diqqətəlayiq şərhlərindən biri təlimin avtomatik olaraq müəssisədə qalmağı artırmamasıdır. Müəllim yeni diplom və ya səriştə qazandıqda müəssisə daxilində buna uyğun yeni vəzifə, məsuliyyət və ya karyera yolu tapa bilirsə, təlim təşkilati bağlılığı dəstəkləyə bilər.

Lakin yeni səriştə tanınmırsa və müəllim eyni vəzifə səviyyəsində qalırsa, təlim eyni zamanda şəxsin başqa müəssisələrdə işləyə bilmə qabiliyyətini artıra bilər. Tədqiqatçılar buna görə peşəkar inkişafın daxili karyera yolu olmadan xarici məşğulluq imkanını artıra biləcəyini müzakirə edirlər.

Bu nəticə “təlim müəllimləri müəssisədən uzaqlaşdırır” demək deyil. Mənbənin vurğuladığı mexanizm təlimdən sonra səriştələrin necə tanındığı və hansı karyera imkanlarının açıldığıdır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

33 Müsahibə ilə 24 İştirakçı Arasındakı Fərq Nədir?

Tədqiqatda 24 fərqli şəxs iştirak etmiş, lakin ümumilikdə 33 yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə aparılmışdır; tədqiqatçılar müsahibəni analiz vahidi, şəxsi isə iştirak vahidi kimi ayırırlar və mənbə hansı iştirakçı ilə neçə dəfə müsahibə aparıldığının şəxs üzrə bölgüsünü vermir.

Buna görə “33 müsahibə aparıldı” ifadəsini “33 fərqli şəxslə müsahibə aparıldı” kimi çevirmək olmaz. Tədqiqat nümunəsinin şəxs sayı 24-dür.

Məqsədli nümunə seçimi niyə istifadə edildi?

İştirakçılar təsadüfi seçilməyiblər. Seçimdə 11 dövlət liseyində işləmək, müəllim və ya rəhbər kimi vəzifə yerinə yetirmək, status vəziyyəti və araşdırılan karyera tətbiqlərini birbaşa təcrübə etmək kimi meyarlar nəzərə alınıb.

Məqsədli nümunə seçiminin buradakı vəzifəsi əhali nisbətlərini təxmin etmək deyil. Tədqiqatçılar müxtəlif təşkilati vəziyyətlərdə karyera təcrübələrini müqayisə edə biləcək məlumat baxımından mənalı iştirakçılara çatmağa çalışıblar.

Mənbə iştirakçıların cins, dərəcə, staj və tədris səviyyəsi kimi demoqrafik məlumatlarını şəxs üzrə vermir. Buna görə Verianla bu xüsusiyyətlərə dair bölgü yaratmır.

Yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə nədir?

Yarı-strukturlaşdırılmış müsahibədə tədqiqatçının əvvəlcədən müəyyən edilmiş əsas mövzuları və sualları olur; lakin iştirakçının təcrübəsinə uyğun əlavə suallar verə və gözlənilməz, lakin tədqiqat üçün əhəmiyyətli mövzuları izləyə bilər. Bu üsul karyera irəliləyişi, vəzifə yüksəlişi, təlim və mobillik kimi təcrübələrin yalnız sabit cavab variantlarına endirilmədən araşdırılmasına imkan verir.

Keyfiyyət təhlili necə aparıldı?

Mənbə tematik təhlilin əl ilə aparıldığını bildirir. Proses dörd əsas əməliyyatı ehtiva edir:

1. Müsahibə transkriptlərinin hamısının oxunması.
2. İlkin kodların yaradılması.
3. Kodların tema və alt temalarda qruplaşdırılması.
4. Kodlaşdırma matrisinin çarpaz şəkildə yenidən oxunması və kateqoriyaların yoxlanması.

Tematik doyma əlavə oxumalar karyera idarəetməsi ilə bağlı yeni tema yaratmamağa başladıqda qiymətləndirilib. Mənbə müəyyən bir “doyma neçəinci müsahibədə yarandı?” sayı vermədiyinə görə belə bir rəqəm yaratmaq olmaz.

Müəllim ifadələri EN kodları ilə anonimləşdirilib. Məktəb rəhbərləri tədqiqatın məlumat toplama prosesinə daxil olsalar da, tədqiqatçıların istifadə etdiyi təqdim edilmiş versiyada rəhbərlərə birbaşa aid edilmiş sitatlar yoxdur. Buna görə tədqiqat nəticələrində rəhbərlərə mənbədə olmayan ifadələr aid edilməməlidir.

İrəliləyiş prosedurlarına dair nəticələr

Müəllimlər statuslarının dövri irəliləyiş hüququ verdiyini qəbul edirlər. Bu quruluş iş təhlükəsizliyi baxımından əsas qoruma kimi qiymətləndirilir.

Bununla birlikdə EN-1 və EN-2 kodlu iki müəllimin mənbədə verilən ifadələri inzibati prosedur gecikmələrinə, illərin üst-üstə düşməsinə və qiymətləndirmə/prosedur müddətlərindəki qeyri-müəyyənliklərə diqqət çəkir.

Burada problem yalnız gəlir itkisi kimi şərh edilmir. Müəllimin hüquqi və ya inzibati olaraq haqq etdiyini düşündüyü prosedurun vaxtında həyata keçirilməməsi təşkilatın hüquqları etibarlı şəkildə tətbiq edib-etmədiyinə dair qavrayışa da təsir edə bilər.

Vəzifə yüksəlişi və karyera görünürlüğünə dair nəticələr

Mənbədə EN-1, EN-2, EN-4 və EN-8 kodlu dörd müəllimin təqdim edilən ifadələri karyera yollarının məhdudluğu və ya vəzifə yüksəlişi proseslərinin şəffaflığı ilə bağlı problemləri gündəmə gətirir.

Bu rəqəmləri bütün 18 müəllim daxilində mövzu tezliyi kimi şərh etmək olmaz. Məqalə xüsusi olaraq sitat gətirilən şəxslərin sayının mövzunun nümunədəki real görülmə nisbətini göstərmədiyini bildirir.

Buna görə “4/18 müəllim vəzifə yüksəlişi sistemini şəffaf hesab etmədi” şəklində nisbət hesablamaq elmi cəhətdən yanlış olar. Dörd nəfər yalnız dərc edilmiş nəticələr bölməsində bu mövzu ilə bağlı açıq şəkildə təqdim edilən iştirakçı kodlarının sayıdır.

Təlim, səriştə və mobillik nəticələri

Mənbədə EN-1 və EN-2 kodlu iki müəllimin verilən təcrübələri daha yüksək diplom və ya təlim əldə edilməsinə baxmayaraq yeni vəzifə və ya təhsil səviyyələrinə keçid imkanının məhdud qavranıla bildiyini göstərir.

Tədqiqatçılar bu quruluşu səriştə ilə karyera irəliləyişi arasındakı əlaqənin zəifliyi kimi şərh edirlər. Yeni səriştələr müəssisə daxilində karyera yollarına çevrilmədikdə təlim müəssisəyə bağlılığı gücləndirmək əvəzinə xarici iş imkanlarını qiymətləndirmə qabiliyyətini artıra bilər.

Şərti qalma nəticəsi

Tədqiqatın nəticələri vahid tipli ayrılma niyyəti göstərmir. Gecikmiş irəliləyiş, qavranılan vəzifə yüksəlişi şəffaflığı problemləri və məhdud karyera yolları xarici alternativlərə marağı artıra bildiyi halda, iş təhlükəsizliyi və peşəyə bağlılıq müəssisədə qalmağı dəstəkləyir.

Buna görə tədqiqatçılar müəllimlərin bir hissəsinin qalmasını güclü və mübahisəsiz karyera bağlılığı kimi deyil, karyera problemləri ilə iş təhlükəsizliyinin birlikdə qiymətləndirildiyi şərti qalma kimi şərh edirlər.

Tematik saylar niyə prevalens kimi istifadə edilə bilməz?

Məqalənin nəticələrində bəzi mövzular üçün neçə fərqli müəllimin birbaşa sitat gətirildiyi qeyd edilir. Lakin tədqiqatçılar tam tematik tezliklərin hesabatda verilmədiyini açıq şəkildə vurğulayırlar.

Buna görə EN-1, EN-2, EN-4 və ya EN-8 kimi kodları saymaq “müəllimlərin neçə faizi bu fikirdədir?” sualına cavab vermir. Keyfiyyət dizaynının məqsədi burada mövzuların əhalidəki nisbətini ölçmək deyil, karyera tətbiqlərinin necə yaşandığını və hansı mexanizmlərlə müəssisədə qalma düşüncəsinə bağlandığını anlamaqdır.

İdarəetmə səviyyəsinə görə tövsiyələr

Tədqiqat karyera idarəetməsi problemlərinin hamısının tək məktəb rəhbərliyi tərəfindən həll edilə bilməyəcəyini vurğulayır. Səlahiyyət səviyyələri bir-birindən ayrılır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• İrəliləyiş prosedurlarındakı gecikmə və qeyri-müəyyənliklər bəzi müəllimlərin təşkilati etimadına və karyera qavrayışına mənfi təsir edə bilər.
• Yalnız status daxilində irəliləyiş, görünən karyera yolları olmadıqda cəlbedici peşəkar karyera yaratmaq üçün kifayət etməyə bilər.
• Vəzifə yüksəlişi proseslərinin şəffaf olmadığına və ya ləyaqətə kifayət qədər əsaslanmadığına dair qavrayışlar müəllimlərin karyera gözləntilərini zəiflədə bilər.
• Diplom və peşəkar təlimlərin müəssisə daxilində qarşılığı olmadıqda əldə edilən yeni səriştələr xarici iş variantlarını da genişləndirə bilər.
• İş təhlükəsizliyi bəzi müəllimlərdə müəssisədə qalmanı dəstəkləyən mühüm əks mexanizmdir.
• Müəllimin saxlanması etibarlı inzibati prosedurlar, anlaşılan vəzifə yüksəlişi prosesləri, səriştələrin tanınması və daha müxtəlif karyera yolları ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Bamakodakı bütün müəllimlərin karyera idarəetməsindən narazı olduğu nəticəsi çıxarıla bilməz.
• İştirakçıların əksəriyyətinin işdən ayrılmağı planlaşdırdığını söyləmək olmaz.
• Faktiki illik müəllim dövriyyəsi göstəricisi tədqiqatda ölçülməyib.
• Müəyyən bir karyera islahatının müəllim ayrılmasını konkret faizlə azaldacağı hesablanmayıb.
• Vəzifə yüksəlişi proseslərində siyasi və ya şəxsi qayda pozuntusunun mövcudluğu müstəqil inzibati məlumatlarla təsdiqlənməyib.
• Keyfiyyət mövzuları əhalidə görülmə faizi kimi şərh edilə bilməz.
• Nəticələr Malidəki bütün liseylərə və ya başqa ölkələrə statistik olaraq ümumiləşdirilə bilməz.
• Bərabərlik nəzəriyyəsi, sosial mübadilə nəzəriyyəsi və ya psixoloji müqavilə kəmiyyət əmsalları ilə sınaqdan keçirilməyib.
• 27 və 6 rəqəmləri şəxs sayını deyil, müvafiq status vəziyyətlərini əhatə edən müsahibə saylarını ifadə edir.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri

Keyfiyyət və regional əhatə: Tədqiqat Bamakodakı 11 dövlət liseyində aparılıb və statistik ümumiləşdirmə məqsədi daşımır.

İştirakçı ifadələrinə əsaslanma: Nəticələr şəxslərin yaşadığı və şərh etdiyi təcrübələrdən formalaşıb. Həssas inzibati məsələlər sosial arzuolunanlıq və ya ehtiyatlı ifadə təsirinə açıq ola bilər.

Əl ilə analiz: Tematik analiz əl ilə aparılıb. Mənbə kodlayıcılararası kəmiyyət uyğunluq əmsalı bildirmir.

Rəhbər sitatlarının məhdudluğu: Altı məktəb rəhbəri məlumat toplama prosesində iştirak edib; lakin təqdim edilən versiyada rəhbərlərə açıq şəkildə aid edilmiş birbaşa ifadələr yoxdur. Buna görə nəticələrdə onlara mənbədə olmayan sözlər aid etmək olmaz.

Tam tematik tezliyin olmaması: Məqalə mövzular üzrə ümumi iştirakçı tezliklərini dərc etmir. Nəticələrdə göstərilən şəxs sayları yalnız açıq şəkildə sitat gətirilən iştirakçılardır.

Demoqrafik təfərrüat çatışmazlığı: İştirakçıların cins, dərəcə, staj və tədris səviyyəsi məlumatları təqdim edilmiş məlumat dəstində şəxs üzrə verilmir.

Status-funksiya çarpazlığının məhdudluğu: Yerli idarə dövlət qulluqçusu ilə mərkəzi dövlət qulluqçusu fərqi müsahibə sayları ilə verilir; hər statusun müəllim/rəhbər funksiyası ilə tam çarpaz bölgüsü bildirilmir.

Gələcək tədqiqatlar

Müəlliflər gələcəkdə müxtəlif status və bölgələrin müqayisə edilməsini, təklif olunan karyera modelinin daha geniş nümunələrdə araşdırılmasını və real karyera idarəetməsi islahatlarının nəticələrini izləmək üçün uzunmüddətli tədqiqatların aparılmasını tövsiyə edirlər.

Uzunmüddətli tədqiqat xüsusilə vacibdir; çünki hazırkı tədqiqat müəllimlərin müəyyən dövrdəki təcrübə və qavrayışlarını araşdırır. İslahat tətbiq edilməzdən əvvəl və sonra eyni işçilərin izlənməsi karyera idarəetməsindəki real dəyişikliklərin zamanla müəssisədə qalma davranışı ilə necə əlaqəli olduğunu daha birbaşa qiymətləndirməyə imkan verə bilər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal fransızca başlıq: Influence de la gestion des carrières sur la fidélisation des enseignants fonctionnaires des collectivités territoriales dans les lycées publics de Bamako

Mənbədə verilən ingiliscə başlıq: Influence of career management on the retention of local government civil-service teachers in public high schools in Bamako

Müəlliflər: Koniba COULIBALY; Aboubacar T KONATE; Ibrahima Hamoro KEITA.

Birinci müəllifin qurumu: Institut Universitaire de Développement Territorial (IUDT), Université des Sciences Sociales et de Gestion de Bamako (USSGB), Bamako, Mali.

İkinci müəllifin qurumu: Institut Universitaire de Gestion de Bamako (IUG), Université des Sciences Sociales et de Gestion de Bamako (USSGB), Bamako, Mali.

Üçüncü müəllifin qurumu: Institut Zayed des Sciences Economiques et Juridiques de Bamako (IZSEJB), Bamako, Mali.

Corresponding author: PDF ayrıca bir şəxsi açıq şəkildə “corresponding author” kimi işarələmir. Mənbə yalnız Institut Universitaire de Développement Territorial və USSGB üçün fiziki yazışma ünvanı verir; buna görə Verianla müəyyən bir müəllifi məsul müəllif kimi təyin etmir.

Bərabər töhfə / bərabər birinci müəlliflik: Mənbədə bildirilməyib.

Jurnal: International Journal of Accounting, Finance, Auditing, Management and Economics (IJAFAME).

ISSN: 2658-8455.

Cild / say: Volume 7, Issue 12 (2026).

Səhifələr: 840–849.

Məqalənin öz PDF-ində verilən DOI: 10.5281/zenodo.23564491.

Fayl adı–DOI qeydi: Yüklənmiş PDF faylının adında 23564490 nömrəsi var; məqalənin öz istinad bölməsində DOI 23564491 ilə bitir. Verianla biblioqrafik DOI kimi məqalənin özündə verilən 10.5281/zenodo.23564491 məlumatını əsas götürür və fayl adındakı fərqi gizlətmir.

Göndərilmə tarixi: 16 sentyabr 2026.

Qəbul tarixi: 18 oktyabr 2026.

Rəsmi nəşr tarixi: IJAFAME-nin rəsmi məqalə qeydində 22 oktyabr 2026.

Rəsmi nəşr səhifəsi: IJAFAME məqalə qeydi 2720.

Mənbə növü: Empirical Research; şərhedici keyfiyyət yönümlü çoxsaylı vaka tədqiqatı.

Resenziya: IJAFAME-nin rəsmi siyasəti double-blind peer review istifadə edildiyini və nəşr qərarından əvvəl ən azı iki xarici rəyçinin hesabatının qiymətləndirildiyini bildirir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International — CC BY-NC-ND 4.0.

Nəşriyyat: IJAFAME.

Açar sözlər: career management; retention; teachers; local government civil service; public high schools; Bamako.

JEL təsnifatı: M12; M54; I28.

Tədqiqat sualı: Karyera idarəetməsi tətbiqlərinin Bamakodakı dövlət liseylərində yerli idarə dövlət qulluqçusu müəllimlərin saxlanmasına necə təsir etdiyinin anlaşılması.

Nəzəri çərçivə: Adamsın bərabərlik nəzəriyyəsi, sosial mübadilə yanaşması və psixoloji müqavilə yanaşmasının inteqrə olunmuş istifadəsi.

Tədqiqat sahəsi: Bamako bölgəsindəki 11 dövlət liseyi.

İştirakçı sayı: 24 fərqli iştirakçı.

İştirakçı tərkibi: 18 müəllim və 6 məktəb rəhbəri.

Müsahibə sayı: 33 yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə.

Analiz vahidi: Müsahibələr.

İştirak vahidi: İştirakçı şəxslər.

Əsas status konteksti: Yerli idarə dövlət qulluqçularının vəziyyətlərini əhatə edən 27 müsahibə.

Müqayisəli status konteksti: Mərkəzi dövlət qulluqçularının vəziyyətlərini əhatə edən 6 müsahibə.

Ümumi müsahibə müddəti: 1.974 dəqiqə, təxminən 32 saat 54 dəqiqə.

Nümunə seçimi: Məqsədli nümunə seçimi.

Analiz üsulu: Keyfiyyət məzmun analizindən ilhamlanan əl ilə tematik analiz; tam transkript oxunuşu, ilkin kodlaşdırma, tema/alt tema qruplaşdırması və kodlaşdırma matrisinin çarpaz yenidən oxunması.

Tematik doyma: Əlavə oxumalar karyera idarəetməsi ilə bağlı yeni mövzu yaratmadıqda qiymətləndirilib. Mənbə müəyyən bir müsahibə nömrəsini doyma həddi kimi vermir.

İştirakçı kodlaşdırması: EN kodları müəllimləri göstərir.

Etik tətbiq: Müsahibələrdən əvvəl şifahi razılıq alınıb; ifadələr anonimləşdirilib və kodlaşdırılıb.

Etik komitə: Mənbədə ayrıca etik komitə nömrəsi və ya müəssisə təsdiq kodu verilmir.

Maliyyələşdirmə bəyanatı: Müəlliflər tədqiqatın obyektivliyinə təsir göstərə biləcək hər hansı maliyyələşdirmədən xəbərdar olmadıqlarını bildirirlər. Bu ifadə “heç bir maliyyələşdirmə alınmayıb” kimi genişləndirilməməlidir.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşması bildirmirlər.

Digər açıqlama: Mənbə müəlliflərin mümkün plagiat, yazı prosesində süni intellektdən istifadə və məqalədə təqdim edilən nəticələrə dair məsuliyyəti öz üzərinə götürdüyünü bildirən açıqlama ehtiva edir.

Məlumatların əlçatanlığı: Ayrı məlumat deposu və ya məlumatların əlçatanlığı bəyanatı yoxdur.

CRediT / müəllif töhfələri: Ayrı CRediT töhfə bəyanatı yoxdur.

Formula / tənlik: Tədqiqatda mərkəzi riyazi tənlik və ya kəmiyyət modeli yoxdur.

Statistik nəticə çıxarma: p-dəyəri, reqressiya, korrelyasiya əmsalı və ya təsir böyüklüyü bildirilmir. Araşdırma keyfiyyət yönümlü şərhedici dizayndadır.

Mühüm ölçmə sərhədi: Araşdırma faktiki müəllim turnover göstəricisini ölçmür; müəssisədə qalmaq niyyəti, şərti qalma və alternativ axtarma mexanizmlərini keyfiyyətcə araşdırır.

Qavrayış-reallıq sərhədi: Vəzifə yüksəlişində ləyaqət çatışmazlığı və ya münasibət/siyasi təsirlərin mövcudluğuna dair ifadələr iştirakçı qavrayışlarıdır; mənbə bunları inzibati prosedurların müstəqil təsdiqlənmiş pozuntuları kimi təqdim etmir.

Tezlik sərhədi: Nəticələrdə adı çəkilən iştirakçı kodlarının sayı mövzu prevalensi deyil. Mənbə tam tematik tezlikləri bildirmir.

Ümumiləşdirilə bilmə sərhədi: Araşdırma statistik təmsilçilik məqsədi daşımayan, Bamakodakı 11 dövlət liseyinə əsaslanan keyfiyyət yönümlü çoxsaylı vaka tədqiqatıdır.