Aktiv Həyat İnfrastrukturu (Active Living Infrastructure, ALI), insanların gündəlik hərəkətliliyi, asudə vaxt gəzintisini və idman etməsini dəstəkləyən pərakəndə ticarət obyektlərini, icma müəssisələrini, ictimai yaşıl sahələri, ictimai nəqliyyatı və idman obyektlərini vahid tamamlayıcı məhəllə infrastrukturu sistemi kimi nəzərdən keçirən konseptual çərçivədir. Topoqrafiyaya Həssas İki Mərhələli Üzən Əhatə Sahəsi modeli (Topography-Sensitive Two-Step Floating Catchment Area, T-S2SFCA) isə obyekt təklifini əhali tələbi ilə birlikdə qiymətləndirən klassik 2SFCA əlçatanlıq ölçüsünü, piyada marşrutundakı maililiyin səfər xərcini artırmasını nəzərə alacaq şəkildə genişləndirən məkan əlçatanlığı üsuludur. Bu kəsiyinə tədqiqatda Cənubi Koreyanın Seongnam şəhərindəki 1.580 yaşayış grid hüceyrəsi üçün topoqrafiyaya həssas ALI əlçatanlığı hesablanmış, nəticələr 555 yetkinin IPAQ ilə ölçülən fiziki aktivlik səviyyəsi ilə əlaqələndirilmişdir.

Topoqrafiya nəzərə alındıqda əlçatanlıq xüsusilə maili şimal yaşayış ərazilərində nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmışdır. Table 3-ə görə 2SFCA-dan T-S2SFCA-ya keçiddə mürəkkəb ALI əlçatanlığındakı azalma <5° gridlərdə %15,8, 5–10° gridlərdə %20,4 və ≥10° gridlərdə %25,1 olmuşdur. T-S2SFCA mürəkkəb əlçatanlıq indeksində bir standart sapmalıq artım, qeyri-aktiv qrupla müqayisədə minimal aktiv olma odds-u üçün OR=1,594 (%95 GA 1,173–2,164), Health-Enhancing Physical Activity (HEPA) üçün OR=2,115 (%95 GA 1,484–3,001) ilə əlaqəli olmuşdur. Bununla belə, tədqiqat kəsiyinə xarakter daşıyır; yüksək əlçatanlığın fiziki aktivliyi səbəbli şəkildə artırdığını sübut etmir.

Tədqiqat problemi

Məhəllə mühitinin fiziki aktivliyi dəstəkləmə qabiliyyəti çox vaxt ayrı-ayrı park, mağaza, idman obyekti və ya ictimai nəqliyyat dayanacağına yaxınlıqla qiymətləndirilir. Belə yanaşma iki mühüm amili nəzərdən qaçıra bilər. Birincisi, eyni obyektdən istifadə edə biləcək əhali artdıqca adambaşına düşən nisbi əlçatanlıq imkanı azala bilər. İkincisi, xəritədə eyni görünən iki məsafə maililik fərqinə görə piyada üçün eyni fiziki yük yaratmaya bilər.

Tədqiqat bu iki problemi eyni əlçatanlıq modelində birləşdirir. Klassik 2SFCA obyekt təklifini həmin obyektin əhatə sahəsindəki əhali tələbinə görə tarazlayır. T-S2SFCA isə əlavə olaraq piyada marşrutundakı maililiyi məsafə xərcinə çevirir. Beləliklə, “obyektdən neçə metr uzağam?” sualı “əhali rəqabəti və topoqrafiya nəzərə alındıqda bu obyektə piyada nə dərəcədə çata bilərəm?” sualına çevrilir.

Seongnam niyə bu analiz üçün seçildi?

Seongnam təxminən 900.000 əhalisi olan, Seoul-un cənub-şərqində yerləşən şəhərdir. Şəhərin şimalındakı köhnə yaşayış əraziləri əsasən maili relyefdə, cənubdakı yeni yaşayış əraziləri isə daha düz ərazidə inkişaf etmişdir. Mənbə tədqiqatda şimaldakı köhnə şəhərin grid hüceyrələrində median maililik təxminən 10°, cənubdakı yeni şəhərdə isə 2° göstərilir.

Figure 1-in ilk paneli əhalinin grid səviyyəsində paylanmasını, ikinci paneli isə eyni gridlərin orta maililiyini göstərir. Bu iki xəritə birlikdə oxunduqda, xeyli sayda əhalinin topoqrafik baxımdan daha yüksək piyada xərcinə malik şəraitdə yaşadığı görünür. Tədqiqatın modelləşdirmə problemi məhz bu məkan uyğunsuzluğunu əlçatanlıq ölçüsünə daxil etməkdir.

T-S2SFCA Klassik 2SFCA-dan Necə Fərqlənir?

T-S2SFCA klassik 2SFCA-nın obyekt təklifi və əhali tələbini birlikdə qiymətləndirən iki mərhələli strukturunu saxlayır, lakin piyada şəbəkəsindəki müstəvi məsafəni birbaşa istifadə etmək əvəzinə hər bir əlaqəni maililiyə görə düzəldilmiş səfər xərcinə çevirir; buna görə xüsusilə dik yaşayış ərazilərində eyni üfüqi məsafənin daha aşağı effektiv əlçatanlıq yaratmasına imkan verir.

Grid, əhali və piyada şəbəkəsi

Tədqiqat sahəsi 250 m × 250 m gridlərə bölünmüşdür. İlkin 2.368 grid hüceyrəsindən yaşayış olmayan və ya böyük yaşıl sahələrdə yerləşən 788 hüceyrə çıxarılmış və analiz 1.580 yaşayış gridində aparılmışdır. Hər gridin mərkəzi tələb nöqtəsi kimi müəyyən edilmişdir.

2024-cü il əhali məlumatları daha incə gridlərə areal-weight interpolation ilə paylanmışdır. Piyada şəbəkəsi OpenStreetMap-dəki yeriməyə uyğun footway və path əlaqələrindən yaradılmış; yol əlaqələrinin maililiyi National Geographic Information Institute tərəfindən təqdim edilən 5 m ayırdetmə qabiliyyətli rəqəmsal yüksəklik modeli əsasında hesablanmışdır. Əlaqəli piyada yolu olmayan dağlıq ərazilər şəbəkə analizində əlçatmaz qəbul edilmişdir.

ALI-nin beş komponenti

İctimai yaşıl sahə təklifi digər kateqoriyalardan fərqli olaraq obyekt sayı ilə deyil, sahənin ölçüsü ilə təmsil edilmişdir. Buna görə yaşıl sahə əlçatanlıq indeksinin mütləq böyüklüyü pərakəndə, idman, icma və ya ictimai nəqliyyat indeksləri ilə birbaşa miqyas müqayisəsi üçün uyğun deyil.

Fiziki aktivlik nümunəsi

Onlayn sorğu 2024-cü ilin oktyabr–noyabr aylarında Seongnam sakinləri arasında aparılmışdır. 620 iştirakçıdan cavab alınmış; cavab ardıcıllığı qeyri-kafi olanlar və PHQ-9 skoru ≥14 olanlar çıxarıldıqdan sonra 555 nəfər analizə daxil edilmişdir.

IPAQ Short Form əvvəlki yeddi gündə yüksək intensivlikli fiziki aktivliyin, orta intensivlikli aktivliyin və yerimənin tezliyi və müddətindən istifadə etmişdir. Cavablar MET-dəqiqə/həftə dəyərlərinə çevrilmişdir. Mənbə protokoluna görə HEPA; həftədə ən az üç gün yüksək intensivlikli aktivliklə ≥1.500 MET-dəqiqə/həftə və ya yeddi gün ərzində ümumilikdə ≥3.000 MET-dəqiqə/həftə şərtlərindən biri ilə müəyyən edilmişdir. Minimal aktiv qrup ən az 600 MET-dəqiqə/həftə səviyyəsinə və ya IPAQ-nın ekvivalent tezlik şərtlərinə çatan, lakin HEPA həddini ödəməyən iştirakçıları əhatə edir.

Maililik Modeldə Piyada Məsafəsini Necə Dəyişir?

T-S2SFCA piyada əlaqəsindəki yüksəklik dəyişikliyini əvvəlcə maililik bucağına, sonra isə maililiyin yerimə yükünü təmsil edən düzəldilmiş məsafəyə çevirir; mənbə nümunəsində üfüqi uzunluğu 100 m və mütləq maililik bucağı 10° olan bir əlaqə təxminən 119,2 m maililik-düzəldilmiş məsafə kimi qiymətləndirilmişdir.

Tənlik 1: maililik bucağı

\[ \theta=\arctan\left(\frac{\Delta h}{d}\right) \]

Burada \(\Delta h=h_e-h_s\), əlaqənin son və başlanğıc nöqtələrinin yüksəklik fərqidir; \(d\) üfüqi məsafəni, \(\theta\) maililik bucağını təmsil edir. Tənlik həndəsi maililiyi piyada şəbəkəsində istifadə oluna bilən bucaq dəyişəninə çevirir.

Tənlik 2: maililik-düzəldilmiş səfər məsafəsi

\[ l=\frac{d}{\cos\theta}(1+\sin\theta) \]

\(l\), T-S2SFCA-da istifadə olunan maililik-düzəldilmiş səfər məsafəsidir. Model hər piyada şəbəkəsi əlaqəsi üçün bu xərci hesablayır və tələb ilə obyekt arasındakı ən aşağı xərcli piyada marşrutundakı əlaqələri toplayır. Ayrı bir “çox dikdirsə əlçatmazdır” maililik həddi tətbiq edilmir; maililik artdıqca xərc fasiləsiz şəkildə artır.

400 m əhatə sahəsi

Əhatə radiusu \(D_r=400\) m kimi müəyyən edilmişdir. Mənbə bunu təxminən beş dəqiqəlik piyada əlçatanlığı ilə əlaqələndirir. Eyni məqalə 300–700 m alternativ radiuslarda əldə edilən nəticələrin dayanıqlılığının Supplementary Appendix B-də yoxlanıldığını bildirir; əsas PDF bu həssaslıq analizinin bütün rəqəmsal nəticələrini təqdim etmir.

Tənlik 3: obyektin təklif-tələb nisbəti

\[ R_j= \frac{SV_j} {\displaystyle\sum_{i\in\{c_{ij}\leq D_r\}} P_i f(c_{ij})} \]

\(SV_j\), \(j\) obyekt nöqtəsində təklif həcmini; \(P_i\), \(i\) tələb nöqtəsində əhalini; \(c_{ij}\), tələb və obyekt arasındakı maililik-düzəldilmiş səfər məsafəsini; \(f(c_{ij})\) isə məsafə azalma çəkisini göstərir. Bu əməliyyat bir obyekti ətrafındakı bütün əhali üçün məhdudiyyətsiz əlçatan hesab etmək əvəzinə, eyni obyekti paylaşan əhalinin tələbini nəzərə alır.

Tənlik 4: Gaussian məsafə azalma funksiyası

\[ f(c_{ij})= \begin{cases} \dfrac{ e^{-\frac{1}{2}\left(\frac{c_{ij}}{D_r}\right)^2} - e^{-1/2} }{ 1-e^{-1/2} }, & c_{ij}\leq D_r\\ 0, & c_{ij}>D_r \end{cases} \]

Bu funksiya 400 m əhatə sahəsi daxilində daha yaxın obyektlərin əlçatanlığa töhfəsini daha yüksək, sərhədə yaxınlaşdıqca isə daha aşağı çəkiləndirir. \(D_r\)-dən kənardakı obyektlərin töhfəsi sıfırdır.

Tənlik 5: obyekt növü əlçatanlığı

\[ A_{ik} = \sum_{j\in\{c_{ij}\leq D_r\}} R_j f(c_{ij}) \]

\(A_{ik}\), \(i\) tələb nöqtəsində \(k\) obyekt növünə əlçatanlıqdır. İkinci mərhələdə müvafiq yaşayış nöqtəsinin 400 m-lik maililik-düzəldilmiş əhatə sahəsindəki obyektlərin təklif-tələb nisbətləri məsafə çəkiləri ilə toplanır.

Tənlik 6: mürəkkəb ALI əlçatanlığı

\[ CA_i=\sum_{k=1}^{K}w_k A_{ik} \]

\(CA_i\), yaşayış mövqeyi \(i\) üçün mürəkkəb ALI əlçatanlıq indeksidir. \(A_{ik}\), müvafiq obyekt növünün əlçatanlığını; \(w_k\), Analytic Hierarchy Process ilə müəyyən edilmiş kateqoriya çəkisini; \(K\) isə ümumi obyekt növlərinin sayını təmsil edir. Tədqiqatda \(K=5\)-dir.

Çəkilər şəhər planlaşdırılması sahəsindən 40 mütəxəssislə aparılmış AHP tədqiqatından götürülmüşdür. Əsas PDF dəqiq çəkiləri siyahıya almır və Supplementary Appendix Table C-yə yönləndirir; buna görə Verianla mənbədə görünməyən çəki dəyərlərini yaratmır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Topoqrafik düzəliş əlçatanlığı nə qədər dəyişdirdi?

Maililik artdıqca iki model arasındakı fərq böyümüşdür. Mənbə mətnindəki “klassik 2SFCA təxminən %22 daha yüksək, ≥10° gridlərdə təxminən %33 daha yüksək qiymətləndirmə verdi” ifadəsi Table 3-dəki %17,8 və %25,1 azalma nisbətləri ilə ziddiyyət təşkil etmir. Table 3, T-S2SFCA-ya keçiddəki azalmanı başlanğıcdakı 2SFCA dəyərinə bölür; mətndəki ifadə isə 2SFCA-nın T-S2SFCA-dan nə qədər yüksək olduğunu T-S2SFCA-nı məxrəc götürərək ifadə edir.

Figure 2 nəyi göstərir?

Figure 2 eyni Seongnam ərazisinin klassik 2SFCA və T-S2SFCA əlçatanlıq xəritələrini yanaşı göstərir. Müstəvi məsafəyə əsaslanan modeldə yüksək əlçatanlıq əraziləri topoqrafiyadan daha müstəqil yayılır, maililik xərci əlavə edildikdə isə xüsusilə şimaldakı maili yaşayış ərazilərində yüksək əlçatanlıq zonaları daralır. Cənubdakı daha düz sahələrdə dəyişiklik daha məhduddur.

Fərq hansı obyekt növlərində daha böyük idi?

İctimai yaşıl sahə sətrinin mütləq dəyərləri digər kateqoriyalara nisbətən xeyli böyükdür, çünki bu kateqoriya obyekt sayı əvəzinə sahə ölçüsü ilə hesablanmışdır. Buna görə bu cədvəl əsasən hər obyekt növünün öz daxilində maililik qrupları arasındakı dəyişməni göstərmək üçün istifadə edilməlidir.

Reqressiya modeli necə quruldu?

Asılı dəyişən üç kateqoriyalı IPAQ fiziki aktivlik səviyyəsidir: qeyri-aktiv, minimal aktiv və HEPA. Qeyri-aktiv qrup istinad kateqoriyasıdır. Model 1 beş obyekt növünü ayrı-ayrılıqda, Model 2 isə mürəkkəb ALI indeksini istifadə etmişdir.

Bütün əlçatanlıq dəyişənlərinə log(x+1) çevrilməsi tətbiq edilmiş, sonra z-skor standartlaşdırılması aparılmışdır. Buna görə OR dəyərləri əlçatanlıqda bir standart sapmalıq artım üzrə şərh edilir. Modellər cins, yaş, aylıq gəlir, yaşayış müddəti, PHQ-9 skoru və həyat məmnuniyyətinə görə düzəldilmişdir. Bütün VIF dəyərlərinin 10-dan aşağı olduğu bildirilmişdir.

Mürəkkəb ALI əlçatanlığı ilə fiziki aktivlik arasındakı əlaqə

Bu nəticə, araşdırılan kovariatlara görə düzəlişdən sonra belə, daha yüksək topoqrafiya-düzəldilmiş mürəkkəb əlçatanlığın həm minimal aktivlik, həm də HEPA səviyyəsi ilə müsbət əlaqəli olduğunu göstərir.

Obyekt növü üzrə OR nəticələri

İctimai yaşıl sahə və pərakəndə əlçatanlığı hər iki fiziki aktivlik səviyyəsi ilə əhəmiyyətli əlaqəli olduğu halda, idman və icma obyekti əlçatanlığı yalnız HEPA ilə əhəmiyyətli əlaqə göstərmişdir. İctimai nəqliyyat əlçatanlığı bu modeldə iki fiziki aktivlik səviyyəsində də əhəmiyyətli deyildir.

İctimai yaşıl sahə niyə önə çıxdı?

HEPA üçün obyekt növləri arasındakı ən böyük OR ictimai yaşıl sahədə görülmüşdür: OR=2,110. Mənbə müəllifləri yaşıl sahələrin gəzinti, idman, asudə vaxt istifadəsi və istirahət kimi bir neçə funksiyanı eyni mühitdə təmin edə bilməsini bu əlaqənin mümkün kontekstlərindən biri kimi müzakirə edirlər. Bu izah müşahidəvi əlaqədən çıxarılan müəllif şərhidir; tədqiqat mexanizmi eksperimental olaraq yoxlamamışdır.

Klassik 2SFCA niyə eyni əlaqəni göstərmədi?

Topoqrafiyaya görə düzəldilməmiş klassik 2SFCA ilə yaradılan mürəkkəb əlçatanlıq indeksi minimal aktiv və ya HEPA səviyyələri ilə əhəmiyyətli əlaqə göstərməmişdir. Bu modelin Nagelkerke pseudo-R² dəyəri 0,094 olduğu halda T-S2SFCA mürəkkəb modelinin dəyəri 0,138-dir. Ümumi model likelihood-ratio testi klassik modeldə p=0,0034, T-S2SFCA modelində p<0,0001 kimi bildirilmişdir.

Mənbə müəllifləri bu fərqi, yoxuşların real yerimə yükünü modelə daxil etməyin məhəllə əlçatanlığı ilə fiziki aktivlik arasındakı əlaqəni daha görünən etməsi ilə izah edirlər. Lakin daha yaxşı model uyğunluğu T-S2SFCA-nın fərdlərin real marşrutlarını tam ölçdüyü və ya bütün davranış dəyişənlərini tutduğu demək deyil.

Nəzarət dəyişənləri

Model 2-də qadınların HEPA qrupunda olma odds-u kişi istinad qrupundan aşağıdır: OR=0,469 (%95 GA 0,234–0,941). Həyat məmnuniyyəti həm minimal aktiv səviyyə ilə OR=1,217 (%95 GA 1,001–1,479), həm də HEPA ilə OR=1,399 (%95 GA 1,081–1,810) müsbət əlaqəlidir.

Yaşayış müddəti də bəzi kateqoriyalarda əhəmiyyətlidir. Beş ildən az yaşayışla müqayisədə 10–15 illik yaşayış minimal aktiv qrup üçün OR=0,464 (%95 GA 0,244–0,882), 15–20 illik yaşayış HEPA üçün OR=4,388 (%95 GA 1,142–16,870), ≥20 illik yaşayış isə HEPA üçün OR=5,452 (%95 GA 1,414–21,025) kimi bildirilmişdir. Geniş etibar intervalları xüsusilə uzun yaşayış kateqoriyalarındakı qiymətləndirmələrin qeyri-müəyyənliyinin yüksək olduğunu göstərir.

Daha Yüksək ALI Əlçatanlığı Daha Çox Fiziki Aktivliyə Səbəb Olurmu?

Bu tədqiqat səbəbiyyəti sübut etmir; kəsiyinə dizayn yalnız eyni zaman kəsiyində ölçülən topoqrafiya-düzəldilmiş ALI əlçatanlığı ilə IPAQ fiziki aktivlik səviyyələri arasındakı əlaqəni göstərir və yaşayış yeri seçimi, əks səbəbiyyət, ölçülməmiş məhəllə xüsusiyyətləri və ya digər qarışdırıcı amillərin bu əlaqəyə töhfəsini istisna edə bilməz.

Özünübildirmə məhdudiyyəti

Fiziki aktivlik IPAQ Short Form ilə özünübildirmə vasitəsilə ölçülmüşdür. Mənbə xatırlama yanlılığı, həddindən artıq bildirmə və ümumi ölçmə xətasının mümkün olduğunu qeyd edir. Tədqiqat iştirakçıların real piyada marşrutlarını GPS ilə fasiləsiz izləməmişdir.

Məkan məlumatı qeyri-müəyyənliyi

Piyada şəbəkəsi OpenStreetMap-dən, topoqrafiya isə 5 m DEM-dən modelləşdirilmişdir. Mənbə piyada marşrutu və maililik qiymətləndirmələrinin bu məlumat mənbələrindəki qeyri-müəyyənlikdən təsirlənə biləcəyini qəbul edir.

Nümunələmə həddi

İştirakçılar onlayn platformalardan toplanmışdır; buna görə xüsusilə bəzi yaş qrupları, mənbədə nümunə kimi göstərilən yaşlı yetkinlər kimi əhali seqmentləri az təmsil olunmuş ola bilər. Bundan əlavə, ağır depressiv simptomları olan PHQ-9 ≥14 qrupu protokola əsasən analizdən çıxarılmışdır; nəticələr bu xaric edilən qrupa avtomatik şəkildə ümumiləşdirilməməlidir.

Tək şəhər və məhəllə klasterləşməsi

Tədqiqat yalnız Seongnam-da aparılmışdır. Fərqli topoqrafiyaya, sıxlığa, nəqliyyat sisteminə və obyekt paylanmasına malik şəhərlərdə eyni OR dəyərlərinin ortaya çıxacağı fərz edilə bilməz. Reqressiya modeli həmçinin müşahidə edilməmiş məhəllə xüsusiyyətlərindən yarana biləcək məhəllə səviyyəli klasterləşmə və məkan asılılığını çoxsəviyyəli struktur daxilində açıq şəkildə modelləşdirməmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Topoqrafiya nəzərə alınmadıqda xüsusilə dik yaşayış ərazilərində piyada əlçatanlığı olduğundan yüksək görünə bilər.
• T-S2SFCA düzəlişinin təsiri maililik artdıqca böyümüşdür.
• Maili gridlərdə idman, pərakəndə və ictimai nəqliyyat əlçatanlığında düz gridlərlə müqayisədə nəzərəçarpacaq fərqlər görülmüşdür.
• Topoqrafiya-düzəldilmiş mürəkkəb ALI əlçatanlığı həm minimal aktiv, həm də HEPA səviyyəsi ilə müsbət əlaqəlidir.
• İctimai yaşıl sahə və pərakəndə əlçatanlığı hər iki aktivlik səviyyəsi ilə əlaqəlidir.
• İdman və icma obyekti əlçatanlığı yalnız HEPA ilə əhəmiyyətli əlaqə göstərmişdir.
• Klassik 2SFCA ilə yaradılan mürəkkəb indeks eyni fiziki aktivlik əlaqəsini göstərməmişdir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Daha yüksək ALI əlçatanlığının fiziki aktivliyi səbəbli şəkildə artırdığı sübut edilməmişdir.
• Bir obyekt əlavə etməyin fiziki aktivliyi müəyyən faiz artıracağı hesablanmamışdır.
• T-S2SFCA-nın bütün şəhərlərdə klassik 2SFCA-dan daha yaxşı işləyəcəyi göstərilməmişdir.
• IPAQ kateqoriyaları cihazla birbaşa ölçülmüş aktivlik deyil.
• İctimai nəqliyyatın fiziki aktivliklə heç bir əlaqəsi olmadığı nəticəsi çıxarıla bilməz; yalnız bu modeldə statistik əhəmiyyətli əlaqə göstərilməmişdir.
• OR dəyərləri risk nisbəti və ya səbəbli təsir ölçüsü deyil.

Planlaşdırma baxımından şərh

Mənbə tədqiqatın planlaşdırma şərhi, aktiv həyatı yalnız ayrı-ayrı obyektlərin müəyyən məsafədə yerləşməsi ilə qiymətləndirmək əvəzinə obyekt tərkibinin, piyada marşrutunun və topoqrafiyanın birlikdə nəzərə alınması gərəkdiyidir. Xüsusilə obyektlər xəritədə yaxın görünsə də dik yoxuş səbəbindən effektiv piyada əlçatanlığının aşağı olduğu sahələr piyada əlaqələrinin yaxşılaşdırılması baxımından prioritet ola bilər.

Bu tövsiyə Seongnam nəticələrindən çıxarılmışdır. Fərqli şəhərlərdə eyni yanaşma tətbiq edilməzdən əvvəl yerli piyada şəbəkəsi, topoqrafiya, obyekt təsnifatı, əhali paylanması, aktivlik mədəniyyəti və nəqliyyat sistemi ayrıca yoxlanmalıdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: A topography-sensitive 2SFCA approach to measuring accessibility to active living infrastructure and its association with health-enhancing physical activity

Müəlliflər: Yesong Shin; Jeongwoo Lee.

Məsul müəllif: Jeongwoo Lee.

Qurum: Department of Urban Design and Studies, College of Engineering, Chung-Ang University, Seoul, Republic of Korea.

Jurnal: Frontiers in Public Health.

Bölmə: Public Health Policy.

Nəşriyyat/platforma: Frontiers Media SA / Frontiers.

Cild / məqalə: 14, 1923137.

DOI: 10.3389/fpubh.2026.1923137.

Məqalə növü: Original Research; resenziyalı tədqiqat məqaləsi.

Alınma: 29 iyun 2026.

Reviziya: 17 avqust 2026.

Qəbul: 17 avqust 2026.

Nəşr: 4 sentyabr 2026.

Düzəliş: 11 sentyabr 2026; mənbə düzəlişin elmi məzmuna təsir etmədiyini bildirir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Tədqiqat növü: Kəsiyinə, müşahidəvi məkan əlçatanlığı və fiziki aktivlik tədqiqatı.

Tədqiqat sahəsi: Seongnam, Republic of Korea.

Son fərdi nümunə: 555 yetkin.

İlkin sorğu cavabı: 620.

Məkan vahidi: 250 m × 250 m grid; 1.580 yaşayış grid hüceyrəsi.

Topoqrafik məlumat: 5 m ayırdetmə qabiliyyətli DEM, National Geographic Information Institute.

Piyada şəbəkəsi: OpenStreetMap yeriməyə uyğun əlaqələri.

ALI kateqoriyaları: pərakəndə, idman, icma obyekti, ictimai yaşıl sahə və ictimai nəqliyyat.

Əsas məkan üsulu: T-S2SFCA.

Əhatə radiusu: 400 m.

Fiziki aktivliyin ölçülməsi: IPAQ Short Form; qeyri-aktiv, minimal aktiv və HEPA.

Əsas statistika: Multinomial lojistik reqressiya; qeyri-aktiv istinad kateqoriyası.

Əlçatanlığın ilkin emalı: log(x+1) çevrilməsi və z-skor standartlaşdırılması.

Düzəliş dəyişənləri: cins, yaş, aylıq gəlir, yaşayış müddəti, PHQ-9 skoru və həyat məmnuniyyəti.

Multicollinearity: bütün VIF dəyərləri <10.

Mürəkkəb indeks çəkiləri: 40 şəhər planlaşdırma mütəxəssisi ilə AHP; ayrı-ayrı çəkilər əsas PDF əvəzinə Supplementary Appendix Table C-də təqdim edilmişdir.

Etika: Chung-Ang University Institutional Review Board, IRB No. 1041078-202110-HR-310-0.

Razılıq: Yazılı məlumatlandırılmış razılıq.

Maliyyələşdirmə: Ministry of Education of the Republic of Korea və National Research Foundation of Korea; NRF-2024S1A5A2A01019561.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər potensial maraqların toqquşmasına səbəb ola biləcək kommersiya və ya maliyyə əlaqəsi bildirməmişlər.

Məlumatların əlçatanlığı: Tədqiqatın orijinal töhfələri məqalə/Supplementary Material daxilində təqdim olunur; əlavə suallar corresponding author-a yönləndirilə bilər.

Müəllif töhfələri: Yesong Shin — data curation, formal analysis, investigation, methodology, visualization və original draft. Jeongwoo Lee — conceptualization, funding acquisition, methodology, supervision, original draft və review/editing.

Tezislə əlaqə: Məqalə birinci müəllifin ikinci müəllifin elmi rəhbərliyi altında hazırladığı Assessing Accessibility and Spatial Equity of Health-Related Neighborhood Facilities for Older Adults Using the Slope-Adjusted 2SFCA Method adlı tezisinin dəyişdirilmiş versiyasıdır.

Generative AI bəyanatı: Müəlliflər məqalənin hazırlanmasında generative AI istifadə edilmədiyini bildiriblər. Frontiers-in şəkil alt mətnlərinin AI dəstəyi ilə yaradıla biləcəyinə dair nəşriyyat açıqlaması bundan ayrıdır.

Əsas şərh məhdudiyyəti: T-S2SFCA əlçatanlığı ilə fiziki aktivlik səviyyəsi arasındakı tapıntılar kəsiyinə əlaqələrdir; yaşayış yeri seçimi, əks səbəbiyyət, özünübildirmə xətası, məkan asılılığı və ölçülməmiş qarışdırıcılar səbəbindən səbəbli təsir kimi şərh edilə bilməz.